Hoạt động 1: Tìm hiểu tính chất vật lí của benzen ( 5 phút) +Mục tiêu: biết được tính chất vật lí của benzen +Hình thức: hoạt động cả lớp.. + Phương pháp: vấn đáp tìm tòi + Kĩ thuật: đặt[r]
Trang 1Ngày soạn:03/02/2018
Bài 38: AXETILEN
CTPT: C2H2 PTK: 26
I Mục tiêu
1 Kiến thức: HS biết:
- Tính chất vật lí của axetilen
- Công thức cấu tạo của axetilen và khái niệm về liên kết ba
- Tính chất hoá học của axetilen
- Một số ứng dụng quan trọng và điều chế axetilen
2 Kỹ năng
- Biết cách viết CTCT, PTHH của axetilen
- Tìm mối liên hệ giữa cấu tạo phân tử và tính chất hoá học của axetilen
- Rèn kĩ năng quan sát, phân tích hình vẽ
3 Tư duy
- Rèn khả năng quan sát, diễn đạt chính xác, rõ ràng ý tưởng của bản thân và hiểu được ý tưởng của người khác
- Rèn khả năng tư duy linh hoạt, độc lập và sáng tạo
- Rèn khả năng khái quát hóa, trừu tượng
4.Thái độ- tình cảm:
- Bồi dưỡng lòng yêu thích khoa học, học tập bộ môn
5 Năng lực
- Năng lực tự học, trình bày ý tưởng của bản thân, năng lực sử dụng ngôn ngữ hóa học
II Chuẩn bị
- Gv: + Mô hình phân tử axetilen dạng rỗng, đặc
+ Dụng cụ: giá ống nghiệm, lọ thu khí, ống nghiệm có nhánh, đèn cồn, chậu thuỷ tinh
+ Hoá chất: đất đèn, nước cất, dung dịch brom
+ Máy chiếu
- Hs: nghiên cứu trước bài
III Phương pháp
- Dự đoán, kiểm tra dự đoán bằng sử dụng thí nghiệm, kết luận về tính chất hoá học của axetilen, phát hiện và giải quyết vấn đề, hợp tác nhóm nhỏ
IV Tiến trình bài dạy
1 Ổn định lớp: (1 phút)
- Kiểm tra sĩ số:
2 Kiểm tra bài cũ: (8 phút)
- Hs 1: Làm bài tập 4 sgk
- Hs 2: Nêu đặc điểm cấu tạo và tính chất hoá học của etilen Viết PTHH minh hoạ
3 Bài mới: (30 phút)
* Giới thiệu: Axetilen là một hiđrocacbon có nhiều ứng dụng trong thực tiễn
Trang 2Vậy có CTCT, tính chất và ứng dụng như thế nào? Tìm hiểu bài học hôm nay.
* Các hoạt động:
Hoạt động 1: Tìm hiểu tính chất vật lí (3 phút)
+Mục tiêu: biết tính chất vật lí của axetilen
+Hình thức: hoạt động cả lớp
+ Phương pháp: vấn đáp tìm tòi
+ Kĩ thuật: đặt câu hỏi
+Tài liệu tham khảo và phương tiện: sgk,sgv, máy chiếu
- Gv y/c hs nghiên cứu thông tin SGK
? CTPT của axetilen
HS: C2H2
GV chiếu hình lọ chứa khí axetilen
? Hãy nêu trạng thái, màu sắc, tính tan trong
nước của axetilen, tỉ khối so với không khí?
→Hs đọc thông tin và trả lời câu hỏi
→Gv kết luận
I Tính chất vật lí
- là chất khí, không màu, không mùi,
ít tan trong nước, nhẹ hơn không khí
Hoạt động 2: Tìm hiểu cấu tạo phân tử của axetilen(6 phút)
+Mục tiêu: HS biết đặc điểm cấu tạo của axetilen
+Hình thức: hoạt động nhóm nhỏ
+ Phương pháp: thực hành
+ Kĩ thuật: đặt câu hỏi, giao nhiệm vụ
+Tài liệu tham khảo và phương tiện: sgk,sgv, mô hình phân tử axetilen
- GV yêu cầu HS thảo luận, lắp ráp mô hình
phân tử axetilen
- HS thảo luận, thực hiện.
- G yêu cầu HS lên bảng
? Viết CTCT của axetilen.
? Đặc điểm liên kết giữa 2 nguyên tử C trong
phân tử
HS: 2 nguyên tử liên kết với nhau bằng 3 liên kết
- Gv thông báo: Liên kết giữa 2 nguyên tử C biểu
diễn bằng 3 gạch nối gọi là liên kết ba Trong liên
kết đôi có 2 liên kết kém bền dễ bị đứt khi tham
gia phản ứng hoá học
? Hãy cho biết đặc điểm cấu tạo của phân tử
axetilen?
-Gv: Những đặc điểm cấu tạo này đã quyết định
II Cấu tạo phân tử
CTCT:
CTCT thu gọn:
* Nhận xét: Phân tử axetilen có 1
Trang 3tính chất hoá học của axetilen liên kết ba giữa 2 nguyên tử
cacbon và 2 liên kết đơn C-H
Hoạt động 3: Tìm hiểu tính chất hoá học của axetilen (15 phút)
+Mục tiêu : biết được tính chất hóa học đặc trưng của axetilen.
+Hình thức: hoạt động cả lớp
+ Phương pháp: trực quan- quan sát thí nghiệm, vấn đáp, đàm thoại
+ Kĩ thuật: đặt câu hỏi, kĩ thuật phân tích thí nghiệm
+Tài liệu tham khảo và phương tiện: sgk,sgv, hóa chất, dụng cụ
- Gv giới thiệu: tương tự như metan và etilen,
axetilen cũng tham gia phản ứng cháy tạo thành
CO2, H2O và toả nhiệt
? Hãy viết PTHH xảy ra.
? Rút ra nhận xét.
- Gv nêu vấn đề: Tại sao sử dụng khí axetilen
trong đèn xì oxi - axetilen để hàn cắt kim loại
Ngoài phản ứng cháy, axetilen còng có phản ứng
với dung dịch brom, chúng ta hãy nghiên cứu
- Gv biểu diễn thí nghiệm: dẫn khí axetilen vào
dung dịch brom
→Gv y/c hs: quan sát hiện tượng
? Nêu hiện tượng và giải thích.
- Gv nêu sản phẩm tạo thành và gọi tên sản phẩm
? Viết PTHH xảy ra.
- Gv: dựa vào phương trình ta thấy nguyên tử Br
trong phân tử Br2, được cộng vào phân tử axetilen
Vậy phản ứng trên thuộc loại phản ứng nào đã
học
? Nếu cho brom dư tác dụng với axetilen, phản
ứng sẽ xảy ra như thế nào?
- Gv thông báo: thực tế, brom có thể cộng tiếp cho
đến khi trong phân tử chỉ còn liên kết đơn
→Hs rút ra nhận xét
→Gv hoàn thiện kiến thức
III Tính chất hoá học
1 Tác dụng với oxi
2C2H2 + 5O2 ⃗t0 4CO2 + 2H2O
* Nhận xét:
- axetilen cháy tạo thành khí CO2, H2O và toả nhiều nhiệt
2 Tác dụng với dung dịch brom
CH CH + Br - Br →
Br - CH = CH - Br
Viết gọn: C2H2 + Br2 → C2H2Br2
Br - CH = CH - Br + Br - Br →
Br2 - CH - CH - Br2
Viết gọn: C2H2Br2+ Br2 →
C2H2Br4
* Nhận xét:
- Axetilen làm mất màu dung dịch
Trang 4- Phản ứng trên thuộc loại phản ứng cộng
- Phản ứng cộng đặc trưng cho hợp chất có liên kết kép
Hoạt động 4: Tìm hiểu ứng dụng và điều chế(6 phút)
+ Mục tiêu: HS biết cách điều chế và nêu được các ứng dụng trong thực tế của axetilen
+Hình thức: hoạt động cả lớp
+ Phương pháp: vấn đáp tìm tòi
+ Kĩ thuật: đặt câu hỏi
+Tài liệu tham khảo và phương tiện: sgk,sgv
- Gv y/c hs nghiên cứu thông tin sgk
? Axetilen có những ứng dụng gì?
→Gv giới thiệu một số ứng dụng của axetilen
? Axetilen được điều chế như thế nào?
Viết PTHH.
