BỆNH THỰC QUẢN (GIẢI PHẪU BỆNH) (chữ biến dạng do slide dùng font VNI times, tải về xem bình thường)

MÔ HỌC Thực quản có niêm mạc là thượng mô lát tầng không sừng hoá, đoạn gần tâm vị có tuyến giống tuyến tâm vị.. phần tâm vị cuốn ngược lên bao quanh thực quản đoạn cuối thực quản dãn.

bệnh co thắt tâm vị.

3 Mô tả và phân tích tổn thương của bệnh

xước thực quản; túi thừa thực quản

và viêm thực quản

4 Mô tả tổn thương của carcinom thực

1 MÔ HỌC

 Thực quản có niêm mạc là thượng mô lát tầng không sừng hoá, đoạn gần tâm vị có tuyến giống tuyến tâm vị

 Cơ thực quản: cơ vân ở 1/3 trên và cơ trơn 2/3 dưới Không có thanh mạc.

 Có 2 cơ vòng trên và dưới Cơ

vòng dưới đóng mở theo lượng gastrin.

cơ trơn

2/3 dưới.

cơ vân

ở 1/3 trên

Thực quản: qua nội soi

 Nhìn từ dạ dày  Chỗ tiếp giáp biểu

mô gai-trụ

thượng mô lát

tầng không

sừng hoá

Không có thanh mạc

Cơ thực quản

 Niêm mạc dạ dày lạc chỗ

 Nhiều mảng niêm mạc dạ dày lạc chỗ

1 DỊ TẬT BẨM SINH

1 DỊ TẬT BẨM SINH

Hiếm gặp, nếu có thường phát hiện ngay sau sinh: trẻ nôn khi bú

Các dị tật này gồm:

- Chít hẹp và dò thực quản

- Vô tạo thực quản

1 DỊ TẬT BẨM SINH

- Chít hẹp và dò thực

quản

- Vô tạo thực quản

80-90% chít hẹp thực quản có lỗ dò với khí quản

 gây nôn sặc, nghẹt thở, rối loạn điện giải, viêm

Đặt mesh bít lỗ dò

Dò trên b/n viêm phổi tái đi

tái lại

Carcinom tế bào gai + dò

Dò xuyên cơ

2 CO THẮT TÂM VỊ

Do thiếu tế bào hạch thần kinh của đám rối Auerbach

 Triệu chứng:

 nuốt nghẹn tăng dần

3 MÀNG THỰC

ở đoạn trên cung động mạch chủ

-phụ nữ > 40 tuổi, -hội chứng Plummer-Vinson

Màng thực quản trên

(Web)

- Dưới: mô tuyến trụ cao,

- Nuốt nghẹn tăng dần xen khoảng thời gian không triệu chứng

-Bệnh sinh chưa rõ

Vòng thực quản dưới

(Ring)

Schatzki Ring

4 THOÁT VỊ

HOÀNH

Thoát vị cuốn Thoát vị trượt

(chiếm 90%). phần tâm vị

cuốn ngược lên bao quanh thực quản

đoạn cuối thực quản dãn

THOÁT VỊ TRƯỢT (Sliding

Hernia) :

– Tần suất tuỳ từng khảo sát

– Gần ¼ dân số người lớn (tỉ lệ lớn)

– Thoát vị nhỏ thường gặp (một

 THOÁT VỊ CẠNH THỰC QUẢN :

 Do yếu cơ vùng khe hoành + áp lực lồng ngực thấp  kéo một phần dạ dày lên ngực

 Thoát vị trượt + thoát vị cạnh thực

quản > thoát vị kết hợp

 Hiếm khi có trào ngược nhưng có thể chảy máu túi thoát vị.

Các triệu chứng

 Đường Z nằm cao < 35cm

 Có hình ảnh ngấn cơ hoành nằm sâu

 Hình ảnh túi khi quặt ngược

 Các dấu hiệu: trào ngược, vòng

Schatzki- Ring

Vòng Schatzki

Hiatal Hernia

Thoát vị trượt

Thoát vị cuốn

 Thoát vị loại kết hợp

 NGUYÊN NHÂN VÀ SINH BỆNH HỌC:

 Do lỏng lẻo mô liên kết nâng đở ->thoát

vị tăng theo tuổi

 Ngoài ra còn do :

– Do trào ngượclập đi lập lại;

– Do tăng áp lực ổ bụng

 Các yếu tố thúc đẩy như :xơ cứng bì,

bệnh collagen, gùlưng,viêm cứng cột sống

 Sơ sinh : hết nôn trớ sau 6-9 tháng tuổi,

chổ nối dd-tq

 bình thường ở tuổi trưởng thành

 Biến chứng thiếu máu, xoắn thắt nghẹt, nhồi máu,

 KHẢO SÁT NỘI SOI:

 Nội soi:

– xác định chính xác chỗ nối dd-tq ưu điểm

– khảo sát tốt tình trạng trào ngược

– Cho phép sinh thiết trong TQ Barrett, teo hẹp TQ

– Can thiệp chảy máu, phát hiện các tổn

thương đi kèm

 Chú ý:

 Quặt ngược máy khảo sát tránh bỏ sót vùng đáy vị

 ĐIỀU TRỊ

1 TV trượt:

 Không cần điều trị

 Khuyên bệnh nhân béo phì nên giảm cân

 Tránh ăn nhiều ở người bình thường

 Có thai nên dùng antacid trước khi ngu

 Dùng kháng H2 cho người chán ăn và cả

người không viêm trào ngược

 Loét niêm mạc điều trị giống viêm trào

ngược

2 TV cạnh thực quản : nên phẫu thuật

– Nôi soi can thiêp khi chảy máu, cắt vòng

Schatzki nếu cĩ hẹp phối hợp

– Theo dõi tổn thương nghi ngờ chuyển ác tính

và cắt niêm mạc

– Định hướng tốt cho nhà lâm sàng trong

điều trị, giảm được các nguy cơ biến chứng

đe dọa mạng sống cuả người bệnh trong

tương lai

– Nội soi đóng vai trò quan trọng trong chẩn

đoán và tiên lượng

Vai trị của nội soi

5 XƯỚC THỰC QUẢN

- HỘI CHỨNG MALLORY-WEISS

 ở những người nghiện rượu, nôn mửa,

Mallory-Weiss

Mallory-Weiss

Mallory-Weiss

6 DÃN TĨNH MẠCH

 Các tĩnh mạch thực quản phình to, ngoằn ngoèo

 Hậu quả của tăng áp lực tĩnh mạch cửa

 Thường ở 1/3 dưới thực quản, trong lớp dưới niêm mạc, đẩy lớp niêm mạc nhô vào lòng thực quản, nên dễ bị viêm nhiễm

 Khi phình mạch vỡ, xuất huyết, có thể gây tử vong.

Hậu quả của tăng áp lực tĩnh mạch

cửa

Tĩnh mạch thực quản phình to, ngoằn

ngoèo

6 DÃN TĨNH MẠCH

Thường ở 1/3 dưới thực quản

6 DÃN TĨNH MẠCH

Thường ở

1/3 dưới

thực quản

6 DÃN TĨNH MẠCH

 trong lớp dưới niêm mạc, đẩy niêm mạc vào lòng thực quản,

dễ bị viêm nhiễm

Giãn tĩnh mạch (suy tĩnh

mạch)

7 XƠ CỨNG THỰC QUẢN

 Bệnh nhân mắc bệnh xơ cứng bì,

 Gây tổn thương nhiều bộ phận

 Ở ống tiêu hóa:

– lớp dưới niêm mạc bị xơ,

– teo lớp cơ trơn,

– teo và loét lớp niêm mạc :

 Bệnh tiến triển gây xơ cứng và hẹp dần đến đại tràng

 Tiên lượng rất xấu

7 XƠ CỨNG THỰC QUẢN

 Xơ cứng thực quản ở đoạn cuối

8 TÚI THỪA THỰC

QUẢN

 Những túi thừa ở 1/3 giữa thường là hậu quả của

8 TÚI THỪA THỰC

QUẢN

 không có biểu hiện lâm sàng khi kích thước còn nhỏ

 Khi đủ lớn, có ứ đọng thức ăn trong túi, có thể gây nuốt nghẹn, ọe, cảm giác nặng sau cổ

 biến chứng viêm phổi hít, loét túi thừa, xuất huyết, nôn máu.

Túi thừa Zencker

 Chỗ mũi tên chỉ là miệng thực quản

Esophageal Diverticulum

Esophageal Diverticulum

 Túi thừa trong niêm mạc

9 VIÊM THỰC QUẢN

9 VIÊM THỰC

QUẢN

 Gây nuốt nghẹn, cảm giác đau sau xương ức, nôn máu (do xuất huyết)

 Nguyên nhân:

- Trào ngược dịch vị: là nguyên nhân thường

gặp nhất.

- Đặt ống thông mũi-dạ dày lâu ngày.

- Uống nhầm hoặc tự tử bằng hóa chất.

- Tăng urê huyết.

- Nhiễm khuẩn huyết.

- Nhiễm nấm: Candida

- Nhiễm virus: Cytomegalovirus, virus Herpes simplex

- Tia xạ (ngực, trung thất)

9 VIÊM THỰC

QUẢN

- Uống nhầm hoặc tự tử bằng hóa chất:

Bn này uống acid sulfuric

9 VIÊM THỰC

QUẢN

Nhiễm nấm: Candida

9 VIÊM THỰC

QUẢN

Nhiễm virus Herpes simplex

9 VIÊM THỰC

QUẢN

Viêm sau xạ trị

Toån thöông nheï :

9.1 VIÊM DO TRÀO NGƯỢC

Do trào ngược dịch vị từ dạ dày lên

Khoảng 10% viêm thực quản diễn tiến thành carcinom

9.2 THỰC QUẢN BARRETT

- Do trào ngược thực quản kéo dài

- Chuyển sản tuyến của thượng mô gai một

đoạn >3cm

- Tăng nguy cơ ung thư lên 30 – 40 lần

thượng mô gai

bình thường thượng mô gaichuyển sản tuyếnthượng mô tuyến nghịch sản

thượng mô tuyến ung thư

9.2 THỰC QUẢN BARRETT

9.2 THỰC QUẢN BARRETT

9.2 THỰC QUẢN BARRETT

Loét thực quản

U LÀNH

 ít gây triệu chứng lâm sàng  thường chỉ phát hiện tình cờ do mổ tử thi

máu, u sợi thần kinh, u mạch limphô,

U CƠ TRƠN LÀNH TÍNH

U nhuù gai

10 U LÀNH

U nhú (tế bào

gai)

POLÍP TĂNG SẢN

10 U LÀNH

U tuyến ống

UNG THÖ

11 UNG THƯ

 Ung thư thực quản đứng hàng thứ 5 ở giới nam

 Có xuất độ cao:

– ở những người có tiền căn viêm thực quản (nhất là viêm do trào dịch vị),

– bệnh co thắt thực quản,

– hẹp thực quản,

– túi thừa thực quản

- Hút thuốc, uống rượu, ăn uống các chất cay, nóng

- U thường được phát hiện trễ nên khó điều trị khỏi

 xuất độ khoảng 10% các ung thư ống tiêu hóa.

 Tuổi thường gặp nhất là 50 tuổi

 Nam gấp 4 lần nữ

 Người da đen gấp 4 lần người da trắng

 3 vùng có xuất độ mắc bệnh cao:

– Đông Bắc Iran

– vùng Transkei ở Bắc phi

– vùng Nam Trung quốc.

Đại thể:

30% ở 1/3 giữa và 20% ở 1/3 trên

màu trắng xám ở niêm mạc

quản

Carcinom tế bào gai

Carcinom tuyeán

50% trường hợp bắt đầu ở 1/3

dưới

30% ở 1/3 giữa và 20% ở 1/3 trên

tổn thương lúc đầu nhỏ có dạng mảng cứng,

gồ lên màu trắng xám ở niêm mạc

 Sau đó lan rộng theo trục thực quản, rồi làm

Vi thể

Đa số ung thư thực quản lan rộng xung quanh

Di căn mạch limphô: hạch cổ, hạch khí phế quản, hạch dạ dày và thân tạng

Di căn tạng: gan và phổi

Carcinôm tế bào gai

 Carcinôm biệt hóa theo hướng tế bào gai

 Có thể kèm ung thư tại chỗ

Carcinom tại

chỗ

Vi thể

CARCINOM TẾ BÀO

GAI

GAI 85-90%

CARCINÔM TẾ BÀO GAI biệt hóa

vừa

CARCINÔM TẾ BÀO GAI biệt hóa

kém

Carcinôm tuyến

 1/3 dưới thực quản

 Thường kèm thực quản Barrett

Vi theå

CARCINOM TUYEÁN

5-10%

CARCINOM TUYEÁN BIEÄT

CARCINOM TUYEÁN

NHAÀY

CARCINOM TUYEÁN BIEÄT

CARCINOM

GAI-TUYEÁN

Carcinom tế bào nhỏ

Lymphoma

 Hiếm gặp

 Thường xảy ra ở 60s

 Nam chiếm ưu thế

 Thường ở đoạn xa của thực quản

 Thường có dạng polip, có sắc tố

ở bề mặt

 Tiên lượng rất xấu

Meâlanoma

Diễn tiến

 Lan rộng bằng đường tiếp cận

 Cho di căn đến hạch cổ:

1/3 giữa cho di căn hạch khí phế quản,

/3 dưới cho di căn hạch dạ dày và thân tạng

 Di căn tạng thường nhất là đến gan và

phổi.

 Lan rộng trực tiếp đến thanh quản, khí quản, tuyến giáp, thần kinh quặt ngược, màng bao

Đánh giá ung thư thực quản

kèm hạch có thể cắt bỏ được.

và không thể mổ cắt được tổn thương và hạch.

hoặc di căn xa.

Tiên lượng

Tiên lượng xấu,

70% bệnh nhân sống không quá 1 năm sau chẩn đoán

và chỉ có 5-10% sống thêm 5 năm

Chẩn đoán :

nội soi.

Điều trị

Hóa trị chỉ có tác dụng bổ túc cho phẫu trị

Xạ trị không có kết quả