TIẾT 88. Nhin ve von van hoa dan toc

- Theo từ điển tiếng việt: Văn hoá là : “ tổng thể nói chung những giá trị vật chất và tinh thần do con người sáng tạo ra trong quá trình lịch sử” Ví dụ : văn hóa ẩm thực, văn hoá mặc, v

TIẾT 88

I TÌM HIỂU CHUNG

.

Cần lưu ý điều

gì về tác giả, tác phẩm ?

1 Tác giả.

- Trần Đình Hượu( 1926 – 1995)

- Quê: xã Võ Liệt – Thanh Chương- Nghệ An.

+ Đến hiện đại từ truyền thống

+ Các bài giảng về tư tưởng phương Đông

2 Tác phẩm :

Văn bản được trích từ công trình

“Đến hiện đại từ truyền thống”, bài “Về vấn đề tìm đặc sắc văn hóa dân tộc” mục 5, phần II

II Đọc hiểu văn bản.

1 Đọc

Kĩ, chậm, đúng ngữ điệu Chú ý hệ thống luận điểm, chi tiết cốt lõi, từ ngữ văn bản

2 Tìm hiểu văn bản

2.1 Khái niệm về vốn văn hoá

- Theo từ điển tiếng việt: Văn hoá là :

“ tổng thể nói chung những giá trị vật chất và tinh thần do con người sáng tạo ra trong quá trình lịch sử”( Ví dụ : văn hóa ẩm thực, văn hoá mặc, văn hoá ứng xử, văn hoá đọc )

văn hoá

là gì?

a Đặc điểm cuả vốn văn hoá.

* Quan niệm sống, lí tưởng, cái đẹp của

người Việt Nam.

Tác giả đã phân tích đặc điểm của vốn

văn hoá dân tộc trên những phương diện

Thiết thực, yên phận thủ thường, không

mong gì cao xa, khác thường hơn người

- Quan niện về lí tưởng sống (ứng xử, giao tiếp cộng đồng, tập quán.)

+ Chuộng con người hiền lành, tình

nghĩa.

+ Không chuộng trí mà cũng không

chuộng dũng.

+ Tâm trí dân có bụt( cứu giúp), có

thần( uy linh bảo quốc hộ dân

+ Ca tụng sự khôn khéo(ăn cỗ đi trước

lội nước theo sau,biết thủ thế, giữ mình

, gỡ được tình thế khó khăn) Những cái

khác bản thân: không dễ hoà hợp

nhưng cũng không cự tuyệt đến cùng.

- Quan niệm về cái đẹp:

+ Không háo hức tráng lệ, huy hoàng

+ Không say mê huyền ảo, kì vĩ

+ Chuộng màu sắc : dịu dàng, thanh nhã, ghét sặc sỡ

+ Qui mô: Chuộng vừa khéo, xinh, vừa phải.+ Giao tiếp: Chuộng hợp tình, hợp lí

+ Ăn mặc: Không chuộng sự cầu kì

=> Hướng vào vẻ đẹp dịu dàng, thanh

lịch, duyên dáng, qui mô vừa phải

Suy nghĩ của anh chị về con người Việt Nam ?

Người Việt Nam:

Chuộng thiết thực hơn mơ mộng

Khi gặp khó khăn, bất trắc trong cuộc sống thì biết linh hoạt, tìm cách tháo gỡ

Trong cuộc sống cộng đồng, làm

ăn, giao tiếp thường có

sự dung hoà với nhau

Gương mặt của văn hoá Việt Nam trong quá khứ

Văn hoá nông nghiệp định cư, không

có nhu cầu lưu chuyển, trao đổi,

không có kích thích của đô thị Tế

bào của xã hội là nông nghiệp nhỏ, đơn vị tổ chức xã hội là làng Đó là

văn hoá người việt, văn hoá vốn có

từ lâu đời -> còn nhiều khó khăn và bất trắc trong cuộc sống.

HẾT TiẾT 1

hoá truyền thống của Việt

Nam? Người Việt đã tiếp

nhận tư tưởng của tôn giáo

này theo hướng nào để tạo

nên bản sắc văn hoá dân

tộc?

Tôn giáo

Nho giáo

Phật giáo

Đạo giáo)

Chọn lọc, tinh luyện để thành bản sắc của dân tộc mình

Nhân nghĩa của Khổng Tử:

Nhân: Lòng yêu thương đối với

muôn loài vạn vật;

Nghĩa: Cư xử với mọi người công

bình theo lẽ phải ->Nguyễn Trãi

Nhân nghĩa :

Việc nhân nghĩa cốt ở yên dân

Quân điếu phạt trước lo trừ bạo

Bình Ngô đại cáo

Con đường hình thành bản sắc văn hoá dân tộc Việt Nam?

Con đường hình thành bản sắc văn hoá dân tộc: + Vốn tự có, khả năng chiếm

văn hoá dân tộc.

III Luyện tập.

Bài 2,3 SGK tr 162

a Theo anh chị, nét đẹp văn hoá gây ấn tượng nhất trong những ngày tết nguyên đán của Việt Nam là gì? Trình bày những hiểu biết và quan điểm của anh chị về vấn đề này?

a Tống cựu nghênh tân( tiễn năm cũ qua đón năm mới đến): cuối năm quét dọn sạch

sẽ nhà cửa, sân ngõ, vứt bỏ những thứ rác rưởi, cùng làng xóm dọn dẹp nhà thờ, đình chùa, tắm giặt, cắt tóc, may sắm quần áo mới, trang trí bàn thờ, lau chùi bàn ghế, ấm chén

Hái lộc, xông nhà, chúc tết, mừng tuổi: ai cũng hy

vọng một năm mới tài lộc dồi dào, làm ăn thịnh vượng, mạnh khỏe tiến bộ, thành đạt hơn năm cũ Lộc tự nhiên đến, đi hai lộc (chỉ là một cành non ở đình chùa, ở chốn tôn nghiêm mang về nhà), tự mình xông nhà hoặc dặn trước người "Nhẹ vía" mà mình thích đến xông nhà

Bạn nào vinh dự được người khác mời đến xông thì

nên chú ý, chớ có sai hẹn sẽ xúi quẩy cả năm đối với gia đình người ta và cả đối với bạn Nhiều người không tin tục xông nhà nhưng cũng phải dè dặt, chưa dám

đến nhà ai sớm, sợ trong năm mới gia đình người ta

xảy ra chuyện gì không hay đổ tại mình "Nặng vía"

Tục xông nhà chỉ tính người đầu tiên đến nhà, từ người thứ hai trở đi không tính

Sau giao thừa có tục mừng tuổi chúc Tết Trước

hết con cháu mừng tuổi ông bà, cha mẹ Ông bà cha

mẹ cùng chuẩn bị một ít tiền để mừng tuổi cho con cháu trong nhà và con cháu hàng xóm láng giềng, bạn

bè thân thích Lời chúc có ca có kệ hẳn hoi nhưng xem người ta thích nhất điều gì thì chúc điều đó, chúc sức khoẻ là phổ biến nhất xưng hô hợp với lứa tuổi

và quan hệ thân thuộc Chúc Tết những người trong năm cũ gặp rủi ro tai hoạ thì động viên nhau "Của đi thay người", "Tai qua nạn khỏi", nghĩa là ngay trong cái hoạ cũng tìm thấy cái phúc, hướng về sự tốt lành

Quanh năm làm ăn vất vả, ít có điều kiện qua lại thăm hỏi nhau, nhân ngày Tết đến chúc mừng nhau, gắn bó tình cảm thật là đặm đà ý vị; hoặc điếu thuốc miếng trầu, hoặc chén trà

ly rượu, chẳng tốn kém là bao

Cũng vào dịp đầu xuân, người có chức tước

khai ẩn, học trò sĩ phu khai bút, nhà nông khai canh, thợ thủ công khai công, người buôn bán

mở hàng lấy ngày

b Theo anh chị hủ tục cần bài trừ

trong ngày lễ tết ở Việt Nam là gì?

b Hủ tục cần bài trừ: Kiên quyết chống tệ liên hoan

ăn uống, lãng phí, lối sống bê tha, rượu chè, cờ bạc,

mê tín dị đoan, giữ gìn trật tự an toàn xã hội và vệ sinh công cộng

Phối hợp chặt chẽ với ngành Tài chính, Công an làm tốt công tác quản lý thị trường, chống bọn đầu cơ, tích trữ, nâng giá, buôn gian, bán lậu, sản xuất mua bán hàng giả, nghiêm cấm việc sản xuất pháo và nấu rượu lậu,

Quản lý chặt chẽ các đối tượng hình sự, hoặc tập trung đưa đi cải tạo, kiên quyết trừng trị bọn lưu manh càn quấy, ngăn chặt việc đốt pháo bừa bãi hoặc ném pháo vào những người đi đường và những nơi đông đúc

Củng cố: Con đường hình thành bản sắc văn hoá dân tộc

Giá trị văn hoá dân tộc Việt NamDung hoà