IV Ứng dụng
(SGK)
1 Nhiên liệu trong đời sống
2 Nguyên liệu cho sản xuất hoá học
V Điều chế
CaC2 + H2O → Ca(OH)2 + C2H2
4 Củng cố : (4 phút)
- Trình bày phương pháp hoá học phân biệt 3 chất khí:CH4, C2H2, CO2
5 Hướng dẫn về nhà: ( 2 phút)
- Làm bài tập sgk
- Làm bài tập trong SBT, chuẩn bị bài 38
Ngày soạn: 4/02/2018
Trang 5Bài 39: BENZEN
CTPT: C6H6 PTK: 78
I Mục tiêu
1 Kiến thức
- Biết được CTCT của benzen
- Biết được tính chất vật lí, tính chất hoá học và ứng dụng của benzen
2 Kỹ năng
- Củng cố kiến thức về hiđrocacbon
- Viết CTCT của các chất và viết PTHH
- Cách giải bài tập hoá học
3 Tư duy
- Rèn khả năng quan sát, diễn đạt chính xác, rõ ràng ý tưởng của bản thân và hiểu được ý tưởng của người khác
- Rèn khả năng tư duy linh hoạt, độc lập và sáng tạo
- Rèn khả năng khái quát hóa, trừu tượng
4.Thái độ:
- Bồi dưỡng lòng yêu thích khoa học, học tập bộ môn
- HS biết Benzen là chất độc, dễ bay hơi gây ô nhiễm môi trường và gây hại cho sức khỏe con người, động vật → có trách nhiệm tuyên truyền để cộng đồng biết bảo vệ
sức khỏe con người, động vật
5 Năng lực:
- Năng lực tự học, năng lực sử dụng ngôn ngữ hóa học
II Chuẩn bị
- Gv: + Tranh vẽ mô tả thí nghiệm của benzen với brom
+ Benzen, dầu ăn, dd brom, nước, ống nghiệm
- Hs: nghiên cứu bài
III Phương pháp
- Dự đoán, kiểm tra dự đoán bằng sử dụng thí nghiệm, kết luận về tính chất hoá học của benzen, phát hiện và giải quyết vấn đề, hợp tác nhóm nhỏ
IV Tiến trình bài dạy
1 Ổn định lớp: (1 phút)
- Kiểm tra sĩ số:
2 Kiểm tra bài cũ: ( 8 phút)
- Hs 1: Viết CTCT của phân tử axetilen và nêu đặc điểm cấu tạo Nêu tính chất hoá
học của axetilen và viết PTPƯ
- Hs 2: Làm bài tập 4 SGK
3 Bài mới ( 30 phút)
* Giới thiệu: Chúng ta đã học 3 hợp chất thuộc hiđrocacbon là metan, etilen và
axetilen Hôm nay sẽ học thêm một hợp chất thuộc hiđrocacbon nữa là benzen Để biết CTCT, tính chất của benzen như thế nào? giống hay khác các hợp chất đã học, ta cùng tìm hiểu bài benzen
Trang 6* Các hoạt động:
Hoạt động 1: Tìm hiểu tính chất vật lí của benzen ( 5 phút)
+Mục tiêu: biết được tính chất vật lí của benzen
+Hình thức: hoạt động cả lớp
+ Phương pháp: vấn đáp tìm tòi
+ Kĩ thuật: đặt câu hỏi
+Tài liệu tham khảo và phương tiện: sgk,sgv, hóa chất
- Gv giới thiệu CTPT, phân tử khối của benzen
- Gv y/c hs: quan sát lọ đựng benzen
?Hãy nhận xét về trạng thái, màu sắc của
benzen?
→Hs quan sát và trả lời câu hỏi
- Gv tiến hành thí nghiệm:
+ Nhỏ vài giọt bezen vào nước
+ Nhỏ vài giọt dầu ăn vào ống nghiệm đựng
benzen
? Hãy nhận xét tính tan của benzen trong nước
và khả năng hoà tan các chất của benzen?
HS: nghiên cứu thông tin trả lời.
GV : lưu ý HS bezen là chất độc, cẩn thận khi sử
dụng
I Tính chất vật lí
- Chất lỏng, không màu, ts= 800C
- Nhẹ hơn nước, không tan trong nước
- Dung môi tốt hoà tan nhiều chất: dầu ăn và một số chất khác: cao
su, parafin, iôt, rất độc, cẩn thận khi dùng
Hoạt động 2: Tìm hiểu cấu tạo phân tử của benzen.( 7 phút)
+Mục tiêu: biết đặc điểm cấu tạo benzen.
+Hình thức: hoạt động nhóm nhỏ
+ Phương pháp: thực hành lắp mô hình phân tử
+ Kĩ thuật: hoàn thành 1 nhiệm vụ
+Tài liệu tham khảo và phương tiện: sgk,sgv, mô hình phân tử bezen
- Gv y/c hs:
H? Hãy lắp mô hình thể hiện CTCT của
benzen?
→Hs lắp mô hình theo nhóm
H? Hãy viết CTCT của benzen?
II Cấu tạo phân tử
Trang 7? Hãy cho biết đặc điểm cấu tạo của phân
tử ?
H
H
H
H
H
H
C
C C C
C C
hoặc
CH CH
CH HC
HC
CH
hoặc
* Nhận xét: 6 nguyên tử C liên kết với
nhau tạo thành vòng 6 cạnh hình lục giác đều, có 3 liên kết đôi xen kẽ 3 liên kết đơn, tạo ra hệ liên hợp khép kín bền vững
Hoạt động 3: Tìm hiểu tính chất hoá học của benzen(15 phút)
+Mục tiêu: biết tính chất hóa học của benzen
+Hình thức: hoạt động cả lớp
+ Phương pháp: vấn đáp tìm tòi, trực quan, phân tích video
+ Kĩ thuật: đặt câu hỏi
+Tài liệu tham khảo và phương tiện: sgk,sgv, hóa chất,
- Dựa vào CTCT, liên hệ với các hợp chất đã học
như metan, etilen, dự đoán tính chất hoá học của
benzen
1 Benzen có cháy không?
- Gv làm thí nghiệm đốt cháy benzen trong không
khí
III Tính chất hoá học
1 Phản ứng cháy
Trang 8→Hs quan sát thí nghiệm và rút ra nhận xét.
- Gv giải thích nguyên nhân tạo thành muội than
? Viết PTHH?
2 Benzen có phản ứng thế với brom không?
- Gv chiếu thí nghiệm phản ứng benzen với
brom
→Hs quan sát, mô tả thí nghiệm, xác định chất
tạo thành
? Hãy viết PTPƯ dưới dạng CTCT?
3 Benzen có phản ứng cộng không?
- Gv y/c hs: đọc thông tin sgk để trả lời câu hỏi
? Hãy rút ra nhận xét về tính chất hoá học của
benzen và rút ra kết luận.
→Hs nghiên cứu thông tin và trả lời câu hỏi
- Benzen cháy trong không khí tạo thành khí CO2, hơi nước và muội than , toả nhiều nhiệt
2C6H6 + 15O2 t o 12CO2 + 6H2O
(2C6H6 + 5O2 t o 10C + 2CO2 + 6H2O) muội than
2 Bezen có phản ứng thế với brom không?
- Benzen có phản ứng với brom
H H H H H H
H Br
H H H H
Viết gọn:
C6H6 + Br2 ⃗Fe , t0 C6H5Br + HBr
3 Benzen có tham gia phản ứng cộng không?
- Benzen không tác dụng với dung dịch brom, nhưng cộng được với hiđro
C6H6 + H2 Ni t;0 C6H12
* Kết luận:
- Benzen vừa có phản thế vừa có phản ứng cộng, phản ứng thế xảy
ra khó hơn metan, phản ứng cộng xảy ra khó khăn hơn so với etilen
và axetilen
Hoạt động 4: Tìm hiểu ứng dụng của benzen(3 phút)
+Mục tiêu: biết được những ứng dụng của benzen.
Trang 9+Hình thức: hoạt động cả lớp
+ Phương pháp: vấn đáp tìm tòi
+ Kĩ thuật: đặt câu hỏi
+Tài liệu tham khảo và phương tiện: sgk,sgv
- Gv y/c hs nghiên cứu thông tin SGK
? Nêu những ứng dụng của benzen?
GV giới thiệu: sản phẩm cộng clo của benzen là
C6H6Cl6 có độc tính cao nên được sử dụng làm
thuốc trừ sâu Tuy nhiên, khi thuốc này ngấm vào
đất, nước lại khó phân hủy, gây ô nhiễm nguồn
nước, ô nhiễm đất Chúng ta cần sử dụng thuốc như
thế nào?
HS: Sử dụng hợp lý, đủ thời gian trước khi đưa
nông sản ra thị trường…
GV: Trong một số loại nước rửa bát, người ta pha
thêm benzen để tăng khả năng tẩy rửa Em có nhận
định gì về vấn đề này?
HS: gây hại đến sức khỏe của người sử dụng, do
bezen rất độc
GV lưu ý HS việc BVMT và sức khỏe
V Ứng dụng
- Sản xuất chất dẻo, phẩm nhuộm, thuốc trừ sâu
- Làm dung môi hoà tan các chất
4 Củng cố : (4 phút)
H? Nêu đặc điểm cấu tạo của benzen So sánh với cấu tạo của metan, etilen, axetilen
Từ đó nêu tính chất hoá học đặc trưng của benzen
- Làm bài tập 2,3 SGK
5 Hướng dẫn về nhà: (2 phút)
- Làm bài tập 1,4,5 SGK
- Làm bài tập trong SBT
- Ôn tập giờ sau kiểm tra 1 tiết
V Rút kinh nghiệm