- Những vật liệu mượn từ thực tại – những cái đã có rồi thể hiện trong bài thơ chính là hiện thực ác liệt của chiến tranh trên tuyến đường Trường Sơn; - Điều mới mẻ thể hiện trong bà[r]
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
LONG AN
KỲ THI TUYỂN SINH LỚP 10 NĂM HỌC 2019-2020 Môn thi: NGỮ VĂN (Chuyên)
Ngày thi: 05/6/2019
Thời gian làm bài: 150 phút (Không kể thời gian phát đề)
(Đề thi có 01 trang gồm 02 câu)
- Câu 1 (4,0 điểm)
“Lần đầu tiên trong lịch sử Việt Nam và có lẽ cả thế giới, có một vị Chủ tịch nước lấy chiếc nhà sàn nhỏ bằng gỗ bên cạnh chiếc ao làm “cung điện” của mình Quả như một câu chuyện thần thoại, như câu chuyện về một vị tiên, một con người siêu phàm nào
đó trong cổ tích Chiếc nhà sàn đó cũng chỉ vẻn vẹn có vài phòng tiếp khách, họp Bộ Chính trị, làm việc và ngủ, với những đồ đạc rất mộc mạc đơn sơ Và chủ nhân chiếc nhà sàn này cũng trang phục hết sức giản dị, với bộ quần áo bà ba nâu, chiếc áo trấn thủ, đôi dép lốp thô sơ như của các chiến sĩ Trường Sơn đã được một tác giả phương Tây ca ngợi như một vật thần kì Hằng ngày, việc ăn uống của Người cũng rất đạm bạc, với những món ăn dân tộc không chút cầu kì, như cá kho, rau luộc, dưa ghém, cà muối, cháo hoa.”
(Theo Lê Anh Trà, Phong cách Hồ Chí Minh, Ngữ văn 9, tập 1, trang 6)
Đoạn văn trên nhắc đến đức tính gì trong phong cách Hồ Chí Minh? Trình bày sự hiểu biết của em về đức tính đó bằng một bài văn
Câu 2 (6,0 điểm)
“Tác phẩm nghệ thuật nào cũng xây dựng bằng những vật liệu mượn ở thực tại Nhưng nghệ sĩ không những ghi lại cái đã có rồi mà còn muốn nói một điều gì mới mẻ.’’
(Nguyễn Đình Thi, Tiếng nói văn nghệ, Ngữ văn 9, tập 2, trang 12-13)
Bằng sự hiểu biết của mình về tác phẩm Bài thơ về tiểu đội xe không kính của nhà
thơ Phạm Tiến Duật, em hãy làm sáng tỏ nhận định trên
-HẾT -
Cán bộ coi thi không giải thích gì thêm
Họ và tên thí sinh:……….Số báo danh:…………Chữ ký:………
Chữ ký cán bộ coi thi 1:………
Chữ ký cán bộ coi thi 2:………
ĐỀ CHÍNH THỨC
Trang 2SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
LONG AN
KÌ THI TUYỂN SINH LỚP 10 NĂM HỌC 2019 - 2020 Môn thi: NGỮ VĂN (Chuyên)
Thời gian làm bài: 150 phút (Không kể thời gian giao đề)
(Hướng dẫn chấm gồm 04 trang)
-
HƯỚNG DẪN CHẤM THI
I HƯỚNG DẪN CHUNG
1 Giám khảo cần nắm vững các yêu cầu của hướng dẫn chấm để đánh giá đúng, tổng quát bài làm của thí sinh, tránh đếm ý cho điểm
2 Giám khảo cần linh hoạt, chủ động trong việc vận dụng đáp án và thang điểm (do đặc trưng bộ môn Ngữ Văn); khuyến khích những bài văn có cảm xúc, sáng tạo và
có chất văn
3 Điểm toàn bài là tổng điểm hai câu (10 điểm)
II ĐÁP ÁN VÀ THANG ĐIỂM
Câu 1 “Lần đầu tiên trong lịch sử Việt Nam và có lẽ cả thế giới, có một vị Chủ
tịch nước lấy chiếc nhà sàn nhỏ bằng gỗ bên cạnh chiếc ao làm “cung điện”
của mình Quả như một câu chuyện thần thoại, như một câu chuyện về một vị
tiên, một con người siêu phàm nào đó trong cổ tích Chiếc nhà sàn đó cũng chỉ
vẻn vẹn có vài phòng tiếp khách, họp Bộ Chính trị, làm việc và ngủ, với những
đồ đạc rất mộc mạc và đơn sơ Và chủ nhân chiếc nhà sàn này cũng trang phục
hết sức giản dị, với bộ quần áo bà ba nâu, chiếc áo trấn thủ, đôi dép lốp thô sơ
như của các chiến Trường Sơn đã được một tác giả phương Tây ca ngợi như
một vật thần kì Hằng ngày, việc ăn uống của Người cũng rất đạm bạc, với
những món ăn dân tộc không chút cầu kì, như cá kho, rau luộc, dưa ghém, cà
muối, cháo hoa.”
