BỆNH PHỔI (GIẢI PHẪU BỆNH)

BỆNH PHỔI TẮC NGHẼN Định nghĩa: là sự suy yếu khả năng thông khí, không khí thoát khỏi phế nang trong thì thở ra khó khăn hơn Lâm sàng được xác định bởi FEV1/FVC giảm  Viêm phế quản mạn

BỆNH PHỔI

CẤU TRÚC

Phế quản Tiểu phế quản Phế nang

Hình ảnh niêm mạc đường hô hấp: gồm các tế bào trụ

giả tầng có lông chuyển và các tế bào đài

Cấu trúc phế nang với các

phế bào type I và II

1 BỆNH PHỔI TẮC NGHẼN

Định nghĩa: là sự suy yếu khả năng thông khí, không khí thoát khỏi phế nang trong thì thở ra khó khăn hơn

Lâm sàng được xác định bởi FEV1/FVC giảm

 Viêm phế quản mạn tính

 Dãn phế quản

1.1 VIÊM PHẾ QUẢN MẠN TÍNH

1.1 VIÊM PHẾ QUẢN MẠN TÍNH

Chỉ số Reid (A/B > 0,4)

A

B

1.2 HEN PHẾ QUẢN

 Định nghĩa: đặc trưng bởi nhiều phản ứng

co thắt khí phế quản, đáp ứng với các kích thích nội sinh và ngoại sinh Bệnh hen phế quản thường kèm với viêm nhiễm mạn

tính

 Phân loại bệnh hen phế quản: bệnh hen phế quản do dị ứng và không do dị ứng

1.2 HEN PHẾ QUẢN

 Bệnh hen phế quản do dị ứng

 Dịch tễ học: Thường gặp ở trẻ em

 Nguyên nhân: phấn hoa, bụi, thuốc

 Triệu chứng đi kèm: Bệnh nhân có thể có sốt hay chàm

 Cơ chế: phản ứng quá mẫn cảm type I

1.2 HEN PHẾ QUẢN

 Đại thể: phổi tăng kích thước, nút nhầy bịt kín khí phế quản

 Vi thể: cơ trơn phì đại, tăng collagen ở

màng đáy, tuyến nhầy tăng sinh và xâm

nhập bạch cầu ái toan, hiện diện tinh thể Charcot-Leyden (gồm các protein) và xoắn Curschmann

1.2 HEN PHẾ QUẢN

Nút nhầy, viêm

1.2 HEN PHẾ QUẢN

 Thành phế quản

phù

 Thấm nhập lymphô

bào, tương bào,

bạch cầu ái toan

1.2 HEN PHẾ QUẢN

1.3 DÃN PHẾ QUẢN

 Định nghĩa: sự giãn nở bất thường của phế quản

 Nguyên nhân: Nấm Aspergillosis, sợi bọc, và hội chứng Kartagener, Nhiễm: Staphylococcus,

Klebsiella

Các nguyên nhân khác: khối u, di vật, và chất nhầy trong đường hô hấp

 Sinh bệnh học: hai quá trình chính là nhiễm trùng

và tắc nghẽn Cuối cùng là hủy hoại sợi cơ trơn

và sợi đàn hồi của khí phế quản

1.3 GIÃN PHẾ QUẢN

 Đại thể: dãn phế quản thường xảy ra ở

thùy thấp, phổi bên phải nhiều hơn phổi bên trái

 Vi thể: viêm và sự phá hủy mô, đặc biệt là

cơ trơn

1.3 GIÃN PHẾ QUẢN

1.3 GIÃN PHẾ QUẢN

 Biểu mô: Loét,

chuyển sản gai

 Thấm nhập tế bào

viêm mạn tính, xơ hóa

 Tăng sinh lymphô

 Phá hủy sụn, cơ,

mạch máu …

2 BỆNH PHỔI TẮC NGHẼN MẠN TÍNH

(COPD)

Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) là thuật ngữ dùng chỉ tình trạng đường thông khí hệ hô hấp bị tắc nghẽn, gây khó thở

