Kiến thức : - Định nghĩa được xung lượng của lực; nêu được bản chất tính chất vectơ và đơn vị xung lượng của lực.. Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Nội dung cơ bản Yêu c
Trang 1Chương IV CÁC ĐỊNH LUẬT BẢO TOÀN
Tiết 38 - 39 : ĐỘNG LƯỢNG ĐỊNH LUẬT BẢO TOÀN ĐỘNG LƯỢNG
I MỤC TIÊU
1 Kiến thức :
- Định nghĩa được xung lượng của lực; nêu được bản chất ( tính chất vectơ) và đơn vị xung lượng của lực
- Định nghĩa được động lượng, nêu được bản chất( tính chất vectơ) và đơn vị đo động lượng
- Từ định luật Newton suy ra định lý biến thiên động lượng
- Phát biểu được định nghĩa hệ cô lập
- Phát biểu được định luật bảo tòan động lượng
2 Kỹ năng : - Vân dụng được định luật bảo tòan động lượng để giải quyết va chạm mềm.
- Giải thích bằng nguyên tắc chuyển động bằng phản lực
II CHUẨN BỊ
Giáo viên : - Đệm khí.
- Các xe nhỏ chuyển động trên đệm khí
- Các lò xo( xoắn, dài)
- Dây buộc
- Đồng hồ hiện số
Học sinh : Ôn lại các định luật Newton.
III TIẾN TRÌNH DẠY – HỌC
Tiết 1
Hoạt động 1 (35 phút) : Tìm hi u khái ni m xung l ểu khái niệm xung lượng của lực và động ệm xung lượng của lực và động ượng của lực và động ng c a l c v ủa lực và động ực và động à động động ng
l ượng của lực và động ng.
Hoạt động của giáo
viên
Hoạt động của học sinh Nội dung cơ bản
Yêu cầu học sinh tìm ví
dụ về vật chịu tác dụng
lực trong thời gian ngắn
Yêu cầu học sinh nêu
ra kết luận qua các ví dụ
Nêu và phân tích khái
niệm xung lượng của
lực
Nêu điều lưu ý về lực
trong định nghĩa xung
lượng của lực
Yêu cầy học sinh nêu
đơn vị của xung lượng
của lực
Nêu bài toán xác định
tác dụng của xung lượng
Tìm ví dụ và nhận xét
về lực tác dụngh và thời gian tác dụng của lực trong từng ví dụ
Đưa ra kết luận qua các
ví dụ đã nêu
Ghi nhận khái niệm
Ghi nhận điều kiện
Nêu đơn vị
Viết biểu thức định luật II
Nhắc lại biểu thức đ/n
I Động lượng.
1 Xung lượng của lực.
a) Ví dụ.
+ Cầu thủ đá mạnh vào quả bóng, quả bóng đang đứng yên sẽ bay đi + Hòn bi-a đang chuyển động nhanh, chạm vào thành bàn đổi hướng
Như vậy thấy lực có độ lớn đáng kể tác dụng lên một vật trong khoảng thời gian ngắn, có thể gây ra biến đổi đáng kể trạng thái chuyển động của vật
b) Xung lượng của lực.
vật trong khoảng thời gian t thì tích
t ấy
Ở định nghĩa này, ta giả thiết lực
Đơn vị của xung lượng của lực là N.s
2 Động lượng.
a) Tác dụng của xung lượng của
lực.
Trang 2của lực.
Yêu cầu hs nêu đ/n gia
tốc
Giới thiệu khái niệm
động lượng
Yêu cầu học sinh nêu
định nghĩa và đơn vị
động lượng
Yêu cầu học sinh cho
biết hướng của véc tơ
động lượng
Yêu cầu hs trả lời C1,
C2
Hướng dẫn để học sinh
xây dựng phương trình
23.3a
Yêu cáu học sinh nêu
ý nghĩa của các đại
lượngtrong phương trình
23.3a
Hướng dẫn học sinh
làm bài tập thí dụ
Yêu cầu học sinh nêu ý
nghia cảu cách phạt biểu
khác của định luật II
Newton
a
Nêu định nghĩa động lượng
Nêu đơn vị động lượng
Nêu hướng của véc tơ động lượng
Trả lời C1 và C2 Xây dựng phương trình 23.3a
Phát biểu ý nghĩa các đại lượng trong phương trình 23.3a
Vận dụng làm bài tập ví dụ
Nêu ý nghĩa của cách phát biểu khác của định luật II
Theo định luật II Newton ta cĩ :
a=
t
v v
1
2 =
F
2
v - m
1
v =
F t
b) Động lượng.
véc tơ cùng hướng với vận tốc và
p= m
v
Đơn vị động lượng là kgm/s
c) Mối liên hệ giữa động lượng và
xung lượng của lực.
p - 1
p =
F t
p=
F t
Độ biến thiên động lượng của một vật trong khoảng thời gian nào đĩ bằng xung lượng của tổng các lực tác dụng lên vật trong khoảng thời gian đĩ
Phát biểu này được xem như là một cách diễn đạt của định luật II Newton
Ý nghĩa : Lực tác dụng đủ mạnh trong một khoảng thời gian thì cĩ thể gây ra biến thiên động lượng của vật
Hoạt động 2 (10 phút) : C ng c , d n dị ủa lực và động ố, dặn dị ặn dị.
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh
Yêu cầu học sinh tĩm tắt lại các kiến thức
trong bài
Yêu cầu học sinh giải các bài tập 8, 9 trang
127
Tĩm tắt những kiến thức đã hĩc trong bài Giải các bài tập 8, 9 trang 127
Tiết 2 :
Hoạt động 1 (5 phút) : Kiểm tra bài cũ : Nêu định nghĩa và ý nghĩa của động lượng.
Hoạt động 2 (30 phút) : Tìm hi u ểu khái niệm xung lượng của lực và động định luật bảo tồn động lượng nh lu t b o to n ật bảo tồn động lượng ảo tồn động lượng à động động ng l ượng của lực và động ng.
Hoạt động của giáo
viên
Hoạt động của học sinh Nội dung cơ bản
Nêu và phân tích khái
niệm về hệ cơ lập
Nêu và phân tích bài
tốn hệ cơ lập hai vật
Hướng dẫn học sinh
xây dựng định luật
Hướng dẫn học sinh
Ghi nhận khái niệm hệ
cơ lập
Xây dựng và phát biểu định luật
II Định luật bảo tồn động lượng.
1 Hệ cơ lập (hệ kín).
Một hệ nhiều vật được gọi là cơ lập khi khơng cĩ ngoại lực tác dụng lên
hệ hoặc nếu cĩ thì các ngoại lực ấy cân bằng nhau
2 Định luật bảo tồn động lượng của hệ cơ lập.
Động lượng của một hệ cố lập là khơng đổi
p +
n
Trang 3giải bài toán va chạm
mềm
Cho một bài toán cụ
thể
Giải thích cho học sinh
rỏ tại sao lại gọi là va
chạm mềm
Giới thiệu một số
tường hợp chuyển động
bằng phản lực
Hướng dẫn để học sinh
tìm vận tốc của tên lửa
Cho học sinh giải bài
toán cụ thể
Giải bài toán va chạm mềm
Giải bài toán cụ thể thầy
cô đã cho
Ghi nhận hiện tượng va chạm mềm
Tìm thêm ví dụ về chuyển động bằng phản lực
Tính vận tốc tên lửa
Giải bài toán thầy cô cho
3 Va chạm mềm.
động trên một mặt phẳng ngang với
1
va chạm hai vật nhấp làm một và
v
Theo định luật bảo toàn động lượng
ta có :
1
v = (m1 + m2)
v
v=
2 1
1 1
m m
v m
Va chạm của hai vật như vậy gọi là
va chạm mềm
3 Chuyển động bằng phản lực.
Một quả tên lửa có khối lượng M chứa một khối khí khối lượng m Khi phóng tên lửa khối khí m phụt ra
lượng M chuyển động với vận tốc
V
Theo định luật bảo toàn động lượng
ta có :
v + M
V =
-M
m
v
Hoạt động 3 (10 phút) : C ng c , giao nhi m v v nh ủa lực và động ố, dặn dò ệm xung lượng của lực và động ụ về nhà ề nhà à động
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh
Yêu cầu học sinh tóm tắt lại các kiến thức
trong bài
Cho học sinh đọc thêm phần em có biết ?
Yêu cầu học sinh về nhà giải các bài tập từ
23.1 đến 23.8 sách bài tập
Yêu cầu học sinh đọc trước bài công và
công suất
Tóm tắt những kiến thức đã học trong bài Đọc phần em có biết
Ghi các bài tập về nhà và các yêu cầu chuẩn
bị cho bài sau
IV RÚT KINH NGHIỆM TIẾT DẠY