Bài soạn sinh học 6 tuần 5

- Nước và muối khoáng trong đất được lông hút hấp thụ chuyển qua vỏ tới mạch gỗ đi lên các bộ phận của cây.... -Gv: Yêu cầu hs tìm hiểu t.t sgk:.[r]

Ngày soạn: 13/9/2019

08

6A 6B 6C

09

6A 6B 6C 10

6A 6B 6C 11

6A 6B 6C 12

6A 6B 6C

CHỦ ĐỀ RỄ

A XÁC ĐỊNH CHỦ ĐỀ.

Tiết 1: Bài 9: Các loại rễ, Các miền của

rễ

Bài 9: Các loại rễ, Các miền của rễ

Tiết 2: Bài 10: Cấu tạo miền hút của rễ: Bài 10: Cấu tạo miền hút của rễ:

Tiết 3,4: Sự hút nước và muối khoáng của rễ

Bài 11: Sự hút nước và muối khoáng của rễ

Tiết 5: Biến dạng của rễ Bài 12: Biến dạng của rễ

B, MỤC TIÊU CHỦ ĐỀ

I MỤC TIÊU

1 Kiến thức

- Phát biểu được cơ quan rễ và vai trò của rễ đối với cây

- Phân biệt được: rễ cọc và rễ chùm

- Trình bày được các miền của rễ và chức năng của từng miền

- Trình bày được cấu tạo của rễ (giới hạn ở miền hút)

- Trình bày được vai trò của lông hút, cơ chế hút nước và chất khoáng

- Phân biệt được các loại rễ biến dạng và chức năng của chúng

2 Kỹ năng:

- Rèn kỹ năng quan sát, so sánh, phân tích, hoạt động nhóm

- Rèn kỹ năng thiết kế thí nghiệm đơn giản

3 Thái độ:

- Giáo dục ý thức bảo vệ môi trường, yêu thích bộ môn…

* Tích hợp giáo dục đạo đức: Giáo dục ý thức bảo vệ thực vật.

Giáo dục ý thức hợp tác, đoàn kết trong quá trình thực hành, sự trung thực trong việc báo cáo kết quả thực hành, ý thức trách nhiệm việc giữ gìn, bảo vệ dụng cụ thực hành

4 Định hướng phát triển các năng lực cho học sinh

- Năng lực tự học, giải quyết vẫn đề, sử dụng ngôn ngữ, giao tiếp, hợp tác

*Năng lực chung:

- Năng lực tự học , tự giải quyết vấn đề:

+ HS tự lập được kế hoạch học tập về chủ đề rễ,

+ Xác định và thực hiện nhiệm vụ học tập, tự tìm tài liệu và tìm hiểu các vấn đề liên quan đến rễ

+ Tự nhận ra thiếu sót của bản thân thông qua nhận xét của bạn bè, của GV

- Năng lực tư duy: Có khả năng đặt những câu hỏi liên quan đến rễ, vai trò của rễ đối với cây…,

- NL hợp tác: hợp tác tốt với các bạn trong nhóm để hoàn thành nhiệm vụ

- NL thu thập mẫu vật thật, tim hiểu qua các nguồn thông tin khác

- NL sử dụng ngôn ngữ: sử dụng ngôn ngữ chính xác, diễn đạt rõ ràng các kiến thức về

rễ trước lớp

* Năng lực chuyên biệt:

- Nl kiến thức sinh học:

+ Rễ là cơ quan sinh dưỡng

+ Vai trò của rễ: Giữ cho cây mọc được trên đất, Hút nước và muối khoáng hòa tan + Có 2 loại rễ : rẽ cọc và rễ chùm

nl n/c khoa học, nl thực nghiệm, nl thực địa, nl thực hành sinh học

Bảng mô tả các năng lực có thể hoàn thiện

II CHUẨN BỊ

1 GV

- Một số rễ cây ( cây cải, cây lúa…) và một số tranh ảnh mô hình thí nghiệm liên quan

2 HS:

- Một số mẫu vật thật, sưu tầm tranh ảnh cụ thể cho từng cá nhân/ nhóm theo yêu cầu của giáo viên

C BẢNG MÔ TẢ CÁC MỨC ĐỘ MỤC TIÊU CỦA CHỦ ĐỀ

DUNG

MỨC ĐỘ NHẬN THỨC

Vận dụng cao CÁC

LOẠI RỄ,

CÁC

MIỀN

CỦA RỄ

- Liệt kê được 2 loại rễ chính rễ cọc và rễ chùm

- Nhận biết các miền của rễ

- Phân biệt được rễ cọc, rễ chùm, các miền của rễ

- Thu thập một

số mẫu vật có rễ cọc và rễ chùm

CẤU

TẠO

MIỀN

HÚT

CỦA RỄ

- Gọi tên các bộ phận miền hút của rễ

- Vẽ sơ đồ lát cắt ngang miền hút của rễ

- Phân biệt mạch gỗ, mạch rây

- Phân tích sự phù hợp giữa cấu tạo và chức năng miền hút của rễ

SỰ HÚT

NƯỚC

VÀ

MUỐI

KHOÁNG

CỦA RỄ

- Mô tả thí nghiệm chứng minh cây cần nước và muối khoáng như thế nào?

- Nêu con đường vận chuyển nước và muối khoáng hòa tan của rễ

- Vẽ sơ đồ con đường vận chuyển nước và muối khoáng của

rễ từ đất lên cây

BIẾN

DẠNG

CỦA RỄ

- Biết các loại rễ biến dạng

- Mô tả một số loại rễ biến dạng

- Trình bày ý nghĩa của sự biến dạng của rễ

- Phân biệt các loại rễ biến dạng

- Thu thập các loại rễ biến dạng

ở địa phương và nêu ý nghĩa của

sự biến dạng đó

D.BỘ CÂU HỎI VÀ BÀI TẬP THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG

LỰC

1 Câu hỏi nhận biết:

Câu 1: Hãy chú thích hình vẽ sau:

A:

B:

Câu 2: Quan sát hình sau, mô tả lại thí nghiệm nhu cầu muối khoáng của cây:

Câu 3: Cho các loại củ sau: cà rốt, củ gừng, củ cải, củ khoai lang, củ su hào Hãy xác định loại nào thuộc rễ củ?

2 Câu hỏi thông hiểu:

Câu 4: Phân biệt đặc điểm rễ cọc và rễ chùm?

Câu 5: Em hãy vẽ sơ đồ lát cắt ngang miền hút của rễ?

Câu 6: Phân biệt rễ móc và giác mút?

3 Câu hỏi vận dụng thấp:

Câu 7: Vẽ sơ đồ con đường vận chuyển nước và muối khoáng của rễ từ đất lên cây?

Câu 8: Tại sao phải thu hoạch cây có rễ củ trước khi chúng ra hoa?

Câu 9: Mỗi nhóm rễ biến dạng, em hãy lấy 2 hoặc 3 ví dụ và nêu ý nghĩa của mỗi loại rễ biến dạng đó?

4 Câu hỏi vận dụng cao:

Câu 10: Cho một số dụng cụ sau: 2 Chậu cây, các loại muối khoáng: đam, lân, kali Em hãy thiết kế thí nghiệm để chứng minh về tác dụng của muối kali đối với cây trồng?

Câu 11: Em hãy giải thích vì sao một số cây như: bần, đước, sống được ở nơi đầm lầy?

Câu 12: Vì sao mỗi khi bứng cây đi trồng thì không nên để bị đứt rễ chính?

E TIẾN TRÌNH DẠY HỌC GIÁO DỤC

Hoạt động 1: Bài 9: CÁC LOẠI RỄ , CÁC MIỀN CỦA RỄ

- Mục tiêu: HS phân biệt 2 loại rễ chính là rễ cọc và rễ chùm,lấy được ví dụ minh họa.

HS xác định được các miền của rễ và chức năng của chúng

- Phương pháp: Nêu và giải quyết vấn đề, trực quan, vấn đáp

- Kĩ thuật: Đặt câu hỏi, KT chia nhóm

- Thời gian:45’

- Cách thức tiến hành: Dạy học theo nhóm

VĐ

1 : Phân biệt các loại rễ.

-Gv:+ Kiểm tra mẫu vật của hs

+Yêu cầu hs sd kính lúp q.sát mẫu vật - kết

hợp hình 9.1, thảo luân nhóm hoàn thành

phiếu học tập (hs chuẩn bị trước):

1 Các loại rễ:

Stt Nhóm A B

Đ.đ chung của rễ

3 Đặt tên rễ

- Hs: thảo luận thống nhất ý kiến

- Gv: Gợi ý: Hãy chia rễ cây ra 2 nhóm: Nhóm

A và nhóm B

- Hs: Chia mẫu vật thành 2 nhóm

- Gv: Kiểm tra Thu phiếu, n.xét

- Gv: cho hs làm bài BT điền từ /sgk/29

- Hs: Lên bảng điền từ thích hợp

- Gv: Cho hs nhận xét, bổ sung: Đáp án: 1.Rễ

cọc 2 Rễ chùm 3.Rễ cọc 4.Rễ chùm

- Gv: Khắc sâu KT: Cho hs q.sát lại m.v có các

loại rễ cọc, rễ chùm ( gọi 1hs đọc to lại b.tập)

- Gv: Yêu cầu hs q.sát H 9.2, làm BT/30/sgk)

- Hs: Phải làm được:

Cây có rễ cọc: cây số 2, 3, 5

Cây có rễ chùm: cây số 1, 4

H: Lấy thêm VD về cây rễ cọc, rễ chùm ?

- Gv: Cho hs rút kết luận:

H: Có mấy loại rễ, đặc điểm của từng loại rễ ?

- Hs: Trả lời

- Gv: Nhận xét bổ sung

VĐ

2 : Tìm hiểu các miền của rễ.

-Gv: Treo tranh 9.3 (tranh câm), bảng phụ

(tr.30) yêu cầu hs quan sát :

H: Hãy xác định trên tranh rễ có mấy miền?

gồm những miền nào? Chức năng của từng

miền?

-Hs: Lên bảng xác định trên tranh câm

-Gv: cho hs nhận xét, bổ sung

* Tích hợp giáo dục đạo đức: Hiểu được chức

năng các miền của rễ, em cần có ý thức bảo vệ

bộ rễ cây, tạo điều kiện để cây hút nước và

- Có 2 loại rễ chính: Rễ cọc và rễ chùm

+Rễ cọc: Gồm rễ cái to và các rễ con

+ Rễ chùm: Gồm nhiều rễ con

2 Các miền của rễ:

Các miền của rễ

Chức năng chính của từng miền

Miền tr thành

có các mạch dẫn

Dẫn truyền

Miền hút c các

lông hút

muối khoáng thuận lợi Hấp thụ nước &

muối khoáng

trưởng

Làm rễ dài ra Miền chóp rễ Che chở đầu rễ

Hoạt động 2: Bài 10: Cấu tạo miền hút của rễ.

Mục tiêu:HS xác định được cấu tạo miền hút gồm 2 phần

- Phương pháp: Nêu và giải quyết vấn đề, trực quan, vấn đáp

- Kĩ thuật: Đặt câu hỏi, KT chia nhóm

- Thời gian:45’

- Cách thức tiến hành: Dạy học theo nhóm

VĐ 1: Cấu tạo miền hút của rễ:

- Gv: Treo tranh H: 10.1, giới thiệu tranh về:

Các miền hút của rễ.

- Gv: Treo bảng phụ Cho hs sử dụng kính lúp

qs miền hút của 1 rễ cây:

H: Nêu cấu tạo của miền hút ?

- Hs: Trả lời Gv: Ghi nhanh nội dung vào

bảng phụ(ở cột 1: cấu tạo)

- Gv: Cho hs nhận xét, bổ sung:

Vỏ: Biểu bì, thịt vỏ

Trụ giữa: Bó mạch, ruột

H: Nêu cấu tạo của từng bộ phận bộ trên ?

- Hs: Trả lời  Gv: Ghi nội dung vào bảng

phụ(ở cột 2)

- Gv: Yêu cầu hs quan sát H:10.2

H: Vì sao mỗi tế bào là một lông hút ? Nó có

tồn tại mãi không ?

- Hs: Trả lời: Vì nó làm nhiệm vụ hút nước &

muối khoáng Nó không tồn tại mãi

- Gv: Cho hs nhận xét, bổ sung Khắc sâu kiến

thức cho hs qua tranh

Yêu cầu hs hoàn thành nội dung( như bảng

phụ)

VĐ

2 : Tìm hiểu chức năng của miền hút

-Gv:Tiếp tục cho hs hoạt động nhóm: Tìm hiểu

chức năng của miền hút

H: Cho biết chức năng của từng bộ phận miền

hút ?

-Hs: Trả lời Gv: Ghi nội dung vào bảng

phụ(Cột 3)

-Gv: Cho hs nhận xét, bổ sung

-Gv: Dùng tranh để bổ sung, khắc sâu kiến thức

1 Cấu tạo gồm:

- Cấu tạo:

Vỏ gồm biểu bì và thịt vỏ Trụ giữa gồm bó mạch ( mạch rây

và mạch gỗ) và ruột

- Chức năng:

+ Vỏ: bảo vệ các bộ phận bên trong của rễ; Hút nước và muối khoáng hòa tan;

+ Trụ giữa: vận chuyển các chất hữu cơ đi nuôi cây; chuyển nước

cho hs

-Gv: Yêu cầu hs quan sát lại H: 7.4( bài 7) và

quan sát H:10.2, trả lời:

H: Hãy rút ra nhận xét sự giống nhau & khác

nhau sơ đồ chung tế bào TV với tế bào lông hút

?

-Hs: Trả lời

-Gv: Cho hs thấy rõ:

+Giống nhau: đều có cấu tạo: Vách tb, màng

sinh chất, chất tế bào, nhân, không bào

+Khác nhau: Tế bào TV: Lớn lên, phân chia

nhiều tế bào

Tế bào lông hút : Có không bào lớn, kéo dài

tìm nguồn thức ăn

-Gv: Yêu cầu hs hoàn thành bảng phụ (nội

dung bài học)

và muối khoáng từ rễ lên thân, lá; chứa chất dự trữ

Hoạt động 3: Bài 11: SỰ HÚT NƯỚC VÀ MUỐI KHOÁNG CỦA RỄ

Mục tiêu: HS phát biểu được nước rất cần cho cây nhưng tuỳ từng loại cây và giai

đoạn phát triển HS phân tích được cây rất cần 3 loại muối khoáng chính: đạm, lân, kali

- Phương pháp: Nêu và giải quyết vấn đề, trực quan, vấn đáp

- Kĩ thuật: Đặt câu hỏi, KT chia nhóm

- Thời gian: 45’

- Cách thức tiến hành: Dạy học theo nhóm

VĐ

1 : Tìm hiểu nhu cầu cần nước của cây

-Gv: Yêu cầu hs tìm hiểu TN 1

H: Bạn Minh làm T.N trên nhằm mục đích gì ?

H: Hãy dự đoán kết quả và giải thích ?

-Hs: Trả lời

-Gv: Nhân xét, bổ sung: (Theo dự đoán cây

chậu B sẽ bị héo, vì thiếu nước)

-Gv: Yêu cầu hs tìm hiểu t.n 2 (T.N làm trước

ở nhà):

H: Hãy báo cáo kết quả T.N đã làm trước ở nhà

về lượng nước chứa trong các loại hạt ?

-Hs: trả lời: Hạt (rau) trước khi phơi khô có

lượng nước nặng hơn (nhiều hơn) hạt sau khi

phơi khô

-Gv: Nhận xét, bổ sung

H: Vậy cây cần nước như thế nào?

-Hs: Trả lời, chốt nội dung

VĐ

2 : Tìm hiểu nhu cầu cần muối khoáng của

cây

I.Cây cần nước và muối khoáng

1 Nhu cầu nước của cây

a Thí nghiệm: 1, 2 (SGK)

b Kết luận:

Nước rất cần cho cây, nhưng cần ít hay nhiều phụ thuộc vào từng loại cây, các giai đoạn sống, các bộ phận khác nhau của cây

-Gv: Treo tranh H:11.1, giới thiệu T.N 3 cho hs

tìm hiểu:

H: Theo em bạn Tuấn làm T.N trên để làm gì ?

-Hs: Để CM cây cần m khoáng

-Gv: Cho hs q.sát bảng phụ-t.tin sgk thảo luận:

H: Em hiểu thế nào về v.trò của muối khoáng

đối với cây ?

H: Qua kết quả t.n cùng với bảng số liệu trên

giúp em khẳng định điều gì ?

H: Hãy lấy VD chứng minh nhu cầu cần

m.khoáng của các loại cây không giống nhau?

-Hs: Trả lời, chốt nội dung

* Tích hợp giáo dục đạo đức: Thông qua nhận

xét kết quả thực hành, giáo viên giáo dục ý

thức hợp tác, đoàn kết trong quá trình thực

hành, sự trung thực trong việc báo cáo kết quả

thực hành, ý thức trách nhiệm việc giữ gìn, bảo

vệ dụng cụ thực hành

VĐ

3 : Tìm hiểu rễ cây hút nước và muối

khoáng

-Gv: Treo tranh H:11.2, giới thiệu tranh - yêu

cầu hs quan sát, thảo luận làm bài tập:(Gv:

Treo bảng phụ)

Gợi ý cho HS: Chú ý vào dấu mũi tên màu đỏ

trong hình vẽ, đó là đường đi của nước và muối

khoáng hòa tan

-Hs: Thảo luận, cử đại diện nhóm lên bảng làm

bài tập

-Gv: Cho hs nhận xét, bổ sung:

1.Lông hút 2.Vỏ 3.Mạch gỗ 4.Lông hút

- Gv: Gọi 1hs đọc to bài tập để thấy được: Con

đường hút nước và muối khoáng của rễ

- Gv: Tiếp tục cho hs mô tả tranh:

H: Rễ cây hút nước và muối khoáng ntn?

- Hs: Lên bảng mô tả trên tranh

H: Bộ phận nào của rễ chủ yếu làm nhiệm vụ

hút nước và muối khoáng hòa tan ?

- Hs: Bộ phận lông hút

H: Tại sao sự hút nước và muối khoáng không

thể tách rời ?

- Hs: Vì rễ chỉ hút nước và muối khoáng hòa

tan

- Gv: Nhận xét, b.sung, chốt n.dung

2 Nhu cầu cần muối khoáng của cây

a Thí nghiệm 3: (SGK)

b Kết luận:

Rễ cây chỉ hấp thụ muối khoáng hòa tan trong đất, cây cần 3 loại muối khoáng chính: Đạm, Lân, Kali

II Sự hút nước và muối khoáng của rễ

1 Rễ cây hút nước và muối khoáng

- Rễ cây hút nước và muối khoáng hòa tan nhờ vào lông hút

- Nước và muối khoáng trong đất được lông hút hấp thụ chuyển qua

vỏ tới mạch gỗ đi lên các bộ phận của cây

4 : Tìm hiểu những điều kiện ảnh hưởng

đến sự hút nước của cây

-Gv: Yêu cầu hs tìm hiểu t.t sgk:

H: Đất đá ong ở vùng đồi trọc ảnh hưởng gì

đến cây trồng?

H: Các loại đất nào thích hợp cho cây phát triển

?

H: Vậy đất trồng ảnh hưởng đến sự hút nước và

muối khoáng như thế nào ?

H: Thời tiết, khí hậu ảnh hưởng như thế nào

đến đời sống của cây ?

-Hs: Trả lời, nhận xét, bổ sung

-Gv: Bổ sung, liên hệ thực tế

2 Những điều kiện bên ngoài ảnh hưởng đến sự hút nước và muối khoáng của cây.

- Các yếu tố bên ngoài như thời tiết, khí hậu, các loại đất khác nhau… có ảnh hưởng tới sự hút nước và muối khoáng của cây

- Cần cung cấp đủ nước và muối khoáng thì cây trồng mới sinh trưởng tốt

Hoạt động 4 Bài 12 :THỰC HÀNH QUAN SÁT BIẾN DẠNG CỦA RỄ

- Mục tiêu: HS mô tả được các hình thái của rễ biến dạng, thấy được các dạng chức

năng của rế biến dạng

- Phương pháp: Thực hành, hoạt động nhó, vấn đáp

- Kĩ thuật: Đặt câu hỏi, KT chia nhóm

- Thời gian:30’

- Cách thức tiến hành: Dạy học theo nhóm

- Gv yêu cầu các nhóm báo cáo sự chuẩn bị và

đồng thời gv quan sát

- HS báo cáo, đặt mẫu vật lên để gv kiểm tra

- Yêu cầu HS nhắc lại có mấy loại biến dạng

của rễ

- HS báo cáo, đặt mẫu vật lên để gv kiểm tra

- Trả lời: Có 4 loại

- HS chia các rễ biến dạng thành 4 nhóm

- Các nhóm thảo luận trả lời:

+ Rễ củ: Phình to, chứa chất dự trữ cho cây khi

ra hoa, tạo quả

+ Rễ móc: Rễ mọc từ thân, cành giúp cây leo

lên

+ Rễ thở: Rễ mọc ngược lên, lấy oxi cung cấp

cho các phần rễ dưới đất (hô hấp)

+ Rễ giác mút: ký sinh vào cây khác Lấy thức

ăn từ cây chủ

- HS báo cáo, đặt mẫu vật lên để

gv kiểm tra

- Trả lời: Có 4 loại

- HS chia các rễ biến dạng thành 4 nhóm

- Các nhóm thảo luận trả lời:

+ Rễ củ: Phình to, chứa chất dự trữ cho cây khi ra hoa, tạo quả

+ Rễ móc: Rễ mọc từ thân, cành giúp cây leo lên

+ Rễ thở: Rễ mọc ngược lên, lấy oxi cung cấp cho các phần rễ dưới đất (hô hấp)

+ Rễ giác mút: ký sinh vào cây khác Lấy thức ăn từ cây chủ

- Nhóm bổ xung: Đúng

- Nhóm bổ xung: Đúng

- HS: Nghe giảng

- Yêu cầu học sinh chia các mẫu vật đã chuẩn

bị thành 4 nhóm mà HS vừa trả lời

- Hỏi: Các nhóm hãy cho biết đặc điểm của các

loại rễ đó

- GV: Gọi nhóm khác bổ xung

- GV: Nhận xét – kết luận

- Yêu cầu HS nêu từng loại biến dạng của rễ có

những cây gì?

- GV: Nhận xét

- HS: Nghe giảng

2 Nhận biết biến dạng của rễ.

+ Rễ củ: Cà rốt, sắn + Rễ móc: Trầu không

+ Rễ thở: Bụt mọc, bần

+ Rễ giác mút: Tầm gửi

C Hoạt động luyện tập ( 15 p)

a Mục tiêu hoạt động

Củng cố kiến thức

b Phương thức tổ chức HĐ

Câu 1: Hãy chú thích hình vẽ sau:

A:

B:

Câu 2: Quan sát hình sau, mô tả lại thí nghiệm nhu cầu muối khoáng của cây:

Câu 3: Cho các loại củ sau: cà rốt, củ gừng, củ cải, củ khoai lang, củ su hào Hãy xác định loại nào thuộc rễ củ?

Câu 4: Phân biệt đặc điểm rễ cọc và rễ chùm?

Câu 5: Em hãy vẽ sơ đồ lát cắt ngang miền hút của rễ?

Câu 6: Phân biệt rễ móc và giác mút?