Bai 11 Doan thuyen danh ca

GV nhận xét, chốt: Có sự đối lập giữa vũ trụ và con người: Vũ trụ nghỉ ngơi >< con người lao động  Câu hát căng buồm với gió khơi sử dụng biện pháp nghệ thuật nào?Em hiểu gì về h[r]

Bài:11 Tiết: 51

Tuần dạy: 11

I MỤC TIÊU:

1 Kiến thức:

* HS biết:

- Những hiểu biết bước đầu về tác giả Huy Cận và hồn cảnh ra đời của bài thơ

- Những cảm xúc của nhà thơ trước biển cả rộng lớn và cuộc sống lao động của ngư dân trên biển

* HS hiểu: Nghệ thuật ẩn dụ, phĩng đại, cách tạo dựng những hình ảnh tráng lệ, lãng mạn

2 Kĩ năng:

-HS thực hiện được: Phân tích được một số chi tiết nghệ thuật tiêu biểu trong bài thơ

- Cảm nhận được cảm hứng về thiên nhiên và cuộc sống lao động của tác giả được đề cập đến trong tác phẩm

- Học sinh thực hiện thành thạo: Đọc - hiểu một tác phẩm thơ hiện đại

3 Thái độ:

Thói quen: Thích đọc, tìm hiểu tác phẩm thơ

- Tính cách: Giáo dục tinh thần yêu mến tự hào về sự giàu đẹp của đất nước Yêu mến cuộc sống lao động vất vả, khỏe khoắn đầy chất thơ

- Tích hợp giáo dục bảo về mơi trường: Biết bảo vệ nguồn tài nguyên biển.

II NỘI DUNG BÀI HỌC:

* Giúp học sinh:

- Cảm nhận được niềm vui của người làm chủ bản thân, làm chủ đất nước đang say sưa xây dựng cuộc sống mới qua bài " Đoàn thuyền đánh cá"ù của Huy Cận

- Nghệ thuật ẩn dụ, phĩng đại, cách tạo dựng những hình ảnh tráng lệ, lãng mạn

III CHUẨN BỊ:

- GV: Máy chiếu

- HS: Đọc bài, tìm hiểu cảnh hồng hơn trên biển và đồn thuyền ra khơi đánh cá

IV TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP:

1 Ổn định: Kiểm diện

2 Kiểm tra miệng:

Câu hỏi: Đọc thuộc lịng bài thơ “Bài thơ về tiểu đội xe khơng kính” và cho biết cảm nhận của em về hình ảnh những chiến sĩ lái xe khơng kính?(10đ)

Đáp án:

- Đọc đúng và diễn cảm bài thơ (5đ)

- Cảm nhận về hình ảnh những chiến sĩ lái xe: (5đ)

+ Hiên ngang dũng cảm, vượt qua mọi khĩ khăn gian khổ

+ Tình đồng đội keo sơn, gắn bĩ

+ Ý chí chiến đấu để giải phĩng miền Nam

* Kết hợp kiểm tra bài soạn

3 Tiến trình bài học:

GV giới thiệu bài: Ở tiết trước các em đã tìm hiểu về nhà thơ Phạm Tiến Duật, một nhà thơ tiêu biểu của thế hệ trẻ các nhà thơ trẻ thời chống Mĩ cứu nước với những

ĐỒN THUYỀN ĐÁNH CÁ

Huy Cận

sáng tác tập trung viết về hình tượng người lính trên tuyến đường Trường Sơn Tiết học hôm nay cô giới thiệu với các em một nhà thơ khác: nhà thơ Huy Cận Huy Cận là nhà thơ đã nổi tiếng trong phong trào Thơ mới Trước cách mạng, Huy Cận là một hồn thơ buồn với cảm hứng thiên nhiên vũ trụ Nhưng sau cách mạng, khi viết về cuộc sống mới trong những năm đầu xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc, nét nổi bật của thơ Huy Cận là sự kết hợp hài hòa hai cảm hứng: cảm hứng lãng mạn tràn đầy niềm vui hào hứng

về cuộc sống mới và cảm hứng về thiên nhiên, vũ trụ tạo nên những hình ảnh thơ đẹp,

tráng lệ giàu màu sắc lãng mạn Bút pháp ấy thể hiện như thế nào trong bài thơ Đoàn thuyền đánh cá – một khúc tráng ca lao động.

Hoạt động 1: Hướng dẫn HS đọc và tìm hiểu

chú thích

GV hướng dẫn HS đọc: Giọng phấn chấn hào

hứng, chú ý nhịp 4/3, 2/2/3 Ở khổ 2,3,7 giọng cao

nhịp nhanh hơn

GV đọc 1 lần, gọi HS đọc

HS nhận xét, GV nhận xét

HS xem ảnh tác giả Huy Cận

Em trình bày sự hiểu biết của mình về tác giả Huy

Cận?

HS trình bày

GV nhận xét, nói thêm về tác giả, chốt: Ông tham

gia cách mạng từ trước năm 1945 và và sau Cách

mạng tháng Tám từng giữ nhiều trọng trách trong

chính quyền cách mạng đồng thời là một trong

những nhà thơ tiêu biểu của nền thơ hiện đại Việt

Nam Ông được trao tặng Giải thưởng về văn học

nghệ thuật

Cho biết hoàn cảnh sáng tác bài thơ?

I Đọc, tìm hiểu chú thích:

1 Đọc:

2 Chú thích:

a Tác giả:

- Cù Huy Cận (1919 – 2005) quê ở

Hà Tĩnh

- Là nhà thơ đã nổi tiếng trong phong trào Thơ mới

b Tác phẩm:

HS nêu, chỉ ra vị trí tỉnh Quảng Ninh trên bản đồ

GV chốt:

GV nhấn mạnh: Bài thơ viết 1958, khi đất nước đã

kết thúc thắng lợi cuộc kháng chiến chống thực dân

Pháp, miền Bắc được giải phóng và đi vào xây

dựng cuộc sống mới Không khí hào hứng, phấn

chấn, tin tưởng bao trùm trong đời sống xã hội ở

khắp nơi dấy lên phong trào phát triển sản xuất xây

dựng đất nước Chuyến thâm nhập thực tế ở vùng

mỏ Quảng Ninh vào nửa cuối năm 1958 đã giúp

nhà thơ Huy Cận thấy rõ và sống trong không khí

lao động ấy, góp phần quan trọng mở ra một chặng

đường mới trong thơ Huy Cận

Bài thơ được viết theo thể thơ nào? Xác định

phương thức biểu đạt?

HS xác định

GV chốt: thơ 7 chữ, phương thức biểu cảm

HS tìm hiểu các từ khó trong SGK:

Mặt trời xuống biển như hòn lửa – Câu thơ cho

em biết gì về vị trí quan sát mặt trời lặn?

HS giải thích theo chú thích 1 SGK/141

Vận dụng kiến thức về bộ môn sinh học, em hãy

nêu rõ đặc điểm của các loài cá: cá bạc, cá thu, cá

chim, cá song, cá nhụ và cá đé

HS nêu đặc điểm

GV hệ thống trên bảng chiếu, nhận xét

Bài thơ được triển khai theo trình tự nào?

HS trả lời: trình tự 1 chuyến ra khơi đánh cá

GV: Mạch cảm xúc của bài thơ: theo trình tự thời

gian đoàn thuyền của ngư dân ra khơi đánh cá và

trở về

Bài thơ được triển khai theo trình tự 1 chuyến ra

khơi đánh cá Dựa vào trình tự ấy em hãy tìm bố

cục bài thơ?

HS chia bố cục:

- Hai khổ thơ đầu: Hoàng hôn trên biển và cảnh

đoàn thuyền đánh cá ra khơi

- Bốn khổ thơ tiếp theo: Đoàn thuyền đánh cá trên

biển trong đêm trăng

- Phần còn lại: Bình minh trên biển, đoàn thuyền

đánh cá trở về

Với bố cục như vậy, bài thơ đã tạo ra một khung

cảnh không gian và thời gian rất đáng chú ý Hãy

nhận xét về không gian và thời gian trong bài?

- Bài thơ sáng tác giữa 1958 trong chuyến đi thực tế dài ngày ở Quảng Ninh

- Thể thơ: 7 chữ

c.Từ khó:

3 Bố cục:

HS nhận xét

GV nhận xét, chốt: Không gian rộng lớn bao la với

mặt trời, biển, trăng, sao, mây, gió; thời gian là

nhịp tuần hoàn của vũ trụ từ lúc hoàng hôn đến

bình minh, cũng là thời gian của một chuyến ra

biển rồi trở về của đoàn thuyền đánh cá

Hoạt động 2: Hướng dẫn HS đọc, tìm hiểu văn

bản:

HS đọc hai khổ thơ đầu

HS đọc khổ 1 và đọc 2 câu đầu

GV chiếu hình ảnh hoàng hôn trên biển và đoàn

thuyền ra khơi, HS quan sát kết hợp trả lời câu hỏi

Hai câu đầu miêu tả cảnh gì?

HS: Cảnh hoàng hôn trên biển

Câu thơ đầu tác giả đã dùng biện pháp nghệ

thuật nào?

HS: so sánh

So sánh như vậy có tác dụng gì?

HS trình bày

GV nhận xét, chốt:

Biển đẹp rực rỡ, bức tranh tráng lệ, kì vĩ

Sóng đã cài then đêm sập cửa sử dụng những biện

pháp nghệ thuật nào?

GV: Nhân hóa và Sự liên tưởng độc đáo

Then cửa: sóng

Cánh cửa: màn đêm

Ngôi nhà: vũ trụ

Từ sự liên tưởng này, hãy nhận xét cảnh biển lúc

vào đêm?

HS nhận xét

GV chốt, bình: So sánh, nhân hoá: mặt trời như

một quả cầu lửa khổng lồ, đỏ rực lên làm rực sáng

cả một vùng biển, rồi lặn vào lòng đại dương Vũ

trụ như một ngôi nhà lớn, màn đêm là cánh cửa,

II Đọc, tìm hiểu văn bản:

1 Hoàng hôn trên biển và đoàn thuyền đánh cá ra khơi:

- Hoàng hôn trên biển:

So sánh: Mặt trời xuống biển như hòn

lửa.

 Khắc họa hình ảnh đẹp về mặt trời

Nhân hoá, liên tưởng: Sóng cài then,

đêm sập cửa.

 Cảnh biển vào đêm đẹp, vừa rộng lớn vừa gần gũi

những đợt sóng lăn tăn là những chiếc then cài.

Nhờ vào sự liên tưởng ta thấy vũ trụ vốn rộng lớn

cũng trở nên gần gũi với con người

Nhận xét về trạng thái thiên nhiên trong hai câu

thơ đầu?

HS nhận xét GV chốt: Thiên nhiên, vũ trụ đang

chìm vào bóng đêm, chuyển sang trạng thái nghỉ

ngơi, yên tĩnh

GV chuyển ý

HS đọc 2 câu tiếp theo

Hai câu sau nói về điều gì?

HS trả lời:

 Từ lại trong câu “Đoàn thuyền đánh cá lại ra

khơi” có ý nghĩa gì?

HS trả lời

GV: Đây là hoạt động là công việc hằng ngày,

thường xuyên của những người dân biển

Nếu ở hai câu đầu thiên nhiên vũ trụ đã đi vào

trạng thái nghỉ ngơi yên tĩnh thì đến hai câu sau

cho em biết đoàn thuyền đánh cá ra khơi Vậy

nghệ thuật nào được sử dụng trong khổ thơ này?

HS: sự đối lập

GV nhận xét, chốt: Có sự đối lập giữa vũ trụ và

con người: Vũ trụ nghỉ ngơi >< con người lao động

Câu hát căng buồm với gió khơi sử dụng biện

pháp nghệ thuật nào?Em hiểu gì về hình ảnh câu

hát căng buồm?

HS: Ẩn dụ

GV: Câu hát căng buồm là hình ảnh thơ mộng,

khỏe khoắn và đầy lãng mạn, câu hát hòa cùng

tiếng gió thổi căng buồm, đó là tiếng hát của người

dân lao động Tiếng hát diễn tả niềm vui, yêu đời,

yêu lao động, làm chủ quê hương, làm chủ thiên

nhiên đất nước

Kĩ thuật trình bày 1 phút:

Câu thơ có những sự vật nào gắn kết với nhau?

Cảm nhận của em về những sự vật ấy?

HS trình bày

GV diễn giảng: Tác giả đã tạo ra một hình ảnh

khỏe, lạ mà thật từ sự gắn kết ba sự vật và hiện

tượng: cánh buồm, gió khơi và câu hát của người

đánh cá “câu hát căng buồm với gió khơi” Câu hát

là niềm vui, sự phấn chấn của người lao động như

đã có một sức mạnh vật chất để cùng với ngọn gió

làm căng buồm cho con thuyền lướt nhanh ra khơi

=> Mặt trời lặn, vũ trụ đi vào trạng thái nghỉ ngơi, yên tĩnh

- Cảnh đoàn thuyền ra khơi:

Từ lại: Công việc thường xuyên

 Nghệ thuật đối lập tương phản: sự

nghỉ ngơi của vũ trụ - con người lại ra khơi

Ẩn dụ: Câu hát căng buồm

Tóm lại hai câu sau cho em biết con người ra khơi

với khí thế như thế nào?

HS nhận xét

GV chốt, liên hệ cảnh hăng say lao động của

những con người mới làm chủ xã hội

HS đọc khổ thơ tiếp theo

Khổ thơ sử dụng những biện pháp nghệ thuật

nào?

HS: Ẩn dụ, so sánh, nhân hóa

Từ đó ca ngợi biển ta như thế nào?

Khúc hát ca ngợi biển ta giàu đẹp, ước muốn đánh

được nhiều tôm cá

Tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường:

Thảo luận đôi bạn: 2 phút

Biển của chúng ta rất giàu về các loài cá Vậy

theo các em, chúng ta cần phải làm gì để bảo vệ

nguồn tài nguyên này?

HS thảo luận, trình bày

GV nhận xét, giáo dục HS bảo vệ môi trường biển,

khai thác, đánh bắt cá có kế hoạch theo chủ trương

của Nhà nước Tránh khai thác, đánh bắt cá bừa bãi

làm cạn kiệt nguồn tài nguyên biển

=>Con người ra khơi với khí thế mạnh

mẽ, tươi vui, lạc quan, yêu lao động

4 Tổng kết:

Câu 1: Đọc diễn cảm hai khổ thơ đầu của bài thơ?

Đáp án: HS đọc diễn cảm

Câu 2: Nội dung đầy đủ của hai khổ thơ đầu bài thơ là?

A Miêu tả sự phong phú của các loài cá biển và mong ước đánh bắt được nhiều tôm

cá của người dân

B Miêu tả cảnh hoàng hôn trên biển và hình ảnh con người ra khơi với khí thế mạnh

mẽ, tươi vui, lạc quan, yêu lao động

C Miêu tả cảnh hoàng hôn và cảnh đánh bắt cá của người dân lao động trên biển

D Miêu tả cảnh đánh bắt cá trên biển để kịp trời sáng và tâm trạng hân hoan vui vẻ của con người

Đáp án: B

Câu 3: Những biện pháp nghệ thuật chủ yếu được sử dụng trong hai khổ thơ đầu?

Đáp án: Nghệ thuật: so sánh, ẩn dụ, nhân hóa, đối lập, liên tưởng

5 Hướng dẫn học tập:

*Đối với bài học ở tiết học này:

Học thuộc lòng khổ 1, 2; nắm nội dung, nghệ thuật

* Đối với bài học ở tiết học tiếp theo:

Chuẩn bị phần còn lại bài “Đoàn thuyền đánh cá”

- Phân tích cảnh đánh cá và cảnh biển đêm

- Cảnh đoàn thuyền đánh cá trở về trong bình minh.

- Liên hệ tìm hiểu thực trạng môi trường biển của chúng ta hiện nay, nguyên nhân và biện pháp khắc phục

V PHỤ LỤC: