chuyên đề: Thao tác với bảng tính

- GV nhận xét, đánh giá và bổ sung - GV dẫn dắt, để có được như bảng tính 2 thì ta cần thực hiện điều chỉnh độ rộng của cột và đô cao của hàng, thêm hoặc xóa cột và hàng, sao chép và d[r]

MỤC LỤC

I, Lý do chọn chuyên đề: 2

II, Nội dung chuyên đề 2

A Mục tiêu bài học 2

1 Kiến thức: 2

2 Kỹ năng: 2

3 Thái độ: 3

4 Định hướng hình thành và phát triển năng lực: 3

B Chuẩn bi: 3

1 Giáo viên: 3

2 Học sinh: 3

C Tiến trình lên lớp 3

D Hướng dẫn cụ thể tiến trình dạy học 4

1 Hoạt động xuất phát 4

2 Hoạt động hình thành kiến thức 6

3 Hoạt động Luyện tập – Vận dụng 17

4 Hoạt động tìm tòi mở rộng 20

III, Kết luận: 24

Tác giả chuyên đề: Trần Thị Bé, giáo viên trường THCS Yên Lạc.

Tên chuyên đề: Bài 5 Thao tác với bảng tính (Tin học lớp 7)

Đối tượng: Học sinh lớp 7, số tiết dạy 02

CHUYÊN ĐỀ : THAO TÁC VỚI BẢNG TÍNH

- Kiến thức về thao tác với bảng tính giúp các em có cái nhìn tổng quát hơn để ứng dụng ra bên ngoài thực tế

- Vậy từ các lí do trên mà giúp tôi viết về chuyên đề “Thao tác với bảng tính” để

dạy và đáp ứng những yêu cầu trên

- Bài giảng thực hiện trong 2 tiết

II Nội dung chuyên đề

A.Mục tiêu bài học

1 Kiến thức:

- Biết cách điều chỉnh độ rộng của cột và độ cao của hàng

- Biết cách thêm hoặc xóa cột và hàng

- Biết sao chép và di chuyển dữ liệu

- Biết cách sao chép công thức

2 Kỹ năng:

- Quan sát các thao tác với bảng tính

- Thực hiện được các thao tác với bảng tính

3 Thái độ:

- Tích cực, chủ động

- Sử dụng hiệu quả các thao tác với bảng tính cho công việc học tập

4 Định hướng hình thành và phát triển năng lực:

- Năng lực tự học, năng lực hợp tác, năng lực hoạt động nhóm

- Năng lực sử dụng ngôn ngữ tin học

- Năng lực tính toán.

- Năng lực giải quyết vấn đề thông qua bài học

- Năng lực vận dụng kiến thức tin học vào thực tiễn cuộc sống

B

Chuẩn bi:

1 Giáo viên:

- Phiếu học tập, bút màu, nam châm, bảng phụ, máy chiếu, máy tính

- Các dạng bài tập vận dụng và nâng cao

- Đưa yêu cầu cho học sinh, chia nhóm để học sinh chuẩn bị trước

2 Học sinh:

- Chuẩn bị sách vở

- Chuẩn bị theo sự phân công nhóm của giáo viên

- Nhóm 1: Tìm hiểu về thực hiện thao tác điều chỉnh độ rộng của cột và độ caocủa hàng

- Nhóm 2: Tìm hiểu về thao tác thêm hoặc xóa cột và hàng

- Nhóm 3: Tìm hiểu về thao tác sao chép và di chuyển dữ liệu

- Nhóm 4: Tìm hiểu về thao tác sao chép công thức

2 Hình thành kiến

thức

- Điều chỉnh độ rộng của cột và độ cao của hàng

- Thêm hoặc xóa cột và hàng

- Sao chép và di chuyển dữ liệu

- Sao chép công thức

3 Luyện tập - Nhắc lại kiến thức về thao tác với bảng tính bằng

sơ đồ tư duy

- Củng cố lại kiến thức bằng cách cho HS chơi

“trò chơi ô chữ”

- Làm bài tập 1(sgk-50) để HS nhớ lại các thao tácvới bảng tính

- Một số lỗi khi thực hiện

4 Mở rộng - Tìm hiểu thêm cách thao tác nhanh công thức

bằng cách kéo thả chuột

- Tìm hiểu về địa chỉ tuyệt đối của ô hoặc khối

- Đưa ra một số bài tập ở mức độ phức tạp hơn để cho HS Khá – Giỏi làm thêm

D Hướng dẫn cụ thể tiến trình dạy học

BÀI 5: THAO TÁC VỚI BẢNG TÍNH

1 Hoạt động xuất phát.

(1) Mục tiêu: Tạo động cơ để học sinh có nhu cầu quan tâm đến các hoạt động thao tác với bảng tính

(2) Phương pháp/ kĩ thuật dạy học: cá nhân, thảo luận nhóm

(3) Phương tiện dạy học: SGK, máy tính, máy chiếu

(4) Sản phẩm: HS có nhu cầu tìm hiểu về thao tác với bảng tính

Nội dung hoạt động

GV chiếu 2 hình ảnh về trang tính ban đầu chưa được chỉnh sửa và trang tính đã được chỉnh sửa và bổ sung:

Trang tính 1 là trang tính ban đầu

Trang tính 2 đã chỉnh sửa và bổ sungGV: đặt câu hỏi:

- Quan sát 2 bảng tính trên rồi cho biết :

+ Những điểm nào khác biệtgiữa 2 trang

- ở trang tính 2: có thêm hàng ở trước vàsau tên bảng Ngoài ra có thêm cột lịch

sử, cột vật lí và ngữ văn đổi chỗ cho nhau

* Để trang tính 1 được trình bày như trang tính 2 thì chúng ta cần phải:

+ Điều chỉnh độ rộng của cột Họ và tên

cho rộng ra, thu hẹp độ rộng của các cột STT, Toán, Vật lí, Tin

+ Chèn thêm 1 hàng trống vào trước và

1 hàng vào sau hàng chứa tên bảng.+ Chèn thêm 1 cột trống vào trước cột Vật lí rồi di chuyển dữ liệu từ cột Ngữ văn sang và gõ nội dung dữ liệu cho cột Lịch sử vào cột vừa di chuyển

- GV nhận xét, đánh giá và bổ sung

- GV dẫn dắt, để có được như bảng tính

2 thì ta cần thực hiện điều chỉnh độ rộng

của cột và đô cao của hàng, thêm hoặc

xóa cột và hàng, sao chép và di chuyển

dữ liệu cũng như công thức

(2) Phương pháp/kĩ thuật: Đàm thoại, phát hiện Khai thác mối quan hệ giữa thực tiễn với tin học

(3) Hình thức tổ chức hoạt động: làm việc cá nhân, thảo luận nhóm

(4) Phương tiện dạy học: SGK, bút màu, nam châm, bảng phụ, máy chiếu, máy tính

(5) Kết quả: HS biết các thao tác với bảng tính: điều chỉnh được độ rộng của cột

và độ cao của hàng, chèn thêm hoặc xóa cột và hàng, sao chép và di chuyển

dữ liệu, sao chép công thức

Nội dung hoạt động

Hoạt động 1: Điều chỉnh độ rộng cột và độ cao hàng

? Qua ví dụ ở trên thì em thấy có thể xảy ra

những khả năng nào khi nhập dữ liệu vào ô

tính

GV: nhận xét, đánh giá và chốt kiến thức

Vậy để hiển thị hết nội dung các ô, chúng ta

HS đứng tại chỗ trả lời

thường phải tăng độ rộng của 1 số cột hoặc

đểtrình bày hợp lí, cần giảm độ rộng của một

- Đưa con trỏ chuột vào biên phải tên cột

cần tăng hay giảm độ rộng

- Kéo thả chuột sang phải để tăng (sang

trái để giảm) độ rộng của cột

b Điều chỉnh độ cao của hàng:

Khác với độ rộng của cột, độ cao của hàng

được tự động điều chỉnh theo cỡ chữ của văn

bản hay số trong các ô của hàng Khi có nhu

cầu thay đổi độ cao của hàng, thì ta cũng thực

hiện tương tự như thực hiện độ rộng của cột

Vậy cách thực hiện điều chỉnh độ cao của

hàng ta làm ntn?

GV: nhận xét và chốt kiến thức

Cách thực hiện:

- Đưa con trỏ chuột vào biên dưới tên

hàng cần thay đổi độ cao

- Kéo thả chuột lên trên hay xuống dưới

HS lắng nghe, ghi chép, cập nhật vào sản phẩm học tập của mình

Gọi HS đứng tại chỗ trả lời

để thu hẹp hay mở rộng độ cao của hàng

GV: Ngoài cách điều chỉnh độ rộng cột và độ

cao hàng ta còn có thêm cách điều chỉnh cho

dữ liệu nhập vào vừa khít với các cột và hàng

bằng cách là nháy đúp chuột vào vạch ngăn

GV giới thiệu thêm cho HS cách điều chỉnh

cột và hàng ở lệnh Format trong nhóm cells

trên dải lệnh Home

HS ghi bài

HS đọc

HS thực hiện

Hs quan sát

Hoạt động 2: Chèn thêm hoặc xóa cột và hàng

Em hãy quan sát lại ví dụ đã đưa ra ở trên

Trang tính 1: có hàng tiêu đề trên cùng liền

HS làm việc cá nhân

HS trả lời

với vùng dữ liệu nên dữ liệu chính không

được trình bày một cách tập trung và rõ ràng

Ngoài ra trang tính này còn thiếu số liệu của

Các em vừa quan sát cô thực hiện việc bổ sung

dữ liệu còn thiếu Vậy các em hãy cho biết các

bước thực hiện việc chèn thêm cột và hàng

như thế nào?

HS làm việc với SGK, làm việc

cá nhân, trao đổi kết quả với cácbạn trong nhóm

Tổ chức cho các nhóm báo cáo Một nhóm báo cáo, các nhóm

GV thao tác trên máy về cách chèn thêm hàng

vào trước và sau hàng tiều đề ở ví dụ trên

Yêu cầu HS nhắc lại các bước GV vừa thực

hiện về chèn thêm hàng

GV nhận xét và chốt lại

HS lắng nghe, ghi chép, cập nhật vào sản phẩm học tập của mình

HS thực hiện

HS trả lời

GV cho HS thao tác trên máy

Trong quá trình chúng ta nhập dữ liệu vào

trang tính cũng có đôi lúc bị thừa đi một số cột

hay hàng nào đó, thì chúng ta cũng có thể xóa

bỏ cột hay hàng đó đi Vậy thao tác đó như thế

nào thì chúng ta chuyển sang phần tiếp theo

b Xóa cột hoặc hàng

GV đưa ra 2 trường hợp:

- TH 1: Chọn cột hay hàng cần xóa rồi

nhấn phím Delete trên bàn phím

- TH 2: Chọn cột hay hàng cần xóa rồi

chọn lệnh Delete trong nhóm cells trên

dải lệnh Home.

Yêu cầu HS trả lời câu hỏi: Hãy cho biết kết

quả nhận được khi thực hiện 2 thao tác đó Và

cho biết TH nào là TH đúng đối với thao tác

xóa cột hay hàng? Nhắc lại các thao tác thực

hiện của TH đó

GV nhận xét và chốt lại

Kết quả:

- TH1 là xóa được dữ liệu còn bản thân cột

hay hàng thì không bị xóa

- TH2 là xóa cả cột hay hàng đã chọn

Vậy để xóa được cả cột hay hàng đó đi thì ta

sử dụng lệnh Delete trong nhóm cells trên dải

Hoạt động 3: Sao chép và di chuyển dữ liệu

? Các em đã được làm quen với khả năng sao

chép và di chuyển văn bản khi soạn thảo văn

bản Vậy hãy nhớ lại và cho biết các lệnh cần

sử dụng và di chuyển văn bản

GV nhận xét và chốt lại

Để sao chép (di chuyển) văn bản ta sử dụng

lệnh Copy (Cut) và Paste trong nhóm

clipboard trên dải lệnh Home

Chương trình bảng tính cũng có các lệnh

tương tự để giúp các em sao chép và di chuyển

dữ liệu từ ô này sang ô khác

GV: mở lại trang tính ở trên rồi thực hiện mẫu

HS: trả lời

HS quan sát

Dựa vào việc quan sát ở trên rồi cho biết các

thao tác thực hiện để sao chép và di chuyển:

+ Nhóm 1+2: làm việc với sao chép

+ Nhóm 3+4: làm việc vơi di chuyển

3 Sao chép và di chuyển dữ liệu

a Sao chép nội dung ô tính

Để sao chép dữ liệu ta sử dụng lệnh copy và

HS lắng nghe, ghi chép, cập nhật vào sản phẩm học tập của mình

paste trong nhóm clipboard trên dải lệnh

Home.

Các bước thực hiện:

- Bước 1: Chọn ô hoặc các ô có dữ liệu

muốn sao chép

Bước 2: Chọn lệnh Copy trong nhóm

clipboard trên dải lệnh Home.

- Bước 3: Chọn ô e muốn đưa thông tin

được sao chép vào

- Bước 4: Chọn lệnh Paste trong nhóm

clipboard trên dải lệnh Home.

Sau khi chọn lệnh copy thì có một đường biên

chuyển động quanh khối có nội dung được sao

chép xuất hiện như hình dưới đây Sau khi

chọn lệnh paste thì khố đó vẫn còn để có thể

sao chép tiếp nội dung sang ô khác Nhấn

phím ESC nếu muốn loại bỏ đường biên đó

GV đưa ra lưu ý: (SGK-46)

b Di chuyển nội dung ô tính

Chiếu hình ảnh 1 trang tính được di chuyển

cột Tổng cộng từ cột B sang cột E

HS đọc SGK

HS quan sát

Các thao tác thực hiện di chuyển như sau:

- Bước 1:Chọn ô hoặc các ô có dữ liệu

muốn sao chép

Bước 2: Chọn lệnh Cut trong nhóm clipboard

trên dải lệnh Home.

- Bước 3: Chọn ô e muốn đưa thông tin

được sao chép vào

- Bước 4: Chọn lệnh Paste trong nhóm

clipboard trên dải lệnh Home.

Hs ghi chép bài

4 Sao chép và di chuyển công thức

Đưa ra ví dụ: Trên trang tính a, ta muốn sao

chép khối B4:B7 sang khối E4:E7 và nhận

được kết quả như trang tinh b Thay vì dữ liệu

trong các ô B5:B7 thì trong các ô E5:E7 lại

xuất hiện các số 0

Trang tính a

Trang tính b

? Theo em, tại sao ta lại nhận được kết quả

như mong muốn? Em hãy thử đoán lí do

GV: nhận xét và đưa ra câu trả lời

Các em quan sát kĩ hơn thì thấy trên trang tính

a, trong ô B5 có công thức =SUM(C5:D5)

(tính tổng số học sinh giỏi của lớp 7A) Còn

trên trang tính b công thức này được sao chép

sang ô E5 và bị điều chỉnh thành

=SUM(F5:G5) Vì các ô F5 và G5 không có

dữ liệu nên chương trình bảng tính xem như

các ô đó có dữ liệu là 0 Vì vậy ta nhận được

kết quả như trên

Tại sao công thức lại bị điều chỉnh sau khi sao

chép như vậy và điều đó có lợi ích gì không?

Vậy để trả lời được câu hỏi đó, cô cùng các

em tìm hiểu nội dung dưới đây

a Sao chép nội dung các ô có công thức

GV gọi HS đọc thông tin SGK

Xét ví dụ: Cho trang tính như sau:

trong đó ô A3 có dữ liệu nhập vào là 200, ô

B1 có dữ liệu nhập vào là 100 ,ô C6 có công

Kết quả trong ô c6 là 250.

Nếu sao chép nội dung trong ô C6 sang ô D4

thì kết quả trong ô D4 là 150, khác với ô C6

Nháy chuột vào ô D4 thì thấy trong ô có công

thức là: =B1+50 (2)

Sau khi sap chép từ ô c6 đến ô d4, địa chỉ ô

trong công thức đã bị thay đổi từ A3 thành B1

Vây để biết địa chỉ của ô trong công thức bị

thay đổi theo quy tắc nào, thì ta xét mối quan

hệ giữa ô chứa công thức và ô có địa chỉ trong

công thức như sau:

Ô chứa công thức Ô có địa chỉ trong công

Ta thấy, vị trí tương đối của ô C6 so với ô A3

trong công thức (1) và vị trí tương đối của ô

D4 so với ô B1 trong công thức (2) là như

nhau

Từ đó rút ra kết luận: (sgk/48)

Xét Ví dụ 2: tính điểm trung bình của các bạn

HS đọc kết luận(sgk-48)

trong lớp

Yên cầu HS đứng lên trình bày theo cách sao

chép công thức

GV đưa ra lưu ý Sgk/49

b Di chuyển nội dung các ô có công thức

GV đưa ra ví dụ và thực hiện trên bảng tính

Ví dụ: Cho dữ liệu như bảng sau:

Nhập công thức trong ô D5=sum(B5:C5) Khi

di chuyển dữ liệu trong ô D5 sang ô D6 bằng

các lệnh Cut và Paste thì ô D6 có dữ liệu

là=sum(B5:C5)

HS trả lời

HS quan sát

Vậy em hãy cho biết, khi di chuyển nội dung

các ô có công thức chứa địa chỉ bằng các lệnh

Cut và Paste, thí các địa chỉ trong công thức

sau khi di chuyển có bị điều chỉnh không?

- Nhắc lại kiến thức bằng “sơ đồ tư duy”

- Củng cố lại kiến thức về thao tác với bảng tính bằng cách chơi “trò chơi ô chữ”

+ Khi ô dữ liệu thiếu độ rộng.

+ Khi nhập số âm cho các giá trị ngày tháng hoặc thời gian

- Khắc phục: Chỉnh sửa độ rộng của cột lại cho hợp lý

2 Lỗi giá trị: #VALUE!

+ Ô tham chiếu công thức bị xóa.

+ Tham chiếu đến một ứng dụng không thực thi được

(2) Phương pháp/kĩ thuật dạy học: Cá nhân, thảo luận nhóm

(3) Phương tiên dạy học: SGK, máy chiếu, máy tính

(4) Sản phẩm: HS nhận biết và điều chỉnh được các thao tác với bảng tính mà các em đã sưu tầm trước ở nhà Và biết 1 số các lỗi thường gặp

Nội dung hoạt động Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh

GV chiếu các thao tác với bảng tính

mà e đã được sưu tầm ở trên bằng sơ

Gọi HS lên thực hiện trên máy tính

HS còn lại quan sát rồi nhận xét

GV yêu cầu HS đưa ra 1 số lỗi

thường gặp khi thao tác với bảng tính

(3) Phương tiện dạy học: SGK, máy chiếu, máy tính

(4) Sản phẩm: HS báo cáo kết quả về quá trình tìm hiểu của mình

Nội dung hoạt động

GV giới thiệu về cách sao chép nhanh bằng nút điền

1 Sao chép nhanh công thức bằng nút điền (kéo thả chuột)

Nếu em chọn một ô hay một khối, ta sẽ thấy góc dưới, bên phải của ô hoặc khối đó có một nút nhỏ, nút này gọi là nút điền Nếu đưa con trỏ chuột lên nút

đó, con trỏ chuột trở thành dấu cộng + đậm (hình dưới)

Thao tác đưa con trỏ chuột lên nút điền và kéo thả chuột sang vị trí khác trên cùng cột hay hàng được gọi là kéo thả nút điền

Kéo thả nút điền là thao tác rất hiệu quả trong Excel Thao tác này thực hiện việc sao chép nhanh công thức đã có trong một ô hoặc khối được chọn sang các ô liền kề theo hướng kéo thả nút điền

HS quan sát rồi trả lời câu hỏi sau:

? Em hãy tìm hiểu thao tác kéo thả nút điền và sao chép nhanh công thức từ một ô sang các ô liền kề

HS: về nhà tìm hiểu

GV: giới thiệu tiếp về địa chỉ tuyệtđối của ô hoặc khối

2 Địa chỉ tuyệt đối của ô hoặc khối

Địa chỉ ô tính ô tính và thao tác kéo thả nút điền để sao chép nhanh công thức giúp cho việc tính toán dễ dàng và nhanh chóng hơn rất nhiều

Xét ví dụ, giả sử với bảng tính So_tiet_kiem trong bài thực hành 3, để tính số tiền gửi tiết kiệm hằng tháng, ta có thể nhập công thức =B2 vào ô E3 và công thức

= E3*(1+B3) vào ô E4, sau đó chọn ô E4 và kéo thả nút điền để sao chepscoong thức trong ô E4 sang các ô E5:E14

Tuy nhiên, kết quả tính toán trong các ô E5:E14 không còn đúng nữa, vì địa chỉ

ô B3 trong công thức đã được điều chỉnh một cách tương ứng

Để giải quyết vấn đề này thì ta cần sử dụng một dạng khác của địa chỉ ô (hoặc khối) đó là địa chỉ tuyệt đối

Cho tới giờ địa chỉ ô (hoặc khối) mà em đã biết được gọi là địa chỉ tương đối Địa chỉ tuyệt đối của ô chỉ khác địa chỉ tương đối ở chỗ thêm kí hiệu $vào trước tênhàng và tên cột, ví dụ địa chỉ tuyệt đối của ô B3là $B$3, địa chỉ tuyệt đối của khối A1:A10 là $A$1:$A$10,…

Hãy sử dụng địa chỉ tuyệt đối của các ô B2 và B3 trong công thức trên và thực hiện lại thao tác kéo thả nút điền để sao chép công thức trong ô E4 sang các ô E5:E14 Quan sát kết quả nhận được và kiểm tra tính đúng đắn của chúng