- Bước đầu biết viết một bài văn tự sự có kết hợp với miêu tả và biểu cảm II. Học sinh: SGK, bài soạn, hoàn thành trước các phiếu học tập theo hướng dẫn của GV III. Có định hướng thiết [r]
Trang 1KẾ HOẠCH BÀI DẠY BÀI HỌC: CÔ BÉ BÁN DIÊM, CHIẾC LÁ CUỐI CÙNG, HAI CÂY PHONG
& VIẾT ĐOẠN VĂN TỰ SỰ KẾT HỢP VỚI MIÊU TẢ VÀ BIỂU CẢM
& LUYỆN NÓI: TỰ SỰ KẾT HỢP VỚI MIÊU TẢ VÀ BIỂU CẢM TIẾT 1- 2: ĐỌC HIỂU VĂN BẢN: CÔ BÉ BÁN DIÊM
I MỤC TIÊU DẠY HỌC
1 Phẩm
chất chủ yếu Nhân ái: đồng cảm, sẻ chia với những người xung quanh
2 Năng lực Năng lực đặc thù
(đọc)
Biết đọc hiểu một văn bản văn học, cụ thể:
- Nêu được ấn tượng chung về văn bản; nhận biết được các chi tiết, sự việc tiêu biểu
- Nhận biết được chủ đề của văn bản
- Tóm tắt được văn bản một cách ngắn gọn
- Nhận biết được một số đặc điểm của truyện ngắn nói chung về : cốt truyện, nhân vật, yếu tố hoang đường kì ảo, nghệ thuật tương phản, đối lập…
- Nhận biết và phân tích được đặc điểm của cô bé bán diêm về : hình dáng,
cử chỉ, hành động…
- Nêu được bài học về cách sống từ nhân vật cô bé bán diêm
- Đọc mở rộng 1- 2 truyện của Anđec xen hoặc truyện ngắn hiện đại có dung lượng tương đương
Năng lực chung - Năng lực tự chủ và tự học: nhận ra và điều chỉnh được những sai sót, hạn
chế của bản thân khi được GV góp ý
- Năng lực giao tiếp và hợp tác: biết hợp tác, phối hợp với GV, HS để thực
hiện nhiệm vụ học tập
- Năng lực giải quyết vấn đề: biết suy nghĩ, trăn trở để giải quyết nhiệm vụ
học tập
Trang 2II THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1 Thiết bị dạy học: Giáo án, máy chiếu, tài liệu, phiếu học tập.
2 Học liệu: ngữ liệu đọc, tranh ảnh, clip liên quan đến bài học.
III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
HOẠT ĐỘNG 1: KHỞI ĐỘNG
2 Mục tiêu
HOẠT ĐỘNG
HỌC 1: KHỞI
ĐỘNG
(5 phút)
Mục tiêu Nội dung dạy học trọng tâm PP/KTDH chủ
đạo
Phương án đánh
giá
- Tạo tâm thế cho HS chuẩn bị tiếp cận với nội dung bài học mới
- Phát huy năng lực HS qua việc giao quyền chủ động cho HS
- Quyền trẻ em
- Cuộc sống của trẻ thơ
- Dạy học dự án
- Đàm thoại, gợi mở
- GV sử dụng rubic đánh giá sản phẩm học tập của học sinh
2 Tổ chức hoạt động
- Chuyển giao nhiệm vụ học tập:
GV sử dụng PP dạy học dự án bằng cách giao nhiệm vụ học tập cho HS ở tiết học trước: mỗi nhóm chuẩn bị phần
Khởi động cho bài học “Cô bé bán diêm” ; sản phẩm có thể trình bày trên giấy Ao, hoặc Powepont
- Thực hiện nhiệm vụ học tập:
+ HS thiết kế phần khởi động trên các phương tiện, thiết bị như giấy A0 hoặc Powepont
+ HS thiết kế câu hỏi và phần dẫn vào bài học
+ GV nhắc nhở các nhóm chuẩn bị cử đại diện lên tổ chức hoạt động Khởi động
