- Là thể thơ có cấu tạo bốn tiếng, thường đặt theo khổ, mỗi khổ bốn dòng, thường có vần được gieo theo lối xen kẻ vần lưng với vần chân, vần liền hoặc cách, nhịp phổ biến là nhịp hai.. T[r]
Trang 1Bài 24 - Tiết 102
Tuần 27 Tập làm văn
TẬP LÀM THƠ BỐN CHỮ
(Tích hợp GDBVMT)
I MỤC TIÊU:
1./-Kiến thức:
- Một số đặc điểm của thể thơ bốn chữ
- Các kiểu vần được sử dụng trong thơ nói chung và thơ 4 chữ nói riêng
2./-Kĩ năng:
- Nhận diện được thể thơ này khi học và đọc thơ ca
- Xác định được cách gieo vần trong bài thơ thuộc thể thơ bốn chữ
-Vận dụng những kiến thức về thể thơ bốn chữ vào việc tập làm thơ bốn chữ
3./-Thái độ:
- Giáo dục HS yêu thích thơ bốn chữ
- Tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường
II NỘI DUNG HOC TẬP:
- Nắm được những đặc điểm của thể thơ bốn chữ.
- Các kiểu vần được sử dụng trong thơ nói chung và thơ bốn chữ nói riêng
- Nhận diện được thể thơ này khi đọc và học thơ ca
- Xác định được cách gieo vần trong bài thơ thuộc thể thơ bốn chữ
- Vận dụng những kiến thức về thể thơ bốn chữ vào việc tập làm thơ bốn chữ
III.CHUẨN BỊ:
1./-Giáo viên: Bảng phụ.
2./-Học sinh: SGK, vở BT , chuẩn bị theo yêu cầu tiết 98.
IV.TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP:
1./- Ổn định tổ chức và kiểm diện:
2./- Kiểm tra miệng:
Không kiểm tra
3/-Tiến trình bài học: (39 phút)
* Hoạt động 1: (1 phút) Vào bài:
* Hoạt động 2: (20 phút) Tìm hiểu về thể thơ bốn chữ
- Gv kiểm tra việc chuẩn bị ở nhà của học sinh
- Gọi HS đọc lại bài thơ Lượm
- Gv giúp học sinh nhận diện thể thơ bốn chữ Đặc điểm của
thể thơ bốn chữ
- Là thể thơ có cấu tạo bốn tiếng, thường đặt theo khổ, mỗi khổ
bốn dòng, thường có vần được gieo theo lối xen kẻ vần lưng
với vần chân, vần liền hoặc cách, nhịp phổ biến là nhịp hai.
Thể bốn chữ có nguồn gốc từ vè và ca dao Việt Nam được nhà
thơ vận dụng khi kể chuyện, miêu tả kết hợp bày tỏ cảm xúc.
I/ Chuẩn bị bài ở nhà:
1 Đọc:
Văn bản “Lượm”
Trang 2?Thế nào là vần ở trong thơ?
- Vần là một trong những đặc điểm của thơ Vần trong thơ là
sự phối hợp và hưởng ứng của các bộ phận từ có cùng khuôn
và cùng thanh
(Vd: trong lời thơ của Tố Hữu:
Những chữ cùng vần trong bài thơ “Lượm”
- Máu – cháu, về - bè, loắt choắt – thoăn thoắt, vàng – vàng, mí
– chí, quân – dần, à – cá – nhà
Muốn làm thơ được phải biết cách gieo vần.
? Vần chân và vần lưng trong thơ là gì? Hãy xác định hai loại
vần ấy trong những lời thơ bốn chữ sau:
Mây lưng chừng hàng
Mơ màng theo bụi
(Xuân Diệu)
- Vần chân là vần được gieo vào cuối dòng thơ Trong khổ thơ
của Xuân Diệu, các từ cuối dòng hiệp vần với nhau là hàng –
trang, núi – bụi.
