Giáo án Ngữ văn 12: Tây tiến

Giáo án Ngữ văn 12: Tây tiến

TrườngưTHPTưMạcưđĩnhưchi

Taây Tieán (Quang Duõng)

Néi dung tr×nh bµy ë hai tiÕt häc

1 Tác giả

2 Hoàn cảnh sáng tác

3 Bố cục

1 Nhớ về miền đất dữ dội , gắn liền với quãng đời

chiến đấu gian khổ

Phương pháp giảng dạy

• Chia sẻ với cả lớp

• Các bạn trong lớp là người bạn phản

hồi tích cực

• Giáo viên chốt ý .

I Giới thiệu chung

 1947 ông là đại đội tr ởng của đoàn

quân Tây Tiến.

 Đa tài: Làm thơ, viết văn, vẽ tranh,

là nhà thơ tài hoa, yờu nước

I Giới thiệu chung

2 Hoàn cảnh sáng tác

 “Tây Tiến” là tên một đơn vị bộ đội được thành lập năm

1947,có nhiệm vụ phối hợp với bộ đội Lào đánh tiêu hao lực lượng Pháp, bảo vệ biên giới Việt –Lào và vùng Tây Bắc nước ta.

 Địa bàn hoạt động của “Tây Tiến” khá rộng, từ Châu

Mai,Châu Mộc sang Sầm Nưá rồi vòng về Thanh Hoá.

I Giới thiệu chung

 Quang Dũng là đại đội trưởng trong đoàn quân TT Chiến

sĩ TT phần đông là người Hà Nội.Tuy chiến đấu trong hoàn cảnh vô cùng gian khổ,địa bàn hoạt động hiểm trở,vật chất thiếu thốn,bệnh tật hoành hành…nhưng các anh vẫn phơi phới tinh thần lãng mạn anh hùng.

 1948, Quang Dũng chuyển sang đơn vị khác Nhớ đơn vị

cũ,Quang Dũng viết “Tây Tiến ” tại Phù Lưu Chanh (Hà Tây) nhân dịp Đaị hội toàn quân liên khu ba Lúc đầu bài thơ có tên là “Nhớ Tây Tiến”

I Giới thiệu chung

3 Bố cục (4 phần):

 Cõu 1-14: Nỗi nhớ về một miền đất dữ dội

gắn liền với quãng đời chiến đấu gian khổ

 Cõu 15-22: Những kỉ niệm của đời chiến sĩ

 Cõu 23-30: Hình ảnh đoàn quân Tây Tiến

 Cõu 31-34: Lời thề thiêng liêng của ng ời

II Nội dung chớnh

gắn liền với quãng đời chiến

đấu gian khổ

II.Nội dung chính

1 Nỗi nhớ về một miền đất dữ dội gắn liền với

quãng đời chiến đấu gian khổ

a Giụựi thieọu khaựi quaựt noói nhụự

“Tõy tiến ơi!”: tiếng gọi thiết tha

“rừng nỳi” vựng Tõy Bắc

“Nhớ”

“chơi vơi” khụng thể định hỡnh và định lượng

 Cõu cảm + điệp từ + từ lỏy + vần “ơi” nhấn mạnh nỗi

nhớ mờnh mang, ngàn trựng tha thiết

II Nội dung chớnh

II.Nội dung chính

1 Nỗi nhớ về một miền đất dữ dội gắn liền với

quãng đời chiến đấu gian khổ

B, Rừng nỳi Tõy Bắc trong nỗi nhớ của nhà thơ

b1 Thiờn nhiờn hoang vu, hựng vĩ và hiểm trở.

Địa danh xa lạ:

Sài Khao Mường LỏtMường HịchMai Chõu

II Nội dung chớnh

Liệt kờ những vựng đất xa xụi, hoang vu, hẻo lỏnh, xa ngỏi.

1 Nỗi nhớ về một miền đất dữ dội gắn liền với

quãng đời chiến đấu gian khổ

b Rừng nỳi Tõy Bắc trong nỗi nhớ của nhà thơ

b1 Thiờn nhiờn hoang vu, hựng vĩ và hiểm trở.

Thời tiết khắc nghiệt:

Sương lấpMưa xa khơi

II Nội dung chớnh

Tả thực

Sương dày đặc Mưa mịt mự

I Nội dung chính

• Anh (chị) hãy tìm những câu thơ miêu tả sự hiểm trở,

hùng vĩ của núi rừng Tây Bắc ? Điều đó có ý nghĩa như thế nào trong việc tả thực cuộc hành trình của những người lính Tây Tiến ?

• HS Thảo luận và phát biểu

b Rừng núi Tây Bắc trong nỗi nhớ của nhà thơ

b1 Thiên nhiên hoang vu, hùng vĩ và hiểm trở.

