giáo án văn 6 tuần 1

- Hiểu được nội dung ý nghĩa và một số chi tiết nghệ thuật tiêu biểu của truyện : - Nhân vật, sự việc, cốt truyện trong tác phẩm thuộc thể loại truyền thuyếtd. - Cốt lõi lịch sử thời kì [r]

- Khái niệm về thể loại truyền thuyết.

- Hiểu được quan niệm của người Việt cổ về nòi giống dân tộc qua truyền thuyết

"Con Rồng, cháu Tiên" Nhân vật, sự kiện, cốt truyện trong tác phẩm thuộc thể loạitruyền thuyết giai đoạn đầu Bóng dáng thời kì dựng nước của dân tộc ta trong mộttác phẩm dân gian thời kì dựng nước

- Hiểu được những nét chính về nghệ thuật của truyện

2 Kĩ năng:

- Đọc diễn cảm văn bản truyền thuyết

- Nhận ra những sự việc chính của truyện

- Nhận ra một số chi tiết tưởng tượng kì ảo tiêu biểu trong truyện

* Kĩ năng sống:

- Tự nhận thức và xác định được nguồn gốc tổ tiên

- Xác định giá trị bản thân: lòng biết ơn tổ tiên và có trách nhiệm với việc phát huytruyền thống tốt đẹp của dân tộc

+ Năng lực xã hội: năng lực giao tiếp, năng lực hợp tác

+ Năng lực công cụ: Năng lực sử dụng ngôn ngữ, năng lực ứng dụng CNTT

- Các năng lực chuyên biệt: năng lực giao tiếp tiếng Việt và năng lực thưởng thức/ cảm thụ thẩm mĩ

* Giáo dục tư tưởng Hồ Chí Minh

- Bác luôn đề cao truyền thống đoàn kết giữa các dân tộc anh em và niềm tự hào vềnguồn gốc con Rồng cháu Tiên.( Liên hệ)

* Giáo dục đạo đức:

- Giáo dục tình yêu đất nước, lòng tự hào dân tộc, tự hào về nòi giống con của Rồng, cháu của Tiên Từ đó, giáo dục giá trị sống : Trách nhiệm, hạnh phúc, đoàn kết, yêu thưng, hợp tác, tôn trọng

B Chuẩn bị:

- HS: + Đọc kĩ văn bản và sọan bài theo câu hỏi gợi ý

+ Sưu tầm tranh về lạc Long Quân và Âu cơ cùng 100 người con chia tay lên rừng xuống biển, tranh ảnh về Đền Hùng hoặc vùng đất Phong Châu.

C Phương pháp – Kĩ thuật

- Phương pháp: đọc sáng tạo, tái hiện, vấn đáp, thuyết trình, phân tích, bình giảng

- Kĩ thuật động não, suy ngĩ một phút, hoạt động nhóm

D Tiến trình dạy học và giáo dục:

GV giới thiệu bài : Ngay từ những ngày đầu tiên cắp sách đến trường chúng ta

đều được học và ghi nhớ câu ca dao:

Bầu ơi thương lấy bí cùngTuy rằng khác giống nhưng chung một giàn Nhắc đến giống nòi mỗi người Việt Nam của mình đều rất tự hào về nguồn gốc cao quý của mình - nguồn gốc Tiên, Rồng, con Lạc cháu Hồng Vậy tại sao muôn triệu người Việt Nam từ miền ngược đến miền xuôi, từ miền biển đến rừng núi lại cùng có chung một nguồn gốc như vậy Truyền thuyết “Con Rồng, cháu Tiên” mà chúng ta tìm hiểu hôm nay sẽ giúp các em hiểu rõ về điều đó

Hoạt động 2: Tìm hiểu chung

- Mục tiêu: GV hướng dẫn HS tìm hiểu

chung về thể loại truyền thuyết

- Phương pháp: vấn đáp, thuyết trình

- Kĩ thuật : động não.

- Thời gian: 4 phút

- Hình thức : Cá nhân

? Qua phần chuẩn bị bài, hãy cho cô biết

em hiểu truyền thuyết là gì?

Dự kiến HS trả lời

- Truyền thuyết là thể loại truyện dân gian

thường kể về sự kiện và nhân vật lịch sử có

sử dụng yếu tố tưởng tượng, kì ảo, hoang

đường để thể hiện cách đánh giá của nhân

dân với sự kiện và nhân vật lịch sử ấy

- GV chốt theo SGK (Yêu cầu HS học

thuộc)

Hoạt động 2 : Giải quyết vấn đề

- Mục tiêu: Đọc, kể tóm tắt văn bản, tìm

I Giới thiểu chung:

* Khái niệm truyền thuyết: SGK “Con Rổng cháu Tiên" thuộc nhóm các tác phẩm truyền thuyếtthời đại Hùng Vương giai đoạn đầu

II Đọc – Hiểu văn bản:

- Giáo viên hướng dẫn H đọc: Đọc rõ ràng,

rành mạch, nhấn giọng ở những chi tiết kì lạ

- Truyện kể về Lạc Long Quân vốn là thần,

mình rồng thường ở dưới nước kết hôn cùng

nàng Âu Cơ vốn là tiên chốn non cao Hai

người sinh ra một bọc trăm trứng, trăm

trứng nở thành trăm người con hồng hào,

khỏe mạnh Rồi, Lạc Long Quân từ giã Âu

Cơ dẫn 50 người con xuống biển, Âu Cơ

dẫn 50 người con lên cao.Người con trưởng

theo Âu Cơ xưng là Hùng Vương, đóng đô

ở Phong Châu Truyện giải thích nguồn gốc

của người Việt

- HS kể tóm tắt

- GV nhận xét qua- hướng dẫn về nhà

? Em hãy giải nghĩa một số từ: Ngư tinh,

Mộc tinh, Hồ tinh và tập quán ?

?Theo em truyện có thể chia làm mấy phần?

Nội dung của từng phần?

a Từ đầu đến Long Trang  Giới thiệu

Lạc Long Quân và Âu Cơ

1 Đọc- tìm hiểu chú thích:

* Đọc:

* Kể tóm tắt:

* Tìm hiểu chú thích:

b Tiếp lên đường  Chuyện Âu Cơ sinh

nở kì lạ; LLQ và Âu Cơ chia con

c Còn lại  Giải thích nguồn gốc con

Rồng, cháu Tiên

Hoạt động 3 : Giải quyết vấn đề

- Mục tiêu: HS hiểu được các chi tiết trong

truyện.

- Phương pháp: đọc, tái hiện, vấn đáp, nêu

vấn đề, phân tích, giảng bình

- Kĩ thuật: động não.

- Thời gian: 15 phút.

- Hình thức: Cá nhân

- GV yêu cầu HS chú ý đoạn 1 văn bản

? LLQ và Âu cơ được giới thiệu như thế

nào? (Nguồn gốc, hình dáng, tài năng)

? Tại sao tác giả dân gian không tưởng

tượng LLQ và Âu cơ có nguồn gốc từ các

loài vật khác mà tưởng tượng LLQ nòi

rồng, Âu Cơ dòng dõi tiên? Điều đó có ý

nghĩa gì?

* GV bình: Việc tưởng tượng LLQ và Âu

Cơ dòng dõi Tiên - Rồng mang ý nghĩa thật

sâu sắc Bởi rồng là 1 trong bốn con vật

thuộc nhóm linh mà nhân dân ta tôn sùng và

thờ cúng Còn nói đến Tiên là nói đến vẻ

đẹp toàn mĩ không gì sánh được Tưởng

tượng LLQ nòi Rồng, Âu Cơ nòi Tiên phải

chăng tác giả dân gian muốn ca ngợi nguồn

gốc cao quí và hơn thế nữa muốn thần kì

hoá, linh thiêng hoá nguồn gốc giống nòi

của dân tộc VN ta

? Vậy qua các chi tiết trên, em thấy hình

tượng LLQ và Âu Cơ hiện lên như thế

nào?

? Hai người kết duyên với nhau có gì lạ?

Dự kiên HS trả lời

- Thần rồng (dưới nước) - Tiên nữ (núi cao)

=> chung sống vợ chồng nơi cung điện

- GV: Cuộc hôn nhân của họ là sự kết tinh

những gì đẹp đẽ nhất của con người, thiên

nhiên, sông núi

? Âu Cơ sinh nở có gì kì lạ ? Việc đó có ý

nghĩa gì?

- Sinh bọc trăm trứng, nở trăm con, đẹp đẽ,

khôi ngô, không cần bú mớm, lớn nhanh

như thổi

* GV bình: Chi tiết lạ mang tính chất hoang

đường nhưng rất thú vị và giàu ý nghĩa Nó

bắt nguồn từ thực tế rồng, rắn đều đẻ trứng

Tiên (chim) cũng đẻ trứng Tất cả mọi

người VN chúng ta đều sinh ra từ trong

cùng một bọc trứng (đồng bào) của mẹ Âu

Cơ DTVN chúng ta vốn khoẻ mạnh, cường

tráng, đẹp đẽ, phát triển nhanh  nhấn

mạnh sự gắn bó chặt chẽ, keo sơn, thể hiện

ý nguyện đoàn kết giữa các cộng đồng

người Việt

* Giáo dục tư tưởng Hồ Chí Minh

? Em hãy cho biết quan điểm của Bác về

đoàn kết toàn dân?

Dự kiến HS trả lời

- Bác luôn đề cao truyền thống đoàn kết

giữa các dân tộc anh em và niềm tự hào về

nguồn gốc con Rồng cháu Tiên.( Liên hệ)

? Em hãy quan sát bức tranh trong SGK

và cho biết tranh minh hoạ cảnh gì?

Dự kiến HS trả lời

- Cảnh 2 người chia tay

? Lạc Long Quân và Âu Cơ chia con như

thế nào? Việc chia tay thể hiện ý nguyện

- Âu Cơ sinh ra bọc trăm trứng

nở thành trăm người con khỏe đẹp => nhấn mạnh sự gắn bó keosơn, cùng chung nguồn cội

- Họ chia con đi cai quản các phương Khi có việc gì thì luôn giúp đỡ nhau

=> Cuộc chia tay phản ánh nhu cầu phát triển DT: làm ăn, mở rộng và giữ vững đất đai Thể hiện ý nguyện đoàn kết, thống nhất DT

- 50 người con xuống biển; - 50 Người con

lên núi

- Cùng nhau cai quản các phương, dựng xây

đất nước  Cuộc chia tay phản ánh nhu cầu

phát triển DT: làm ăn, mở rộng và giữ vững

đất đai Thể hiện ý nguyện đoàn kết, thống

nhất DT Mọi người ở mọi vùng đất nước

đều có chung một nguồn gốc, ý chí và sức

mạnh

? Bằng sự hiểu biết của em về LS chống

ngoại xâm và công cuộc xây dựng đất

nước, em thấy lời căn dặn của thần sau

này có được con cháu thực hiện không?

Dự kiến HS trả lời

* GV bình: LS mấy ngàn năm dựng nước và

giữ nước của dân tộc ta đã chứng minh hùng

hồn điều đó Mỗi khi TQ bị lâm nguy, ND

ta bất kể trẻ, già, trai, gái từ miền ngược đến

miền xuôi, từ miền biển đến miền rừng núi

xa xôi đồng lòng kề vai sát cánh đứng lên

chống kẻ thù Khi nhân dân một vùng gặp

thiên tai địch hoạ, cả nước đều đau xót,

nhường cơm xẻ áo, để giúp đỡ vượt qua

hoạn nạn và ngày nay, mỗi chúng ta ngồi

đây cũng đã, đang và sẽ tiếp tục thực hiện

lời căn dặn của Long Quân xưa kia bằng

những việc làm thiết thực

- GV liên hệ đến sự kiện biển Đông

(5/2014)

* Gọi HS đọc đoạn cuối

? Em hãy cho biết, truyện kết thúc bằng

những sự việc nào? Việc kết thúc như vậy

có ý nghĩa gì?

Dự kiến HS trả lời

- Con trưởng lên ngôi vua, lấy hiệu Hùng

Vương, lập kinh đô, đặt tên nước, đời đời

truyền ngôi, kế tục

? Vậy theo em, cốt lõi sự thật LS trong

truyện là ở chỗ nào? Địa danh đền Hùng

ở đâu?

Dự kiến HS trả lời

* GV: Cốt lõi sự thật LS là mười mấy đời

vua Hùng trị vì còn một bằng chứng nữa

khẳng định sự thật trên đó là lăng tưởng

niệm các vua Hùng mà tại đây hàng năm

c Sự nghiệp dựng nước của vua Hùng

4 Tổng kết

vẫn diễn ra một lễ hội rất lớn đó là lễ hội

đền Hùng Lễ hội đó đã trở thành một ngày

quốc giỗ của cả dân tộc, ngày cả nước hành

quân về cội nguồn:

Dù ai đi ngược về xuôi

Nhớ ngày giỗ Tổ mùng mười tháng ba

và chúng ta tự hào về điều đó Một lễ hội

? Em hiểu thế nào là chi tiết tưởng tượng

kỳ ảo? Hãy tìm những chi tiết kỳ ảo trong

văn bản? Các chi tiết kỳ ảo đó có vai trò

gì trong truyện?

Dự kiến HS trả lời

- Chi tiết tưởng tượng kì ảo là chi tiết không

có thật được dân gian sáng tạo ra nhằm mục

đích nhất định.ý nghĩa của chi tiết tưởng

tượng kì ảo trong truyện:

+ Tô đậm tính chất kì lạ, lớn lao, đẹp đẽ của

các nhân vật, sự kiện

+ Thần kì hoá, linh thiêng hoá nguồn gốc

giống nòi, dân tộc để chúng ta thêm tự hào,

tin yêu, tôn kính tổ tiên, dân tộc

+ Làm tăng sức hấp dẫn của tác phẩm

(- Sử dụng các yếu tố tưởng tượng kì ảo về

nguồn gốc và hình dạng của Lạc Long Quân

và Âu Cơ, về việc sinh nở của Âu Cơ Xây

dựng hình tượng mang dáng dấp thần linh)

Truyền thuyết Con Rồng, Cháu Tiên phản

ánh sự thật lịch sử -> Thời đại các Vua

Truyện kể về nguồn gốc dân

tộc, ngợi ca nguồn gốc cao quý của dân tộc và ý nguyện đoàn kết gắn bó của dân tộc ta

c Ghi nhớ /sgk8

III Luyên tập

Bài 1: HS phát biểu và giải thích

được lý do vì sao

Bài 2 : Một số truyện tương tự:

- Kinh và Ba Na là anh em - Quảbầu mẹ (khơ me)

- Quả trứng to nở ra con người (mường)

1 Học xong truyện: “Con Rồng, cháu

Tiên” em thích nhất chi tiết nào? vì sao?

( HS động não)

Dự kiến HS trả lời

- HS phát biểu theo suy nghĩ và giải thích

được vì sao

2 Kể tên một số truyện tương tự giải

thích nguồn gốc của dân tộc VN mà em

biết?

Dự kiến HS trả lời

- Kinh và Ba Na là anh em - Quả bầu mẹ

(khơ me)

- Quả trứng to nở ra con người (mường)

4 Củng cố ( 1 p):

- GV hướng dẫn H củng cố những kiến thức cơ bản bằng sơ đồ:

Kết hôn LLQ Âu Cơ

( thần) (tiên)

Bọc trăm trứng 5o lên non 50 xuống biển Nguồn gốc dân tộc

5 Hướng dẫn về nhà (5 phút):

- Về nhà hoàn chỉnh bài tập luyện tập vào vở Đọc thêm /8,9

- Làm bài tập:

? Qua văn bản “Con Rồng, cháu Tiên” đã bồi đắp cho em những tình cảm nào?

- Chuẩn bị bài “ Bánh chưng, bánh giầy”: Đọc kĩ văn bản nhiều lần, tóm tắt ngắn gọn văn bản

- Phân tích văn bản theo hệ thống câu hỏi sgk, nghiên cứu trước phần ghi nhớ sgk

E Rút kinh nghiệm:

- Hiểu được nội dung ý nghĩa và một số chi tiết nghệ thuật tiêu biểu của truyện :

- Nhân vật, sự việc, cốt truyện trong tác phẩm thuộc thể loại truyền thuyết

- Cốt lõi lịch sử thời kì dựng nước của dân tộc ta trong một tác phẩm thuộc nhóm truyền thuyết thời kig Hùng Vương

- Cách giải thích của người Việt cổ về một phong tục và quan niệm đề cao lao động, đề cao nghề nông - một nét đẹp văn hóa của người Việt

2 Kĩ năng:

- Đọc -hiểu một văn bản thuộc thể loại truyền thuyết

- Nhận ra những sự việc chính trong truyện.

+ Năng lực xã hội: năng lực giao tiếp, năng lực hợp tác

+ Năng lực công cụ: Năng lực sử dụng ngôn ngữ, năng lực ứng dụng CNTT

- Các năng lực chuyên biệt: năng lực giao tiếp tiếng Việt và năng lực thưởng thức/ cảm thụ thẩm mĩ

* Giáo dục đạo đức:

- Giáo dục tình yêu đất nước và tự hào về những nét văn hóa truyền thống thờ cúng

tổ tiên ngày tết đến với tục gói bánh chưng bánh giầy

- Giáo dục tinh thần tự tin, sáng tạo, vượt khó Từ đó, giáo dục giá trị sống: trách nhiệm, hạnh phúc, đoàn kết, yêu thương, hợp tác, tôn trọng, trung thực

- Phương pháp đàm thoại, động não, trực quan

- Kĩ thuật : Động não, thảo luận nhóm

D Tiến trình dạy học và giáo dục

1 Ổn định lớp: (1p)

2 Kiểm tra bài cũ (5p) :

Câu 1(1đ): Truyền thuyết là gì?

a Những câu chuyện hoang đường

*b Câu chuyện với những yếu tố hoang đường có liên quan đến các sự kiện, nhân vật lịch sử của một dân tộc

c Lịch sử dân tộc được phản ánh trong các câu chuyện về một hay nhiều nhân vậtlịch sử

d Cuộc sống hiện thựcđược kể lại một cách nghệ thuật

Câu 2 ( 1đ): Ý nghĩa nổi bật nhất của hình tượng “Bọc trăm trứng” là gì?

a ca ngợi sự hình thành của nhà nước Văn Lang

b Tình yêu đất nước và lòng tự hào dân tộc

*c Giải thích sự ra đời của các dân tộc việt nam, mọi người, mọi dân tộc phải đoànkết thương yêu nhau như anh em một nhà

Câu 3 (7đ): trình bày những cảm nhận của em sau khi học xong văn bản “

Con Rồng, cháu Tiên” ?

(1đ): Kiểm tra chuẩn bị bài của hs

3 Bài mới :

GV giới thiệu bài mới : Hàng năm cứ mỗi khi tết đến, xuân về, nhân dân ta, con

cháu của vua Hùng từ miền ngược đến miền xuôi, vùng rừng núi cũng như vùng biển lại nô nức, hồ hởi chở lá dong, xay gạo, giã gạo, gói bánh Quang cảnh ấy

làm sống lại truyền thuyết "Bánh chưng, bánh giầy".

Hoạt động 2: Tìm hiểu chung

- Mục tiêu: HS nắm được đặc điểm thể loại

Hoạt động 3 : Giải quyết vấn đề

- Mục tiêu: HS đọc ,tóm tắt được văn bản.

- Phương pháp: đọc, tái hiện, vấn đáp.

- Kĩ thuật: động não.

- Thời gian: 8 phút.

- Hình thức : cá nhân

- Bước 1: GV hướng dẫn đọc: Đọc diễn cảm,

rõ ràng, mạch lạc, chú ý lời nói của thần trong

giấc mộng của Lang Liêu

- GV đọc mẫu đoạn đầu, gọi 2 hs đọc văn

về thời đại Hùng Vương

II Đọc – Hiểu văn bản:

1 Đọc – Tìm hiểu chú thích

* Đọc:

* Tóm tắt:

con nào làm vừa ý, nối chí nhà vua.

- Các lang đua nhau làm cỗ thật hậu, riêng

Lang Liêu được thần mách bảo, dùng gạo làm

hai thứ bánh để dâng vua

- Vua cha chọn bánh của lang Liêu để tế trời

đất cùng Tiên Vương và nhường ngôi cho

chàng

- Từ đó nước ta có tục làm bánh chưng, bánh

giầy vào ngày tết

- Bước 3: Cho hs đọc thầm chú thích sgk, lưu

ý chú thích: 1,2,3,4,7,8,9,112,13

( Đọc thầm chú thích sgk )

Hoạt động 3: Giải quyết vấn đề

- Mục tiêu: HS hiểu được bố cục, nội dung

diễn biến và các chi tiết trong truyện

- Phương pháp: vấn đáp, gợi mở, nêu tình

huống có vấn đề, phân tích, giảng bình.

- Kĩ thuật: động não.

- Thời gian:17 phút

- Hình thức : Dạy học phân hóa

? Cho biết PTBDD của truyện? ngôi kể,

các nhân vật, nhân vật chính là ai?

Dự kiến HS trả lời

- ngôi kể: thứ ba, nhân vật chính: Lang Liêu

? Theo em, truyện có thể chia làm mấy

phần?

Dự kiến HS trả lời

( Trả lời cá nhân ): 3 phần

- Phần 1: từ đầu -> chứng giám: Vua Hùng

chọn người truyền ngôi bằng cách thử tài các

con trong việc chọn lễ cúng tiên vương

- Phần 2: Tiếp -> Hình tròn: Các con vua

Hùng tìm lễ vật dâng tiên vương, Lang Liêu

được truyền ngôi vì lễ vật hợp ý vua

- Phần 3: Đoạn còn lại: Khái quát về nguồn

gốc bánh chưng, bánh giầy

? Vua Hùng chọn người nối ngôi trong

hoàn cảnh nào, với ý định ra sao và bằng

hình thức gì ?

Dự kiến HS trả lời

- Hoàn cảnh : Giặc đã yên, vua đã già

- Ý định: Người nối ngôi phải nối được chí

b Các lang đua tài:

- Các lang thi nhau làm cỗ thật hậu, thật ngon