- Báo cáo kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập:
+ GV gọi đại diện một nhóm lên tổ chức hoạt động Khởi động
+ GV tổ chức cho các nhóm nhận xét lẫn nhau và tự nhận xét
Trang 3HOẠT ĐỘNG 2: KHÁM PHÁ KIẾN THỨC
1 Mục tiêu
HOẠT
ĐỘNG HỌC
2: KHÁM
PHÁ KIẾN
THỨC (60
phút)
Mục tiêu Nội dung dạy học trọng
tâm
PP/KTDH chủ đạo
Phương án đánh giá
- Nêu được ấn tượng chung về văn bản; nhận biết được các chi tiết, sự việc tiêu biểu
- Nhận biết được chủ đề của văn bản
- Tóm tắt được văn bản một cách ngắn gọn
- Nhận biết được một số đặc điểm của truyện ngắn nói chung, truyện của Anđécxen nói riêng về : cốt truyện, nhân vật, yếu tố hoang đường kì ảo, nghệ thuật tương phản, đối lập…
- Nhận biết và phân tích được đặc điểm của cô bé bán diêm về : hình dáng, cử chỉ, hành động…
- Nêu được bài học về cách sống từ nhân vật cô bé bán diêm
- Tìm hiểu chung về nhà
văn Anđécxen và truyện
“Cô bé bán diêm”
- Tìm hiểu nhân vật cô bé bán diêm qua các sự việc chính: hình ảnh cô bé bán diêm trong đêm giao thừa;
những lần quẹt diêm và mộng tưởng; cái chết của
em bé bán diêm
- Tìm hiểu đặc sắc trong nghệ thuật kể chuyện và nghệ thuật khắc họa nhân vật
- Liên hệ với cuộc sống
- Dạy học dự án
- Dạy học giải quyết vấn đề
- Dạy học hợp tác
- Kĩ thuật : thảo luận nhóm thảo luận cặp đôi, “trình bày một phút”, đàm thoại gợi mở,
sơ đồ tư duy, tranh luận, động não (Brainstorming)…
- GV sử dụng rubic đánh giá sản phẩm học tập của học sinh
- HS đánh giá lẫn nhau
2 Tổ chức hoạt động
- GV sử dụng PP Dạy học dự án, PP đàm thoại bằng cách
I ĐỌC, TÌM HIỂU CHUNG 1.Tác giả: An đécxen (1805- 1897)
Trang 4giao nhiệm vụ học tập cho HS ở tiết học trước : HS làm sản phẩm thuyết trình về nhà văn An-đec-xen, gửi sản phẩm qua Mail cho giáo viên kiểm tra
- GV gọi đại diện của một nhóm lên trình bày
- GV tổ chức cho HS nhận xét, bổ sung
- GV sử dụng PP Dạy học Tích hợp :
? Ở vị trí nhà văn, các em giới thiệu Andecxen là nhà văn Đan Mạch nổi tiếng Vậy hãy tích hợp với kiến thức địa lý và quan sát lược đồ về Đan Mạch để giới thiệu đôi nét về về vị trí địa lý, điều kiện khí hậu của đất nước này?
- HS quan sát lược đồ châu Âu, xác định vị trí đất nước Đan
Mạch để thấy được: Đan Mạch nằm ở Bắc Âu, gần cực Bắc
Khí hậu rất lạnh vào mùa đông (có lúc xuống – 10 độ).
Nắm được đặc điểm khí hậu này sẽ giúp các em hiểu rõ hơn
về bối cảnh mà nhà văn lựa chọn để xây dựng nhân vật
Trang 5trong tác phẩm.
- GV sử dụng kĩ thuật Sơ đồ tư duy bằng cách giao
nhiệm vụ cho từng HS: Hoàn thiện sơ đồ tư duy trên
phiếu học tập
- GV sử dụng Kĩ thuật dạy học Động não
(Brainstorming) bằng cách :
? Nhận xét về cách đặt tên nhân vật và dụng ý của nhà
văn?
=> HS suy nghĩ để thấy được : nhà văn không đặt tên
riêng (Giống cách đặt tên của một số nhân vật trong truyện
cổ tích ) Làm cho truyện mang màu sắc cổ tích Đồng thời
cho thấy tình cảnh, số phận của em bé là tình cảnh, số phận
chung của nhiều đứa trẻ trong XH Đan Mạch lúc bấy giờ.
2 Tác phẩm
II TÌM HIỂU CHI TIẾT
Trang 6GV sử dụng PP dạy học đàm thoai gợi mở để hướng dẫn
HS tìm hiểu gia cảnh của em bé bán diêm bằng hệ thống
câu hỏi:
? Đọc kĩ đoạn văn bản đầu tiên để phát hiện những chi
tiết miêu tả gia cảnh của cô bé bán diêm Nhận xét gia
cảnh của em bé được nhà văn khắc họa ở mấy thời
điểm?
?Trong quá khứ, gia cảnh của em bé được tái hiện qua
những chi tiết nào? Những chi tiết ấy cho em cảm nhận
được gì về những tháng ngày trong quá khứ của em?
? Trong hiện tại, gia cảnh của em bé được khắc họa qua
những chi tiết nào? ? Từ đó, em có nhận xét gì về cuộc
sống của em bé bán diêm trong hiện tại?
? Vậy quan sát các chi tiết, các em phát hiện nhà văn đã
sử dụng nghệ thuật gì? Tác dung?
GV sử dụng kĩ thuật dạy học tranh luận (ủng hộ- phản
đối) bằng cách đặt ra câu hỏi:
? Trong những nỗi bất hạnh liên tiếp giáng xuống đầu
em bé như vậy, em thấy điều gì khiến em day dứt nhất?
- HS đưa ra ý kiến của mình
- Các HS khác tranh luận bằng cách đưa ra ý kiến ủng hộ
hay phản đối, bảo vệ ý kiến của bản thân bằng lĩ lẽ
1.Hoàn cảnh của em bé bán diêm
a Gia cảnh
- Có một ngôi nhà
xinh xắn
- Có mẹ, có bà, sống những ngày đầm ấm
=> Ấm áp trong tình yêu thương
- Gia sản tiêu tán -> Mất
- Chui rúc trong xó tối tăm ngôi nhà
- Mẹ và bà mất
- Bố mắng nhiếc Mất mái ấm.
=> Nghèo khổ, bất hạnh
=> Nghệ thuật tương phản đối lập => Gia cảnh đáng thương
- GV sử dụng PP dạy học đàm thoai gợi mở để hướng
dẫn HS tìm hiểu gia cảnh của em bé bán diêm bằng hệ
thống câu hỏi:
? Khung cảnh xung quanh được nhà văn tái hiện trong
b Hình ảnh em bé bán diêm trong đêm giao thừa
Khung cảnh xung quanh Em bé bán diêm
- Thời gian: đêm giao thừa thiêng liêng
- Một mình dò dẫm trong bóng tối => Cô đơn
Trang 7thời gian nào? Em có cảm nhận gì về thời gian này?
? Khung cảnh xung quanh còn được nhà văn tái hiện
qua không gian (thời tiết, sinh hoạt của mọi người) như
thế nào?
? Giữa khung cảnh đặc biệt của đêm giao thừa như vậy,
hình ảnh em bé hiện lên qua những chi tiết nào? ?
Những chi tiết này, giúp em cảm nhận được điều gì về
em bé bán diêm?
- GV sử dụng kĩ thuật “Trình bày một phút”: Nêu cảm
nhận về hình ảnh em bé bán diêm trong đêm giao thừa?
- GV sử dụng hoạt động cặp đôi:
- Không gian:
+ Thời tiết: trời đông giá rét
gió rít +Trong phố : mùi ngỗng quay No sáng rực ánh đèn ấm
- Đầu trần, chân đất, bàn tay cứng đờ => Rét
- Bụng đói => Đói
Tô đậm h/c khốn khổ, đáng thương
=>Tương phản đối lập Sự vô cảm của người dân Thông điệp: sống bằng t/yêu thương
- GV sử dụng kĩ thuật thảo luận nhóm:
+ GV phát giấy Ao cho bốn nhóm
+ Thời gian : 5 phút
+ Nhiệm vụ : Điền các thông tin còn thiếu để hoàn thành
bảng sau:
2 Những lần quẹt diêm mộng tưởng
Trang 82
3
4-5
+ GV tổ chức cho HS trình bày, nhận xét, bổ sung
- GV sử dụng Kĩ thuật dạy học Động não
(Brainstorming) bằng cách đặt câu hỏi:
? Quan sát bảng hệ thống những lần quẹt diêm các em
thấy nhà văn đã sử dụng yếu tố nào? Hiệu quả của các
yếu tố ấy?
=> HS suy nghĩ để thấy được : Các yếu tố hoang đường,
kì ảo đã làm nổi bật màu sắc cổ tích cho truyện ngắn của
Anđec xen; là cách để nhà văn xoa dịu nỗi đau cho những
tâm hồn khổ đau, bất hạnh
- GV sử dụng PP dạy học đàm thoai gợi mở để hướng
dẫn HS rút ra những nhận xét về những lần quẹt diêm
của em bé bán diêm bằng hệ thống câu hỏi:
?Em có nhận xét gì về những mộng tưởng này? Hãy
phân tích để thấy sự thiết thực trong những mộng tưởng
này?
? Quan sát những thực tại ập đến với EBBD và rút ra
nhận xét?
? Phát hiện nhà văn đã sử dụng nghệ thuật gì? Hiệu quả
1 Lò sưởi ấm áp Nghĩ đến việc ko
bán được diêm, cha mắng
2 Bàn ăn thịnh soạn
Con ngỗng quay tiến về phía em
Bức tường dày đặc và lạnh lẽo Phố xá vắng teo, tuyết trắng xóa, mọi người lạnh lùng bước đi
Cây thông
Nô-en lung linh, rực rỡ
Những ngọn nến bay lên thành những ngôi sao
4 Thấy bà đang mỉm cười
ảo ảnh biến mất
5 Bà to lớn, đẹp lão; bà cầm tay
em cùng bay lên trời
Em về chầu thượng đế
Nhận xét
- Mộng tưởng bình dị, nhỏ bé, thiết thực với cuộc sống của em
bé bán diêm
- Thực tại nghiệt ngã, tàn nhẫn
=> Nghệ thuật tương phản đối lâp => tô đậm, làm nổi bật tận cùng của mọi nỗi đau khổ, bất hạnh của cô bé bán diêm
Trang 9của nghệ thuật đó?
- GV sử dụng kĩ thuật dạy học tranh luận (ủng hộ- phản
đối) bằng cách đặt ra câu hỏi:
? Trong các mộng tưởng của em bé bán diêm, mộng
tưởng nào là mãnh liệt nhất đối với em bé bán diêm? Vì
sao?
- HS đưa ra ý kiến của mình
- Các HS khác tranh luận bằng cách đưa ra ý kiến ủng hộ
hay phản đối, bảo vệ ý kiến của bản thân bằng lĩ lẽ
- GV sử dụng phương pháp đàm thoại gợi mở bằng hệ
thống câu hỏi:
? Mở lòng mình ra cuộc sống xung quanh, các em đã
từng biết đến những mảnh đời nào nghèo khổ, đáng
thương như em bé bán diêm? Các em đã làm gì?
GV trình chiếu hình ảnh:
HOẠT ĐỘNG 3: LUYỆN TẬP
Trang 101 Mục tiêu
HOẠT ĐỘNG
HỌC 3: LUYỆN
TẬP (25 phút)
Mục tiêu Nội dung dạy học trọng
tâm
PP/KTDH chủ đạo
Phương án đánh
giá
- Đọc mở rộng 1- 2 truyện của Anđec xen hoặc truyện ngắn hiện đại có dung lượng tương đương
- Tích hợp với mĩ thuật để
vẽ hình ảnh cô bé bán diêm trong đêm giao thừa
- Tìm hiểu chung về giá trị
nội dung, giá trị nghệ thuật của văn bản và bài học rút ra
từ văn bản đọc mở rộng
- Dạy học dự án
- Dạy học giải quyết vấn đề
- Dạy học hợp tác
- Kĩ thuật : thảo luận nhóm, đàm thoại gợi mở, phòng tranh
- GV sử dụng rubic đánh giá sản phẩm học tập của học sinh
- HS đánh giá lẫn nhau
2 Tổ chức hoạt động
- GV sử dụng PP dạy học Dự án, Dạy học tích hợp, kĩ
thuật phòng tranh bằng cách : giao nhiệm vụ học tập
cho Hs ở tiết học trước: Vẽ tranh về cô bé bán diêm
trong đêm giao thừa
GV cho HS đính tranh xung quanh lớp, các em có thể
quan sát, cảm nhận các bức tranh
- GV sử dụng PP Dạy học dự án, PP đàm thoại gợi
mở, kĩ thuật thảo luận nhóm bằng cách giao nhiệm vụ
học tập cho HS ở tiết học trước : HS tìm đọc một số
Bài tập 1: Triển lãm tranh về cô bé bán diêm trong đêm giao thừa.
Bài tập 2: Đọc mở rộng một số văn bản truyện ngắn:
- “Bầy chim thiên nga” của Anđéc xen
- “Chú lính chì dũng cảm” của An đéc xen
Trang 11truyện ngắn của An–đéc-xen hoặc truyện ngắn hiện đại - “Ước mơ” của Phương Anh
Trang 12TIẾT 3,4 : LUYỆN VIẾT BÀI VĂN TỰ SỰ KẾT HỢP VỚI MIÊU TẢ VÀ BIỂU CẢM
I Mục tiêu:
1 Phẩm chất:
- Biết sống nhân ái, thể hiện trách nhiệm của bản thân đối với cộng đồng
- Rút ra được bài học nhận thức và hành động đúng đắn cho bản thân
2 Năng lực:
- Hiểu được quy trình viết một bài văn tự sự kết hợp với miêu tả và biểu cảm
- Bước đầu biết viết một bài văn tự sự có kết hợp với miêu tả và biểu cảm
II Chuẩn bị
1 Giáo viên: Kế hoạch bài dạy, SGK, máy tính, máy chiếu, sơ đồ tư duy, giấy A0, bút dạ,
2 Học sinh: SGK, bài soạn, hoàn thành trước các phiếu học tập theo hướng dẫn của GV
III Tiến trình dạy học:
phương tiện HOẠT ĐỘNG 1: KHỞI ĐỘNG (10 phút)
* Mục tiêu:
+ Huy động, kích hoạt tri thức
nền về kiểu VBTS đã được
học.
+ Tạo hứng thú khởi đầu tiết
học
* YCCĐ:
+ Hiểu được đặc điểm văn tự
sự: ngôi kể, lời kể
+ Bước đầu có ý thức vận
dụng yếu tố miêu tả và biểu
cảm trong viết bài văn tự sự.
Có định hướng thiết thực rèn
HS nhắc lại kiến thức cơ bản về văn tự sự đã học: Khái niệm, ngôi kể, ngôn ngữ, cốt truyện, nhân vật… - Kỹ thuật sơ đồ tư duy
- PP Dạy học hợp tác
- PP thuyết trình
Trang 13luyện khả năng viết cho bản
thân
HOẠT ĐỘNG 2: KHÁM PHÁ QUY TRÌNH VIẾT (40 phút)
phương tiện
* Mục tiêu:
+ Đề xuất được quy trình tạo
lập văn bản nghị luận (dạng
viết)
+ Hiểu được ý nghĩa các bước
trong quy trình viết văn nghị
luận
+ Vận dụng được các bước của
quy trình viết văn tự sự có yếu
tố miêu tả và biểu cảm
* YCCĐ:
+ Xác định được chủ đề và cấu
trúc của văn bản mẫu
+ Nêu được các bước tạo lập
văn bản tự sự (dạng viết)
+ Giải thích được nội dung, ý
nghĩa của từng bước quy trình
viết văn tự sự.
+ Lựa chọn được chuyện để kể
và lập được dàn ý bài văn tự
sự.
+ Viết được một đoạn văn tự
sự có kết hợp với yếu tố miêu
tả và biểu cảm.
(1) GV cho một số tình huống cụ thể, Hs lựa chọn PTBĐ và kiểu bài phù hợp với các tình huống đó:
- Hs tự lựa chọn kiểu bài văn phù hợp nhất dưới sự định hướng của GV.
- Từ các đề bài trên, GV yêu cầu các nhóm phác thảo được
các đặc điểm cơ bản của bài văn tự sự có kết hợp yếu tố miêu
tả và biểu cảm.
? Chủ đề của bài văn tự sự
? Xác định bố cục bài văn tự sự, nhiệm vụ và nội dung từng phần?
? Chỉ ra các sự việc chính của câu chuyện
? Xác định các yếu tố miêu tả và biểu cảm trong bài văn và vai trò của chúng trong bài văn
(2) GV hướng dẫn HS xác định quy trình viết một bài văn tự sự có kết hợp yếu tố miêu tả và biểu cảm.
? Em hãy thử đề xuất quy trình viết một bài văn tự sự có sử dụng yếu tố miêu tả và biểu cảm
- GV định hướng quy trình viết văn tự sự:
(1) Xác định chuyện định kể (2) Xác định các sự việc chính (3) Xác định thái độ của người viết (4) Vận dụng hợp lí yếu tố miêu tả và biểu cảm (5) Xác định ý nghĩa/ bài học rút ra từ câu chuyện (6) Lập dàn ý
- PP Dạy học đàm thoại, gợi mở
- Kĩ thuật thảo luận nhóm
- PP Dạy học hợp tác
- PP phát vấn
- PP Dạy học hợp tác
- Kĩ thuật sơ đồ tư duy
Trang 143) Phác thảo dàn ý bài văn tự sự theo một chủ đề tự chọn
+ Hs lựa chọn một chủ đề: Một trải nghiệm đáng nhớ của em/ Đóng vai nhân vật kể lại câu chuyện
+ Xác định sự việc chính, ngôi kể, lời kể
+ Dự kiến đưa yếu tố miêu tả và biểu cảm vào bài văn + Lập dàn ý cho bài văn tự sự có kết hợp yếu tố miêu tả và biểu cảm theo chủ đề đã lựa chọn.
(4) Thực hành viết một số đoạn văn tự sự kết hợp yếu tố miêu tả, biểu cảm theo dàn ý đã xây dựng:
- HS làm việc độc lập, viết đoạn VBTS tự chọn
- Đại diện 2 HS đọc lại đoạn văn vừa viết thực hành của mình Cả lớp thảo luận GV nhận xét, định hướng sửa chữa.
HS ghi chép và sửa chữa dàn ý, đoạn văn trên cơ sở góp ý của
- Kĩ thuật sơ đồ tư duy hoặc bốn
ô vuông
HOẠT ĐỘNG 3: VIẾT BÀI (40 phút)
phương tiện
* Mục tiêu:
+ Bước đầu viết được bài văn
tự sự có kết hợp yếu tố miêu tả
và biểu cảm.
+ Đánh giá và tự đánh giá về
một bài văn tự sự
* YCCĐ:
+ Viết được một bài văn tự sự
có sử dụng yếu tố miêu tả và
biểu cảm, có cấu trúc chặt chẽ;
sử dụng hợp lí ngôi kể, lời kể
+ Dung lượng bài viết không
quá 2 trang
+ Nhận biết và sửa chữa được
các lỗi của bài viết; chủ động
tìm kiếm sự giúp đỡ của GV và
bạn trong lớp khi gặp khó khăn
(1) HS thực hành viết bài văn tự sự theo dàn ý đã lập ở hoạt động 2:
- GV quan sát, nhắc nhở HS nghiêm túc viết bài (có sản phẩm đánh giá thường xuyên)
(2) GV thu bài và đánh giá, nhận xét
(3) Giáo viên hướng dẫn học sinh chuyển bài viết của mình
thành bài phát biểu và xây dựng kịch bản phát biểu để thực hiện tiết học luyện nói
- PP thực hành luyện tập
- PP vấn đáp
- PP tranh luận