ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM KHOA LỊCH SỬ BÀI THUYẾT TRÌNH ĐỀ TÀI: ĐIỂM TƯƠNG ĐỒNG VÀ KHÁC BIÊT CỦA TIN NGƯỠNG THỜ MẪU Ở BẮC BỘ, TRUNG BỘ, NAM BỘ MÔN HỌC: TÍN NGƯỠNG VÀ CÁC TÔ
Trang 1ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM
KHOA LỊCH SỬ
BÀI THUYẾT TRÌNH
ĐỀ TÀI: ĐIỂM TƯƠNG ĐỒNG VÀ KHÁC BIÊT CỦA TIN NGƯỠNG
THỜ MẪU Ở BẮC BỘ, TRUNG BỘ, NAM BỘ
MÔN HỌC: TÍN NGƯỠNG VÀ CÁC TÔN GIÁO Ở VIỆT NAM
GVHD: TS LÊ THỊ THU HIỀN
LỚP: 18CVNH03
NHÓM: 8
Đà N ng – Năm 2020 ẵ
Trang 3M C L C Ụ Ụ
L I M Đ U Ờ Ở Ầ
Phong t c t p quán l h i là m t b ph n c u thành nên văn hóa xã h i, nó g n bóụ ậ ễ ộ ộ ộ ậ ấ ộ ắ
m t thi t, sâu s c v i m i t ng l p trong xã h i Nậ ế ắ ớ ọ ầ ớ ộ ước ta v i n n văn minh lúa nớ ề ước
r t đ c trung thì phong t c, t p quán, tin ngấ ặ ụ ậ ưỡng đã tr thành m t b ph n trong đ iở ộ ộ ậ ờ
s ng tinh th n Hàng ngàn năm xa, t th i nguyên th y đã hình thành nên các phongố ầ ừ ờ ủ
t c t p quán đó và phát tri n đ n ngày nay và chúng ta có th kh ng đ nh r ng khôngụ ậ ể ế ể ẳ ị ằ
m t gia đình ngộ ười Vi t nào l i không có bàn th cúng t tiên, không m t làng xã nàoệ ạ ờ ổ ộ
l i không có m t ngôi đình, đ n, mi u th các v Hoàng Làng, các anh hùng dân t cạ ộ ề ế ờ ị ộhay th M u.ờ ẫ
Tín ngưỡng th M u là m t tín ngờ ẫ ộ ưỡng quan tr ng trong đ i s ng ngọ ờ ố ười Vi tệ
“Tháng tám gi Cha, tháng ba gi M ” ỗ ỗ ẹ N n văn minh lúa nề ướ ấc r t coi tr ng bàn tayọkhéo léo c a ngủ ười ph n , và t xa x a ngụ ữ ừ ư ười m đã tr thành thân thu c nh t v iẹ ở ộ ấ ớcon người Tín ngưỡng th M u là s tôn vinh th ph ng găn li n v i các hi n tờ ẫ ự ờ ụ ề ớ ệ ượng
Trang 4t nhiên, vũ tr nh : tr i, đ t, m a, gió Ngoài ra còn th ph ng nh ng v anh hùngự ụ ư ờ ấ ư ờ ụ ữ ịdân t c ộ
Tín ngưỡng th M u Vi t Nam là m t tín ngờ ẫ ệ ộ ưỡng b n đ a cùng v i nh ng nhả ị ớ ữ ả
hưởng ngo i lai tạ ừ đ o giáoạ , tín ngưỡng l y vi c tôn th M u (M ) làm th n tấ ệ ờ ẫ ẹ ầ ượng
Trang 5v i các quy n năng sinh sôi, b o tr và che ch cho con ngớ ề ả ữ ở ười Tín ngưỡng mà đó đãở
được gi i tính hoá mang khuôn hình c a ngớ ủ ười M , là n i mà đó ngẹ ơ ở ười ph n Vi tụ ữ ệNam đã g i g m nh ng ử ắ ữ ước v ng gi i thoát c a mình kh i nh ng thành ki n, ràngọ ả ủ ỏ ữ ế
bu c c a xã h iộ ủ ộ Nho giáo phong ki nế
Tín ng ưỡ ng th M u Vi t Nam ờ ẫ ở ệ
2 M t s đ c tr ng c b n trong tín ng ộ ố ặ ư ơ ả ưỡ ng th M u ờ ẫ
Th nh t, tín ngứ ấ ưỡng th M u là lo i hình tín ngờ ẫ ạ ưỡng dân gian b n đ a, mangả ị
đ c tr ng c a c dân vùng nông nghi p, đặ ư ủ ư ệ ược hình thành trên tín ngưỡng th Nờ ữ
th n Tín ngầ ưỡng th M u đ cao y u t tính n thông qua hình tờ ẫ ề ế ố ữ ượng người ph nụ ữ
có s c m nh và quy n năng sinh sôi, n y n , phát tri n, t o ra v n v t, muôn loài,ứ ạ ề ả ở ể ạ ạ ậtrong đó có con người Vi c tôn th và đ cao vai trò c a ngệ ờ ề ủ ười ph n chính là cănụ ữnguyên đ u tiên cho s hình thành tín ngầ ự ưỡng th M u T hi n th c cu c s ng c aờ ẫ ừ ệ ự ộ ố ủ
c dân nông nghi p, v i khát v ng vư ệ ớ ọ ươ ớn t i nh ng đi u t t lành, t thu h ng hoang,ữ ề ố ừ ở ồ
người Vi t đã tôn vinh ngệ ười ph n , ngụ ữ ười m Ban đ u, tín ngẹ ầ ưỡng th M u v nờ ẫ ố
t n m n, r i r c Trong quá trình phát tri n, nó có m t h th ng tả ạ ờ ạ ể ộ ệ ố ương đ i nh t quánố ấ
v đi n th n (v i các ph nh Thiên Ph , Đ a Ph , Tho i Ph , Nh c Ph và v i cácề ệ ầ ớ ủ ư ủ ị ủ ả ủ ạ ủ ớ
th n nh Ng c Hoàng - M u - Quan - Ch u - ông Hoàng, Cô, C u ) M t đi n th n v iầ ư ọ ẫ ầ ậ ộ ệ ầ ớ
Trang 6trên 50 v th n l n nh đ u quy v v th n ch cao nh t là Thánh M u Đi u nàyị ầ ớ ỏ ề ề ị ầ ủ ấ ẫ ề
ch ng minh r ng, tín ngứ ằ ưỡng th M u tuy hình thành t trí tờ ẫ ừ ưởng tượng và tâm linh
c a c dân nông nghi p, nh ng có c u trúc t ch c khá ch t chẽ Đi u đó đòi h iủ ư ệ ư ấ ổ ứ ặ ề ỏ
nh ng ngữ ười theo Đ o M u d n ph i thành th o và mang tính chuyên nghi p caoạ ẫ ầ ả ạ ệ
h n ơ
Th hai, các hình th c th M u Vi t Nam r t phong phú, trong đó th M uứ ứ ờ ẫ ở ệ ấ ờ ẫTam ph - T ph là đi n hình nh t, t p trung b n s c văn hóa ngủ ứ ủ ể ấ ậ ả ắ ười Vi t Nhi u giaiệ ềtho i, th n tích v các M u in đ m d u n l ch s dân t c và g n v i t tiên c aạ ầ ề ẫ ậ ấ ấ ị ử ộ ắ ớ ổ ủ
người Vi t “Đ o M u không ph i là m t hình th c tín ngệ ạ ẫ ả ộ ứ ưỡng tôn giáo đ ng nh t, màồ ấ
nó là m t h th ng các tín ngộ ệ ố ưỡng, trong đó ít nh t bao g m ba l p th khác nhau,ấ ồ ớ ờ
nh ng có quan h h u c và chi ph i l n nhau, đó là l p tín ngư ệ ữ ơ ố ẫ ớ ưỡng th N th n, l pờ ữ ầ ớ
th M u th n và l p th M u Tam ph - T ph ” Trong tín ngờ ẫ ầ ớ ờ ẫ ủ ứ ủ ưỡng th M u Tam phờ ẫ ủ
- T ph có b n thánh M u cai qu n 4 mi n, đó là M u Thứ ủ ố ẫ ả ề ẫ ượng Thiên, M u Đ a, M uẫ ị ẫ
Thượng Ngàn, M u Tho i ẫ ả
Th ba, tín ngứ ưỡng th M u là m t tín ngờ ẫ ộ ưỡng đa th n Trong tín ngầ ưỡng thờ
M u còn có s đan xen, hòa đ ng v i các y u t khác c a h th ng tín ngẫ ự ồ ớ ế ố ủ ệ ố ưỡng, tôngiáo nở ước ta; đó là tín ngưỡng th anh hùng dân t c N th n cũng đa d ng Đó là cácờ ộ ữ ầ ạ
v n anh hùng hào ki t (nh Hai Bà Tr ng và các n tị ữ ệ ư ư ữ ướng c a Hai Bà, Bà Tri u,ủ ệNguyên phi Lan ), là các bà m , ngỶ ẹ ườ ợ ủi v c a các anh hùng dân t c (vì h đã có côngộ ọlao giúp ch ng, con l p nên s nghi p) Ngoài ra, trong các đi n th M u còn có cồ ậ ự ệ ệ ờ ẫ ả
Đ c Thánh Tr n, Ph t Tứ ầ ậ ượng M u đẫ ược th trong khuôn viên c a nhi u đ n, chùaờ ủ ề ề
v i m t nhà ho c m t gian th theo c u trúc “ti n Ph t h u Thánh” Ngoài thánhớ ộ ặ ộ ờ ấ ề ậ ậ
M u, các đ a phẫ ở ị ương khác người dân còn th các v th n có tính đ a phờ ị ầ ị ương riêng vàcác loài v t thiêng đậ ược nhân hóa đem th trong ph M u nh ông L t (th n R n),ờ ủ ẫ ư ố ầ ắông H ổ
Th t , tín ngứ ư ưỡng th M u ch a đ ng tri t lý nhân sinh; có ý th c hờ ẫ ứ ự ế ứ ướng về
c i ngu n dân t c, đ t nộ ồ ộ ấ ước; th hi n m t khía c nh căn b n trong đ o lý “u ngể ệ ộ ạ ả ạ ố
nước nh ngu n” c a ngớ ồ ủ ười Vi t (bi t n nh ng ngệ ế ơ ữ ười ph n có công giúp dân, giúpụ ữ
nước vượt qua khó khăn, vươn lên trong cu c s ng) Tín ngộ ố ưỡng th M u hờ ẫ ướng đ nế
cu c s ng th c t i c a con ngộ ố ự ạ ủ ườ ớ ướ ọi v i c v ng s c kh e, tài l c, may m n… Đó là m tứ ỏ ộ ắ ộ
Trang 7nhu c u tâm linh c a ngầ ủ ười Vi t Nó mang l i cho h s c m nh M u d y con ngệ ạ ọ ứ ạ ẫ ạ ười
s ng hố ướng thi n, có cái tâm trong sáng, bi t đ i nhân x th , th ph ng ông bà tệ ế ố ử ế ờ ụ ổtiên và bi t n nh ng ngế ơ ữ ười có công v i dân và nớ ước Trong quá trình phát tri n tể ừ
th M u đ n M u Tam ph - T ph , t giai đo n th k XVI tr đi v i s xu t hi nờ ẫ ế ẫ ủ ứ ủ ừ ạ ế ỷ ở ớ ự ấ ệ
M u Li u H nh, v th n ch đã đẫ ễ ạ ị ầ ủ ược “th n hóa”, tín ngầ ưỡng th Mờ ẫ đáp ng đu ứ ượckhát v ng c a con ngọ ủ ười, nh t là c a ngấ ủ ười ph n H c u nguy n th n linh c uụ ữ ọ ầ ệ ầ ứgiúp ho kh i r i ro, b nh t t, giúp ho đ t t i phúc, l c, th Chính t đây, M u Tam ỏ ủ ệ ậ ạ ớ ộ ọ ừ ẫ
ph - T ph đã phát tri n nhanh chóng, lan t a kh p m i mi n đ t nủ ứ ủ ể ỏ ắ ọ ề ấ ước v i cácớtrung tâm th M u l n nh Ph D y (Nam Đ nh), Ph Tây H (Hà N i), Đi n Hòn Chénờ ẫ ớ ư ủ ầ ị ủ ồ ộ ệ(Hu ) “ Vi t Nam vi c th M u (các lo i) m nh đ n n i có th xem nó nh m t thế Ở ệ ệ ờ ẫ ạ ạ ế ỗ ể ư ộ ứtôn giáo dân t c đ c bi t - Đ o M u” Hi n nay, tín ngộ ặ ệ ạ ẫ ệ ưỡng th M u đã hình thànhờ ẫ
m t c ng đ ng các tín đ trong nh ng ph m vi r ng h p khác nhau (nh đ ng đ n,ộ ộ ồ ồ ữ ạ ộ ẹ ư ồ ềông đ ng, bà đ ng, con nhang, đ t ) Có th th y r ng, tín ngồ ồ ệ ử ể ấ ằ ưỡng th M u trongờ ẫquá trình phát tri n đã vể ượt lên trên tính phân tán, tùy ti n và đang chuy n hóa t tínệ ể ừ
ngưỡng nguyên th y đ tr thành m t tôn giáo s khai ủ ể ở ộ ơ
Th năm, th M u không ch là m t tín ngứ ờ ẫ ỉ ộ ưỡng tôn giáo, mà còn là văn hóa Nghi
l lên đ ng và l h i, trang ph c, phong t c g n li n v i th M u ph n ánh l i s ng,ễ ồ ễ ộ ụ ụ ắ ề ớ ờ ẫ ả ố ốquan ni m, ệ ước v ng c a ngọ ủ ười Vi t x a và nay th M u, ngệ ư Ở ờ ẫ ười đi l c u mongễ ầ
nh ng đi u thi t th c trong cu c s ng này; h c u tài, l c, s c kh e, may m n Vìữ ề ế ự ộ ố ọ ầ ộ ứ ỏ ắ
th , sau nghi l h u đ ng, ngế ễ ầ ồ ười đi l sẽ đễ ược th l c, đụ ộ ược phát l c Đ n v i tínộ ế ớ
ngưỡng th M u, m i ngờ ẫ ọ ười có quy n bình đ ng nh nhau, không phân bi t giàuề ẳ ư ệnghèo, không phân bi t t ng l p xã h i Đi u này có đi m tệ ầ ớ ộ ề ể ương đ ng v i l chùa xinồ ớ ễ
l c c a Ph t giáo trong đ i s ng ngộ ủ ậ ờ ố ười Vi t ệ
Âm nh c trong h u đ ng, hát ch u văn, hát bóng, múa bóng là hình th c di nạ ầ ồ ầ ứ ễ
xướng dân gian, di n xễ ướng Đ o M u và đạ ẫ ươ c ví nh m t sân kh u tâm linh Ch uư ộ ấ ầvăn là m t trong nh ng nét n i b t c a ho t đ ng tín ngộ ữ ổ ậ ủ ạ ộ ưỡng th M u, đó n ch aờ ẫ ở ẩ ứ
nh ng giá tr văn hóa ngh thu t r t đ c đáo Tín ngữ ị ệ ậ ấ ộ ưỡng th M u đã góp ph n quanờ ẫ ầ
tr ng vào vi c l u gi và phát huy các giá tr truy n th ng văn hóa c a dân t c m tọ ệ ư ữ ị ề ố ủ ộ ộcách sinh đ ng và n tộ ấ ượng “ tín ngỞ ưỡng th M u, tính dân t c đờ ẫ ộ ược th hi n m tể ệ ộcách t p trung v i nh ng nét khá đ c đáo” Không ch d ng l i vi c đáp ng nh ngậ ớ ữ ộ ỉ ừ ạ ở ệ ứ ữnhu c u đ i s ng tâm linh, tín ngầ ờ ố ưỡng th M u còn là m t hi n tờ ẫ ộ ệ ượng sinh ho t vănạ
Trang 8hóa dân gian phong phú, h p d n, có s c lôi cu n con ngấ ẫ ứ ố ười m t cách không t giác.ộ ự
“Người ta đ n v i M u không ch có s đ ng c m trong nhu c u tâm linh mà còn có sế ớ ẫ ỉ ự ồ ả ầ ự
đ ng c m v các giá tr văn hóa, xét cho cùng sinh ho t tín ngồ ả ề ị ạ ưỡng th M u góp ph nờ ẫ ầ
c ng c ý th c c ng đ ng c a dân t c Vi t” ủ ố ứ ộ ồ ủ ộ ệ
Hi n nay tín ngệ ưỡng th M u nờ ẫ ở ước ta phát tri n khá r ng, t p trung chính ể ộ ậ ở
B c B , Trung B và Nam B v i ba d ng th c th M u Tín ngắ ộ ộ ộ ớ ạ ứ ờ ẫ ưỡng th M u đang cóờ ẫ
nh h ng sâu s c trong đ i s ng tâm linh c a ng i Vi t Hàng năm, vào ngày mùng
m t, ngày r m, ngày l , ngày t t, nhi u ngộ ằ ễ ế ề ườ ếi đ n nh ng n i th M u t ch c cúngữ ơ ờ ẫ ổ ứ
l , lên đ ng, h u bóng Vào nh ng d p này, ngễ ồ ầ ữ ị ười dâng các l v t cúng sẽ tr c ti p xinễ ậ ự ế
th n thánh che ch , tr giúp vầ ở ợ ượt qua r i ro và đ t đủ ạ ược thành công trong cu c s ng.ộ ốSinh ho t tín ngạ ưỡng văn hóa c ng đ ng này đã tr thành m t nhu c u không thộ ồ ở ộ ầ ểthi u trong đ i s ng tâm linh, văn hóa c a ngế ờ ố ủ ười Vi t ệ
3 Các d ng th c th M u ạ ứ ờ ẫ
*Th M u B c b ờ ẫ ở ắ ộ
B t ngu n t t c th N th n có ngu n g c xa x a t th i ti n s , t i th i phongắ ồ ừ ụ ờ ữ ầ ồ ố ư ừ ờ ề ử ớ ờ
ki n m t s N th n đã đế ộ ố ữ ầ ược cung đình hoá và l ch s hoá đ thành các M u th nị ử ể ẫ ầ
tương ng th i k tứ ờ ỷ ừ th k 15ế ỷ tr v trở ề ước v i vi c phong th n c a nhà nớ ệ ầ ủ ước phong
ki n, hình th c th M u th n v i các danh x ng nhế ứ ờ ẫ ầ ớ ư ư Qu c M uố ẫ , Vương m uẫ , Thánh
M uẫ nh hi n tư ệ ượng thờ Âu Cơ, LanỶ , M Thánh Gióngẹ , T v Thánh nứ ị ươ , ng
T kho ng th k 15 tr đi, hình th c th m uừ ả ế ỷ ở ứ ờ ẫ Tam phủ, T phứ ủ được đ nh hình vàịphát tri n m nh, đây cũng là th i kỳ xu t hi n các nhân v t nhể ạ ờ ấ ệ ậ ư Thánh M uẫ Li uễ
H nhạ , M u Thẫ ượng Ngàn, M u Tho iẫ ả , Cô Đôi Thượng Ngàn, v i các nghi th c nhớ ứ ả
hưởng t Đ o giáo.ừ ạ
Trang 9*Th M u Trung B ờ ẫ ở ộ
D ng th c th M u này ch y u khu v cạ ứ ờ ẫ ủ ế ở ự Nam Trung bộ, đ c tr ng c b n c aặ ư ơ ả ủ
d ng th c th M u đây là tín ngạ ứ ờ ẫ ở ưỡng th M u không có s hi n di n c a m uờ ẫ ự ệ ệ ủ ẫ Tamphủ, T phứ ủ mà ch có hình th c th N th n và M u th n Hình th c th N th nỉ ứ ờ ữ ầ ẫ ầ ứ ờ ữ ầ
Trang 10So v i B c B , t c th N th n và M u th n có s phân bi t nh t đ nh v i bi uớ ở ắ ộ ụ ờ ữ ầ ẫ ầ ự ệ ấ ị ớ ể
hi n rõ r t là thông qua tên g i và xu t thân c a các v th n thì Nam B s phânệ ệ ọ ấ ủ ị ầ ở ộ ự
bi t gi a hình th c th N th n và M u th n ít rõ r t h n, hi n tệ ữ ứ ờ ữ ầ ẫ ầ ệ ơ ệ ượng này được gi iảthích v i nguyên nhân Nam B là vùng đ t m i c a ngớ ộ ấ ớ ủ ười Vi t, khi di c vào đây hệ ư ọ
v a mang các truy n th ng tín ngừ ề ố ưỡng cũ l i v a ti p nh n nh ng giao l u nhạ ừ ế ậ ữ ư ả
hưởng c a c dân sinh s ng t trủ ư ố ừ ướ ạc t o nên b c tranh không ch đa d ng trong vănứ ỉ ạhoá mà còn c trong tín ngả ưỡng
Cùng v i s m mang b cõi, theo chân c a nh ng ngớ ự ở ờ ủ ữ ười khai kh n, tín ngẩ ưỡng thờ
M u đã có s thay đ i, thích ng v i nh ng vùng đ t m i Tuy nhiên, nh ng giá tr c tẫ ự ổ ứ ớ ữ ấ ớ ữ ị ốlõi v n đẫ ược b o t n và l u truy n cho t i t n ngày hôm nay.ả ồ ư ề ớ ậ
Trang 11đ cao vai trò n gi i trong đ i s ng xã h i.ề ữ ớ ờ ố ộ
Thông qua hi n tệ ượng th M u Tam ph (M u Thờ ẫ ủ ẫ ượng Thiên, M u Thẫ ượngNgàn và M u Tho i), T ph (M u Thẫ ả ứ ủ ẫ ượng Thiên, M u Thẫ ượng Ngàn, M u Tho i vàẫ ả
M u Đ a), th M u Li u H nh c a ngẫ ị ờ ẫ ễ ạ ủ ười Vi t chính là s th n thánh hóa các y u tệ ự ầ ế ố
t nhiên, tôn kính và sùng bái t nhiên c a ngự ự ủ ười Vi t Vi c th n th n Pô In Nagarệ ệ ờ ữ ầ ư
c a ngủ ười Chăm x a, hay Thiên Yana Thánh M u c a ngư ẫ ủ ười Vi t mi n Trung, ho cệ ở ề ặ
th Bà Chúa X Nam B chính là bi u hi n c a tín ngờ ứ ở ộ ể ệ ủ ưỡng sùng bái t nhiên trongự
đ i s ng văn hóa c a các c ng đ ng c dân Th cúng n th n, M u th n chính làờ ố ủ ộ ồ ư ờ ữ ầ ẫ ầ
