ĐAU đầu (bộ môn THẦN KINH)

TIẾP CẬN MỘT TRƯỜNG HỢP ĐAU ĐẦUCác xét nghiệm hình ảnh học: cần thực hiện trong các trường hợp sau  Đau đầu mới khởi phát với cường độ dữ dội.. TIẾP CẬN MỘT TRƯỜNG HỢP ĐAU ĐẦU CTScan

Trang 1

ĐAU ĐẦU

Trang 2

1 PHÂN LOẠI ĐAU ĐẦU THEO ICHD - II

2 TIẾP CẬN MỘT TRƯỜNG HỢP ĐAU ĐẦU

3 ĐAU ĐẦU MIGRAINE

4 ĐAU ĐẦU CĂNG CƠ

5 ĐAU ĐẦU CỤM

6 ĐAU DÂY THẦN KINH V

NỘI DUNG

Trang 3

Đau đầu là cảm giác khó chịu ở vùng giới hạn bởi ụ chẩm và hốc mắt do sự kích thích các cảm thụ thần kinh đau.

Trang 4

SỰ PHÂN BỐ TK CẢM GIÁC VÙNG ĐẦU MẶT

não trên lều do TK tam

thoa, vùng dưới lều do

TK thiệt hầu chi phối

Trang 5

PHÂN LOẠI ĐAU ĐẦU

Bảng phân loại đau đầu Quốc tế lần II – 2004 (ICHD – II)

Phần 1: Đau đầu nguyên phát

1 Migraine

2 Đau đầu căng cơ

3 Đau đầu từng cụm

4 Các đau đầu nguyên phát khác:

đau đầu khi gắng sức, đau đầu khi

ngủ, đau nửa đầu liên tục

Trang 6

9 Nhiễm trùng hệ TK trung ương.

10 Rối loạn cân bằng nội môi: thiếu oxy mô, tăng HA,

RL chức năng tuyến giáp.

11 Bệnh ở cổ, mắt, tai mũi họng, răng hàm mặt.

12 Rối loạn tâm thần.

Trang 7

Phần 3:

13 Đau TK sọ, đau mặt do nguyên nhân trung ương và đau mặt nguyên phát: đau dây TK V

14 Các đau đầu khác (chưa phân loại)

Trang 8

TIẾP CẬN MỘT TRƯỜNG HỢP ĐAU ĐẦU

Hỏi bệnh sử

Đau đầu từ lúc nào? Mới xảy ra/đã nhiều lần tương tự?

Thời gian xuất hiện đau đầu?

Đặc tính cơn đau, đau có theo nhịp mạch?

Đau đầu từng cơn hay đau liên tục?

Cường độ cơn đau đầu?

Vị trí đau đầu?

Trang 9

Trang 10

Khám lâm sàng

Khám toàn diện và khám thần kinh.

Ðể trả lời các vấn đề đặt ra khi hỏi bệnh.

Trang 11

Các xét nghiệm hình ảnh học: cần thực hiện trong các trường hợp sau

 Đau đầu mới khởi phát với cường độ dữ dội.

 Đau đầu mới khởi phát sau 50 tuổi.

 Triệu chứng không giống các loại đau đầu đã từng xảy ra.

 Có các triệu chứng TK định vị.

 Đáp ứng điều trị kém

 Xảy ra sau chấn thương

 Trên BN suy giảm miễn dịch

Trang 12

 CTScan sọ não

Xuất huyết não Nhồi máu não

Trang 13

 CTScan sọ não

Xuất huyết dưới nhện Máu tụ dưới màng cứng

Trang 14

Nhiễm KST Cysticercosis CTScan sọ não

Trang 15

 MRI

Thuyên tắc xoang tĩnh mạch

Trang 16

Glioblastoma

Multiforme

T1W

T1W+G d

T2W

Trang 17

 MRA

Hệ động-tĩnh mạch não

Trang 18

 Mạch não đồ: dị dạng mạch máu não, phình mạch, thuyên tắc tĩnh mạch

Hình ảnh phình động mạch não

Trang 19

Dịch não tủy: chỉ định trong viêm màng não - não, xuất huyết màng não.

