Bai 22 Buoi hoc cuoi cung

Phraêng ham chôi nhöng trong buoåi hoïc cuoái cuøng caäu ñaõ hieåu ñöôïc giaù trò, yù nghóa cuûa tieáng noùi daân toäc, bieát ñöôïc yeâu tieáng noùi daân toäc laø moät bieåu hieän cu[r]

Tuần: 24

Tiết 89 , 90

BUỔI HỌC CUỐI CÙNG (An-phông-xơ Đô-đê)

1 Mục tiêu : Giúp HS:

a Kiến thức:

- Hoạt động 1: Tạo hứng thú học tập

- Hoạt động 2:

+ Học sinh biết: Một số nét chính về tác giả, tác phẩm

+ Học sinh hiểu: nghĩa của một số từ khĩ và bố cục của bài

- Hoạt động 3:

+ Học sinh biết: Nắm được cốt truyện, tình huống truyện, nhân vật người kể chuyện, lời đđối thoại và độc thoại trong tác phẩm

+ Học sinh hiểu: Ý nghĩa, giá trị của tiếng nói dân tộc.Tác dụng của một số biện pháp nghệ thuật đđược sử dụng trong truyện

- Hoạt động 4:

+ Học sinh biết: biết làm bài tập

b Kĩ năng:

- Học sinh thực hiện được: Rèn kĩ năng kể tóm tắt truyện

- Học sinh thực hiện thành thạo: Tìm hiểu, phân tích nhân vật cậu bé Phrăng và thầy giáo

Ha-men qua ngoại hình, ngôn ngữ, cử chỉ, hành đđộng

+ Trình bày được suy nghĩ của bản thân về ngôn ngữ của dân tộc nói chung và ngôn ngữ của dân tộc mình nói riêng

c Thái độ:

- Thĩi quen: Giáo dục HS về lòng yêu nước , yêu tiếng nói của dân tộc

- Tính cách: Biết tơn trọng giữ gìn tiếng nĩi dân tộc

2.N ội dung học tập : Nhân vật Phrăng, thầy Ha – men, nghệ thuật, ý nghĩa văn bản.

3 Chuẩn bị:

GV: Tranh: “Buổi học cuối cùng”.

HS: Đọc văn bản, tìm hiểu nhân vật thầy Ha-men và cậu bé Phrăng, ý nghĩa, nghệ

thuật của văn bản

4 T ổ chức các hoạt động học tập :

4.1 Ổn định tổ chức và ki ể m di ệ n :1 phút 6A1 6A2 6A3

4.2 Kiểm tra mi ệ ng: (5 phút)

 Câu hỏi kiểm tra bài cũ :

 Ngoại hình: như một pho tượng đồng đúc, các bắp thịt cuồn cuộn, hai hàm răng cắn chặt, quai hàm bạnh ra, cặp mắt nảy lửa

- Động tác: Co người phóng chiếc sào xuống lòng sông, ghì chặt trên đầu sào, chiếc sào dưới sức chóng bị cong lại, thả sào, rút sào nhanh như cắt

 Rắn chắc, bền bỉ, quả cảm, có khả năng và tinh thần vượt lên gian khó

 GV treo bảng phụ giới thiệu bài tập:

 Điểm giống nhau giữa hai đoạn trích Vượt thác và Sông nước Cà Mau là gì? (2đ)

 A Tả cảnh sông nước.

B Tả cảnh quan vùng cực Nam của Tổ Quốc

C Tả cảnh sông nước miền Trung

D Tả sự oai phong, mạnh mẽ của con người

 Câu hỏi kiểm tra nội dung tự học :

 Em đã chuẩn bị những gì cho bài học hôm nay? (2đ)

 Đọc văn bản, tìm hiểu nhân vật thầy Ha-men và cậu bé Phrăng, ý nghĩa, nghệ thuật của văn bản

 Nhận xét, chấm điểm

4.3 Ti ến trinh bài học:

Hoạt động 1 : Vào bài: 1 phút Truyện “ Buổi học

cuối cùng” đđược An-phơng-xơ Đô – đê viết từ thế kỉ

XIX Để hiểu đđược ý nghĩa tư tưởng và thành công

nghệ thuật của truyện ngắn này, hôm nay cô sẽ

hướng dẫn các em phân tích và tìm hiểu truyện

Hoạt động 2 : Hướng dẫn đọc – hiểu văn bản

(10 phút)

GV hướng dẫn HS đọc, GV đọc, gọi HS đọc

GV nhận xét, sửa sai

Gọi HS tĩm tắt nội dung truyện

 Cho biết đôi nét về tác giả-tác phẩm?

