Hàng nghìn dân phu đang ra sức cứu giữ con đê nhưng vẫn không thoát khỏi nỗi lo đê vỡ.Trong khi đó,trong đình, đèn thắp sáng trưng, vị quan được giao nhiệm vụ cứu giúp dân giữ đê ung d[r]
Trang 1Trường THCS Quang Trung
Tổ Ngữ văn
HƯỚNG DẪN NỘI DUNG TỰ HỌC Ở NHÀ TRONG THỜI GIAN NGHỈ DO DỊCH COVID-19
MÔN NGỮ VĂN LỚP 7 (Đợt 7)
I/ PHẦN VĂN BẢN
Học sinh thực hiện các nội dung theo hướng dẫn sau
Bài: Sống chết mặc bay (Phạm Duy Tốn)
Đọc kỹ văn bản, phần chú thích SGK trang 79, nắm các thông tin chính về tác giả,
xuất xứ, thể loại (Phạm Duy Tốn (1883-1924) là một trong những nhà văn mở đường cho nền văn xuôi quốc ngữ hiện đại Việt Nam Sống chết mặc bay là một trong những truyện ngắn thành công nhất của tác giả Phạm Duy Tốn, viết theo thể loại truyện ngắn hiện đại )
1 Nêu phương thức biểu đạt và bố cục văn bản (Chia làm ba phần: + Từ đầu đến
“khúc đê này sẽ hỏng mất”: Cảnh đê sắp vỡ và sự chống cự của người dân + Tiếp theo cho đến “Điếu mày!”: Cảnh trong đình quan phủ “đi hộ đê” cùng nha lại đánh tổ
tôm và ngoài đê (Trọng tâm) + Phần còn lại: Cảnh đê vỡ, nhân dân lâm vào tình
trạng thảm sầu)
2 Tóm tắt ngắn ngọn văn bản, có thể tóm tắt như sau:
“Truyện xảy ra ở phía Bắc Bộ Gần một giờ đêm Trời mưa tầm tã , nước sông nhị
Hà lên to quá Hàng nghìn dân phu đang ra sức cứu giữ con đê nhưng vẫn không thoát khỏi nỗi lo đê vỡ.Trong khi đó,trong đình, đèn thắp sáng trưng, vị quan được giao nhiệm vụ cứu giúp dân giữ đê ung dung ngồi đánh tổ tôm (bài) trong đình với kẻ hầu người hạ Không khí trong đình rất trang nghiêm tôn kính.Quan ngồi đường bệ nguy nga trái với sự vất vả lo sợ của dân phu bên ngoài Khi quan ù ván bài to thì cũng là lúc đê đã bị vỡ, dân lâm vào tình cảnh thảm sầu, kể sao cho xiết”
3 Ở phần 1: Cảnh đê sắp vỡ Học sinh cần tìm chi tiết về thời gian, không gian,
không khí, cảnh tượng hộ đê, sự chống cự của người dân đối với con đê sắp vỡ
4 Nhận nhận xét gì về nghệ thuật miêu tả của tác giả ở đoạn này Từ đó, giúp em cảm
nhận được điều gì ở đoạn 1 ? (Miêu tả chân thực, sử dụng phép tương phản, đối lập
Từ đó, cho thấy tình thế rất căng thẳng, cấp bách đe dọa cuộc sống của người dân)
5 Ở phần 2: Cảnh trong đình quan phủ “đi hộ đê” cùng nha lại đánh tổ tôm Học
sinh cần tìm hiểu những chi tiết miêu tả vị trí và không gian trong đình, chân dung và
đồ dùng của quan phụ mẫu, giọng điệu và thái độ của quan đối với những người xung quanh và khi quan ù to (thắng ván bài lớn) Từ đó, nhận xét về các biện pháp nghệ
thuật được tác giả sử dụng ở đoạn này và qua đó tác giả muốn bày tỏ điều gì? (Gợi ý: Tác giả sử dụng hình ảnh tương phản, đối lập kết hợp phép tăng cấp, ngôn ngữ kể, tả, khắc họa chân dung nhân vật sinh động Nhằm tố cáo bọn quan lại có quyền lực, thờ ơ
vô trách nhiệm trước tính mạng của người dân)
6 Ở phần 3: Cảnh đê vỡ Học sinh cần tìm những chi tiết miêu tả cảnh trước khi đê vỡ
và khi đê vỡ Từ đó, nhận xét về các biện pháp nghệ thuật và thái độ của tác giả trước
Trang 2cảnh đê vỡ (Gợi ý: Dùng miêu tả, biểu cảm kết hợp phép tăng cấp Thể hiện sự đồng cảm, xót thương của tác giả trước tình cảnh cuộc sống “nghìn sầu muôn thảm” của người dân)
7 Hãy khái quát những nét nghệ thuật và nội dung ý nghĩa của văn bản (Xây dựng tình huống tương phản - tăng cấp và kết thúc bất ngờ, ngôn ngữ đối thoại ngắn gọn, rất sinh động:Lựa chọn ngôi kể khách quan; Lựa chọn ngôn ngữ kể, tả, khắc họa chân dung nhân vật sinh động Nhằm Phê phán, tố cáo thói bàng quan vô trách nhiệm, vô lương tâm đến mức góp phần gây ra nạn lớn cho nhân dân của viên quan phụ mẫu - đại diện cho nhà cầm quyền thời Pháp thuộc; đồng thời xót xa với tình cảnh thê thảm của nhân dân lao động do thiên tai và do thái độ vô trách nhiệm của kẻ cầm quyền gây nên)
8 Phần luyện tập: Học sinh kể sáng tạo truyện bằng cách đổi sang ngôi kể thứ nhất là
nhân vật quan phụ mẫu và trình bày ngắn gọn hiểu biết của mình về câu thành ngữ
“Sống chết mặc bay, tiền thầy bỏ túi”
II/ ÔN TẬP
1 Học sinh tự ôn lại các kiến thức đã được hướng dẫn ở các bài: Tinh thầy yêu nước của nhân dân ta (Hồ Chí Minh), Đức tính giản dị của Bác Hồ (Phạm Văn Đồng), Ý nghĩa văn chương (Hoài Thanh)
2 Ôn lại các kiến thức về văn nghị luận giải thích và chứng minh đã hướng dẫn ở các bài trước
Hướng dẫn thực hiện:
- Các nội dung ở trên học sinh trình bày vào vở soạn hoặc vở bài tập Ghi rõ ngày, tháng soạn, trả lời các câu hỏi hướng dẫn tự học theo từng đợt Các bài tự học của học sinh sẽ được thầy, cô kiểm tra đánh giá
- Học sinh thực hiện chu đáo các nội dung ôn tập, tự học vào vở soạn bài (hoặc vở bài tập) và nộp vở (bài làm trên giấy) để thầy, cô kiểm tra, đánh giá các nội dung tự học (theo hướng dẫn ở trên) khi đi học trở lại
CHÚC CÁC CON KHỎE MẠNH VÀ TỰ HỌC TỐT !