(Theo Lê Anh Trà – Phong cách Hồ Chí Minh, Ngữ văn 9, tập 1, trang 6)
Đoạn văn trên nhắc đến đức tính gì trong phong cách Hồ Chí Minh? Trình bày sự
hiểu biết của em về đức tính đó bằng một bài văn
4,0 điểm
1 Yêu cầu về kĩ năng: Biết cách làm bài văn nghị luận xã hội, kết cấu chặt
chẽ, mạch lạc, không mắc lỗi về chính tả, dùng từ, ngữ pháp
2 Yêu cầu về kiến thức: Có thể đưa ra những ý kiến riêng và trình bày theo
nhiều cách nhưng cần hợp lí, có sức thuyết phục; cần đảm bảo một số ý cơ
bản sau:
0,5
3,5
b Hiểu về đức tính giản dị (giải thích): giản dị là cách sống không cầu kì, xa
hoa, đua đòi, phung phí; cách sống sao cho phù hợp với hoàn cảnh xã hội,
hoàn cảnh cá nhân
0,25
ĐỀ CHÍNH THỨC
Trang 3c Bàn luận
- Biểu hiện của đức tính giản dị Sự giản dị thể hiện ở nhiều khía cạnh khác
nhau như:
+ Cách sử dụng vật chất
+ Qua lời ăn tiếng nói hằng ngày; Cách hành xử và thể hiện bản thân…
- Tính giản dị rất cần thiết trong cuộc sống (vai trò):
+ Tính giản dị khiến ta tiết kiệm thời gian, tiền bạc vào những việc vô bổ, cầu kì, tốn kém không cần thiết
+ Tính giản dị cũng giúp ta trở thành một người biết cách xử sự, chan hòa với mọi người xung quanh → Được mọi người xung quanh quý mến, gần gũi và quý trọng…
- Giản dị là cần thiết, tuy nhiên cần phân biệt giữa đức tính giản dị với sự hà
tiện đến mức khắc khổ, khép kín, tụt hậu so với sự phát triển của khoa học công nghệ hiện đại;…
- Cũng cần có thái độ không đồng tình với lối sống xa hoa, cầu kì, phung phí
không hợp với điều kiện, hoàn cảnh của bản thân và xã hội
- Chứng minh: Bài làm của học sinh cần lấy được những dẫn chứng cụ thể và
phù hợp để làm rõ cho lập luận
0,25
0,5
0,25
0,25
0,5
d Liên hệ bản thân (bài học nhận thức và hành động)
- Nhận thấy được tầm quan trọng và sự cần thiết của đức tính giản dị đối với
mỗi con người
- Trong đời sống cũng cần thực hiện sự giản dị trên mọi phương diện
0,25
0,25
4 Sáng tạo: có suy nghĩ sâu sắc, mới mẻ, diễn đạt giàu chất văn, giàu cảm xúc
và thuyết phục
0,25
Câu 2 “Tác phẩm nghệ thuật nào cũng xây dựng bằng những vật liệu mượn ở
thực tại Nhưng nghệ sĩ không những ghi lại cái đã có rồi mà còn muốn nói một
điều gì mới mẻ.’’
(Nguyễn Đình Thi, Tiếng nói văn nghệ, Ngữ văn 9, tập 2, trang 12-13)
Bằng sự hiểu biết của mình về tác phẩm Bài thơ về tiểu đội xe không kính
của nhà thơ Phạm Tiến Duật, em hãy làm sáng tỏ nhận định trên
6,0 điểm
1 Yêu cầu về kĩ năng: Câu này kiểm tra năng lực viết bài nghị luận văn học
của thí sinh nên đòi hỏi phải có kĩ năng tạo lập văn bản, kĩ năng cảm nhận văn chương, cách kết cấu chặt chẽ, mạch lạc, không mắc lỗi về chính tả, dùng từ, ngữ pháp
2 Yêu cầu về kiến thức: Có thể đưa ra những ý kiến riêng và trình bày theo
nhiều cách nhưng cần hợp lí, có sức thuyết phục; cần đảm bảo một số ý cơ
bản sau:
1,0
5,0
Trang 4a Nêu vấn đề nghị luận:
- Khái quát về tác giả Phạm Tiến Duật, tác phẩm Bài thơ về tiểu đội xe không kính;
- Trích dẫn ý kiến của Nguyễn Đình Thi
0,25
0,25
b Hiểu về ý kiến của Nguyễn Đình Thi (giải thích):
- Tác phẩm nghệ thuật nào cũng xây dựng bằng những vật liệu mượn ở thực tại: Đây là đặc trưng riêng của tác phẩm nghệ thuật trong phương
thức phản ánh đời sống Người nghệ sĩ nào khi sáng tác cũng cũng lấy chất
liệu mượn ở thực tại: hiện thực khách quan về cuộc sống, con người, xã hội, thiên nhiên, vạn vật,….để xây dựng nên tác phẩm của mình
- Nhưng nghệ sĩ không những ghi lại cái đã có rồi mà còn muốn nói một điều gì mới mẻ: tác phẩm không chỉ phản ánh cuộc sống thực tại khách
quan (ghi lại cái đã có rồi) mà còn là nơi thể hiện sự khám phá, phát hiện, suy nghĩ, biểu lộ những tình cảm, cảm xúc và sự rung động chủ quan của người nghệ sĩ Từ đó mang đến cho người đọc những rung động, ngỡ ngàng trước những điều tưởng chừng đã rất quen thuộc
→ Tác phẩm nghệ thuật vừa phản ánh những vấn đề của hiện thực khách quan vừa thể hiện những khám phá, phát hiện, tình cảm, tư tưởng chủ quan của người nghệ sĩ để làm nên điều mới mẻ, hấp dẫn đối với người đọc
0,25
0,25
c Làm sáng tỏ nhận định (phân tích, chứng minh):
Ở mục này, học sinh cần phải làm sáng tỏ 02 luận điểm của đề bài gắn với
tác phẩm “Bài thơ về tiểu đội xe không kính” như sau:
- Những vật liệu mượn từ thực tại – những cái đã có rồi thể hiện trong bài
thơ chính là hiện thực ác liệt của chiến tranh trên tuyến đường Trường Sơn;
- Điều mới mẻ thể hiện trong bài thơ chính là chất thơ được khám phá trên
nền hiện thực thông qua những hình ảnh quen nhưng “lạ”, vẻ đẹp tâm hồn người chiến sĩ lái xe, vẻ đẹp của ngôn từ nghệ thuật,…
❖ Những vật liệu mượn từ thực tại – những cái đã có rồi thể hiện trong bài
thơ chính là hiện thực ác liệt của chiến tranh trên tuyến đường Trường Sơn:
- Hình ảnh những chiếc xe không kính, không đèn, không mui, thùng xe có
xước do “bom giật bom rung kính vỡ đi rồi”;
- Những khó khăn, bất lợi đến với người lính do xe không có kính: gió vào xoa mắt đắng/ bụi phun tóc trắng như người già/ mưa tuôn mưa xối như ngoài trời,…
❖ Điều mới mẻ thể hiện trong bài thơ chính là chất thơ được khám phá trên
nền hiện thực thông qua những hình ảnh quen nhưng “lạ”, vẻ đẹp tâm hồn người chiến sĩ lái xe, vẻ đẹp của ngôn từ nghệ thuật…:
- Nhan đề của tác phẩm thể hiện cách nhìn, cách khai thác hiện thực của tác
giả: không phải chỉ viết về những chiếc xe không kính hay là cái hiện thực khốc liệt của chiến tranh, mà chủ yếu là Phạm Tiến Duật muốn nói về chất thơ của hiện thực ấy, chất thơ của tuổi trẻ Việt Nam dũng cảm, hiên ngang,
0,5
0,5
0,25
Trang 5vượt lên những thiếu thốn, gian khổ,khắc nghiệt của chiến tranh;
- Sự khám phá, sáng tạo từ chính hình ảnh những chiếc xe không kính vốn là
hình ảnh thường thấy trong chiến tranh, nhưng phải bằng hồn thơ nhạy
cảm, ngang tàng, tinh nghịch của Phạm Tiến Duật thì nó mới trở thành hình
tượng độc đáo và gợi cảm trong thơ;
- Vẻ đẹp của hình ảnh về những người lính lái xe ở tuyến đường Trường Sơn
hiên ngang, dũng cảm, trẻ trung, sôi nổi trước hiện thực của chiến tranh:
+ Tư thế ung dung, hiên ngang nhìn thẳng vào mọi khó khăn, gian khổ và
hi sinh phía trước;
+ Thái độ và tinh thần lạc quan, ngang tàng bất chấp khó khăn gian khổ của
cuộc chiến;
+ Tình đồng chí đồng đội ấm áp, cao đẹp;
+ Ý chí, khát vọng giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước chính là sự
kết tinh cao đẹp nhất về lòng yêu nước của một thời đại trong tâm hồn
những người chiến sĩ
- Ngôn ngữ thơ rất giản dị, gần với lời nói, có những câu như văn xuôi đã
góp phần làm nên giọng điệu ngang tàng, mới lạ trong thơ
0,5
0,25
0,25
0,25 0,25
0,25
d Đánh giá chung
- Ý kiến của Nguyễn Đình Thi đã phản ánh đúng bản chất của văn học: vừa
phản ánh hiện thực khách quan vừa mang những cảm nhận, tư tưởng chủ
quan của người nghệ sĩ;
- Bài thơ về tiểu đội xe không kính vừa khắc họa xuất sắc hiện thực của một
thời khói lửa, vừa có những đóng góp và phát hiện mới mẻ góp phần thể
hiện sâu sắc đặc điểm văn học Việt Nam thời kì kháng chiến: Vừa lãng
mạn, hào hùng vừa mang khuynh hướng sử thi
0,25
0,25
4 Sáng tạo: có suy nghĩ sâu sắc, mới mẻ, diễn đạt giàu chất văn, giàu cảm xúc
HẾT