- Vần lưng là vần được gieo ở giữa dòng thơ Trong đoạn thơ
của Xuân Diệu, vần lưng gieo ở các chữ hàng (dòng đầu) –
ngang (giữa dòng hai), trang (dòng ba) – màng (giữa dòng
bốn).
? Thế nào là vần liền, cách?
- Vần liền là vần được gieo liên tiếp ở các dòng thơ Trong
đoạn đồng dao, các chữ cuối dòng hiệp vần liên tiếp là hẹ
-mẹ, đàn – càn.
- Vần cách là vần gieo cách một dòng Trong đoạn thơ của Tố
Hữu, các chữ cuối dòng một vần với chữ cuối dòng ba (cháu –
sáu), chữ cuối dòng hai vần với chữ cuối dòng bốn (ra – nhà).
*Hoạt động 3: (18 phút) Hướng dẫn HS tập làm thơ bốn chữ
trên lớp.
* Cho HS thực hiện theo bốn bước :
- Bước 1: Trình bày bài (đoạn) thơ bốn chữ đã chuẩn bị ở
nhà: chỉ ra nội dung, đặc điểm (vần, nhịp) của bài (đoạn) thơ
mình đã làm
( Khuyến khích HS chọn đề tài về môi trường )
- Bước 2: Cả lớp nhận xét điểm được và chưa được
- Bước 3: Cả lớp góp ý, cá nhân sửa chữa bài làm của mình
- Bước 4: Cả lớp cùng GV đánh giá, nhận xét
**GV LIÊN HỆ GIÁO DỤC HS: Ý thức bảo vệ môi trường
sống
? Từ việc tập làm thơ bốn chữ, em hiểu gì về sự sáng tạo thơ
nói chung?
- Muốn làm được thơ phải vận dụng được đặc điểm của thể thơ
2 Tìm hiểu về vần:
a Vần chân: hàng - trang; núi - bụi
b Vần lưng: hàng - ngang; trang - màng
c Vần liền: hẹ - mẹ; đàn-càn
d Vần cách: cháu – sáu;
ra - nhà
II/ Tập làm thơ bốn chữ:
Trang 3thì văn bản thơ tạo ra mới đúng cách, đồng thời phải cĩ hiểu
biết hiện thực đời sống để làm cơ sở cho kể, tả qua đĩ bộc lộ
cảm xúc của bản thân thì thơ mới cĩ nội dung sâu sắc.
4./-Tổng kết:
* Cho HS đọc bài đọc thêm - SGK/86,87
Câu hỏi 1: Thơ 4 chữ là thể thơ như thế nào?
Đáp án:
- Mỗi dịng cĩ 4 chữ.
- Cĩ cách ngắt nhịp phổ biến là nhịp hai
- Cĩ cả vần lưng và vần chân xen kẽ
Câu hỏi 2: Bài thơ theo thể 4 chữ cĩ đặc điểm, khả năng như thế nào?
Đáp án:
- Cĩ nhiều cách gieo vần:
+ Vần chân liên tiếp
+ Vần chân gián cách
5./- Hướng dẫn học tập:
*Đối với bài học ở tiết học này:
- Nhớ đặc điểm của thể thơ bốn chữ, mốt số vần cơ bản
- Nhận diện được thể thơ bốn chữ
- Tập làm thêm một số bài thơ bốn chữ
- Sưu tầm thêm một số bài thơ được viết theo thể thơ này hoặc tự sáng tác thêm các bài thơ bốn chữ
*Đối với bài học ở tiết học tiết theo:
- Chuẩn bị : BÀI VIẾT TLV SỐ 6
+ Đọc và chuẩn bị các đề 1,2,3-SGK/94
+ Xem lại kiến thức văn miêu tả người và nắm phương pháp làm văn miêu
tả người
+ Chú ý vận dụng các biện pháp nghệ thuật khi làm văn miêu tả
- Chuẩn bị tiết liền kề: Cơ Tơ
V PHỤ LỤC: