KHDH chiếc lược ngà

Người soạn: Nguyễn Thị Thùy Trang Lấp VòKẾ HOẠCH DẠY HỌC VĂN BẢN VĂN HỌC CHỦ ĐỀ: THỂ LOẠI TRUYỆN NGẮN Lớp 8 Thời gian: 10-12 tiết Trong bài học này, HS sẽ đọc hiểu văn bản về một thể l

Người soạn: Nguyễn Thị Thùy Trang ( Lấp Vò)

KẾ HOẠCH DẠY HỌC VĂN BẢN VĂN HỌC CHỦ ĐỀ: THỂ LOẠI TRUYỆN NGẮN (Lớp 8)

(Thời gian: 10-12 tiết)

Trong bài học này, HS sẽ đọc hiểu văn bản về một thể loại truyện ngắn từ đó thực hiện các hoạt động viết, nghe và nói xoay quanh các yếu tố của truyện ngắn như: cốt

truyện, bối cảnh, nhân vật, ngôn ngữ Một số kiến thức tiếng Việt được tích hợp trong khi dạy đọc, viết, nói và nghe

CHIẾC LƯỢC NGÀ

I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:

Giúp HS:

1. Về phẩm chất:

- HS biết trân trọng tình cảm gia đình đặc biệt là tình phụ tử

- HS có ý thức trách nhiệm giữ gìn, bảo vệ quê hương đất nước

2. Về năng lực:

- Tự học và tự chủ;

- Giao tiếp và hợp tác;

-Giải quyết vấn đề, sáng tạo

2.2 Năng lực đặc thù:

2.2.1 Đọc hiểu:

* Đọc hiểu nội dung:

- Nhận biết và phân tích được tình cảm, cảm xúc, cảm hứng chủ đạo của người viết

- Nhận biết và phân tích được chủ đề tư tưởng, thông điệp mà tác phẩm gửi đến người đọc thông qua hình thức nghệ thuật của tác phẩm

- Nhận biết được các chi tiết tiêu biểu, đề tài, nhân vật trong tính chỉnh thể của tác phẩm

* Đọc hiểu về hình thức

- Nhận biết được một số yếu tố của truyện như: cốt truyện, bối cảnh, nhân vật, ngôn ngữ

- Nhận biết, phân tích được cốt truyện đơn tuyến, đa tuyến

- Nhận biết được vai trò của tưởng tượng trong tiếp nhận tác phẩm

* Liên hệ so sánh kết nối:

- Nhận xét được nội dung phản ánh và cách nhìn cuộc sống, con người của tác giả

trong tác phẩm

- Hiểu được mỗi người đọc có thể có cách tiếp nhận riêng đối với tác phẩm.

- Nêu được những thay đổi trong suy nghĩ, tình cảm hoặc cách sống của bản thân sau khi đọc tác phẩm văn học

* Đọc mở rộng:

- Sưu tầm đọc các tác phẩm cùng thể loại, cùng chủ đề

- Thuộc một số câu, chi tiết yêu thích và vài đoạn văn tiêu biểu

2.2.2 Kĩ năng viết:

- Thực hiện đúng quy trình viết, đảm bảo các bước viết bài văn

- Viết được bài phân tích một tác phẩm văn học: nêu được chủ đề; dẫn ra và phân tích được tác dụng của một vài nét đặc sắc về hình thức nghệ thuật được dùng trong tác phẩm

2.2.3 Kĩ năng nói và nghe:

- Biết trình bày giới thiệu ngắn về tác phẩm: cung cấp những thông tin quan trọng, nêu được đề tài hay chủ đề của tác phẩm và một số nét đặc sắc về hình thức nghệ thuật

- Nghe và tóm tắt được nội dung thuyết trình của người khác

- Nắm bắt được nội dung mà nhóm đã trao đổi, thảo luận và trình bày lại được nội dung đó

- Biết thảo luận ý kiến về một chủ đề, nhan đề được thể hiện trong tác phẩm

II PHƯƠNG TIỆN VÀ HÌNH THỨC TỔ CHỨC DẠY HỌC:

1. Phương tiện dạy học:

- Máy tính/ điện thoại có kết nối Internet, máy chiếu, bộ loa

https://www.youtube.com/watch?v=LwM5eUpV8gY

2. Phương pháp dạy học:

tranh; thuyết trình; sắm vai

III CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH:

1. Giáo viên:

- Cắt đoạn clip lấy phần video có thể phục vụ tốt nhất cho bài học

2. Học sinh:

- Chuẩn bị các bài hát, bài thơ về tình cảm gia đình, tình cha con

thuyết trình trước lớp

IV CÁC HOẠT ĐỘNG

Mục tiêu

của

hoạt động

Hoạt động của GV và HS Tiêu chí đánh giá Phương

pháp Hoạt động 1: Kích hoạt kiến thức nền (5 phút)

* Mục

tiêu: 1 –

(1)

* Cụ thể:

- Kích hoạt

kiến thức

nền liên

quan đến

chủ đề, tạo

hứng thú tư

duy, khơi

gợi ý kiến

nền, tạo

cho HS tâm

thế học tập

tích cực

-Hé mở

kiến thức,

tạo thu hút,

tâm thế

(1)Cho HS nghe bài hát “ Con gái nhỏ của cha” do ca sĩ Phan Đình Tùng thể hiện và đặt một số câu hỏi yêu cầu học sinh làm việc cá nhân để trả lời.

- Bài hát đã thể hiện tình cảm gì?

- Nêu cảm nhận của em về hình ảnh và vai trò của “người cha” trong cuộc sống

- Em có suy nghĩ gì về chủ đề tình phụ tử trong cuộc sống?

-Em đã từng biết được tác phẩm truyện ngắn nào nói về chủ đề tình phụ tử hay tình cảm gia đình nói chung?

- HS báo cáo kết quả thực hiện nhiệm vụ trong từng yêu cầu của gv

(2) GV nhận xét và dẫn dắt vào bài

Tình phụ tử bao giờ cũng thiêng liêng và cao cả, gắn kết trong mỗi tâm hồn và cuộc sống của người con Thế mà trong cuộc chiến tranh chống Mỹ cứu nước của dân tộc

ta có biết bao nhiêu tình huống éo le xảy ra khi vợ xa chồng, cha xa con Từ một tình huống cụ thể nhà văn Nguyễn Quang Sáng

đã viết lên một câu chuyện cảm động về tình cảm cha con qua truyện ngắn “ Chiếc lược ngà”

(3) GV phát phiếu học tập (theo kỹ thuật KLW), yêu cầu HS điền thông tin vào cột thứ

nhất và cột thứ hai, lưu ý HS chỉ điền thông tin vào cột thứ ba sau khi đã đọc hiểu truyện Chiếc lược ngà

Phiếu học tập số 1

Những điều

em đã biết về truyện Chiếc lược

Những điều em muốn biết về truyện Chiếc lược

Những điều em biết thêm về truyện Chiếc lược ngà

- Thể hiện tình cảm cha con

- Cha là người bên cạnh ta luôn quan tâm, che chở, chăm sóc, lo lắng, thiếu cha là sự mất mát “ con không cha như nhà không nốc”

- Được đề cập trong nhiều lĩnh vực: Âm nhạc, văn học, hội họa,…

- Nêu vấn đề

- Giải quyết vấn đề

- Gợi mở

- Tái hiện

-Thuyết trình

- Nắm bắt

nhu cầu

người học

ngà

.

.

.

.

.

.

Hoạt động 2 : Bổ sung kiến thức nền (Ấn tượng ban đầu về truyện Chiếc lược ngà: tác

giả, hoàn cảnh sáng tác, nhan đề của truyện) Mục tiêu

của

hoạt động

Hoạt động của GV và HS Tiêu chí đánh giá

* Mục

tiêu: 2.2.1

– (1)

* Cụ thể:

- Huy động

những tri

thức cần

thiết liên

quan đến

việc đọc

hiểu truyện

Chiếc lược

giả, bối

cảnh câu

chuyện

thông qua

hoàn cảnh

(1) GV yêu cầu HS làm việc cá nhân, đọc

phần chú thích (*) và thực hiện các yêu cầu:

- GV yêu cầu HS nêu những hiểu biết về tác giả và kết hợp cho HS xem ảnh chân dung nhà văn và tập 25 truyện ngắn của Nguyễn Quang Sáng Cho HS xem đoạn phim “Cánh đồng hoang”

- Nêu được các kiến

thức về tiểu sử Nguyễn Quang sáng

và các tác phẩm chính của ông: Văn xuôi ( Người quê hương – 1958; Đất lửa- 1963; câu chuyện bên trận địa pháo -1966), Kịch bản phim (Mùa gió

Cánh đồng

hoang-1978, pho tượng-1981; Cho đến bao

- hỏi – đáp

ra đời,

nhan đề

của truyện

hướng

đến).

- HS hiểu

được ý

nghĩa của

nhan đề

phù hợp

với nội

dung

truyện HS

nghĩa chủ

đề thể hiện

trong bối

cảnh đặc

biệt

- Hoàn cảnh sáng tác của tác phẩm?

- Từ nhan đề truyện hãy suy nghĩ về nội dung mà tác phẩm có thể biểu đạt

- Em có suy nghĩ gì về chủ đề truyện được thể hiện trong hoàn cảnh đặc biệt như vậy?

(2) GV dẫn dắt, định hướng để HS cùng trao đổi, bổ sung làm rõ về tác giả, hoàn cảnh ra đời truyện Chiếc lược ngà (vị trí đoạn trích) bộc lộ được phẩm chất cao đẹp của người

chiến sĩ CM qua đó thể hiện chủ đề tư tưởng

và thông điệp mà tác giả muốn gửi đế người đọc; yêu cầu HS tích hợp kiến thức lịch sử

về tình thế của đất nước lúc bấy giờ

Sau khi HS trả lời, GV tổng kết dựa trên những ý kiến của HS (chỉ chốt những ý chính)

nước nổi-1986;

Do2nh sông hát-1988; Câu nói dối đầu tiên-1988; Thời thơ ấu-1995; Giữa dòng-1995; Như một huyền thoại-1995)…

- Sáng tác năm 1966

- Chiếc lược là cầu nối tình cảm hai cha con, là kỷ vật của người cha để lại cho con,

- Truyện viết trong hoàn cảnh chiến tranh ác liệt nhưng lại tập trung nói về tình cha con- khẳng định người ca phẩm chất cao đẹp của người chiến sĩ CM:

có tình yêu con sâu sắc gắn với tình yêu

Tổ Quốc

- Vào những năm

60 là thời kì đen tối nhất của CMMN được sự hậu thuẫn của ĐQM cùng tư tưởng cực kì phản động, chính quyền Ngô Đình Diệm với luật 10/59 lê máy chém đi khắp MN tàn sát đồng bào và các chiến sĩ CM

Thăm độc hơn chúng còn rêu rao:

-Giải quyết vấn đề

Tạo tâm

thế cho học

sinh tiếp

cận và khai

thác văn

bản

(3) GV yêu cầu HS làm đọc văn bản :

giọng trầm tĩnh, hơn buồn, chú ý nhập vai nhân vật và làm việc theo cặp để làm rõ các vấn đề:

- Tóm tắt văn bản

- Truyện có những tình huống nào đáng chú

ý

- Từ đó xác định bố cục

Sau khi HS trình bày, GV nhận xét, gợi mở, định hướng

Người cộng sản là những người không

có trái tim Luận điệu này chúng nhai

đi nhai lại đến nỗi nhiều người tin là thật, đến ngày MN hoàn toàn giải phóng họ vẫn không dám giáp mặt-> Truyện có ý nghĩa luận đề nhằm mục đích cao cả: đập lại luận điệu bỉ ổi của

kẻ thù và thức tỉnh nhận thức một số đông người đang

ôm gót giày ĐQ xâm lược

- Xác định được định hướng khi đọc truyện ngắn: cốt truyện, nhân vật, ngôi kể

- Có 2 tình huống:

Hai cha con gặp nhau sau 8 năm xa cách bé Thu không nhận cha, đến lúc

em nhận ra thì ông Sáu phải ra đi; ở khu căn cứ ông làm cây lược ngà để tặng con nhưng ông

đã hi sinh khi chưa kịp trao cho con

Hoạt động 3: Tìm hiểu nhân vật trong tác phẩm truyện Chiếc lược ngà

* Mục

tiêu: 2.2.1

– (2) (3)

(4)

Cụ thể

-Học sinh

nhận biết

được hành

động, cử

chỉ của

nhân vật bé

Thu và ông

Sáu trong

từng giai

đoạn ( ông

Sáu mới

về, ba ngày

phép, trước

lúc ông Sáu

lên đường)

- HS nhận

biết các chi

tiết tiêu

biểu của

tác phẩm

Lí giải và

đánh giá

được biểu

hiện cảm

xúc của

nhân vật

qua các

hành động,

cử chỉ

Phân tích,

cảm nhận

và đánh giá

được những

phản ứng

(1) GV yêu cầu học sinh đọc kĩ phần

truyện kể về ba ngày ông Sáu về thăm nhà và HS làm việc trên phiếu học tập số 2

Phiếu học tập 2

GV sử dụng phần mền AVICAM dùng điện thoại di động để chiếu phiếu học tập số 2 lên máy để tiện cho việc học sinh trình bày kết quả thực hiện phiếu học tập số 2

Sau mỗi nội dung trong phiếu học tập trình bày, GV nhận xét, gợi mở, định hướng cho

HS trao đổi, thống nhất và chốt lại ý chính

(2) GV yêu cầu học sinh làm việc nhóm theo kỹ thuật mảnh ghép và thực hiện các yêu cầu sau:

- Nêu cảm nghĩ về những phản ứng hành động của Thu đối với ông Sáu

- Chi tiết nào được coi là đắt giá nhất trong

sự phản ứng của bé Thu?

- Tập trung vào đoạn truyện mà gv định hướng

- Hoàn thành phiếu học tập

-Nhận biết về những chi tiết miêu

tả hành động, cử chỉ của nhân vật bé Thu

và ông Sáu( bé Thu:giật mình, trợn tròn mắt nhìn, ngơ ngác lạ lùng, tái mặt, vụt chạy đi và kêu thét lên, …)

Lí giải được về biểu hiện, cảm xúc của nhân vật

- HS nêu cảm nghĩ

về phản ứng của những hành động bé Thu: Bất ngờ, ngạc nhiên, lo lắng, sợ hãi, …

- Bé Thu hất tung cái trứng cá ra khỏi bát cơm khi ông Sáu gắp cho, bị

- cá nhân độc lập

- Thuyết trình

- hoạt động thực hiện mảnh ghép theo nhóm

hành động

nhân vật

-HS biết

nhận xét,

đánh giá

nhân vật

HS đánh

lực miêu tả,

cách dùng

từ diễn đạt

trong việc

miêu tả

nhân vật,

thể hiện

tâm lý nhân

vật

HS biết

nhận diện

được từ địa

phương,

hàm ý và

tác dụng

khi sử dụng

chúng

- HS hiểu

- Qua tất cả những hành động đó, điều nổi bật ở bé Thu là gì?

- Nêu nhận xét của em về bé Thu

- Em có nhận xét gì về năng lực miêu tả và cách dùng từ của nhà văn?

GV tích hợp dạy tiếng việt: những từ địa phương được dùng trong văn bản Tác dụng của việc sử dụng từ địa phương đó.

Tích hợp dạy tiếng việt hàm ý (câu văn bé Thu sử dụng hàm ý: “Cơm sôi rồi, nhão bây giờ.”).Tại sao bé Thu phải sử dụng hàm ý? Việc sử dụng hàm ý có thành công không? Tại sao? Nhận xét khi sử dụng hàm ý Nêu tác dụng sử dụng hàm ý.

HS làm việc cá nhân, làm việc theo các nhóm (mảnh ghép), lần lượt trình bày

đánh không khóc bỏ

về bên ngoại

- Sự ương ngạnh, cá tính cứng cỏi-> có tình cảm sâu sắc, mạnh mẽ và cũng rất hồn nhiên ngây thơ của trẻ con

- Bé Thu đáng được thông cảm không đáng trách vì hoàn cảnh chiến tranh bé Thu còn nhỏ để hiểu hiểu được tình thế khắc nghiệt, éo

le Bé Thu đón nhận

sự việc bất ngờ mà người lớn không kịp chuẩn bị trước để giải thích cho Thu

- Nguyễn Quang sáng miêu tả tinh tế, chân thực, sinh động trong cách thể hiện tâm lý trẻ thơ thể hiện bé Thu có bản lĩnh, có cá tính

mạnh mẽ Cách

dùng từ địa phương Nam Bộ:

Vàm kinh, chơi nhà chòi, thẹo, nói trỏng lui cui, cái

vá, lòi tói; Giải hàm ý: nhờ chắt giùm nước để cơm khỏi nhão, vì trước

đó nói thẳng không có hiệu quả,

…Sử dụng hàm ý

- Thảo

chủ đề và

thông điệp

mà tác

phẩm gửi

gắm

Mục tiêu:

2.2.1 – (9)

Cụ Thể:

Phân tích

nhân vật,

cảm nhận

tình phụ tử

Từ đó có

suy nghĩ

tình cảm

cách sống

cho bản

thân

GV chụp một vài sản phẩm của học sinh, chiếu lên máy để thuận lợi cho việc trình bày, trao đổi, bổ sung

(3)GV Chia lớp thành 4 nhóm, mỗi nhóm

thực hiện 1 câu hỏi, thảo luận trong vòng

5 phút

+ Nhóm 1: Hãy nhận xét và lý giải thái độ và hành động thay đổi trước khi ông Sáu chia tay lên đường

+ Nhóm 2: Chi tiết “ vết thẹo trên mặt ông Sáu” có ý nghĩa gì trong truyện? Vì sao nhà văn lại để bà ngoại lý giải nguyên nhân thái

độ của bé Thu?

+ Nhóm 3: Cảnh hai cha con ông Sáu chia tay đã tác động như thế nào đối với những người chứng kiến? Với em, em có cảm nhận

gì về cuộc chia tay này?

+ Nhóm 4: Khi chia tay, tại sao ông Sáu chỉ khẽ nói? Đôi mắt nhìn con trong lúc chia tay gợi cho em suy nghĩ gì?

- GV cho HS trình bày kết quả thảo luận, hướng dẫn nhận xét, bổ sung, đúc kết ý chính

- GV cho HS diễn cảnh buổi ông Sáu chia tay lên đường Và nhận xét hoạt động sắm vai.

(4) GV hướng dẫn HS đọc đoạn ông Sáu trở về chiến khu cho đến hết văn bản, làm việc nhóm theo kĩ thuật khăn trải bàn và thực hiện các yêu cầu sau:

không thành công

“Anh Sáu ngồi im”-> khi sử dụng hàm ý người nghe phải cộng tác với người nói.

- HS nhận xét lý giải được sự thay đổi thái độ và hành động trước khi anh Sáu lên đường

- Tạo tình huống thắt nút và mở nút dẫn dắt câu chuyện

và cuối cùng giải quyết thể hiện được chuyện tình cảm cha con ông Sáu

- Khéo léo, hợp lý,

…

- xúc động nghẹn ngào, (HS diễn đạt

tự do)

- HS tự do nói lên cảm nhận của riêng mình

- HS nói được vì sao ông Sáu nói khẽ

và nói lên được suy nghĩ của mình từ đôi mắt của ông Sáu nhìn bé Thu

- Học sinh diễn đoạn tiểu phẩm cảnh ông Sáu chia tay lên đường về lại chiến khu

- Nói được tâm trạng ông Sáu: rất nhớ con, xen lẫn sự

ân hận cứ giày vò

luận theo nhóm

- Sắm vai

- nhóm

theo kĩ thuật khăn trải bàn

- HS biết

liên hệ, mở

rộng và vận

dụng thực

tế

- HS khái

quát được

- Sau cuộc chia tay, trở lại với kháng chiến, ông Sáu mang tâm trạng như thế nào?

- Việc làm chiếc lược có ý nghĩa đối với ông như thế nào?

- Chi tiết trước khi nhắm mắt anh Sáu gửi chiếc lược cho bác Ba với lời dặn trao tận tay con gái đã nói lên điều gì?

- Hãy viết một lời bình ngắn gọn bằng 2 câu

về “đôi mắt người cha” trước giờ phút anh Sáu trút hơi thở cuối cùng

- Biểu hiện nào của ông Sáu khiến em cảm động?

HS làm việc theo từng mảnh khăn trải bàn, lần lượt trình bày

GV dán sản phẩm của học sinh để thuận lợi cho việc trình bày, trao đổi, bổ sung, Chốt ý chính

(5) GV tổ chức cho HS liên hệ, mở rộng,

vận dụng.

- Kể một sự việc hoặc câu chuyện ngắn gọn

về kỉ niệm giữa em với cha hoặc mẹ em (hay người thân)

- Phát biểu cảm nghĩ của em về cha (mẹ) hoặc người thân của em

(vì anh đánh con khi chưa hiểu rõ về

bé Thu)

- Chiếc lược nhỏ bé thiêng liêng đã làm dịu nỗi ân hận và ánh lên niềm hi vọng khắc khoải sẽ

có ngày anh được gặp lại con, trao tận tay con quà kỉ niệm

- Lúc nào cũng nhớ tới con Đây là một người cha yêu thương con vô cùng

- HS bình tự do toát lên nd là lời nhắn gửi và tri ân đồng đội nếu họ thực hiện ước nguyện của mình

- HS chọn biểu hiện của ông Sáu mà bản thân cảm động nhất

- vấn đáp

- phòng tranh