Giao an tiet 58

Kiến thức : - Kỉ niệm về một thời gian lao nhng nặng nghĩa tình của ngời lính - Sự kết hợp các yếu tố tự sự, nghị luận trong một tác phẩm thơ Việt Nam hiện đại - Ngôn ngữ, hình ảnh giàu

NS 17/11/2010 ND19/11/2010

Tiết 58

ánh Trăng

Nguyễn Duy

-A Mục tiêu cần đạt

1 Kiến thức :

- Kỉ niệm về một thời gian lao nhng nặng nghĩa tình của ngời lính

- Sự kết hợp các yếu tố tự sự, nghị luận trong một tác phẩm thơ Việt Nam hiện

đại

- Ngôn ngữ, hình ảnh giàu suy nghĩ, mang ý nghĩa biểu tợng

2 Kĩ năng :

- Đọc – hiểu văn bản thơ đợc sáng tác sau năm 1975

- Vận dụng kiến thức về thể loại và sự kết hợp các phơng thức biểu đạt trong tác phẩm thơ để cảm nhận một văn bản trữ tình hiện đại

3 Thái độ: Giáo dục tình cảm ân nghĩa thủy chung cùng quá khứ, thái độ sống

“uống nớc nhớ nguồn”

B.Chuẩn bị:

1 GV: - SGK, SGV, STK Ngữ văn 9 (Tập1)

- Thơ Nguyễn Duy

2 HS: Đọc và soạn bài

C Tiến trình các hoạt động dạy học:

* Bớc 1 :

1, ổn định tổ chức :

2, Kiểm tra bài cũ :

H Đọc thuộc lòng 1 khúc ru mà em thích nhất? Cho biết lí do vì sao em thích?

* Bớc 3: Bài mới (GV thuyết trình) Ngày nay đợc sống trong cảnh hoà bình với những tiện nghi hiện đại, những cám dỗ của vật chất thấp hèn, có lẽ không ít ngời quên it cái quá khứ đau thơng của dân tộc…Suy ngẫm về điều này, nhà thơ Nguyễn duy đã nhắc nhở chúng ta điều gì qua bài thơ: ánh trăng: xin mời…

Hoạt động1: Hớng dẫn Đọc-tiếp

xúc văn bản:

* MT: Tác giả, tác phẩm, bố cục

* PP : Đọc diễn cảm, tìm hiểu

I Tìm hiểu chung:

GV-> Yêu cầu đọc: giọng kể đều 1 Đọc:

Các khổ sau giọng suy t, cảm

động, ăn năn

-> GV đọc mẫu- học sinh đọc.

H Em biết gì về tác giả Nguyễn

Duy?

H Bài "ánh trăng" sáng tác năm

nào?

GV->Tên bài thơ sau này đợc

dùng làm tựa đề cho tập thơ đợc

tặng giải A của hội nhà văn Việt

Nam năm 1984.

-> Đây là 1 câu chuyện của chính

tác giả với vầng trăng: sự gắn bó

tri kỉ thuở ấu thơ, lúc ở chiến

tr-ờng Rồi con ngời quên mất vầng

trăng khi về sống trong đầy đủ tiện

nghi Khi bất ngờ gặp lại: vầng

trăng, con ngời thấy giật mình.

H Trong bài thơ có những từ ngữ

nào khó hiểu?

H Bài thơ đợc viết theo thể nào?

Đọc bài thơ em có hình dung ra 1

câu chuyện không?

? Đó là chuyện gì? của ai?

? Qua đó tác giả muốn bộc lộ điều

gì?

? Vậy phơng thức biểu đạt của bài

thơ là gì?

2 Chú thích:

a Tác giả:- Sinh năm1948

- Tên thật: Nguyễn Duy Nhuệ

- Quê Thanh Hoá

- Là gơng mặt tiêu biểu của lớp nhà thơ trẻ thời chống Mĩ cứu nớc và tiếp tục bền bỉ sáng tác

- Viết về đề tài làng quê, gia đình với những trăn trở

b Tác phẩm: - Bài thơ sáng tác năm

1978 tại TP HCM ( 3 năm sau ngày đất nớc thống nhất)

c Từ khó:

d Thể thơ:

- Thể thơ tự do: 5 tiếng, 4 câu 1 khổ

- Tự sự kết hợp với trữ tình

Hoạt động2: Hớng dẫn đọc-hiểu

văn bản:

* MT : Quá khứ tái hiện ở vầng

trăng, hiện tại, suy ngẫm của nhà

thơ

* PP : Đọc sáng tạo, vấn đáp, tìm

II Tìm hiểu văn bản:

hiểu, pháp hiện, thảo luận

H Cho biết kí ức tuổi thơ quá khứ

của tác giả đợc gắn với hình ảnh

nào ?

