Các từ thắp, lửa hồngdùng để chỉ hàng rào hoa râm bụt trước của nhà bác ở làng Sen. dựa trên mối tương đồmg giữa màu đỏ của hoa râm bụt và hình ảnh ngọn lửa[r]
Trang 1Tuần 25
Tiết : 95
TV: ẨN DỤ
(GT: chọn nội dung nhận diện, bước đầu phân tích tác dụng AD để dạy)
A Mục tiêu bài học: Giúp học sinh
- Nắm được khái niệm ẩn dụ, các kiểu ẩn dụ
- Hiểu và nhớ được tác dụng của ẩn dụ Biết phân tích ý nghĩa cũng như tác dụng của ẩn dụ trong thực tế sử dụng Tiếng Việt
- Bước đầu có kĩ năng tự tạo lập ra một số ẩn dụ
B Chuẩn bị:
- Giáo viên:
+ Soạn bài
+ Đọc sách giáo viên và sách bài soạn
+ Bảng phụ
- Học sinh: Soạn bài
C Các bước lên lớp:
1 ổn định tổ chức
2 Kiểm tra bài cũ:
3 Bài mới:
Trang 2Hoạt động 1: hình thành khái niệm
mới
HS đọc quan sát ví dụ sgk
- Cụm từ người cha dùng để chỉ ai? tại
sao em biết điều đó?
-Vì sao có thể ví Bác Hồ với Người Cha?
-Cách nói ẩn dụ có gì giống và khác so
sánh?
- ẩn dụ có tác dụng gì?
- Thế nào là ẩn dụ?
- GV chốt
Lưu ý : Phân biệt sự khác nhau giữa
so sánh và ẩn dụ
I Ẩn dụ là gì?
VD:
- Cụm từ "Người cha" chỉ Bác Hồ
- Ta biết được điều đó nhờ ngữ cảnh của khổ thơ và của cả bài thơ
- Vì Bác với người cha có những phẩm chất giống nhau: tuổi tác, tình yêu thương, sự chăm sóc đối với các con
=> ẩn dụ:
*Phân biệt so sánh và ẩn dụ:
- Giống nhau: Đều so sánh sự vật A với
sự vật B
- Khác nhau:
+ ẩn dụ lược bỏ vế A chỉ nêu vế B + So sánh nêu cả vế A và vế B
=> Khi phép so sánh được lược bỏ vế A người ta gọi là phép so sánh ngầm hay còn gọi là ẩn dụ
- Tác dụng: Làm cho câu văn, câu thơ có tính hàm súc, tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt
* Ghi nhớ: SGK-Tr68
Hoạt động 2: ( Nội dung giảm tải ) II Các kiểu ẩn dụ:
- HS đọc VD SGK
1 Tìm hiểu VD:a Thuyền về có nhớ bến chăng
Bến thì một dạ khăng khăng đợi thuyền! (Ca dao)
b Chao ôi, trông con sông, vui như thấy nắng giòn tan sau kì mưa dầm, vui như nối lại chiêm bao đứt quãng
(Nguyễn Tuân)
c Về thăm nhà Bác làng sen
Có hàng râm bụt thắp lên lửa hồng
( Nguyễn Đức Mậu)
Trang 3- Trong câu ca dao, từ thuyền và
bến được dùng với nghĩa gốc hay
nghĩa chuyển?
- Giải thích nghĩa gốc hay nghĩa
chuyển của hai từ đó?
- Các hình ảnh thuyền và bến gợi
cho em liên tưởng tới ai?
- Vì sao em có thể liên tưởng như
thế?
- Theo em, từ thấy nắng giòn tan có
gì đặc biệt?
- Em có nhận xét gì về cách so
sánh đó?
- Trong câu thơ của Nguyễn Đức
Mậu, các từ thắp, lửa hồng dùng để
chỉ sự vật và hiện tượng nào? Vì
sao có thể so sánh như vậy
- Tại sao có thể nói Bác là người
Cha?
- Có mấy kiểu ẩn dụ?
GV: Chốt
- HS rút ra KL
- Đọc ghi nhớ
d Anh đội viên nhìn Bác Nằm (Minh Huệ)
* Nhận xét:
a Hai từ tghuyễn và bến được dùng với nghĩa chuyển
- Nghĩa gốc: "thuyền" là sự vật, phương tiện giao thôngvận tải đường thuỷ
"Bến" : Sự vật đầu mối giao thông
- Nghĩa chuyển: "Thuyền' có tính chất cơ động chỉ người đi xa, "Bến" có tính chất
cố định chỉ người chờ đợi
- Thuyền và bến làm ta liên tưởng tới người con trai và người con gái yêu nhau,
xa nhau, nhớ yhương nhau Dựa vào cách thức
b Nắng giòn tan: cách ví von kì lạ "Giòn tan" là âm thamh, đối tượng của thính giác(tai) lại được dùng cho đối tượng của rhị giác (mắt) ở đây có sự chuyển đổi cảm giác từ thính giác sang thị giác
c Các từ thắp, lửa hồngdùng để chỉ hàng rào hoa râm bụt trước của nhà bác ở làng Sen
dựa trên mối tương đồmg giữa màu đỏ của hoa râm bụt và hình ảnh ngọn lửa Hình ảnh hoa râm bụtkhe khẽ đung đưa trong gió như là ngọn lửa đang cháy Cách ví dựa vào hình thức
d Có thể ví Bác là người cha vì giữa bác
và người cha có sự giống nhau về phẩm chất
2 Ghi nhớ: SGK-tr69
4 Hướng dẫn học tập:
Bài 1/sgk: So sánh đặc biệt và tác dụng của 3 cách diễn đạt:
Cách 1………
Cách 2………
Cách 3………
Bài 2/sgk: Tìm các ẩn dụ và tìm sự tương đồng giữa B và A