Địa thế hiểm trở:

Dốc: khúc khuỷa >< thăm thẳmNgàn thước: lên cao >< xuống

II Nội dung chính

 Phép điệp + NT đối lập + từ láy + phép nhân hóa + ngôn ngữ tạo hình + nhiều tiếng thanh trắc diễn tả những dốc đèo vô tận, quanh co, gấp khúc, núi cao chót vót, vực sâu thăm thẳm

1 Nỗi nhớ về một miền đất dữ dội gắn liền với

quãng đời chiến đấu gian khổ

B, Rừng nỳi Tõy Bắc trong nỗi nhớ của nhà thơ

b1 Thiờn nhiờn hoang vu, hựng vĩ và hiểm trở.

Thiờn nhiờn hoang dó:

1 Nỗi nhớ về một miền đất dữ dội gắn liền với

quãng đời chiến đấu gian khổ

b Rừng nỳi Tõy Bắc trong nỗi nhớ của nhà thơ

B2 Sự gian khổ của người lớnh trờn đường hành quõn.

Người lớnh Tõy Tiến:

Dói dầu – khụng bước -> tả thực -> biGục lờn sỳng mũ bỏ quờn đời

II Nội dung chớnh

gian khổ

hi sinh

 Gian khổ tột cựng, hào hựng tột bậc = lũng yờu nước

I.Nội dung chính

• Anh (chị) hãy tìm ra những nét thơ mộng mang

đậm hương vị cuộc sống của thiên nhiên núi rừng Tây Bắc ?

• HS Thảo luận và phát biểu

1 Nỗi nhớ về một miền đất dữ dội gắn liền với

quãng đời chiến đấu gian khổ

b Rừng nỳi Tõy Bắc trong nỗi nhớ của nhà thơ

b2 Thiờn nhiờn TB thơ mộng mang hương vị cuộc

sống.

Thiờn nhiờn thơ mộng:

“Hoa về” : hương hoa lan tỏa

II Nội dung chớnh

1 Nỗi nhớ về một miền đất dữ dội gắn liền với

quãng đời chiến đấu gian khổ

b Rừng nỳi Tõy Bắc trong nỗi nhớ của nhà thơ

b2 Thiờn nhiờn TB thơ mộng mang hương vị cuộc

sống

Thiờn nhiờn thơ mộng:

“nhà ai … mưa xa khơi”: những nếp nhà ẩn hiện trong màn mưa

II Nội dung chớnh

Hỡnh ảnh thi vị, lóng mạn, cõu thơ nhiều õm tiết mang

thanh bằng, õm điệu trầm lắng

=>Cảnh vật lung linh huyền ảo

1 Nỗi nhớ về một miền đất dữ dội gắn liền với

quãng đời chiến đấu gian khổ

1 Rừng nỳi Tõy Bắc trong nỗi nhớ của nhà thơ

b3 Thiờn nhiờn TB thơ mộng mang hương vị cuộc

sống

Hương vị cuộc sống:

“cơm lờn khúi”

II Nội dung chớnh

Bữa cơm núng

I Nội dung chính

1 Nỗi nhớ về một miền đất dữ dội gắn liền với

quãng đời chiến đấu gian khổ

b Rừng nỳi Tõy Bắc trong nỗi nhớ của nhà thơ

b3 Thiờn nhiờn TB thơ mộng mang hương vị cuộc

sống.

Hương vị cuộc sống:

“mựa em thơm nếp xụi”-> điễn đạt tài hoa

II Nội dung chớnh

Mựa lỳa chớnMựa nếp thơm

 cuộc sống bỡnh dị + tỡnh quõn dõn ấm ỏp -> lạc quan

=> Vẻ đẹp tõm hồn người lớnh

Sơ kết

• Vẻ đẹp thiên nhiên Tây Bắc và người lính Tây Tiến

được thể hiện bằng bút pháp vừa đậm chất hiện thực vừa mang màu sắc lãng mạn

• Sự kết hợp linh hoạt giữa thanh bằng và thanh trắc tạo

nên tính nhạc; ngôn ngữ giàu chất tạo hình -> trong

thơ có họa

 Hồn thơ mạnh mẽ + tài hoa của người chiến sĩ – thi sĩ

Quang Dũng

II Nội dung chính

2 Những Kỉ niệm đời chiến sĩ.

II Phân tích

II Nội dung chính

II Nội dung chính

• Anh (chị) hãy cho biết bốn câu thơ đầu

Tác giả miêu tả cảnh tượng gì ? Cách miêu tả

có gì đặc sắc ?