- An-phông-xơ Đô-đê (1840-1897) là nhà văn Pháp,

tác giả của nhiều tập truyện ngắn nổi tiếng

- Buổi học cuối cùng được viết vào thời điểm hai

vùng An-đát và Lo-ren bị cắt cho quân Phổ

Lưu ý một số từ ngữ khó SGK

Gọi HS giải nghĩa một số từ

1.Từ đđầu… mặt con: quang cảnh trên đường đđến

trường và quang cảnh ở trường

2 Tiếp theo … cuối cùng này: diễn biến của buổi

học

3 Còn lại:Kết thúc buổi học

Hoạt động 3: Tìm hiểu văn bản (30 phút)

 Câu chuyện được kể diễn ra trong hoàn cảnh, địa

điểm, thời gian nào? Em hiểu thế nào về tên truyện

buổi học cuối cùng.

Truyện kể về buổi học bằng tiếng Pháp cuối cùng

ở lớp học của thầy Ha-men tại một làng ở vùng

I Đọc –hiểu văn bản:

1 Đọc:

2 Chú thích:

Chú thích (*) SGK/54

II Phân tích văn bản:

dát Đó là thời kì sau cuộc chiến tranh Pháp-Phổ,

nước Pháp thua trận phải cắt hai vùng An-dát và

Lo-ren ở sát biên giới với Phổ cho nước Phổ Các

trường học ở hai vùng này, theo lệnh của chính

quyền Phổ, không được tiếp tục dạy tiếng Pháp

Chính vì vậy, tác giả đặt tên truyện là buổi học cuối

cùng

 Truyện được kể theo lời của nhân vật nào? Thuộc

ngôi thứ mấy? Truyện có những nhân vật nào nữa và

trong số đó, ai gây cho em ấn tượng nổi bật nhất?

 Trong truyện có 2 nhân vật chính là chú bé Phrăng

và thấy giáo Ha-men, ngoài ra còn có một số nhân

vật phụ chỉ xuất hiện thoáng qua, không được miêu

tả kĩ Chú bé Phrăng là nhân vật kể chuyện

 Truyện được kể từ ngôi thứ nhất, qua lời của

Phrăng – một HS lớp thầy Ha-men, đã dự buổi học

cuối cùng rất xúc động ấy Cách kể như vậy tạo ấn

tượng về một câu chuyện có thực, biểu hiện tâm

trạng, ý nghĩ của nhân vật kể chuyện

Phrăng đã thấy có gì khác lạ trên đường đến

trường?

 Sau xưởng cưa, lính Phổ đang tập Nhiều người

đang đọc cáo thị của nước Đức

buổi học bình thường?

Buổi học bình thường:

- Tiếng ồn ao như vỡ chợ Tiếng mọi người đđồng

thanh Tiếng thước kẻ to tướng

Buổi học cuối cùng:

- Vắng lặng y như một buổi sáng chủ nhật

- Lặng ngắt, thầy Ha-men dịu dàng mặc đẹp hơn

mọi ngày Có cả dân làng với vẻ buồn rầu

Vùng An-dát của Pháp đã rơi vào tay của nước

Đức

- Việc học tập không còn như trước nữa

- Tiếng Pháp sẽ không còn được dạy

Kĩ thuật động não;

học tiếng Pháp) của chú bé Phrăng diễn biến như

thế nào trong buổi học cuối cùng?

Cââu hỏi gợi mở:

1 Nhân vật Phrăng:

- Định trốn học vì trễ giờ, bài khó, mình chưa thuộc

- Nhưng cưỡng lại được ý định ấy và vội vã đến trường

- Những điều khác lạ trên

 Khi biết đây là buổi học cuối cùng, tâm trạng của

Phrăng như thế nào?

không thuộc chữ nào?

 Các chi tiết miêu tả nhân vật Phrăng đã làm hiện

lên hình ảnh một cậu bé như thế nào trong tưởng

tượng của em?

 Hồn nhiên, chân thật, biết lẽ phải

trong buổi học cuối cùng đã bộc lộ phẩm chất nào

trong tâm hồn trò Phrăng.

HS trả lời, Gv nhận xét, chốt ý

Qua đó, em thấy Phrăng là nhân vật như thế nào?