Các xét nghiệm sinh hóa:

Trang 20

ĐAU ĐẦU MIGRAINE

Cơ chế bệnh sinh

 Sự kích hoạt các neurone phân tiết chất dẫn truyền TK (dopamine và serotonin) ở thân não

→ làm nhạy cảm hóa vỏ não

→ phát sinh sóng kích thích vỏ não lan từ vùng chẩm ra phía trước

→ giảm chuyển hóa và tưới máu → kích hoạt hệ

mm - TK sinh ba.

→ phóng thích các chất CGRP, neurokinin A, chất P

→ gây hiện tượng viêm vô trùng của thành mạch và gây đau.

Trang 21

Trang 22

Đặc điểm lâm sàng

Dấu hiệu báo trước:

Triệu chứng về tâm thần (trầm cảm/kích thích)

Triệu chứng về TK thực vật (uống nhiều, tiểu nhiều, phù, buồn nôn, tiêu chảy hoặc táo bón, đổ mồ hôi, mệt mỏi)

Trang 23

Trang 24

Trang 26

 Cường độ tăng dần và dữ dội.

 Thời gian cơn đau từ vài giờ đến vài ngày nếu không điều trị

Trang 27

Trang 28

Trang 29

Trạng thái sau cơn:

Mệt mỏi, uể oải, cảm giác yếu toàn thân và buồn ngủ, kéo dài vài giờ đến vài ngày.

Trang 30

Trạng thái sau cơn:

Mệt mỏi, uể oải, cảm giác yếu toàn thân và buồn ngủ, kéo dài vài giờ đến vài ngày.

Trang 31

Điều trị

Các bước:

 Điều trị cắt cơn đau

 Điều trị ngừa cơn: khi số cơn nhiều trên 3 cơn mỗi tháng hay khi điều trị cắt cơn không hiệu quả, phải dùng thuốc lâu dài 3-6 tháng.

 Tránh các yếu tố khởi phát cơn

 Tâm lý liệu pháp.

Trang 32

ĐAU ĐẦU MIGRAINE Điều trị

Trang 33

Điều trị

Điều trị cắt cơn

 Thuốc chống nôn:

Metoclopramide (Primperan 10mg TMC) Domperidone (Motilium M)

Thuốc an thần: benzodiazepine

Trang 34

5HT1D/F → giảm dẫn truyền đau trung ương

Trang 35

 Không nên uống Triptans hơn 3 ngày mỗi tuần

để tránh đau đầu dội ngược

Trang 36

Trang 37

 Dihydroergotamine xịt mũi 0,5mg/nhát, mỗi liều

Trang 38

Điều trị

Điều trị ngừa cơn

 Thuốc ức chế bêta

Propranolol 40-240 mg/ngày Atenolol 50-150 mg/ngày

Metoprolol 50-200mg/ngày Nadolol 20-240mg/ngày

 Thuốc ức chế calci

Verapamil 180-320 mg/ngày Flunarizine 5-10 mg/ngày

Trang 39

Điều trị

 Thuốc chống trầm cảm ba vòng

Amitriptyline 10 – 100 mg/ngày Nortriptyline 10 – 100 mg/ngày CCĐ: glaucome, phì đại TLT, bệnh tim, có thai

 Thuốc chống động kinh

Valproate 1250-2400 mg/ngày Gabapentine 900-2500mg/ngày Topiramate 100-400 mg/ngày

Trang 40

Điều trị

 Thuốc kháng serotonin và histamin

Cyproheptadine 4-8mg/ngày Pizotifen 0,5-8 mg/ngày

 Thuốc KV non-steroid

Naproxen Sodium 1100mg/ngày

Trang 41

550-ĐAU ĐẦU MIGRAINE

Điều trị

Tránh các yếu tố khởi phát cơn:

 Tránh các thuốc dãn mạch, thuốc ngừa thai.

 Sinh hoạt, ăn uống, nghỉ ngơi điều độ.

 Tránh các căng thẳng tâm lý.

 Tránh các thức ăn chứa rượu, bia.

 Giới hạn sử dụng caffeine.

Tâm lý liệu pháp

Trang 42

ĐAU ĐẦU CĂNG CƠ

 Các cơ vùng mặt, cổ, da đầu bị co thắt

→ tăng áp lực trong các cơ

→ giảm lượng máu nuôi cơ → acid lactique

→ kích thích phóng thích các chất gây đau.

Yếu tố khởi phát: mất ngủ, ngủ quá nhiều,

ăn quá no, uống nhiều rượu, làm việc trong môi trường ồn ào, căng thẳng, bệnh toàn thân.

Trang 43

Trang 44

- Cơn đau đầu kéo dài vài phút đến nhiều ngày

- Cảm giác đau như siết chặt, nặng đầu

- Đau hai bên đầu

- Đau k hông theo nhịp mạch

- Cường độ trung bình

- Không nôn / không có triệu chứng sợ ánh sáng và tiếng ồn, hoặc chỉ có 1 trong 2

Trang 45

ĐAU ĐẦU CĂNG CƠ Điều trị

 Thuốc giảm đau

Acetaminophen

Kháng viêm Non - Steroid

Trang 46

Điều trị

 Thuốc giãn cơ

Tizanidine (Sirdalud viên 2mg):

Trang 47

Điều trị

Nằm nghỉ trong phòng yên tĩnh, tránh ánh sáng

Xoa bóp các cơ vùng gáy và da đầu, đắp ấm Tránh uống nhiều rượu, bỏ thuốc lá

Ăn uống điều độ

Tập thể dục đều đặn

Tránh căng thẳng, tránh cố gắng quá mức

Trang 48

ĐAU ĐẦU TỪNG CỤM

 Vùng hạ đồi hoạt hóa hệ TK mạch máu dây TK V → đau theo vùng chi phối dây TK V1

Trang 49

 Cơn đau xảy ra từng đợt, hằng định theo giờ trong ngày và có tính chu kỳ trong năm

 Yếu tố khởi phát: uống rượu, ánh sáng chói, hoạt động mạnh, thức ăn có chứa nitrite (đồ hộp, thịt nguội), thuốc giãn mạch

Trang 50

 Cơn kéo dài 15 – 180p nếu không điều trị

 Số cơn đau: từ 1 cơn/2 ngày cho tới 8 cơn/ngày

Trang 52

ĐAU ĐẦU TỪNG CỤM Đặc điểm lâm sàng

Trang 53

Dihydroergotamine xịt mũi liều 2mg

 Lidocaine, capsaicin nhỏ mũi gây tê tại chỗ

Trang 54

 Giảm liều thuốc từ từ

 Điều trị lại với thuốc khi bắt đầu có đợt đau cụm kế tiếp

Trang 55

Điều trị

Điều trị ngừa cơn:

 Corticoides : Prednisone liều 0,5 mg/kg, dùng tối đa không quá 3 tuần

 Lithium carbonate 300mg 2-3 lần/ngày

 Thuốc ức chế calci:

Verapamil 120 – 720mg/ngày Nimodipine 30mg x 4 lần/ngày Flunarizine 5-10mg/ngày

Trang 56

 Kháng viêm non-steroid

 Tránh các yếu tố khởi phát cơn:

tránh rượu, thuốc lá, thức ăn có nitrite, thuốc giãn mạch

Trang 57

ĐAU DÂY THẦN KINH V Đại cương

Trang 58

ĐAU DÂY THẦN KINH V

Trang 59

Lâm sàng

vài giây và dưới 2 phút

dây TK V

hay khi nhai, đánh răng, rửa mặt, nói chuyện…

Trang 60

ĐAU DÂY THẦN KINH V Lâm sàng

Vị trí các vùng cò súng

Trang 61

Phenytoin 300-400mg/ngày.

Oxcarbazepine 300 – 900mg/ngày Gabapentin: khởi đầu 300mg/ngày, sau đó tăng liều 900-2400mg/ngày

Valproate: 500 – 2000mg/ngày

- Kháng viêm Non-steroid

Trang 62

Điều trị

Điều trị nội khoa:

- Baclofen: khởi đầu 5-10mg 3 lần/ngày, sau đó tăng liều 10mg mỗi 2 ngày cho đến khi có tác dụng, liều hiệu quả thông thường 50-60 mg/ngày.

- Amitriptyline: 25-50mg/ngày

Điều trị ngoại khoa:

Phẫu thuật giải ép vi mạch máu

Trang 63

LƯỢNG GIÁ

 Phân loại đau đầu

 Chẩn đoán và điều trị đau đầu migraine

 Chẩn đoán và điều trị đau đầu căng cơ

 Chẩn đoán và điều trị đau đầu từng cụm

 Chẩn đoán và điều trị đau dây TK V

Trang 64

THE END

Định dạng
Số trang	64
Dung lượng	3,74 MB