phương th c ng x c a con ngứ ứ ử ủ ườ ớ ựi v i t nhiên, nhân cách hóa tín ngưỡng sùng bái
t nhiên.ự
đây, M u là m t hình t ng đ c tr u t ng hóa t bà m c th trong ch
đ m u h Ngộ ẫ ệ ười m mang n ng đ đau, nuôi dẹ ặ ẻ ưỡng con cái; quy t đ nh đ n s sinhế ị ế ự
t n c a con cái Ngồ ủ ười m c th có nh ng đi m tẹ ụ ể ữ ể ương đ ng v i tr i, đ t, núi, r ng,ồ ớ ờ ấ ừsông nước, nh ng ngu nữ ồ s ng đã và đang nuôi dố ưỡng con người Nh ng hi n tữ ệ ượngnày vượt ra ngoài t m hi u bi t c a con ngầ ể ế ủ ười, nh t là đ i v i ngấ ố ớ ười Vi t th i c vàệ ờ ổ
th m chí trong su t th i kỳ B c thu c T đó, d n đ n s ngậ ố ờ ắ ộ ừ ẫ ế ự ưỡng v ng và xu t hi nọ ấ ệcác hành vi sùng bái, tôn th hi n tờ ệ ượng t nhiên; th n thánh hóa tr i, đ t, núi, r ng,ự ầ ờ ấ ừsông nước thành nh ng Thánh M u có nhi u quy n năng, phép thu t, đó là: M uữ ẫ ề ề ậ ẫThiên, M u Thẫ ượng Ngàn, M u Đ a, M u Tho i; r i l p ra Tam ph , T ph đ thẫ ị ẫ ả ồ ậ ủ ứ ủ ể ờ
ph ng.ụ
Trang 12
Thánh M u Th ẫ ượ ng Ngàn Thánh M u Li u H nh ẫ ễ ạ
K t khi Nho giáo vào Vi t Nam, v i vi c nh n m nh vai trò c a nam gi i thìể ừ ệ ớ ệ ấ ạ ủ ớ
ph n b đ y ra kh i h th ng quy n l c, đ y ra kh i văn h c chính th ng Gi i ch cụ ữ ị ẩ ỏ ệ ố ề ự ẩ ỏ ọ ố ớ ứ
c m quy n và t ng l p trên c a xã h i không còn coi tr ng ph n n a Nh ng th cầ ề ầ ớ ủ ộ ọ ụ ữ ữ ư ự
t , trong đ i s ng c a l p ngế ờ ố ủ ớ ười Vi t bình dân thì vai trò c a ngệ ủ ười ph n v n giụ ữ ẫ ữ
m t v trí đ c bi t Trong tâm th c c a l p ngộ ị ặ ệ ứ ủ ớ ười bình dân, người m (M u) v nẹ ẫ ẫ
được coi là có quy n l c b t kh kháng M tr thành bi u tề ự ấ ả ẹ ở ể ượng thường tr c trongự
m i cách ng x c a ngọ ứ ử ủ ười Vi t Vì v y, Vi t Nam ngệ ậ ở ệ ười m đẹ ược tôn vinh thànhriêng m t tín ngộ ưỡng, đó là tín ngưỡng th m (M u).ờ ẹ ẫ
m u hòa nh p vào làm m t Đ ng g n li n v i bóng, có nghĩa là ngẫ ậ ộ ồ ắ ề ớ ười đang ng iồ
đ ng, lên đ ng là cái bóng c a th n linh đang nh p vào ngồ ồ ủ ầ ậ ười đó, nên đ ng bóng điồ
li n v i nhau.”ề ớ
Nh v y, lúc đ u ngư ậ ầ ườ ượi đ c ch n h u đ ng là các bé trai, d n d n v sau cácọ ầ ồ ầ ầ ề
em gái, các bà, các cô cũng ng i đ ng, th m chí nhi u ngồ ồ ậ ề ười đàn ông cũng ng i đ ng.ồ ồ