Tiết 2: (35 phút)

Trọng tâm: Nhân vật thầy Ha-men và nghệ thuật,

ý nghĩa văn bản.

cùng được miêu tả như thế nào? Để làm rõ điều đó,

em hãy tìm các chi tiết miêu tả nhân vật này về các

phương diện: trang phục, thái độ đối với HS, những

lời nói về việc học tiếng Pháp, hành động, cử chỉ lúc

buổi học kết thúc.

HS thảo luận nhóm

Đại diện nhóm trình bày

GV nhận xét, chốt ý

 Trang phục: áo sơ-đanh-gốt màu xanh lục, diềm

lá sen, mũ bằng lụa đen thêu

 Thái độ đối với HS: lời lẽ dịu dàng, nhắc nhở

nhưng không trách mắng, nhiệt tình, kiên nhẫn

giảng bài

 Những lời nói về việc học tiếng Pháp: hãy yêu

quý, giữ gìn và trao dồi cho mình tiếng nói, ngôn

đường đến trường, quang cảnh ở trường và không khí lớp học khiến Phrăng ngạc nhiên

+ Khi biết đây là buổi học tiếng Pháp cuối cùng, Phrăng thấy choáng váng, sững sờ + Cậu thấy tiếc nuối và ân hận về sự lười nhác học tập của mình

+ Xấu hổ, tự giận mình

- Cậu tha thiết muốn được trao dồi học tập tiếng Pháp nhưng không còn cơ hội

 Phrăng ham chơi nhưng trong buổi học cuối cùng cậu đã hiểu được giá trị, ý nghĩa của tiếng nói dân tộc, biết được yêu tiếng nói dân tộc là một biểu hiện của lòng yêu nước

2 Nhân vật thầy Ha-men:

- Trang phục: trang trọng

- Thái độ đối với HS: dịu dàng

ngữ của dân tộc vì đó là một biểu hiện của tình yêu

nước, vì ngôn ngữ không chỉ là tài sản quý báu của

một dân tộc mà còn là chìa khoá để mở cửa ngục tù

khi một dân tộc bị rơi vào vòng nô lệ

 Hành động, cử chỉ lúc buổi học kết thúc: thầy quay

về phía bảng, cầm một hòn phấn dằn mạnh hết sức,

cố viết thật to “Nước Pháp muôn năm”

 Lời nói của thầy về tiếng Pháp, cử chỉ và chữ viết

của thầy “Nước Pháp muôn năm” tình yêu tiếng nói

dân tộc, tình yêu nước

HS trả lời.GV nhận xét

 Yêu nghề dạy học, tin ở tiếng nói dân tộc Pháp, có

lòng yêu nước sâu sắc

 Hãy tìm một số câu văn trong truyện có sử dụng

phép so sánh và chỉ ra tác dụng của những so sánh

ấy?

 - Tờ mẫu như những lá cờ, vạch …Pháp

- Khi một dân tộc rơi vào vòng nô lệ, chừng nào

họ vẫn giữ tiếng nói của mình thì chẳng khác gì

nắm được chìa khoá chốn lao tù…

 Biểu hiện rõ rệt và sâu sắc lòng yêu nước, yêu

tiếng nói và chữ viết dân tộcyêu nước

 Trong truyện, thầy Ha-men có nói “…khi một dân

tộc rơi vào vòng nô lệ…chốn lao tù…” Em nghĩ như

thế nào và có suy nghĩ gì về lời nói ấy?

 Đề cao tiếng nói của dân tộc, khẳng định sức mạnh

của tiếng nói dân tộc.Lời nói của thầy không chỉ có

ý nghĩa với nước Pháp mà còn có ý nghĩa với mọi

dân tộc khi đđứng truớc nguy cơ mất đđộc lập, tự do,

bởi vì kẻ thù xâm lược nào cũng muốn tiêu diệt hoặc

đđồng hóa ngôn ngữ dâân tộc bị đđô hộ

GV cho HS phát hiện những điểm đáng chú ý ở

một số nhân vật khác như cụ già Hô-de, bác phát

thư cũ, các HS nhỏ  thể hiện tình cảm thiêng liêng

và trân trọng của người dân với việc học tiếng của

dân tộc mình

 Em cảm nhận được từ truyện bài học cuối cùng

những ý nghĩa sâu sắc nào? Em học tập được gì từ

nghệ thuật kể chuyện của tác giả trong văn bản bài

học cuối cùng

HS trả lời, GV nhận xét, chốt ý

Gọi HS đọc ghi nhớ SGK/55

- Những lời nói về việc học tiếng Pháp: tâm huyết

- Hành động, cử chỉ lúc buổi học kết thúc: tình yêu tiếng nói dân tộc, tình yêu nước

 Thầy giáo yêu nước Ha-men: nghiêm khắc nhưng mẫu mực, trong buổi học cuối cùng, thầy truyền đến học sinh tình yêu tiếng Pháp – một biểu hiện của tình yêu Tổ Quốc

3 Nghệ thuật:

- Kể chuyện bằng ngôi thứ nhất

- Xây dựng tình huống truyện

 Liên hệ qua bài: Lòng yêu nước của I Ren - bua.

 Theo em, trong hoàn cảnh đất nước hiện nay, đối

vớiø HS, lòng yêu nước được biểu hiện như thế nào?

 Có nhiều cách thể hiện lòng yêu nước và yêu

tiếng nói dân tộc cũng là biểu hiện của lòng yêu

nước Giáo dục HS ý thức giữ gìn sự trong sáng của

tiếng Việt; làm những việc nhỏ nhất nhưng thiết

thực với gia đình, thầy cô, bè bạn , quê

hương, cũng là biểu hiện của lòng yêu nước

 Giáo dục HS về lòng yêu nước , yêu tiếng nói của

dân tộc

Hoạt động 4 : Luyện tập (5 phút)

Gọi HS đọc yêu cầu của bài tập

Cho HS thảo luận theo nhóm

Cho HS làm bài vào vở bài tập

Gọi HS đọc BT2, VBT

GV hướng dẫn HS làm

HS làm bài tập, GV nhận xét, chốt ý

độc đáo

- Miêu tả tâm lý nhân vật qua tâm trạng, suy nghĩ ngoại hình

- Ngôn ngữ tự nhiên, sử dụng câu văn biểu cảm, từ cảm thán và các hình ảnh so sánh

4 Ý nghĩa văn bản:

- Tiếng nói là một giá trị văn hóa cao quý của dân tộc, yêu tiếng nói là yêu văn hóa dân tộc

- Tình yêu tiếng nói dân tộc là một biểu hiện cụ thể của lòng yêu nước

- Sức mạnh của tiếng nói dân tộc là sức mạnh của văn hóa, không một thế lực nào có thể thủ tiêu

- Tự do của một dân tộc gắn liền với việc giữ gìn và phát triển tiếng nói của dân tộc mình

- Văn bản cho thấy tác giả là một người yêu nước, yêu độc lập, tự do, am hiểu sâu sắc về tiếng mẹ đẻ

4.4.T ổng kết : (5 phút)

GV treo bảng phụ giới thiệu bài tập:

 Câu chuyện được kể bằng lời của nhân vật nào?

A Người kể chuyện vắng mặt

B Nhân vật xưng tôi.

C Thầy giáo Ha-men

D Cụ già Hô-de

 An-phông-xơ-đô-đê là nhà văn nước nào?

 Dòng nào nói đúng tâm trạng thầy giáo Ha-men trong bài học cuối cùng.

A Đau đớn và rất xúc động.

B Bình tĩnh, tự tin

C Bình thường như những buổi học khác

D Tức tối, căâm phẫn

 Lòng yêu nước của thầy giáo Ha-men được biểu hiện như thế nào trong tác phẩm?

A Yêu mến, tự hào về vùng quêAn-dát của mình

B Căm thù sôi sục kẻ thù đã xâm lược quê hương

C Kêu gọi mọi người cùng đoàn kết, chiến đấu chống kẻ thù

D Yêu tha thiết tiếng nói của dân tộc.

4.5 Hướng dẫn học t ập : 5 phút

à Đối với bài học tiết này:

- Đọc kĩ truyện, nhớ những việc chính, kể tóm tắt đđược truyện

- Sưu tầm những bài văn, bài thơ bàn về vai trò của tiếng nói dâân tộc

à Đối với bài học tiết sau:

- Đọc và tìm hiểu bài thơ: “Đêm nay Bác không ngủ” Tìm hiểu về hình ảnh Bác Hồ và tình cảm của người chiến sĩ đối với Bác Tìm hiểu vềý nghĩ, nghệ thuật của văn bản

- Tiết 91, bài “Nhân hóa”, tìm hiểu khái niệm, tác dụng và các kiểu nhân hóa Tìm câu văn có sử dụng phép nhân hóa trong các văn bản đã học

5.Ph ụ lục:

- Sách giáo viên văn 6.( Nhà xuất bản Giáo dục)

- Thiết kế bài giảng Ngữ văn 6 ( Nhà xuất bản Hà Nội)

- Học và thực hành theo chuẩn kiến thức kỹ năng Ngữ văn 6 ( Nhà xuất bản GD Việt Nam)