+ Đối tượng của văn chương: Thiên nhiên, vạn vật và chủ yếu là cuộc sống, thế giới tâm hồn con người qua cảm nhận của nhà văn => tái hiện trên giấy hoặc truyền miệng.. - Văn chương sá[r]
Trang 1Ý NGHĨA VĂN CHƯƠNG
I Đọc và tìm hiểu chú thích
1 Đọc
- Yêu cầu: Giọng vừa rành mạch, vừa xúc cảm, chậm và sâu lắng
2 Chú thích
a Tác giả: Hoài Thanh (1909- 1982) quê: Nghi Trung – Nghi Lộc – Nghệ An
- Là một nhà phê bình văn học nổi tiếng ở Việt Nam
- Được nhận giải thưởng Hồ Chí Minh về văn hoá nghệ thuật (2000)
- Tác phẩm nổi tiếng: Thi Nhân Việt Nam (1942)
b.Từ khó: SGK
II Đọc- hiểu văn bản
1 Kiểu văn bản
- Nghị luận chứng minh một vấn đề văn học
- ý nghĩa của văn chương đối với cuộc sống của con người
2 Bố cục
- Đoạn 1 đầu => “muôn vật, muôn loài”: nguồn gốc cốt yếu của văn chương
- Đoạn 2: Còn lại: Phân tích, chứng minh ý nghĩa, công dụng của văn chương
3 Tìm hiểu chi tiết
a Nêu vấn đề
- Tác giả kể chuyện thi sĩ ấn Độ khóc nức nở khi thấy con chim bị thương rơi xuống cạnh chân mình => vào đề bất ngờ, tự nhiên, hấp dẫn, xúc động Kể chuyện
để dẫn dắt luận đề theo lối quy nạp
- Tác giả không trực tiếp nêu vấn đề ý nghĩa của văn chương mà bắt đầu đi từ nguồn gốc cốt yếu của n
- Nguồn gốc cốt yếu của văn chương là lòng thương người và rộng ra thương cả muôn vật muôn loài
=> Các quan niệm khác nhau nhưng không loại trừ nhau ngược lại, còn có thể bổ sung cho nhau
b Bàn về ý nghĩa, công dụng của văn chương trên cơ sở nguồn gốc cơ bản của văn chương
* Tác giả khái quát “ Văn chương sẽ là… sự sống” 2 ý: 2 nhiệm vụ của văn chương
- Văn chương sẽ là hình dung của sự sống muôn hình vạn trạng
=> nghĩa là:
Trang 2+ Hình dung với nghĩa là sự phản ánh bằng hình ảnh - hình tượng nghệ thuật - 1 cách thể hiện đặc trưng, đặc thù của văn chương NT
+ Đối tượng của văn chương: Thiên nhiên, vạn vật và chủ yếu là cuộc sống, thế giới tâm hồn con người qua cảm nhận của nhà văn => tái hiện trên giấy hoặc truyền miệng
- Văn chương sáng tạo ra sự sống,Nghĩa là:
+ Thế giới nghệ thuật trong tác phẩm cũng sống động, hoạt động, linh hoạt, phức tạp với những đặc điểm riêng không hoàn toàn giống với cuộc đời thực
+ Văn chương dẫn lên những hình ảnh, đưa ra những ý tưởng mà cuộc sống hiện tại chưa có, hoặc chưa đủ mức cần có để mọi người phấn đấu, xây dựng, biến chúng thành hiện thực tốt đẹp trong tương lai
=> Nhà văn sáng tạo, tìm tòi, thể hiện cái mới bằng hình tượng NT ngôn từ chứ không chụp ảnh cuộc đời, vẽ truyền thần, nặn khuôn mẫu có sẵn
*Văn chương có những công dụng:
- Giúp cho người đọc có tình cảm và gợi lòng vị tha
- Gây cho người đọc có tình cảm ta không có, luyện những tình cảm ta sẵn có -> khiến cho cuộc đời ta thâm trầm và rộng rãi hơn
- Biết thưởng thức, nhìn nhận cái đẹp, cái hay của cảnh vật, thiên nhiên, cuộc sống
=> Văn chương làm cho tình cảm của người đọc trở nên phong phú, sâu sắc, tốt đẹp hơn
* Câu văn cuối cùng khẳng định:
Thế giới, cuộc đời thật nghèo nàn và buồn chán, thực dụng khi không còn nhà văn, không còn văn chương
-> Được chứng minh bằng cách nối tiếp, cụ thể, giả định
-> Đề cao ý nghĩa và công dụng của văn chương là món ăn tinh thần không thể thiếu của con người
4 Tổng kết
*Ghi nhớ: SGK(học sinh học thuộc phần này)
III PHẦN CÂU HỎI BÀI TẬP CHO HỌC SINH
Câu 1: Trình bày nét nổi bật về tác giả Hoài Thanh
Câu 2: Cho biết bố cục của văn bản?
Câu 3 Tác gải đã giới thiệu vấn đề như thế nào? Tác giả đã nêu ra vấn đề gì trong phần mở bài? Đó là cách nêu trực tiếp hay gián tiếp?
Câu 4: Theo tác giả, nguồn gốc cốt yếu của văn chương là gì?
Trang 3Câu 5: Em hiểu như thế nào là cốt yếu?
Câu : Câu văn “Văn chương sự sống” có mấy luận điểm chính?
Câu 7: Từ những ý văn trên tác giả đã chỉ ra văn chương có những công dụng gì? Câu 8: Câu văn “Văn chương… vạn trạng”được hiểu như thế nào?
Câu9: Tác giả nói: “Văn chương sáng tạo ra sự sống” có nghĩa là gì?
Câu 10: Trong đoạn văn cuối cùng, tác giả luận chứng theo lối suy tưởng như thế nào? Để nói lên điều gì? Cách viết ấy có đặc sắc gì?
Câu 11: Nêu những nét đặc sắc về nội dung và nghệ thuật của bài văn?
Câu 12: Trình bày suy nghĩ của em về ý nghĩa văn chương đối với đời sống con người (học sinh viết một đoạn văn khoảng 1 mặt giấy thi)
HẾT
DÙNG CỤM CHỦ VỊ ĐỂ MỞ RỘNG CÂU
I Thế nào là dùng cụm chủ vị để mở rộng câu ?
1 Phân tích ví dụ SGK/68:
* Văn chương gây cho ta những tình cảm ta không có , luỵên những tình cảm
ta sẵn có.
- Chủ ngữ: Văn chương
- Vị ngữ: gây cho ta … sẵn có
* Cấu tạo của cụm danh từ
Cấu tạo của phụ ngữ:
ta / không có ta / sẵn có
CN /VN CN/VN
=> Cụm chủ vị làm định ngữ
*Ghi nhớ SGK –T68
Khi nói hoặc viết, có thể dùng những cụm từ có hình thức giống câu đơn bình thường, gọi là cụm chủ - vị (cụm C – V), làm thành phần của câu hoặc của từ để mở rộng câu
2 Tìm hiểu các trường hợp dùng cụm C –V để mở rộng câu :
1 Ví dụ:
- Câu a: Chị Ba đến -> Làm chủ ngữ
- Câu b: tinh thần rất hăng hái -> Làm vị ngữ
- Câu c: trời sinh lá sen…trong lá sen -> Làm bổ ngữ
- Câu d: cách mạng tháng Tám thành công -> Làm định ngữ
Phần
trước
Phần trung
tâm
Phần sau (phụ)
những tình cảm ta không có
những tình cảm ta sẵn có
Trang 42 Ghi nhớ:
- Các thành phần câu như chủ ngữ, vị ngữ và các phụ ngữ trong cụm danh từ, cụm động từ, cụm tính từ đều có thể được cấu tạo bằng cụm C – V
II Luyện tập: SGK/96
Bài 1
Gợi ý:
a, Khí hậu nước ta ấm áp / cho phép ta quanh năm trồng trọt, thu hoạch
bốn mùa
b Có kẻ / nói từ khi các thi sĩ ca tụng cảnh núi non, hoa cỏ, núi non hoa
cỏ trông mới đẹp; từ khi có người /lấy tiếng chim / kêu, tiếng suối /chảy
làm đề ngâm vịnh, tiếng chim, tiếng suối nghe mới hay
C Thất đáng tiếc khi chúng ta / thấy những tục lệ tốt đẹp ấy / mất dần, những thức quý của đất mình / thay dần bằng những thức bóng bẩy hào
nhoáng và thô kệch bắt chước người ngoài
Bài tập 2
Gợi ý:
a.Chúng em học giỏi ( khiến) làm cha mẹ và thầy cô rất vui lòng
b Nhà văn Hoài Thanh khẳng định rằng cái đẹp là cái có ích
c.Tiếng Việt rất giàu thanh điệu khiến cho lời nói của người Việt ta du dương trầm bổng như một bản nhạc ( bỏ dấuchấm câu và điều đó đi)
d Cách mạng tháng Tám thành công đã khiến cho tiếng Việt có một bước phát triển mới, một số phận mới
III Bài tập:
Bài 1: Tìm cụm C-V làm thành phần câu trong những câu sau đây và cho biết
đó là thành phần gì trong mỗi câu
a-Những hình ảnh ấy và thảm trạng ấy khiến cho mọi người xót thương và tìm cách gúp đỡ
b-Công việc này mong anh chị em sốt sắng gắng sức
c-Vừa tới nhà, tôi đã nhìn thấy một chiếc xe tải đỗ trước cổng
d-Con hãy nghĩ đến những cậu bé câm và mù vẫn phải đi học
e-Nó xuất hiện thật đột ngột, tay cầm gậy ,đầu đội mũ, chân mang giầy
f-Trong rạp xiếc, anh diễn viên hề chân đạp đạp, tay lắc lắc, miệng ngậm một quả cầu to tướng
g-Nơi em sống những ngày tuổi thơ đã trở thành kỉ niệm
Trang 5Bài 2: Biến đổi mỗi cặp câu sau đây thành một câu có cụm C – V làm thành phần nào đó trong câu ( có thể thêm bớt từ hoặc thay đổi trật tự của câu )
a, Cánh đồng như một tấm thảm nhung xanh mướt Nó chỉ muốn ngắm mãi mà
không chán mắt
b, Con bé nhìn ra cửa sổ Giữa bao nhiêu người, mẹ nó đang cố gắng giơ tay vẫy
nó
c, Mẹ tôi ngồi đầu hè gỡ tóc bằng cái lược gỗ màu vàng… Còn có bao giờ con
được thấy mẹ ngồi gỡ tóc như thế nữa
Bài tập 3: Dùng cụm C-V thích hợp để điền vào chỗ trống hoàn thành các câu sau,
sau đó phân tích cấu tạo của câu theo sơ đồ
a- là tốt rồi
b-Bức tranh của Lan
c-Bằng anh ấy đã hoàn thành công việc
d-Tôi mong