2 BỆNH PHỔI TẮC NGHẼN MẠN TÍNH

Phổi bình thường Khí phế thủng

YẾU TỐ NGUY CƠ CỦA COPD

Dinh dưỡng Viêm nhiễm

Tình trạng kinh tế xã hội

Người lớn tuổi

bệnh phổi hạn chế mạn tính là một nhóm bệnh bao gồm nhiều thực thể riêng biệt

3.1 BỆNH PHỔI HẠN CHẾ CẤP TÍNH

 Định nghĩa: Bệnh phát triển trong một thời gian ngắn, thường thứ phát theo sau một bệnh cảnh toàn thân, suy hô hấp, hạ oxy huyết (pO2 > 60 mm Hg)

 Thuật ngữ lâm sàng cho bệnh phổi hạn

chế cấp tính là “hội chứng suy hô hấp cấp tính” (ARDS), và thuật ngữ giải phẫu bệnh, tổn thương phế nang lan tỏa

3.1 BỆNH PHỔI HẠN CHẾ CẤP TÍNH

Sinh bệnh học: tổn thương tế bào thượng

mô hoặc nội mô mạch máu, làm cho phế nang

có kẽ hở, protein đi vào phế nang Các tế bào thượng mô tiếp tục hoại tử và bong ra

 Giai đoạn sợi hoá

3.2 BỆNH PHỔI HẠN CHẾ MẠN TÍNH

 Định nghĩa: bệnh phổi hạn chế mạn tính, còn được gọi là bệnh phổi kẽ, thương tổn lan tỏa ở phổi, gồm hai quá trình viêm và sợi hóa

 Khởi đầu khó thở nhẹ và ho khan, thở nhanh

- Các dấu hiệu: tiếng rít cuối thì hít vào, ngón tay dùi trống, suy tim phải

- X quang ngực: hình ảnh lưới và nốt dạng lưới

- Chẩn đoán: sinh thiết

Nguyên nhân

chung Nguyên nhân cụ thể

1 Bệnh tự miễn Lupus đỏ

U hạt Wegener Viêm khớp dạng thấp

2 Nghề nghiệp Bệnh phổi abestosis

Bệnh phổi bụi silic Bệnh phổi bụi than

3 Do thuốc Bleomycin, Busulfan,

Amiodarone, Methotrexate

4 Vô căn Viêm phổi vô căn

Bệnh Sarcoidosis

BỆNH MÔ KẼ PHỔI LAN TỎA

 Tổn thương phế nang lan tỏa

 Viêm phổi mô kẽ mạn tính

 Viêm phổi do tia xạ

 Sarcoidosis

 Viêm phổi hóa mô

TỔN THƯƠNG PHẾ NANG LAN TỎA

TỔN THƯƠNG PHẾ NANG LAN TỎA

 Pha xuất tiết

TỔN THƯƠNG PHẾ NANG LAN TỎA

Pha tăng sinh:

Từ ngày thứ 4

 Phế bào II

 Nguyên bào sợi

 Tế bào viêm

VIÊM PHỔI MÔ KẼ MẠN TÍNH

 Thấm nhập limphô bào, tương bào

 Nguyên nhân chưa biết rõ – tự miễn

 Diến tiến kéo dài nhiều tháng đến nhiếu năm

VIÊM PHỔI MÔ KẼ MẠN TÍNH

Viêm phổi mô kẽ thông thường

VIÊM PHỔI MÔ KẼ MẠN TÍNH

Viêm phổi mô kẽ tróc vảy Nhiều đại thực bào sắc tố trong lòng phế nang Thấm nhập tế bào viêm trong mô kẽ vừa phải

VIÊM PHỔI MÔ KẼ MẠN TÍNH

Viêm phổi mô kẽ lymphô bào

Nhiều lymphô bào và tương bào Khó phân biệt với Lymphôm ở phổi

Là tổn thương tiền lymphôm

VIÊM PHỔI DO TIA XẠ

VIÊM PHỔI DO TIA XẠ

Giai đoạn cấp: phù, hyalin hóa, tăng sinh

tế bào biểu mô

VIÊM PHỔI DO TIA XẠ

Giai đoạn mạn:

Tế bào dị dạng,

nhiều nhân

BỆNH BỤI PHỔI

 Bệnh bụi than

 Bệnh Silico

 Bệnh Asbestos

BỆNH BỤI THAN

BỆNH SILICO

 Do hít tinh thể silica SiO2

 Các đại thực bào phế nang ăn tinh thể rồi chết, xơ hóa tạo nốt

BỆNH SILICO

Đại thể: dạng khối kết hợp

BỆNH ASBESTOS

 Do hít sợi asbestos

 Các sợi asbestos bị thực bào, được phủ bởi mucopolysacharide gắn với ion sắt hình thành thể sắt

 Có thể gây u trung biểu mô ác tính,

carcinôm phổi

BỆNH ASBESTOS

Xơ hóa phổi lan tỏa: vùng xơ hóa xen kẽ

trong nhu mô phổi

BỆNH ASBESTOS

Thể Asbestos trong

lòng phế nang

BỆNH ASBESTOS

Carcinôm trên nền bệnh Asbestos

BỆNH NHIỄM TRÙNG Ở PHỔI

 Viêm phổi thùy

- Viêm phế quản – phổi

- Viêm phổi do Staphylococcus Aureus

- Viêm phổi do Pseudomonas aeruginosa

- Viêm phổi do Klebsiella Pneumoniae

- Lao phổi

VIÊM PHỔI THÙY

 Tổn thương lan rộng 1 thùy phổi

 Thường do nhiễm phế cầu

 Diễn tiến qua 4 giai đoạn: Sung huyết, gan hóa đỏ, gan hóa xám, hồi phục

 Do hít vi trùng, thức ăn

VIÊM PHỔI THÙY

Nhiều BC trung tính và đại thực bào trong lòng phế nang

VIÊM PHẾ QUẢN – PHỔI

- Tổn thương khu trú, rải rác từng ổ

- Phế cầu, liên cầu, tụ cầu trùng

- Các tổn thương không cùng độ tuổi

- Do hít vi trùng, thức ăn

VIÊM PHẾ QUẢN – PHỔI

VIÊM PHỔI DO

Staphylococcus Aureus

Nhiều ổ áp xe phổi

VIÊM PHỔI DO

Staphylococcus Aureus

Áp xe phổi

Các đám vi trùng tập trung quanh mạch máu

VIÊM PHỔI DO

Pseudomonas aeruginosa

VIÊM PHỔI DO

Klebsiella Pneumoniae

Các đám vi trùng trong lòng phế nang bị phù

 Củ sống: gồm nhiều củ kê hợp lại

 Củ hóa bọc: gồm nhiều củ kê hoặc củ sống

có bao sợi

LAO PHỔI

Củ kê

LAO PHỔI

Củ sống

LAO PHỔI

Sinh thiết: Tế bào dạng biểu mô

LAO PHỔI

Hoại tử bả đậu

LAO PHỔI

Nhuộm Ziehl-Neelsen: Trực khuẩn lao

92

U PHỔI

 Là bệnh của nền văn minh

 Sự phát triển của công nghiệp

 Sự ô nhiễm môi trường

 Đứng thứ 2 tại Mỹ

 80-90% bệnh nhân chết vì ung thư phổi có hút thuốc lá

Các thay đổi có thể gặp ở biểu mô phế quản

của người hút thuốc lá

UNG THƯ PHẾ QUẢN

Carcinôm tế bào gai:30-40%Carcinôm tuyến: 40-45%

Carcinôm tế bào lớn:10-20%Carcinôm tế bào nhỏ:15-20%

CARCINÔM TẾ BÀO GAI

 Thường gặp, nam nhiều hơn nữ

 Liên quan đến hút thuốc lá

 Ở trung tâm

 Có khuynh hướng hoại tử tạo hang

 Xâm lấn hạch rốn phổi

 Di căn xa trễ

CARCINÔM TẾ BÀO GAI

Biệt hóa rõ Biệt hóa vừa

Biệt hóa kém

ĐỘ BIỆT HÓA

 Biệt hóa rõ (grade 1)

 Nhiều chất sừng, cầu sừng

 Cầu liên bào rõ

 Biệt hóa trung bình (grade 2)

 Biệt hóa kém (grade 3)

 Tế bào dị dạng, nhiều phân bào

 Hoại tử u, viêm

CARCINÔM TẾ BÀO NHỎ

 Chiếm 20%, tiến triển nhanh, di căn sớm

 Liên quan đến thuốc lá, mỏ uranium

 Tỷ lệ phụ nữ mắc bệnh tăng

 U ở trung tâm, gần rốn phổi

 Ho, ho ra máu, đau ngực

 Xâm lấn trung thất

CARCINÔM TẾ BÀO NHỎ

U to, trắng như

thịt cá, mềm

CARCINÔM TẾ BÀO NHỎ

Tế bào nhỏ như lymphô bào (lympho Like)

CARCINÔM TUYẾN

 Chiếm 40-45%, di căn sớm

 Có cả ở những người không hút thuốc lá

 Ở ngoại vi phổi, tiểu phế quản

CARCINÔM TUYẾN

U giới hạn rõ, bờ chia thùy, nằm sát dưới màng phổi Màu xám hay vàng nhạt, cứng hoặc mềm, tiết nhầy

Dạng signet

ring cell

Dạng tuyến biệt hóa rõ

Dạng nhầy

Dạng nhú

CARCINÔM TUYẾN

Dạng đặc

CARCINÔM TUYẾN

Carcinôm tuyến biệt hóa kém

CARCINÔM TẾ BÀO LỚN

 Liên quan thuốc lá

 U thường ở trung tâm hoặc ngoại vi

CARCINÔM TẾ BÀO LỚN

CARCINÔM TẾ BÀO LỚN

Tế bào u to, dị dạng trong nền hoại tử rộng

CARCINÔM TẾ BÀO LỚN

CARCINÔM GAI-TUYẾN

Thành phần tuyến ung thư và gai ung thư chiếm ít nhất 10%

U CARCINOID

 Chiếm 5% các u phổi, dưới 40 tuổi, nam =nữ

 U ở ngoại biên, không Triệu chứng, phát hiện tình cờ

 Xuất nguồn từ tế bào nội tiết thần kinh ưa bạc

U CARCINOID

Dạng ổ (nest) Dạng bè nhỏ (trabecular)

-Tế bào xếp cấu trúc dạng bè, dây, dạng ổ, dạng đặc

lan tỏa, hay dạng nhú dạng tuyến, dạng hoa hồng

Dạng tuyến Dạng hoa hồng

-Tế bào nhỏ đồng dạng, nhân ở trung tâm

-Bào tương vừa, có hạt, đôi khi có bào tương sáng -Ít phân bào

U TẾ BÀO SÁNG

 Tên khác sugar tumor

 Tăng sản tế bào sáng lành tính, u giới hạn rõ, bào tương có nhiều glycogen.

 Xuất phát từ tế bào cơ trơn dạng biểu mô

quanh mạch máu do dương tính HMB45 Gặp ở người lớn

-Tế bào lớn dạng nhện -Bào tương sáng hoặc hồng, chứa glycogen -không phân bào

-mô đệm kẻ ít

-Nhiều mạch máu thành

mỏng

U CÓ NGUỒN GỐC LYPHÔ

 Lymphôm tế bào to

 U tương bào

Tế bào lymphô xâm nhập nhu mô phổi cùng với đại

thực bào trong nền mô đệm sợi

UNG THƯ DI CĂN

 Vú, đại tràng, dạ dày, tụy

 Thận, melanoma, tuyến nước bọt, gan

 Tuyến giáp, …

carcinoma