HS Thảo luận và phát biểu

2 Những Kỉ niệm đời chiến sĩ

A, Đoạn thứ hai mở ra một thế giới khác của Tây Bắc: một

Tây Bắc tươi mát, mĩ lệ, tài hoa và duyên dáng.

Hình ảnh của một đêm liên hoan văn nghệ thắm tình quân dânRất thực mà cũng không kém phần mơ mộng

bất ngờ, bừng sáng, tưng bừng

“Bừng”

cuộc sống vất vả gian truân của người

II Nội dung chính

2 Những Kỉ niệm đời chiến sĩ

Nét vui vẻ, tinh nghịch của những người lính, niềm mơ ước

về một tương lai tươi sáng.

“Kìa em” thể hiện sự trầm trồ, bất ngờ đến ngỡ ngàng cùng niềm vui chào đón Có hai cách hiểu

Các cô gái ở địa phương nơi các anh đóng quân đến góp vui văn nghệ cho thắm tình quân dân

Các chàng lính trẻ tinh nghịch đóng giả gái cho đêm hội trại thêm vui

II Nội dung chính

2 Những Kỉ niệm đời chiến sĩ

Nét vui vẻ, tinh nghịch của những người lính, niềm mơ ước

về một tương lai tươi sáng Trong niềm vui của đêm hội trại, các chiến sĩ đã thả hồn mình theo tiếng khèn, tiếng nhạc.

“Nhạc về Viên Chăn xây hồn thơ”

Tâm hồn người lính tràn đầy ý thơ, họ mơ

về ngày mai, một ngày không xa, sẽ được chung vui nhảy múa trong cảnh hoà bình

II Nội dung chính

06/26/24 33

2 Những Kỉ niệm đời chiến sĩ

B, Rừng núi Tây Bắc trong buổi chiều giăng mắc

Trong bức tranh, mọi đường nét hình ảnh đều không rõ

nét, lung linh, mơ màng.

Một buổi chiều sương khói, mang sắc màu huyền thoại bí ẩn phảng phất nỗi buồn

Thân lau lả lướt, mềm mại…

Dòng nước chảy xiết, điểm xuyết bởi “hoa đong đưa”

Con thuyền độc mộc đơn côi với dáng người huyễn hoặc

II Nội dung chính

 Nhịp thơ tinh tế hơn, lãng mạn hơn Hình ảnh dáng người mờ ảo trong sương chiều Châu Mộc gợi nỗi

buồn hiu hắt, cộng thêm “hồn lau nẻo bến bờ” lại càng làm cho không gian giống như một bức tranh lụa cổ

pha sắc lạnh.

3 Chân dung người chiến binh Tây Tiến.

II Nội dung chính

• GV: Gọi HS đọc diễn cảm đoạn thơ thứ ba.

3 Chân dung người chiến binh Tây Tiến

A, Người lính và hiện thực khắc khổ, sự hi sinh anh dũng.

Quang Dũng, những câu thơ mang nghi án văn chương

Quang Dũng, những vần thơ tuyệt bút về chân dung người lính.

Ki ểu mơ mộng tiểu tư sản, bi luỵ hay vẻ dẹp chân giá ?

Kì hình dị tướng hay dáng vẻ tiều tuỵ

“không mọc tóc” : bệnh sốt rét rừng…

II Nội dung chính

3 Chân dung người chiến binh Tây Tiến

b Người lính vẻ đẹp lãng mạn, hào hoa.

“ Đêm mơ Hà Nội dáng kiều thơm”

So sánh: “Cỏ mềm thơm mãi dấu chân em” (N Đ.Thi)

Vất vả, dữ dội là thế mà không vơi lãng mạn

Một thoáng kỉ niệm êm đềm ấy như tiếp thêm sức mạnh cho họ trong cuộc chiến đấu, giống như một bóng cây mát, một miếng nước ngọt đối với người khách bộ hành trên sa mạc…

II Nội dung chính

 Suy cho cùng, thước đo phẩm giá của mỗi

người chưa phải là ở chỗ mộng mơ, thương nhớ

mà cái chính là ở hành động Giữa núi rừng miền Tây hoang vu, vô cùng khắc nghiệt ấy, nếu người lính không biết thi vị hoá cuộc sống vì một mục đích cao xa hơn thì họ sẽ bị chết chìm trong hiện thực trước khi gục ngã trước kẻ thù.

3 Chân dung người chiến binh Tây Tiến

C, Người lính tinh thần chiến đấu, hi sinh anh dũng.

Dẫu cho thiếu thốn, kham khổ là vậy, nhưng đối lập với

dáng vẻ tiều tuỵ của người lính Tây Tiến là vẻ đẹp của

tâm hồn, của ý chí ngời sáng.

“Mắt trừng gửi mộng qua biên giới”

“ Rải rác biên cương …khúc độc hành”

“dữ oai hùm”

II Nội dung chính

Oai phong, lẫm liệt

06/26/24 39

3 Chân dung người chiến binh Tây Tiến

C, Người lính tinh thần chiến đấu, hi sinh anh dũng.

Nh ững người lính lúc sống mang lí tưởng cao đẹp như vậy, khi

ra đi cũng rất đỗi hào hùng Trong bài không ít lần Quang

Dung đề cập đến sự hi sinh, nhưng lần nào ông cũng dành

cho họ những vần thơ thanh giản và kiêu hùng nhất.

Ông đã dành những câu văn trang trọng nhất

để tả thực sự hi sinh của người lính Tây Tiến

“Áo bào thay chiếu anh về đất Sông Mã gầm lên khúc độc hành”

II Nội dung chính

•Cách nói ngược: “Áo bào…”

•Cách nói giảm (khinh ngữ): “ về đất”

 Người lính Tây Tiến tự nguyện hi sinh một cách âm

thầm lặng lẽ cho Tổ Quốc Họ cống hiến “đời xanh” một

cách vô danh, họ anh hùng mà không tự biết mình là anh hùng.

Sự hi sinh của các anh thanh thản như sự trở về với cội

nguồn “lá rụng về cội” Đất mẹ như giang rộng cánh tay

đón những đứa con trung hiếu vào lòng.

Trước sự hi sinh thầm lặng đó, chỉ có con sông Mã như một chứng nhân, giờ đây thay mặt đồng đội, thay mặt quê

hương, thay mặt những người còn sống cất lên khúc nhạc trầm hùng đưa tiến người chiến binh Tây Tiến về đất.

II Nội dung chính

Áo bào thay chiếu anh về đất

II Nội dung chớnh

3 Lời thề thiêng liêng của ng ời chiến sĩ

HS đọc diễn cảm khổ thơ cuối.

II Nội dung chính

3 Lêi thÒ thiªng liªng cña ng êi chiÕn sÜ

• NhÞp th¬ chËm, giäng th¬ buån, nh ng linh hån cña ®o¹n th¬ vÉn ngêi

s¸ng nÐt bi hïng §ã lµ tinh thÇn nhÊt khø bÊt phôc hoµn “ nhÊt khø bÊt phôc hoµn” ”.

• So s¸nh víi hai c©u th¬ cña NguyÔn §×nh Thi:

“ nhÊt khø bÊt phôc hoµn” Ng êi ra ®i ®Çu kh«ng ngo¶nh l¹i

Sau l ng thÒm n¾ng l¸ r¬i ®Çy”.

Hay h×nh ¶nh ng êi li kh¸ch trong th¬ cña Th©m T©m

“ nhÊt khø bÊt phôc hoµn” Li kh¸ch ! li kh¸ch ! Con ® êng nhá

ChÝ nhín ch a vÒ bµn tay kh«ng,

Th× kh«ng bao giê nãi trë l¹i

II Nội dung chớnh

3 Lời thề thiêng liêng của ng ời chiến sĩ

+ “ nhất khứ bất phục hoàn”.mùa xuân ấy ,”. vừa là điểm mốc khởi đầu cho chuyến đi “ nhất khứ bất phục hoàn”.không

binh Tây Tiến ngày nào Những ng ời lính mãi mãi tuổi hai m ơi + Câu thơ cuối ngắt đ ợc ngắt làm đôi nh tiếng nấc nghẹn ngào, vần trắc của từ “ nhất khứ bất phục hoàn”.Nứa”. nh một dấu chấm lặng đi để rồi bồi hồi xúc

động khẳng định “ nhất khứ bất phục hoàn”.chẳng về xuôi”.

=> “ nhất khứ bất phục hoàn”.Tây Tiến mùa xuân ấy”. đã thành một thời điểm một đi không trở lại, một vết chạm khắc vào lịch sử đấu tranh vệ quốc vĩ đại của dân tộc ta Lời ớc hẹn cũng là lời thề sắt đá, danh dự của anh bộ

đội cụ Hồ

KÕt­luËn

KÕt­luËn

KÕt­luËn

KÕt­luËn

KÕt­luËn

Cñng cè – dÆn dß

GV: Cho HS xem tranh có hình ảnh liên quan đến nội dung tác phẩm vừa học.

HS: Bằng sự liên tưởng của mình, các em

sẽ đọc những câu thơ trong bài có liên

quan đến bức tranh.

Người ở nhóm nào đọc được được đúng, nhanh, nhiều nhất nhóm đó sẽ chiến thắng