Học sinh yếu, kém đã và đang cố gắng nắm bắt các kiến thức trọng tâm cơ bản thông qua các hoạt động học như thảo luận nhóm, vấn đáp, đọc sách giáo khoa...các em đã mạnh dạn khi trả lời c[r]
Trang 1TRƯỜNG PTDTNT THCS&THPT BẢO THẮNG
CHUYÊN ĐỀ BỒI DƯỠNG HỌC SINH GIỎI
I Thực trạng của vấn đề
1 Thuận lợi
1.1.Về phía giáo viên
Đa số giáo viên đều cố gắng thay đổi phương pháp giảng dạy của mình theo hướng phát huy tính tích cực của học sinh thông qua các phương pháp dạy học như phương pháp trực quan, phương pháp giải quyết vấn đề, phương pháp tình huống, phương pháp vấn đáp thông qua sự trình bày sinh động giàu hình ảnh của giáo viên trong tường thuật, miêu tả, kể chuyện, hoặc nêu đặc điểm của nhân vật lịch sử
Giáo viên đã tích cực hướng dẫn học sinh thảo luận nhóm, thông qua hoạt động này những học sinh yếu kém được hoạt động một cách tích cực dưới sự hướng dẫn của giáo viên và các bạn học sinh khá, giỏi Từ đó học sinh nắm chắc kiến thức và hiểu sâu hơn về bản chất của sự kiện, hiện tượng lịch sử
Trong quá trình giảng dạy giáo viên đã kết hợp khá nhuần nhuyễn các đồ dùng dạy học, khai thác một cách triệt để các đồ dùng và phương tiên dạy học như tranh ảnh, bản đồ, sa bàn, mô hình, phim đèn chiếu, phim vi deo và từng bước ứng dụng công nghệ thông tin phù hợp trong dạy học lịch sử
1.2 Về phía học sinh :
Đa số học sinh chú ý nghe giảng, tập trung suy nghĩ trả lời các câu hỏi mà giáo viên đặt ra, đã chuẩn bị bài mới ở nhà, trả lời các câu hỏi cuối mục trong bài cho nên khi học các em luôn chú ý để nắm chắc bài hơn
Đa số học sinh đều tích cực thảo luận nhóm và đã đưa lại hiệu quả cao trong quá trình lĩnh hội kiến thức
Học sinh yếu, kém đã và đang cố gắng nắm bắt các kiến thức trọng tâm
cơ bản thông qua các hoạt động học như thảo luận nhóm, vấn đáp, đọc sách giáo khoa các em đã mạnh dạn khi trả lời các câu hỏi hay ghi nhớ các sự kiện, nhân vật lịch sử, một quá trình cách mạng trong việc chiếm lĩnh kiến thức của mình
2 Khó khăn
2.1 Về phía giáo viên
Vẫn còn một số ít giáo viên chưa thực sự đổi mới phương pháp dạy học cho phù hợp với từng tiết dạy, chưa tích cực hoá hoạt động của học sinh, chưa tạo điều kiện cho các em suy nghĩ, chiếm lĩnh và nắm vững kiến thức như vẫn
còn sử dụng phương pháp dạy học “thầy nói, trò nghe ”, “thầy đọc, trò chép” Do đó nhiều học sinh chưa nắm vững được kiến thức mà chỉ học thuộc
một cách máy móc, trả lời câu hỏi thì nhìn vào sách giáo khoa
Còn có giáo viên chưa nêu câu hỏi nhận thức đầu giờ học tức là sau khi kiểm tra bài cũ giáo viên vào bài luôn mà không giới thiệu bài qua việc nêu câu
Trang 2hỏi nhận thức, điều này làm giảm bớt sự tập trung, chú ý bài học của học sinh ngay từ hoạt động đầu tiên
Một số câu hỏi giáo viên đặt ra khó, học sinh không trả lời được nhưng lại không có hệ thống câu hỏi gợi mở nên nhiều khi phải trả lời thay cho học sinh Vấn đề này được thể hiện rất rõ trong hoạt động thảo luận nhóm, giáo viên chỉ biết nêu ra câu hỏi nhưng lại không hướng dẫn học sinh trả lời câu hỏi đó như thế nào vì không có hệ thống câu hỏi gợi mở vấn đề
Một số tiết học giáo viên chỉ nêu câu hỏi và huy động một số học sinh khá, giỏi trả lời, chưa có câu hỏi giành cho đối tượng học sinh yếu kém Cho nên đối tượng học sinh yếu kém ít được chú ý và không được tham gia hoạt động, điều này làm cho các em thêm tự ti về năng lực của mình và các em cảm thấy chán môn học của mình
2.2.Về phía học sinh
Học sinh thường trả lời câu hỏi giáo viên đặt ra thông qua việc nhìn sách giáo khoa và nhắc lại, chưa có sự độc lập tư duy Một số học sinh còn đọc nguyên xi sách giáo khoa để trả lời câu hỏi
Học sinh còn lười học và chưa có sự say mê môn học, một số bộ phận học sinh không chuẩn bị bài mới ở nhà, không làm bài tập đầy đủ, trên lớp các em thiếu tập trung suy nghĩ Cho nên việc ghi nhớ các sự kiện, hiện tượng, nhân vật lịch sử còn yếu
Học sinh chỉ có trả lời được những câu hỏi dễ, đơn giản (như trình bày), còn một số câu hỏi tổng hợp, phân tích, giải thích, so sánh thì học sinh còn rất lúng túng khi trả lời hoặc trả lời thì mang tính chất chung chung
Do ảnh hưởng của thời kì hội nhập, của phim truyện nước ngoài, của mạng Internet, của các trò chơi điện tử… Đã ảnh hưởng không nhỏ đến những học sinh thiếu động cơ thái độ học tập, sao nhãng việc học
Mặt khác qua tham khảo nhiều sách bài tập, sách nâng cao kiến thức, các chuyên đề bồi dưỡng HSG tôi thấy rằng các sách biên soạn không theo một trình tự nhất định nào, do đó học sinh phải cùng lúc tham khảo hay tự học trên nhiều quyển sách khác nhau (không đủ thời gian)
Bên cạnh đó hiện nay chưa có chương trình chính thức trong bồi dưỡng HSG, người giáo viên khi nhận nhiệm vụ này phải tự mình đề ra nội dung bồi dưỡng cho phù hợp với tình hình thực tế của đơn vị, đồng thời phải đáp ứng được yêu cầu của đề thi nhằm đạt kết quả tốt nhất
II Các giải pháp để giải quyết vấn đề
Trước hết để bồi dưỡng HS đạt được hiệu quả người giáo viên cần:
Trang 3Xây dựng chương trình, nội dung, hệ thống luyện tập cụ thể đầy đủ chi tiết, đúc kết kinh nghiệm thành tài liệu chung
Tích cực chủ động nghiên cứu, tìm tòi, khám phá, tận dụng công nghệ thông tin để tích luỹ kiến thức nâng cao trình độ Lấy nỗ lực của bản thân là chính
Tìm tòi, xác định trọng tâm kiến thức, kỹ năng, phương pháp để đạt được hiệu quả cao trong thời gian ngắn nhất
Đề cao trách nhiệm, lựa chọn đội tuyển cẩn thận, có chất lượng, lên kế hoạch bồi dưỡng sớm, cụ thể, đầy đủ
Bồi dưỡng thường xuyên, liên tục, tăng cường kiểm tra, đánh giá, thi thử
để điều chỉnh, uốn nắn kiến thức kỹ năng một cách kịp thời và hiệu quả
Trên cơ sở nghiên cứu, phân tích các đề thi thử HSG, rút ra yêu cầu, mức
độ đòi hỏi về kiến thức, kỹ năng, từ đó lựa chọn hệ thống bài luyện tập phù hợp không chạy theo thành tích
Nắm vững phương châm: dạy chắc cơ bản rồi mới nâng cao - Thông qua những bài luyện cụ thể để dạy phương pháp tư duy - dạy kiểu dạng bài có quy luật trước, loại bài có tính đơn lẻ, đặc biệt sau
Tránh nôn nóng, bỏ qua bước làm chắc cơ bản, cho ngay bài khó, học sinh mới đầu đã gặp ngay một “mớ bòng bong”, không nhận ra và ghi nhớ được từng đơn vị kiến thức kỹ năng, kết quả là không định hình được phương pháp từ đơn giản đến phức tạp, càng học càng hoang mang
Tạo hứng thú, áp dụng các phương pháp dạy học tích cực trong giờ học nhờ thế mà học sinh yêu thích học bộ môn từ đó thu hút học sinh đi học đội tuyển
Mặc khác, muốn bồi dưỡng học sinh giỏi đạt kết quả tốt phải biết chọn đối tượng phù hợp: ngay từ khi nhận HS lớp 6 GV đã có kế hoạch phân loại
HS bằng cách kiểm tra thường xuyên, thông qua các bài kiểm tra định kỳ (có phần nâng cao cho học sinh khá - giỏi) sau khi phân loại sơ bộ được các đối
Trang 4tượng học sinh, có kế hoạch bồi dưỡng đối với học sinh khá - giỏi và có biện pháp giúp đỡ học sinh yếu
Nếu ở lớp 6 chúng ta chỉ phát hiện và ghi tên các em vào danh sách đội tuyển thì ngay từ khi tiến hành giảng dạy chương trình lớp 7 chúng ta phải tiến hành bồi dưỡng các em
Đến lớp 8 tổ chức thi chọn lọc qua vòng loại để lựa chọn chính xác đối tượng học sinh vào bồi dưỡng
Khi bắt tay vào công tác ôn thi người giáo viên phải làm công tác tư tưởng với các em phải cho các em hiểu được tầm quan trọng của cuộc thi để từ
đó các em được có trách nhiệm trong việc học tập, rèn luyện của mình
Việc tham gia ôn thi học sinh giỏi khiến học sinh phải bỏ ra rất nhiều thời gian cho môn học này Để các em có thái độ tích cực ngoài giờ học GV thường tâm sự phân tích cho các em hiểu về lợi ích sau này của việc ôn thi học sinh giỏi chứ không đơn thuần là ôn tập để thi là xong và các em có được những gì khi các em thành công Từ đó các em thấy được tầm quan trọng của môn học và có thái độ tích cực hơn trong khi ôn tập
Mỗi GV cần biên soạn tài liệu thành từng chuyên đề nội dung dạy học bồi dưỡng theo khung hướng dẫn của SGD&ĐT