bai: côn trùng ăn thịt

Mối quan hệ giữa côn trùng ăn thịt CTAT và con mồi của nó: Dựa vào tập tính bắt mồi ăn thịt của CTAT ở các pha phát dục người ta chia làm 3 nhóm: a Nhóm 1: Các loài có kiểu sống ăn thị

Côn trùng ăn thịt côn trùng ( sâu hại) là hiện tượng phổ

biển trong tự nhiên Chúng có vai trò quan trọng trong việc kiềm chế (điều hoà) sự sinh sản của sâu hại Vì thế

nó được sử dụng rộng rãi trong ĐTSH.

1 Mối quan hệ giữa côn trùng ăn thịt (CTAT) và con mồi

của nó:

Dựa vào tập tính bắt mồi ăn thịt của CTAT ở các pha phát

dục người ta chia làm 3 nhóm:

a) Nhóm 1: Các loài có kiểu sống ăn thịt ở pha trưởng thành.

- Thuộc nhóm này chủ yếu là các loài đa thực, số lượng

không lớn Phần lớn chúng đẻ trứng ở ngoài nơi ở của con mồi

- Đại diện có ở các họ: Bittacidae, Boreidae, Panorpidae

( Bộ Mecoptera) và bộ cánh cứng ngắn Staphilinidae,

Formicidae thuộc bộ cánh màng Hymenoptera.

Một số hình ảnh về CTAT ở nhóm 1: Bộ Mecoptera

Bộ cánh màng (Hymenoptera)

b) Nhóm 2:

- Các loài có kiểu sống ăn thịt ở pha ấu trùng

- Ở pha trưởng thành chúng thường ăn mật hoa và phấn hoa, các cá thể cái đẻ trứng ơ nơi có nhiều con mồi là thức ăn của ấu trùng

- Đại diện cho nhóm này có các loài ruồi ăn thịt ở họ

Cecidomiidae, Syrphidae, Chamemyiidae và một số loài bọ mắt

vàng ( Chrysopa carnea).

Ấu trùng thuộc họ cecidomiidae

Một số hình ảnh vê côn trùng thuộc họ cecidomiidae

Một số hình ảnh về côn trùng thuộc họ Syrphidae

Đại diện thuộc họ Cecidomiidae

Hình ảnh một số loài bọ mắt vàng ( chrysopa carnea )

c) Nhóm 3:

- Các loài có kiểu sống ăn thịt ở cả pha ấu trùng và trưởng thành, là nhóm có nhiều loài nhất và đa dạng nhất.

- Có một số loài có thức ăn và nơi ở của 2 pha giống nhau.

Vd: Bọ rùa, nhiều loài cánh cứng họ Carbidae ( phong phú nhất).

- Có một số loài có thức ăn và nơi ở của 2 pha giống nhau.

Vd: Ở chồn chồn, pha ấu trùng sống dưới nước con mồi chủ yếu là bọ gậy, các động vật phù du Chuồn chuồn trưởng thành bắt mồi bay trong không khí.

- Ấu trùng Mòng sống trong đất cá thể trưởng thành sống và bắt mồi tự do.

Bọ rùa giống Stethorus bắt các loài nhện đỏ hại cây.

Bọ rùa giống Hyperaspis, Rodolia, Chilocorus bắt rệp sáp.

Trong khi côn trùng họ Carabidae( bọ chân chạy), giống

Calosoma, Carabus thích các con mồi lớn hơn như sâu non,

nhộng ,các loài bướm Giống Bembidion, Calathus thích ăn rệp muội, côn trùng nhỏ Giống Ophonus Herpalus ăn tạp

vừa động vật, vừa thực vật

+ Một số loài có cấu tạo hình thái đặc biệt thích nghi với kiểu sống bắt mồi

vd: Bọ ngựa chân trước phát triển thành kiếm bắt mồi

Ấu trùng chuồn chuồn có cấu tạo kiểu phụ miệng đặc biệt để bắt mồi dưới nước…

Hình ảnh về bọ rùa giống Rodolia

3 Những nhóm côn trùng ăn thịt chủ yếu:

- Các loài CTAT thuộc 189 bộ của 16 bộ côn trùng Bộ hai

đuôi, bộ ba đuôi; chồn chồn, cánh thẳng, bọ ngựa, cánh

da , bọ trĩ, cánh nữa, cánh cứng, cánh mạch, hai cánh…

- Có những bộ các loài đều ăn thịt như: Chuồn chuồn, bọ

ngựa, cánh mạch; Có nhiều họ các loài đều ăn thịt:

Reduviidae, Asilide, Anthocoridae…

- Đóng vai trò quan trọng nhất trong ĐTSH phòng trừ dịch hại

nông nghiệp là các CTAT thuộc các bộ: cánh nửa, bọ trĩ,

cánh cứng, cánh mạch, hai cánh và cánh màng

- Các họ quan trọng nhất là:

a) Họ bò rùa Coccinellidae( bộ cánh cứng Coleoptera):

+ Họ có ý nghĩa lớn trong ĐTSH và được sử dụng từ lâu

+ Thế giới có 4.500 – 5000 loại bọ rùa, ở nước ta có ít nhất 246

loài bọ rùa trong đó có 160 loài có ích( tài liệu của Hoàng Đức Nhuận, 1979)

b) Họ bọ chân chạy Carabidae (thuộc bộ cánh cứng

Coleoptera)

- Có vai trò lớn trong ĐTSH và đã được sử dụng từ thời trung cổ

- Chúng có kích thước cơ thể nhỏ hoặc lớn( 2-25 mm) Có

nhiều loài ăn thịt ở pha ấu trùng và trưởng thành, thức ăn chủ yếu là các loài côn trùng

Hình ảnh côn trùng thuộc họ chân chạy

d) Họ ruồi ăn rệp Syrphyde ( Bộ 2 cánh):

- Sống kiểu ăn thịt chỉ ở pha ấu trùng, còn trưởng thành sống nhờ phấn và mật hoa

- Con mồi chủ yếu là các loài rệp muội

Mặc dù việc sử dụng các CTAT để phòng chống dịch hại không chiếm một tỉ số lớn như các loài CTKS nhưng trong thực tế nhiều trường hợp sử dụng CTAT