? Qua câu thơ trên, tác giả sử dụng

nghệ thuậtgì, tác dụng ?

H Hìmh ảnh nào gắn bó với hồi

chiến tranh ?

GV giải thích : tri kỉ hiểu nhau

?Cho biết nghệ thuật sử dụng trong

câu thơ này ?

H Em đã từng có vầng trăng tri kỉ

nh thế bao giờ cha?

( HS liên hệ)

H Vì sao khi đó con ngời cảm thấy

trăng có tình nghĩa với mình?

HS trả lời->GVKL: Trăng là tò chơi

tuổi thơ, ánh sáng trong đêm tối,

bầu bạn ngời lính

H Trong từng thời điểm đó tình

cảm của tác giả với vầng trăng đợc

diễn tả ra sao?

GV-> Con ngời hoà quyện giữa

thiên nhiên, trở nên tình nghĩa với

thiên nhiên.

GV-> Nhng khi về TP- trớc những

tiện nghi hiện đại anh lại coi

vầng trăng tình nghĩa thành

Ng

“ ời dng vô tình ”

HS đọc khổ thơ 3, 4 SGK/156.

? vầng trăng thành ngời dng vô

tình, vô nghĩa Vì sao lại nh vậy?

? Tác giả lí giải nguyên nhân của sự

thay đổi đó là ntn?

HS trả lời-> GVgiải thích-> cuộc

sống mới với những tiện nghi vật

chất đầy đủ, ánh trăng không còn

tác dụng và gắn bó với con ngời

nữa

H.Sau tuổi thơ và chiến tranh cuộc

sống ở nơi đô thị Khi đó vầng trăng

1 Vầng trăng trong quá khứ :

* Hồi nhỏ : Với đồng, với sông, với bể

-> Điệp ngữ => Tuổi thơ gắn bó với thiên nhiên

* Hồi chiến tranh: Ngời lính – vầng trăng

-> nhân hóa: tri kỉ

=> Trăng gắn bó kỉ niệm thời thơ ấu ; cuộc chiến tranh-> con ngời hòa quyện với thiên nhiên=> tình nghĩa

2 Vầng trăng hiện taị:

=> Hoàn cảnh sống đã thay đổi

=> Vầng trăng- ngời dng ( so sánh)-> con ngời lạnh nhạt, xa lạ với trăng

ntn trong tâm niệm ngời lính xa?

? Nghệ thuật trong câu thơ đó?

GV-> Không chỉ dừng lại ở đó mà

rộng hơn có thể thấy: con ngời khi

thay đổi hoàn cảnh dễ dàng lãng

quên quá khứ, nhất là quá khứ

nhọc nhằn gian khổ? Trớc vinh

hoa phú quí, ngời ta dễ có thể

phản bội lại chính mình thay đổi

tình cảm với nghĩa tình đã qua

? Những tình huống nào đã xảy ra?

Tâm trạng của nhân vật trữ tình lúc

này ntn?

H Hành động vội bật tung cửa sổ

và cảm giác đột ngột nhận ra vầng

trăng tròn cho thấy quan hệ giữa

ngời- trăng ntn ?

-> Trăng không còn tri kỉ, tình

nghĩa nh xa

H Đối diện với trăng , con ngời

cảm nhận đợc điều gì ?

-> trăng chỉ chiếu sáng thay thế cho

ánh điện thôi

H Điều đáng nói ở đây chỉ có con

ngời thay đổi, còn vầng trăng thì

sao?

H Từ sự xa lạ giữa ngời- trăng nhà

thơ muốn nhăc nhở ta điều gì?

Thảo luận nhóm đại diện trả lời:

- Vì cuộc sống hiện đại-> con ngời

lãng quên qua khứ

- Phải biết trân trọng, nâng niu

quá khứ đẹp

H Dùng từ ngữ của mình để diễn tả

cảm xúc của tác giả khi bắt gặp

"vầng trăng tròn"?

GV : Đây là chi tiết có ý nghĩa bớc

ngoặt mở ra một trờng tâm trạng

của nhà thơ…Đó là sự kiện tạo

nên sự chuyển biến mạnh mẽ trong

=> Thình lình vội đột ngột

mất điện Trăng xuất hiện

=> Vầng trăng tròn: vẹn nguyên , thủy chung bạn xa-> gợi lên kỉ niệm xa

cảm nhận và suy ngẫm của nhà

thơ-> Không còn là tri kỉ vì con

ngời lúc này thấy trăng nh vật

chiếu sáng thay thế cho ánh điện

sáng mà thôi.

-> GV gọi HS đọc 2 khổ cuối

SGK/156.

H Ví sao tac sgiả viết ngửa mặt lên

nhìn mặt mà không viết ngửa mặt

lên nhìn trăng?

( mặt ở đây chính là mặt trăng tròn,

con ngời thấy mặt trăng là tìm đợc

bạn tri kỉ)

H Tâm trạng của ngời xa ntn khi

đối diện với trăng?

GV: Nh vậy ánh trăng đánh thức

những kỉ niệm quá khứ, tình bạn

x-a mà con ngời lãng quên.

H Cảm xúc rng rng nh đồng, bể,

sông cho thấy tâm hồn ngời đang

h-ớng về những kỉ niệm nào?

HS trả lời->GVKL:- Kỉ niệm quá

khứ tốt đẹp khi cuộc sống nghèo

nàn, gian lao

- con nguời – thiên nhiên, trăng là

tri kỉ, tình nghĩa

H Trong khổ thơ trên tác giả dùng

biện pháp nghệ thuật gì? Tác dụng?

GV: Niềm suy t ấy khiến nhà thơ

không thốt lên lời, không giấu

niềm xúc động, kí ức trào dâng, kỉ

niệm đẹp một thời thổn thức, đánh

thức nơi lòng ngời khơi dậy niềm

kí ức ngủ quên.

H " Vầng trăng khổ cuối thể hiện

ntn? H/ả "vầng trăng tròn vành

vạnh" có ý nghĩa ntn?

? H/ả " vầng trăng im phăng phắc"

có ý nghĩa gì?

GV : Sự im lặng nghiêm khắc mà

nhân hậu, bao dung

3 Cảm xúc, Suy ngẫm của tác giả và

ý nghĩa của vầng trăng :

- Mặt mặt | | con ngời vầng trăng

=> xúc động, thổn thức, xót xa

=> Điệp ngữ, so sánh-> khắc sâu hình

ảnh đẹp của quá khứ

=> Trăng tròn vành vạnh

im phăng phắc -> Quá khứ: tràn đầy, sống động

- Một ánh trăng: đẹp tợng trng cho vẻ

đẹp nghĩa tình quá khứ đầy đặn thuỷ chung nhân hậu bao dung

- "im lặng": thể hiện thái độ không vui,

nh thái độ nghiêm khắc nhắc nhở, trách móc khiến tác giả:

-> giật mình =>Thái độ tự trách ăn năn

về sự vô tình, bạc bẽo, nông nổi-> tự hoàn thiện mình

H Tác giả " giật mình" vì lí do gì?

GV: Giật mình tự kiểm điểm lơng

tâm, nhận ra điều đáng trách của

bản thân, hổ thẹn trớc sự khoan

dung của bạn tri kỉ

? Qua câu chuyện của tác giả em

thấy bài thơ có ý nghĩa khái quát

sâu sắc ntn?

-> Con ngời có thể vô tình, lãng

quên nhng quá khứ thì luôn nghĩa

tình, thuỷ chung, bất diệt=> nhắc

con ngời luôn hớg về quá khứ,

không nên phản bội chính mình.

? GV liên hệ vầng trăng của các

nhà thơ khác

* ý nghĩa: Nhắc nhở -> tác giả

-> thế hệ đi qua CT -> mọi ngời

=> Đừng lãng quên quá khứ gian lao, tình nghĩa với thiên nhiên, quê hơng, đất nớc

-> thủy chung, vẹn nguyên nh trăng

=> Chủ đề: Uống nớc nhớ nguồn

Hoạt động3: Hớng dẫn tổng kết:

* MT: Nắm đợc nội dung, nghệ

thuật

* PP: Vấn đáp, tổng hợp

III Tổng kết:

? Bài thơ tác giả đã sử dụng những

yếu tố nghệ thuật nào đặc sắc?

? Từ đó tập trung thể hiện nội dung

gì?

1 Nghệ thuật:

Sự kết hợp hài hoà giữa TS với BC trong thể thơ 5 tiếng Hình ảnh trăng nhiều ý nghĩa liên tởng, biểu cảm Giọng thơ tâm tình

2 Nội dung: Là lời nhắc nhở thấm

thía về thái độ, tình cảm lối sống của con ngời với con ngời với thiên nhiên

đất nớc

Hoạt động4: Hớng dẫn Luyện

tập:

* MT: Biết vận dụng nghĩa ánh

trăng kể mẫu chuyện ngắn bằng

trí tởng tợng

* PP: Tìmhiểu, thảo luận

IV Luyện tập:

Em hãy tởng tợng kể mẫu chuyện

ngắn về ánh trăng trong tuổi thơ của

mình

- Học sinh suy nghĩ làm bài

- Chú ý dùng ngôi thứ nhất

- Diễn tả đợc dòng cảm xúc của tác

giả

*Bớc 3 : Củng cố, dặn dò:

- Nắm vững nội dung, nghệ thuật cả bài thơ

- Đọc thuộc lòng bài thơ

- Tiếp tục làm bài tập và chuẩn bị: Làng- Kim Lân