Bài soạn sinh học 7 tuần 18

HS xác định được vị trí và nêu rõ vai trò một số cơ quan của cá trên mẫu mổ và thực hành.. - Hình thức tổ chức: Dạy học theo nhóm[r]

Ngày dạy:03/12/2019 Tiết 33

Bài 32 THỰC HÀNH - MỔ CÁ

I MỤC TIÊU:

1 Kiến thức:

- Quan sát cấu tạo ngoài của cá

- Biết cách sử dụng các dụng cụ thực hành để mổ cá , quan sát cấu tạo trong của cá

- HS xác định được vị trí và nêu rõ vai trò một số cơ quan của cá trên mẫu mổ

2 Kĩ năng: Rèn kĩ năng mổ tren động vật có xương sống, kĩ năng trình bày mẫu mổ

CÁC KỸ NĂNG SỐNG CƠ BẢN ĐƯỢC GIÁO DỤC TRONG BÀI:

- Kĩ năng hợp tác , lắng nghe tích cực, giao tiếp

- Kĩ năng so sánh, đối chiếu mẫu vật với hình vẽ SGK

- Kĩ năng đảm nhận trách nhiệm và quản lí thời gian khi thực hành

3 Thái độ: GD ý thức nghiêm túc cẩn thận chính xác

4 Định hướng phát triển năng lực học sinh

Giao tiếp, sử dụng ngôn ngữ, hợp tác, liên hệ thực tế, trình bày vấn đề

II CHUẨN BỊ:

1 Giáo viên:

- Mẫu cá chép

- Bộ đồ mổ khay mổ đinh ghim

- Tranh phóng to H32.1và H32.3 SGK

- Mô hình não cá

2 Học sinh:

- Mỗi nhóm một con cá chép ( giếc)

- Khăn lau xà phòng

III PHƯƠNG PHÁP: Thực hành kết hợp hoạt động theo nhóm và quan sát mô hình

I V TIẾN TRÌNH GIỜ DẠY - GIÁO DỤC:

1 Ổn định lớp (1 phút)

2 Kiểm tra bài cũ:

3 Bài mới:

Hoạt động 1: Tổ chức thực hành: 5'

- GV phân chia nhóm thực hành

- GV kiểm tra sự chuẩn bị của các nhóm

- GV nêu yêu cầu của tiết thực hành( Như SGK)

Hoạt động 2: Tiến trình thực hành: 35'

- Mục tiêu: - Biết cách sử dụng các dụng cụ thực hành để mổ cá , quan sát cấu tạo trong của cá HS xác định được vị trí và nêu rõ vai trò một số cơ quan của cá trên mẫu mổ và thực hành

- Hình thức tổ chức: Dạy học theo nhóm

- PP và kĩ thuật: thực hành

- Tiến hành:

Bước 1: GV hướng dẫn quan sát và thực hiện viết tường trình

a- Cách mổ:

- GV ttrình bày kĩ thuật giải phẫu( SGK tr.106) chú ý vị trí đường cặt để nhìn rõ nội quan của cá

- Biểu diễn thao tác mổ( dựa vào H32.1 ) SGK

- Sau khi mổ cho HS quan sát vị trí tự nhiên của các nội quan chưa gỡ

b- Quan sát cấu tạo trong trên mẫu mổ:

- GV hướng dẫn HS xác định vị trí của nội quan

- Gỡ nội quan để quan sát các cơ quan

- Quan sát mẫu bộ não cá

c- Hướng dẫn viết tường trình

Hướng dẫn HS cách điền vào bảng các nội quan của cá

+ Trao đổi trong nhóm: nhận xét vị trí vai trò các cơ quan

+ Điền ngay vào bảng kết quả quan sát của mỗi cơ quan

+ kết quả bảng 1 đó là bảng tường trình bài thực hành

Bước 2: thực hành của HS

- HS thực hành theo nhóm 4-6 HS

- Mỗi nhóm cử ra

+ Nhóm trưởng

+ Thư kí : ghio chép kết quả quan sát

- Các nhóm thực hiện theo hướng dẫn của GV

+ Mổ cá

+ Quan sát cấu tạo trong: Quan sát đến đâu ghi chép đến đó

- Sau khi quan sát các nhóm trao đổi→ Nêu nhận xétvịi trí và vai trò của từng

cơ quan→ điền bảng SGK tr.107

Bước 3: Kiểm tra kết quả quan sát của HS

- GV quan sát việc thực hiện viết tường trình ở từng nhóm

- GV chấn chỉnh những sai sót của HS khi xác định tên và vai trò từng cơ quan

- GV thông báo đáp án chuẩn→ các nhóm đối chiếu sửa chữa sai sót

Bước 4: Tổng kết:

- GV nhận xét từng mẫu mổ : mổ đúng, nội quan gỡ không bị nát , trình bày đẹp

- Nêu sai sót của từng nhóm cụ thể

- Nhận xét tinh thần thái độ học tập cảu từng HS

- Cho0 các nhóm thu don vệ sinh

- Kết quả bảng phải điền sẽ là kết quả tường trình GV cho điểm một số nhóm

4 Củng cố:3'

- GV đánh giá việc học của HS

- Cho HS trình bày các nội dung đã quan sát được

- Cho điểm 1- 2nhóm có kết quả

5 Dặn dò: 1'

- Chuẩn bị ếch đồng theo nhóm ( mỗi nhóm 2 con)

- Đọc trước nội dung bài thực hành

Ngàysoạn:03/12/2019 Tiết 34

Bài 33 CẤU TẠO TRONG CỦA CÁ CHÉP

I MỤC TIÊU:

1 Kiến thức:

- Trình bày được cấu tạo của đại diện lớp cá chép Nêu bật được đặc điểm có

XS thông qua cấu tạo và hoạt động của cá chép

Nắm được vị trí, cấu tạo các hệ cơ quan của cá chép

Giải thích được những đặc điểm cấu tạo trong thích nghi với đời sống ở dưới nước

2 Kĩ năng: Quan sát cấu tạo ngoài của cá, hoạt động nhóm

3 Thái độ: Yêu thích bộ môn

4 Định hướng phát triển năng lực học sinh

Giao tiếp, sử dụng ngôn ngữ, hợp tác, liên hệ thực tế, trình bày vấn đề

II CHUẨN BỊ:

1 GV: Tranh cấu tạo trong của cá chép

Mô hình cấu tạo não của cá chép.

Tranh hệ thần kinh của cá chép.

2 HS: Theo HDVN T 31

III PHƯƠNG PHÁP: Hoạt động nhóm, quan sát tìm tòi

IV TIẾN TRÌNH GIỜ DẠY - GIÁO DỤC:

1 Ổn định lớp:1’

2 Kiểm tra bài cũ: 5’

? Nêu chức năng của các loại vây cá?

- Vây ngực, vây bụng giữ thăng bằng, rẽ phải, rẽ trái, lên xuống

- Vây lưng, vây hậu môn giữ thăng bằng theo chiều dọc

- Khúc đuôi mang vây đuôi:Giữ chức năng chính trong sự di chuyển của cá.

3 Bài mới:

Hoạt động1: Các cơ quan dinh dưỡng.: 20’

Mục tiêu: HS nắm được cấu tạo trong và hoạt động của 4 cơ quan d d , tuần

hoàn, hô hấp, tiêu hoá và bài tiết

- Phương pháp Quan sát mẫu vật- Hoạt động theo nhóm – Tìm tòi -trực quan

- Kĩ thuật: Động não, đọc tích cực, Trình bày một phút

GV: Cho HS QS tranh

các nhóm quan sát tranh kết hợp với kết quả

quan thành bài tập sau:

Các bộ

phận của

ống tiêu hóa

Chức năng

1

2

3

4

các nhóm thảo luận → hoàn thành bài tập

-HS: Đại diện nhóm hoàn thành trên bảng

phụ của GV→ các nhóm khác nhận xét bổ

sung

GV cung cấp thêm thông tin về tuyên tiêu

hóa

? Hoạt động tiêu hóa thức ăn diễn ra như

thế nào?

HS: Thức ăn được nghiền nát nhờ răng

hàm, dưới tác dụng của enzim tiêu hóa thức

ăn biến đổi thành chất dinh dưỡng ngấm

qua thành ruột vào máu

Các chất cặn bã được thải ra ngoài qua hậu

môn

?Nêu chức năng của hệ tiêu hóa

HS: Chức năng: biến đổi thức ăn thành chất

dinh dưỡng, thải chất cặn bã

GV cung cấp thêm thông tin về vai trò của

bóng hơi

* GV cho HS thảo luận

1) Các cơ quan dinh dưỡng

a Hệ tiêu hóa: Có sự phân hóa :

- Các bộ phận:

+ ống tiêu hóa: Miệng→ hầu → thực quản→ dạ dày→ ruột → hậu môn

+ Tuyến tiêu hóa: Gan mật tuyến ruột

- Chức năng: biến đổi thức ăn thành chất dinh dưỡng, thải chất cặn bã

- Bóng hơi thông với thực quản→ giúp cá chìm nổi trong nước

b Hô hấp:

Cá hô hấp bằng mang, lá mang là những nếp da mỏng có nhiều mạch máu→ trao đổi khí

c.Tuần hoàn:

? cá hô hấp bằng gì ?

? hãy giải thích hiện tượng cá có cử động

há miệng liên tiếp kết hợp với cử động khép

mở nắp mang?

? vì sao trong bể nuôicá người ta thường

thả rong hoặc cây thủy sinh

GV yêu cầu HS quan sát sơ đồ hệ tuần

hoàn→ thảo luận :

? Hệ tuần hoàn gồm những cơ quan nào?

? Hoàn thành bài tập điền vào chỗ trống

GV chốt lại kiến thức

? Hệ bài tiết nằm ở đâu? Có chức năng gì ?

- Tim 2 ngăn: 1 tâm nhĩ, 1 tâm thất

- Một vòng tuần hoàn, máu đi nuôi cơ thể: đỏ tươi

- Hoạt động: TT co Đ M C bụng  Các ĐM mang trao đổi khímáu trử thành máu đỏ tươi, giầu O2  ĐMC lưng  mao mạch ở các cơ quan, cung cấp O2

và các chất dd cho cơ thể theo

TM  TN

d.Bài tiết: 2 dải thận màu đỏ, nằm sát sống lưng→ lọc từ máu các chất độc để thải ra ngoài

Hoạt động 2: Thần kinh và các giác quan của cá: 12’

Mục tiêu: Nắm được cấu tạo, c/n của hệ thần kinh, nắm được thành phần cấu

tạo của bộ não cá chép Biết được vài trò giác quan của cá chép

- Phương pháp Quan sát hình – Tìm tòi -trực quan

- Kĩ thuật: Đặt câu hỏi, đọc

GV yêu cầu HS quan sát H33.2-3 SGK và

mô hình não→ trả lời câu hỏi:

? Hệ thần kinh của cá gồm những bộ phận

nào

HS: Hệ thần kinh

+ Trung ưng thần kinh: não tủy sống

+ Dây thần kinh: đi từ trung ưng đến các

giác quan

? Bộ não cá chia thành mấy phần? Mỗi

phần có chức năng như thế nào?

- Cấu tạo não cá:5 phần

Giác quan: mắt không có mí lên chỉ nhìn

gần

Mũi đánh hơi tìm mồi

Cơ quan đường bên nhận biết áp lực tốc độ

dòng nước, vật cản

2) Thần kinh và các giác quan của cá

- Hệ thần kinh:

+ Trung ương thần kinh: não, tủy sống

+ Dây thần kinh: đi từ trung ương thần kinh đến các cơ quan

- Não gồm 5 phần + Não trước : Kém phát triển + Não giữa: Lớn : trung khu thị giác

+ Tiểu não: phát triển : Phối hợp

cử động phức tạp + Hành tuỷ: điều khiển nội quan

* Giác quan:

GV gọi 1 HS trình bày cấu tạo não cá trên

mô hình

? Nêu vai trò của giác quan?

? Vì sao thức ăn có mùi lại hấp dẫn cá?

- mắt: Không có mí nên chỉ nhìn gần

- mũi: Đánh hơi , tìm mồi

- cơ quan đường bên: Nhận biết

áp lực , tốc độ dòng nước , vật cản

4 Củng cố: 5’

- Y/C HS đọc kết luận

- Nêu các cơ quan bên trong của cá thể hiện sự thích nghi với đời sống ở nước

- Giải thích thí nghiệm H 33 4 / 109 đặt tên cho thí nghiệm - Tác dụng của bóng hơi

5 Dặn dò: 2’

- Học bài theo câu hỏi SGK

- Vẽ sơ đồ cấu tạo não cá chép

- Sưu tầm tranh ảnh về các loại cá