Kh«ng gian bªn ngoµi yªn tÜnh, chØ v¨ng v¼ng cã tiÕng mâ trªn chßi canh.[r]
Trang 1_
Hãy phân tích bình luận "Cảnh cho chữ" trong tác phẩm "Chữ người tử
tù " để làm nổi rõ đây là "một cảnh tượng xưa nay chưa từng có"
Mở bài: Bằng ngôn ngữ cổ kính, mởi mẻ, giàu màu sắc tạo hình, qua "Chữ người
tử tù", Nguyễn Tuân đã tạo dựng lên được một hình tượng Huấn Cao mang vẻ đẹp lãng
mạn, vừa có nhân cách khí phách, lại vừa có vẻ đẹp nghệ sĩ tài hoa Vẻ đẹp ấy dường như
được kết tinh ở cảnh Huấn Cao cho viên quản ngục chữ tại nhà lao Đây là đoạn văn thể hiện rõ chủ đề và giá trị nghệ thuật của tác phẩm
Thân bài: (Y1 Tóm tắt bức tranh)
Trong buồng giam chật hẹp, bẩn thỉu, ẩm ướt, đầy phân chuột, phân dán, dưới ánh sáng đỏ rực của một bó đuốc tẩm dầu, một người cổ đeo gông, chân vướng xiềng đang tô
đậm những nét chữ trên tấm lụa trắng tinh; hẳn đây là những dòng chữ cuối cùng của đời
ông Còn bên cạnh viên quản ngục "khúm núm" và thầy thơ lại "run run bưng chậu mực”
Không gian bên ngoài yên tĩnh, chỉ văng vẳng có tiếng mõ trên chòi canh Bằng một vài chi tiết sinh động, gợi cảm và rất tạo hình như thế, Nguyễn Tuân đã khắc hoạ được một bức tranh thật xúc động, vừa trang trọng, vừa thiêng liêng
(Y2: Vì sao có bức tranh ấy?)
Vì sao có cảnh tượng độc đáo nói trên? Truyện "Chữ người tử tù" chỉ có hai nhân
vật chính: một tên phản nghịch nay bị khép vào tội tử tù; đang chờ ngày ra pháp trường, nhưng rất có tài, đặc biệt là tài viết chữ đẹp Còn người kia là một viên quản ngục mê chữ
đẹp, kính phục tài năng của tên tử tù và hằng khao khát có được chữ của tên tử tù kia Trên bình diện quan hệ xã hội thì họ là kẻ tử thù của nhau, nhưng trên bình diện chữ tâm
và cái đẹp thì họ là tri âm tri kỷ của nhau Sự gặp gỡ của họ đã tạo nên một tình huống oái oăm, đầy kịch tính, làm nổi bật tính cách của mỗi người Là người giầu chữ tâm, có lòng
tự trọng, có khí phách, khinh thường hết thảy những kẻ cam tâm làm nô lệ và tiền bạc, quyền lực phi nghĩa, lúc đầu Huấn Cao tỏ ra hết sức khinh bạc tên quản ngục Nhưng khi biết rõ viên quản ngục có sở thích cao quý, yêu cái đẹp, Huấn Cao đã lập tức thay đổi thái
độ và đã tặng chữ cho viên quản ngục vào cái đêm hôm ấy để tỏ thái độ cảm kích, trân trọng của người nghệ sĩ đối với người tri kỷ
(Y3: Đây là "một cảnh tượng xưa nay chưa từng có")
Y3.1 Đúng là “một cảnh tượng xưa nay chưa từng có” Điều lạ lùng chưa từng có ở
đây trước hết là việc viết chữ và cho chữ vốn là một thú chơi tao nhã có phần thanh cao của những bậc tài hoa nghệ sĩ đáng lẽ phải diễn ra nơi cảnh lầu son gác tía gió mát, trăng thanh, lộng ngát hương hoa; nhưng ở đây lại diễn ra trong cảnh nhà lao tăm tối ẩm ướt
Trang 2_
bẩn thỉu Hơn thế, người nghệ sĩ viết chữ đẹp lại là tên tử tù đang bị gông xiềng và chỉ sáng hôm sau là bị giải về kinh chịu tội chặt đầu
Y3.2 Điều lạ lùng chưa từng có chính là trong cảnh tù ngục tăm tối đó, không phải
là cái ác, cái bạo tàn đang thống trị mà chính là cái đẹp, cái tài hoa đang lên ngôi Bằng thủ pháp đối lập, tương phản đặc sắc, Nguyễn Tuân đã làm nổi rõ đây là sự chiến thắng của ánh sáng trước bóng tối; của cái thiện trước cái ác; của cái đẹp trước cái xấu xa, nhơ bẩn; của cái cao cả trước caí thấp hèn; của tinh thần bất khuất hiên ngang trước thái độ cam chịu nô lệ Đó cũng là sự chiến thắng của tính cách trước hoàn cảnh Thật là lạ lùng không bình thường một chút nào; Vì tên tử tù thì nổi bật lên uy nghi cao lồng lộng; còn
viên quản ngục và tên thư lại, những kẻ đại diện cho xã hội đó thì "khúm núm", "run run”
trước tên tử tù kia
Y3.3 Với cảnh cho chữ độc đáo này, có thể nói cái nhà tù tàn bạo, đen tối kia đã
sụp đổ và cũng không còn kẻ tội phạm, tử tù cũng không còn quản ngục và thư lại Chỉ còn người nghệ sĩ đang sáng tạo cái đẹp trước những đôi mắt ngưỡng mộ và kính phục
của những "kẻ liên tài" Tất cả những người đó đều được tắm đẫm trong ánh sáng đỏ rực
của bó đuốc thiên lương, tài hoa và khí phách
Y3.4 Cũng với cảnh này, dù nay mai Huấn Cao đầu phải lìa khỏi cổ nhưng những
phẩm chất tài hoa, khí phách, nhân cách của ông sẽ đi vào cõi vĩnh hằng Màu trắng của vuông lụa, cũng như những dòng chữ tươi tắn nói lên hoài bão tung hoành một đời Huấn Cao; hương thơm ngát của thỏi mực, ánh sáng đỏ rực của bó đuốc cùng với những lời khuyên của Huấn Cao được viên quản ngục gìn giữ lắng nghe như lời di huấn về đạo lý làm người dường như cùng hoà vào nhau để trở thành bất tử như cái bất tử của vẻ đẹp Huấn Cao Có thể nói ở cảnh cho chữ này, Nguyễn Tuân đã dựng lên được một bức tượng
đài trang nghiêm để bất tử hoá con người rất mực tài hoa và tràn đầy khí phách anh hùng này
Y3.5 Không chỉ cho chữ, Huấn Cao còn khuyên bảo quản ngục: "ở đây lẫn lộn Ta
khuyên thầy Quản nên thay chỗ ở đi … rồi mới nghĩ đến chuyện chơi chữ nhem nhuốc mất cả đời lương thiện đi" Như vậy Huấn Cao không chấp nhận cái tài, cái đẹp lại có thể
chung sống lẫn lộn với cái ác, cái xấu Ông cũng không chấp nhận một người vừa yêu cái
đẹp lại vừa làm điều ác Và muốn chăm lo cho cái đẹp nẩy nở phải trở về với cái thiện
Y3.6 Trước vẻ hào quang uy nghi lộng lẫy của Huấn Cao, viên quản ngục đã biểu
lộ một cử chỉ thật cảm động Đó là sau khi lắng nghe lời khuyên của Huấn Cao: "Hãy bỏ cái nghề nhơ bẩn này đi về quê ở mà giữ cho thiên lương lành vững”, ngục quan "vái tên
tử tù một vái" và nói một câu mà nước mắt rỉ vào kẽ miệng làm cho nghẹn ngào: "kẻ mê muội này xin bái lĩnh" Có những cái cúi đầu làm cho con người trở nên nhỏ nhen, hèn hạ
Nhưng cũng có những cái cúi đầu làm cho con người trở nên cao cả, sang trọng hơn Đó
Trang 3_
là sự cúi đầu trước cái đẹp, cái khí phách Trước đây Cao Bá Quát đã có một câu thơ rất
hay: "Nhất sinh đê thủ bái Mai Hoa" - "Một đời ta chỉ biết cúi đầu trước Hoa Mai, một biểu tượng của cái đẹp "
Kết luận Tóm lại đây là “một cảnh tượng xưa nay chưa từng có” Đoạn văn xứng
đáng là một bức hoạ phẩm được viết với bút pháp lãng mạn, có ngôn ngữ giàu màu sắc tạo hình với không khí trang nghiêm có phần bi tráng, sử dụng thủ pháp tương phản đầy ấn
tượng Nó đã biểu lộ được cái Tài và cái Tâm của một nhà văn lớn: Nguyễn Tuân