Giáo án Ngữ văn 6 bài 22: Buổi học cuối cùng

- Giáo viên đọc mẫu một đoạn, hướng dẫn học sinh đọc: chú ý giọng điệu, nhịp điệu lời văn biến đổi theo tâm trạng của nhân vật Phrăng, đoạn cuối nhịp dồn dập, căng - Thể loại: Truyện ngắ

Tuần 24 Tiết 89, 90

Tiết 91 Tiết 92,93

- Hiểu được nội dung, ý nghĩa của truyện : phải biết giữ gìn và tình yêu tiếng mẹ đẻ,

đó là một phương diện quan trọng của lòng yêu nước

- Hiểu được cách thể hiện tư tưởng, tình cảm của tác giả trong tác phẩm

1.Kiến thức :

- Cốt truyện, tình huống truyện, nhân vật, người kể chuyện, lời đối thoại và lời độcthoại trong tác phẩm

- Ý nghĩa, giá trị của tiếng nói dân tộc

- Tác dụng của một số biện pháp nghệ thuật được sử dụng trong truyện

 Trò: Soạn bài, phiếu học tập.

IV/ Các bước lên lớp

1 Ổn định :

2 Kiểm tra :

Qua văn bản Vượt Thác, cảnh tượng thiên nhiên và con người hiện lên như thếnào?

- Thiên nhiên sông nước, cây cối rộng lớn, hùng vĩ

- Con người khoẻ khoắn, hùng vĩ và có tinh thần vượt khó

Đối tượng nào được tác giả tập trung miêu tả trong đoạn trích Vượt Thác ?

A dượng Hương Thư và chú Hai

B Cảnh hai bên bờ sông Thu Bồn

Hoạt động của thầy và trò Nội dung

Tiết 1

* H oạt động 1 : Tìm hiểu chung.

H.Nêu vài nét về tác giả?

H.Nêu vài nét về tác phẩm?

- Viết vào cuối thế kí 19 sau khi pháp thua trận ở 2 vùng

An – Dát và Lo- ren Sau cuộc chiến tranh Pháp-Phổ

( 1870 – 1871)-> Pháp thua trận giao giao vùng đất có

trường học cho Phổ -> không được dạy tiếng Pháp , vì

vậy tác giả đặt tên truyện là “Buổi học cuối cùng”

- GV hướng dẫn HS cách đọc

- Giáo viên đọc mẫu một đoạn, hướng dẫn học sinh đọc:

chú ý giọng điệu, nhịp điệu lời văn biến đổi theo tâm

trạng của nhân vật Phrăng, đoạn cuối nhịp dồn dập, căng

- Thể loại: Truyện ngắn

- PTBĐ: Miêu tả ( Tả người xen tả cảnh)

- Bố cục: 3 phần

- HS đọc chú thích từ khó.sgk.

H Nhân vật chính của truyện là ai? Ai được xem là nhân

vật trung tâm?

- Phrăng và thầy Hamen là nhân vật chính của truyện

- Nv P được xem là nhân vật trung tâm, có vai trò quan

trọng trong việc thể hiện tư tưởng, chủ đề của tác phẩm

Tư tưởng ấy được thể hiện trực tiếp qua lời thầy H nhưng

nó trở nên thấm thía, gần gũi qua diễn biến nhận thức và

tâm trạng của P

H.Truyện được kể theo lời của nhân vật nào?Thuộc ngôi

thứ mấy? Cách kể như vậy có tác dụng gì?

( Nhân vật chính là: Chú bé Phrăng- ngôi thứ nhất

- tạo ấn tượng về một câu chuyện có thực hiện ra qua

sự tái hiện của người chứng kiến và tham gia vào sự

- Phần 2 Tôi bước qua ghế dài…cuối cùng này: Diễn

biến buổi học cuối cùng

- Phần 3 Còn lại: Cảnh kết thúc buổi học cuối cùng

H Em hãy giải thích vì sao truyện có tên là “Buổi học

cuối cùng”?

-Vì đây là buổi học tiếng Pháp cuối cùng của HS vùng

Andát từ sau ngày hôm đó, HS nơi đây sẽ phải học tiếng

Đức thay cho tiếng Pháp

* GV Câu chuyện xoay quanh 2 thầy trò Phrăng Đó là

buổi học tiếng Pháp cuối cùng của thầy Ha- mem Vậy

buổi học đó diễn ra như thế nào, chúng ta cùng tìm hiểu

* Hoạt động 2: Đọc - hiểu nội dung văn bản.

- HS đọc đoạn 1.

- GV nêu câu hỏi HS thảo luận

H Ý định và tâm trạng của Phrăng trước buổi học?

- Tâm trạng của chú Phrăng trước buổi học : Định trốn

học vì trễ giờ, vì sợ thầy hỏi bài khó và chưa thuộc bài

nhưng cưỡng lại được và chạy đến trường “… Thoáng

nghĩ trốn học, cưỡng lại  đến trường ”

H.Vào buổi sáng hôm diễn ra buổi học cuối cùng, chú bé

Phrăng thấy có gì khác trên đường đến trường và không

khí lớp học?

- Quang cảnh trên đường đến trường:

+ Ồn ào bảng cáo thị-> báo hiệu điều không bình

thường

- Trong lớp học

+ Yên tĩnh, trang nghiêm, khác ngày thường, không bị

thầy quở trách  ngạc nhiên

+ Thầy giáo dịu dàng, ăn mặc đẹp

+ Dân làng ngồi ở cuối lớp học

- Tâm trạng

+ Ngượng, xấu hổ bước vào lớp trong sự im lặng khác

thường

+ Ngạc nhiên khi thấy sự dịu dàng của thầy, trang phục

của thầy, trong lớp có cả dânlàng

+ Choáng váng: Biết đây là buổi học cuối cùng Cậu

I/ Đọc - hiểu văn bản:

1 Nhân vật Phrăng.

- Miêu tả nhân vật qua ý nghĩ,

diễn biến tâm trạng

- Phrăng là cậu bé ham chơi

hiểu nguyên nhân của buổi khác lạ Cậu cảm thấy nuối

tiếc, ân hận vì sự lười nhác học tập

+ Coi sách là người bạn cố tri, đau lòng khi phải từ giã

+ Khi không thuộc bài: Xấu hổ , tự giận mình

+ Nghe thầy giảng ngữ pháp thấy rõ ràng , dễ hiểu

H.Quang cảnh đó báo hiệu sự việc gì đã xẩy ra?

( Vùng An-dát đã rơi vào tay Đức

Việc học tập không còn như xưa Tiếng Pháp sẽ

không còn được dạy.)

H.Ý nghĩ, tâm trạng ( đặc biệt là thái độ đối với việc học

tiếng Pháp) của Phrăng diễn ra trong buổi học cuối cùng?

Vì sao?

- Diển biến tâm lí từ lúc lười học, chơi  nhận thức  nuối

tiếc, ân hận -> hiểu được ý nghĩa thiêng liêng của việc

học tiếng Pháp, tha thiết muốn được học tập

H Sự biến đổi trong tâm trạng Phrăng chứng tỏ điều gì?

- Thể hiện tình yêu tiếng Pháp, yêu Tổ Quốc Quý trọng

và biết ơn thầy

- Cậu bé được chứng kiến những hình ảnh cảm động của

các cô già đến dự buổi học, nghe và hiểu những lời

khuyên, nhắc nhở của thầy H Từ đó nhận thức và tâm

trạng của cậu biến đổi sâu sắc Cậu hiểu được ý nghĩa

thiêng liêng của tiếng Pháp và tha thiết muốn được học

tập nhưng không còn cơ hội nữa

nhưng trong buổi học cuối cùng đã hiểu được giá trị, ý nghĩa của tiếng nói dân tộc; biết yêu tiếng nói dân tộc là biểu hiện của lòng yêu nước

4 Củng cố:

 Ý nghĩ, tâm trạng ( đặc biệt là thái độ đối với việc học tiếng Pháp) của Phrăng

diễn ra trong buổi học cuối cùng?

- Diễn biến tâm lí từ lúc lười học, chơi  nhận thức  nuối tiếc, ân hận -> hiểu được ýnghĩa thiêng liêng của việc học tiếng Pháp, tha thiết muốn được học tập

 Sự biến đổi trong tâm trạng Phrăng chứng tỏ điều gì?

- Thể hiện tình yêu tiếng Pháp, yêu Tổ Quốc Quý trọng và biết ơn thầy

- Hiểu được nội dung, ý nghĩa của truyện : phải biết giữ gìn và tình yêu tiếng mẹ đẻ,

đó là một phương diện quan trọng của lòng yêu nước

- Hiểu được cách thể hiện tư tưởng, tình cảm của tác giả trong tác phẩm

1.Kiến thức :

- Cốt truyện, tình huống truyện, nhân vật, người kể chuyện, lời đối thoại và lời độcthoại trong tác phẩm

- Ý nghĩa, giá trị của tiếng nói dân tộc

- Tác dụng của một số biện pháp nghệ thuật được sử dụng trong truyện

- GD tình yêu ngôn ngữ DT, yêu đất nớc

II/ Chuẩn bị:

 Thầy: Phim trong

 Trũ: Soạn bài, phiếu học tập

IV/ Cỏc bước lờn lớp

3 Ổn định :

4 Kiểm tra :

H.í nghĩ, tõm trạng ( đặc biệt là thỏi độ đối với việc học tiếng Phỏp) của Phrăng diễn

ra trong buổi học cuối cựng?

- Diển biến tõm lớ từ lỳc lười học, chơi  nhận thức  nuối tiếc, õn hận -> hiểu được ýnghĩa thiờng liờng của việc học tiếng Phỏp, tha thiết muốn được học tập

H Sự biến đổi trong tõm trạng Phrăng chứng tỏ điều gỡ?

- Thể hiện tỡnh yờu tiếng Phỏp, yờu Tổ Quốc Quý trọng và biết ơn thầy

3 Bài mới

Lũng yờu nước, tỡnh cảm dõn tộc là tỡnh cảm thiờng liờng cao cả Đặc biệt tronghoàn cảnh đất nước bị kẻ thự chiếm đúng và cú ý đồ đồng húa thỡ tỡnh yờu đú càng đượcthể hiện cụ thể ở sự quớ trọng, gỡn giữ ngụn ngữ của dõn tộc mỡnh Nhất là tiếng núi củadõn tộc cũn là một sức mạnh, một vũ khớ trong cuộc đấu tranh giành lại quyền tự chủ.Bài học hụm nau chỳng ta tỡm hiểu sẽ thể hiện rất rừ nột tư tưởng ấy

Tiết 2

* Hoạt động 1: Đọc - hiểu nội dung văn bản ( Tỡm

hiểu nhõn vật thầy giỏo Ha-men).

- HS đọc đoạn 2, 3

H.Nhõn vật thầy Ha-men trong buổi học cuối cựng được

miờu tả như thế nào về trang phục, thỏi độ đối với HS,

những lời núi về việc học tiếng Phỏp?

2 Thầy giỏo Ha- men.

- Miờu tả nhõn vật qua ngoại hỡnh, lời núi, cử chỉ, hành động đến tõm trạng

- Nhõn vật thầy giỏo Ha-men

là người nghiờm khắc nhưng

* Trang phục:

- Chiếc mũ lụa đen thờu

- Áo rơ- đanh- gốt màu xanh lục diềm lỏ sen gấp nếp

mịn,dựng vào buổi lễ trang trọng như phỏt phần

thưởng, hoặc tiếp thanh tra

* Thỏi độ đối với HS

- Lời lẽ dịu dàng, nhắc nhở nhưng khụng trỏch mắng

- Nhiệt tỡnh kiờn nhẫn giảng bài như muốn truyền hết

hiểu biết của mỡnh cho HS

- Lời núi về việc học tiếng Phỏp là lời núi biểu hiện lũng

yờu nước

H Hành động cử chỉ lỳc buổi học kết thỳc?

( Người tỏi nhợt nghẹn ngào Dồn sức mạnh viết lờn

bảng cõu : Nước Phỏp muụn năm -> thể hiện ý nghĩa hệ

trọng của buổi học cuối cựng

GV: Trang phục:Trang trọng -> Hành động: Chuẩn bị

bài giảng chu đáo ,cẩn thận -> Thỏi độ: Dịu dàng, kiờn

nhẫn

H Vỡ sao thầy lại cú hành động ấy?

- Vỡ thầy cảm thấy đau đớn, xỳc động trong lũng và nỗi

đau ấy đó lờn đến cực điểm -> khụng cũn sức núi mà dồn

hết sức lực để viết

H Hỡnh ảnh thầy H cú tỏc dụng, ảnh hưởng gỡ đối với

những người chứng kiến?

Khơi gợi lũng yờu nước trong mỗi con người qua việc

yờu tiếng núi dõn tộc mỡnh khi đất nước bị chiếm đúng

H.Hỡnh ảnh cảm động của thầy Ha-men gợi cho ta những

cảm nghĩ gỡ?

- Kớnh trọng: Thầy đó tận tụy suốt bốn mươi năm trờn

mẫu mực trong buổi học cuốicựng, thầy truyền đến HS tỡnhyờu tiếng Phỏp – một biểuhiện của yờu Tổ quốc

bục giảng để truyền đạt những tri thức đầu đời cho bao

thế hệ trẻ ngôi trường làng An-đát

- Mến yêu: Một con người tha thiết với ngôn ngữ dân

tộc, cốp gắng gieo vào lòng HS tình cảm yêu quí, bổn

phận giữ gìn tiếng mẹ đẻ Đấy là phương diện quan

trọng của lòng yêu nước.

H.Những chi tiết đó nói lên điều gì?

( Tình cảm yêu nước, lòng tự hào về tiếng nói của dân

->Ý nghĩa những âm thanh đó thể hiện thời gian trôi

mau, chấm dứt buổi học cuối cùng

->Hoà bìmh, chiến tranh, tự do và nô lệ cùng hiện diện

trong một làng nhỏ, một lớp học

H Ngoài thầy giáo Ha- men và Phrăng còn có nhân vật

nào tham gia vào buổi học cuối cùng? Việc làm của cụ

Hô – dê có ý nghĩa như thế nào?

H Trong truyện, thầy Ha-men có nói: “Khi một dân tộc

rơi vào vòng nô lệ, chừng nào họ vẫn giữ được tiếng nói

của mình chẳng khác nào nắm được chìa khoá chốn lao

tù” Em hiểu câu nói như thế nào ?

H Sau khi học song văn bản, em có suy nghĩ gì về tiếng

nói của dân tộc ta?

- GV nhận xét, đưa ra một vài ý kiến bình luận

III/ Tổng kết:

1) Nghệ thuật:

- Kể chuyện bằng ngôi thứ

* Hoạt động 2: Tổng kết.

Gv cho học sinh đọc phần ghi nhớ và sau đó Gv

H Nêu lại ý chính của văn bản?

+ Truyện thể hiện lòng yêu nước , cụ thể là lòng yêu

tiếng nói của dân tộc

+ Truyện đã xây dựng thành công nhân vật thầy giáo

Ha-men và chú bé Phrăng

v giảng :

H Ý nghĩa, tư tưởng của văn bản?

- Thể hiện tình yêu tiếng nói dân tộc, đây là một biểu

hiện cụ thể của lòng yêu nước

- Đề cao sức mạnh của tiếng nói của dân tộc

H HS thảo luận: em hiểu gì về câu nói của thầy H: “Khi

một dân tộc , chốn lao tù”?

- Nêu lên giá trÞ to lớn, sức mạnh thiêng liêng của

tiếng nói dân tộc trong cuộc đấu tranh giành độc lập,

tự do Đó là thứ tài sản tinh thần vô giá, sức sống tiềm

tàng trong mỗi dân tộc

H Truyện đã gửi đến cho chúng ta thông điệp gì?

Phải yêu quý, giữ gìn và học tập, nắm vững tiếng nói

dân tộc mình vì nó là tài sản, là vũ khí đấu tranh

H Hãy nêu những nét đặc sắc NT của truyện?

- Miêu tả nhân vật qua ý nghĩ, diễn biến tâm trạng

(P), qua ngoại hình, lời nói, cử chỉ, hành động (thầy

- Ngôn ngữ tự nhiên, sửdụngcâu văn biểu cảm, từ cảm thán

và các hình ảnh so sánh

2) Nội dung:

- Yêu tiếng nói là yêu văn hóadân tộc Yêu tiếng nói là yêudân tộc và cũng là yêunước Sức mạnh của tiếng nóidân tộc là sức mạnh của vănhóa, không một thế lực nào cóthể thủ tiêu Tự do của mộtdân tộc gắn liền với việc giữgìn và phát triển tiếng nói dântộc

- Văn bản cho biết tác giả làngười yêu nước yêu độc lập tự

do, am hiểu sâu sắc về tiếng

mẹ đẻ

IV/ Luyện tập

a) Qua câu chuyện buổi họccuối cùng bằng tiếng Pháp ởvùng An-dát bị quân phổchiếm đóng và hình ảnh cảm

động

* Hoạt động 3: Luyện tập

Gv  Hs Đọc yêu cầu bài 1/56

Gv gọi Hs kể tĩm tắt truyện

Gv  Hs Đọc yêu cầu bài 2/56

Gv yêu cầu học sinh viết (ít nhất 5-7 cu)

Gv nhận xt HS thực hiện bài tập

động cỏa thầy Ha-men, truyện

đã thể hiện lòng yêu nướctrong một biểu hiện cụ thể làtình yêu tiếng nói của dân tộc

và nêu chân lý: “Khi một dântộc rơi vào vòng nô lệ, chừngnào họ vẫn giữ vững tiếng nóicủa mình thì chẳng khác gìnắm được chìa khóa chốn lao t

…”

b) Truyện đã xây dựngthành công nhân vật thầy giáoHa-men và chú bé Phrăng quamiêu tả ngoại hình, cử chỉ, lờinói và tâm trạng của họ

4 Củng cố:

Câu hỏi trắc nghiệm: Câu nói của Thầy Ha-men: “… khi một dân tộc rơi vào

vòng nô lệ,chừng nào họ giữ vững tiếng nói của minh thì chẳng khác gì nắn được

chìa khóa chốn lao tù ” nêu bật giá trị tư tưởng gì?

a Giá trị thiêng liêng và sức mạnh to lớn của tiếng nói dân to65ctrong cuộc đấu tranh giàng độc lập

b Tiếng nói của dân tộc là thứ tài sản vô cùng quý giá của dân tộc đó

c Khi kẻ xâm lược đồng hóa về ngôn ngữ, tiếng nói dân tộc mất đi thì khó có thểdành độc lập

d Phải biết yêu quý, giữ gìn và học tập để nắn vững tiếng nói dân tộc mình

5 Dặn dò: Hưóng dẫn học tập ở nhà:

- Về học ghi nhớ trong SGK

- Viết đoạn văn bài tập 1

* Rút kinh nghiệm:

- Nắm được khái niệm nhân hoá , các kiểu nhân hóa.

- Nắm được tác dụng của nhân hoá

- Biết vận dụng kiến thức về nhân hóa vào việc đọc hiểu văn bản và trong bài viết văn miêu tả

1 Kiến thức :

- Nắm được khái niệm nhân hoá, các kiểu nhân hoá

- Nắm được tác dụng chính của nhân hoá

- Biết dùng các kiểu nhân hoá trong bài viết của mình

2 Thái độ :

- Có kĩ năng sử dụng phép nhân hóa trong tạo lập văn bản

3 Kĩ năng sống:

- Lựa chọn sử dụng phép tu từ nhân hóa phù hợp trong thực tế giao tiếp

- Giao tiếp: Trình bày suy nghĩ, ý tưởng, thảo luận và chia sẻ những kinh nghiệm cánhân về cách sử dụng

II/ Chuẩn bị:

 Thầy: Bảng phụ

 Trò: Phiếu học tập, học bài, soạn bài

III/ Tiến trình lên lớp:

1.Ổn định:

2 Kiểm tra:

? Có mấy kiểu so sánh? Cho ví dụ?

3 Bài mới

Hoạt động của thầy và trò.

* Hoạt động 1 Hình thành khái niệm nhân hoá.

HS đọc bài tập

H Các sự vật được miêu tả trong khổ thơ trên là gì? Các sự vật

đó chỉ những gì?

- Trời : Hiện tượng tự nhiên

- Cây mía: Cây cối

- Kiến: Con vật

H Sự vật “ trời” được gọi bằng gì? (ông)

H.Từ “ông” vốn là từ chuyên dùng để gọi ai ? ( gọi người)

H.sự vật “ trời”, “cây mía”,”kiến” được miêu tả với những

hành động gì?

- Trời : Mặc áo giáp ra trận

- Mía : Múa gươm

- Kiến: Hành quân

H Các hoạt động này vốn kà chỉ hoạt động của ai? ( người)

GV Từ việc tìm hiểu trên, em hãy nhận xét:

- Gọi trời bằng ông từ chuyên dùng gọi người

- Miêu tả hoạt động của 3 sự vật nói trên vốn là hoạt động

của người nhằm mục đích gì?

( Làm cho vật “ trời” trở nên gần gũi hơn Làm tăng tính biểu

Nội dung I/ Bài học:

1 Nhân hoá là gì?

cảm cho câu thơ, làm cho quang cảnh trước cơn mưa sống

động hơn) → Nhờ vào việc miêu tả hoạt động vốn dùng chỉ

cho người

H.So sánh 2 cách diễn đạt (1), ( 2) cho biết cách nào hay hơn?

- ND: Giống nhau

- Diễn dạt khác nhau Cách 2 không dùng từ ngữ vốn dùng

để gọi người và miêu tả hoạt động như ở cách 1

- Hay: Cách 1 hay hơn: Cách này đã biến những sự vật

không phải là ngườitrở nên có đặc điểm, t/c, hoạt động

giống như người Khiến cho các sự vật đó được miêu tả

ghần gũi hơn với con người Câu thơ giàu biểu cảm hơn

* GV kết luận: Gọi cách diễn đạt như VD1 là tu từ nhân hoá

Em phát biểu cảm nghĩvề phép tu từ này?

HS tự tìm thêm vd:

Núi cao bởi có đất bồi

Núi chê đất thấp, núi ngồi ở đâu

* Hoạt động 2 Tìm hiểu các kiểu nhân hóa.

HS đọc bài tâp1/57

H Tìm những sự vật được nhân hoá trong a,b,c?

a Miệng, tai, mắt, chân, tay

b Tre

c Trâu

H.Dựa vào các từ in đậm, cho biết mỗi sự vật trên được nhân

hoá bằng cách nào?

a Cá bộ phận trên cơ thể người được gọi là: Lão, bác, cô,

cậu…=> Dùng để gọi người

b Cụm từ : Chống lại, xung phong, giữ vốn là những từ chỉ

hoạt động của người lại dùng chỉ hoạt động của tre => Dùng từ

vốn chỉ hoạt động, tính chất của người để chỉ hoạt động, tính

- Nhân hoá là gọi hoặc tả con vật, cây cối, đồ vật…bằng những từ ngữ vốn dùng để gọi hoặc tả con người, làm cho thế giới loài vật, cây cối,đồ vật…trở nên gần gũi, biểu thị được tình cảm của con người

2 Các kiểu nhân hoá.

* Có 3 kiểu nhân hoá:

- Dùng từ vốn gọi người

để gọi vật

- Dùng những từ vốn chỉ hoạt động, tính chất của người để chỉ hoạt động, tính chất của vật

- Trò chuyện ,xưng hô với vật như với người

* Tác dụng của phép