Newmark, p.-A Textbook ofTransilation.[r]
Trang 1TAP CHÍ KHOA HOC ĐHQGHN NGOAI NGỬ T XXIII S6 1, 2007
V Ấ N Đ Ể P H Ư Ơ N G P H Á P T R O N G D Ị C H T H U Ậ T A N H V I Ệ T
Lẽ H ù n g Tiến^’‘
1 H a i d ư ờ n g h ư ớ n g c h i n h t r o n g d ị c h
t h u ậ t : d ị c h n g ử n g h ĩ a v à d ị c h t h ò n g
b á o
Lịch sử nghiên cửu dịch t h u ậ t cho thây
một cuộc Iran h luận triển miên lừ thòi cô
đại (Lừ Cicero và JeroniP, 106 BC) tài nay
vể vấn đề nèn dịch thê nào cho ilúng, cho
phù hỢp Vấn để chính ớ đây là sự cản bảng
giữa hai thái cực: dịch bám sảt vân b ả n gốc
Oiteral) và dịch th o ái khôi ồự ràn g buộc cùa
ván b ả n gõc (free) Hai đưòng hướng íỉịch
th u ật này thưòng đ\fỢc gọi là dịch npữ
nghĩa (semalic translation) và dịch thõng
bảo (cammnicative translation),
T h e o các n h à n g h iê n cửu (lịch t h u ậ t
( n h ư N ew m a rk , N id a House) (lịch thỏ n g
báo (rom m unicativo) là cách dịch nhÀni
tạ o ra cho ngưỏi đọc b â n dịch tiếp n h ộ n
mộl cách dề d à n g n h ấ l iư ơ n ^ lự n h ư
người dọc ngùn n g ũ gôV Dịch ngừ nghía
(se m a n tie) là cách dịch n h ằ m ch u y ến dõi
cà nu snt r à n g tốỉ rroniĩ rhừnK nììír Uịỵỳl
lì^ìùii và n g ù p h á p rho phép nghĩa vãn
c à n h r ù a b à l ì ííỏv s a n g b à n dịch Sự k h á r
nhjui cơ b â n c ù a hai đưònp h ư ớ n g dỊ(*h
n à y \ì\ clối iượng hư ớug lới cú a q u á trìnlì
dịch- Dịch th õ n g báo hướng Idi ngưòi tiếp
n h ậ n b á n dịch với các ưu tiên ch in h là sự
th ỏ n g hiếu , sự dề d à n g tiếp n liận th ỏ n g
diộp cnn tr u y ề n tà i cù n g lá c động cùa nó
dối với người n h ậ n Dịch ngữ n g h ĩa
hưứiìíỉ tỏi việc xảv d ự n g b á n dịch sao cho
t r u n g t h ả n h với b ả n gốc vế nội d u n g npữ
n g h ía , k ể ca các n é t nghĩa ih u ộ c n é n vân
h o á ng ô n gốc
N h ìn từ góc (lộ q u a n h ệ r ủ a b à n dịch với ng ỏ n ngữ gỗc v à ngỏn ngữ dịch thì
h a i đưòĩìỊ? hư ớng dịch npiì n g h ía và thònẼT báo k h á c b iệt đ á n g kể Dịch ngử
n g h ĩa vốn chủ trư ư n g t r u n g t h à n h với
v ả n b ả n gốc gần pũi hơn với ngỏn
gốc về cảc đ ặc điểrn cơ b â n n h ư từ vựng '
n g ừ p h á p , p h o ng cách, h ìn h th ứ c tỏ chức
v ă n b à n v à các n é l n g h ĩa vAn hoá Dịch
t h ỏ n g báo vốn chủ trư ơ n g đ ạ t tới sự clễ
h ic u cho ngưòi tiêp n h ặ n b ả n dịch và
h iệ u q u à giao tiế p n ê n g ầ n hơn với
n g ô n dịch vể các đặc đ iế m nói trôn
L arsoii (1984) (lựa tr è n hai tiê u chí là
h ì n h ihửc v à ý tìKhìa cúa v ã n b â n để
p h á n loại địch- Ồ n p gọi dường h ư ớ n g th ứ
n h a t là cách (lịch dự a ir ê n h ìn h thức (rorm -hased) và <ỉvíòiig hư ớng t h ử hai là dũ^h d ự a trò n ý n g h ĩa (meaning*ba«od) New m a rk (1988) đ ă chi ra sự khảc l)un giưa hiii clươnK hương thch ngií ỉìghĩa
và ih ỏ n g báo n h ư Siiu (xem b á n g tr a n g 2):
T u y n hiô n New m a r k c ũ n g lư u ý r à n g cách tiìửc hay phưcing pháj) dịch củng còn t u ỳ ihuộc vào kiểu loai v ã n bản
T h ư ờ n g dối vố) vAn b à n th u ộ c loại biểu cám địch ngừ n g h ĩa h a y dược d ù n g , vãn
b á n th ôiìg báo hoặc kêu gọi i h u y ế l phục
t h ư ờ n g h a y dược dịch bằn^í p h ư d n g pháp
t h ò n g báo N h ư n g có n h ữ n iĩ Lrườnịĩ hợp hai đư ờng hư ớng dịch tư ởng c h ừ n g n h ư
n P G S T S Khoa S au đai hoc Truòng Đai hoc Ngoai ngử, Đâi hoc Q u 6 c gia Ha NÔI
Trang 2[j^ Hùng Tien
k h á xa n h a u n à y lại t r ù n g h ợ p ở loại v ă n
b ả n c h u y ể n t ả i th ô n g đ iệ p có t í n h p h ổ
q u á t churiR c h u n g m à k h ồ n E p h ả i là v ă n
b ỉìĩì ch ứ a th ô n g điệp m a n g tín h v á n hoá
đ ặc th ù khi m à nội d u n g (ỉược biểu đạt
c ù n ^ q u a n t r o n g n h ư cảch th ứ c l)iểu đ at
• Bản dịch được viỂt bảng trình độ ngỏn ngữ của
(ác qiả bản oỗc
• Đản dịch đưỢc vỉét bằng trinh đô ngòn ngữ của nqườỉ đoc.
• Đ J0c dùnq cho các vân bản biểu cảm * Đưoc dùnq cho các vân bản ỉhónq báo
• Các yếu tổ biểu cảm đudc dịch sát / bám chử > Các yéu tó biểu cam được bình thưởng hoả vả
qiảm nhe xưỐnQ mùc tairìq tinh.
• Bản dỉch có tỉnh cả nhân, có cá tính > Bản dich manq tính xả hôi chunQ chunQ
• Bản dỉch có x u hướnq đưdc dỉch quá mức • Bản dỉch có xu hướnq đudc dìch dưỏỉ mửc
• Bản dỉch khỏ hỉểu h ơ n bản QÔ*C • Đản dich dể hiểu hơn bản Qốc
2 C á c p h ư ơ n g p h á p d ị c h c h ỉ n h
T rê n giải ti ệ m t i ế n đ ư ò n g h ư d n g địch
v à p hư ơ n g p h á p dịch m à m ộ t b è n là dịch
n g ữ n g h ía v à b è n k ia là d ịch t h ô n g báo
(hay ý n g h la v à h i n h ih ử c v ả n b ản ), các
n h à lý lu ậ n dịch đ ã đ ể xuà^t n h iề u
ph ư d n g p h á p dịch k h á c n h a u L arson (1984) p h â n loại p h ư ơ n g p h áp dịch trẽ n dài tiệm tiến m à m ột cực là h in h thức
v â n b à n và cực k ia là V n g h ía v â n bàn:
Gán đâc ngữ
trên mức
Hỉnh thức
v ỉ n b in
Ý nghĩa
v ỉ n bản
T ư d n g t ự n h ư vậy, N e w m a r k (1988)
đ ă để x u ấ t 8 p h ư ơ n g p h á p d ịch được c h ia
t h à n h h a i n h ỏ m c h í n h là d ịc h n g ủ n g h ĩa
và dịch t h ỏ n g báo Dưói đ ả y t a sẽ x em
x é t các p h ư ơ n g p h á p th u ộ c h ệ t h ô n g m à
Nevvmark đ ã đề x u ấ t với thực tiễ n dịch
t h u ậ n A nh • Việt
N ew m ark (1988) đn đố nghi m ột hệ thỏhg phương pháp dịch thõng thường và sắp xếp ch ú n g theo sơ đổ h in h chử V nhu
sau:
T ạp ( hi K hou hoi DHỌCÌHN ỉtỵữ T XXIỈL & i' ỉ , 2 m
Trang 3Vả'n đ é phưíTng pháp in>rg dich ihuúỉ
Ngôn ngử gõc
Dịch dối tơ
DỊch no uy én vãr>
OịchVung thành
Dị<^ngữ nghĩa
N g ò n n gử dịch
Phỏng dịch
Sơ đổ h ìn h chữ V vói h a i vê t r á i và
p h ả i biều h iệ n mối q u a n hệ vối ngôn ngữ
gốc v à ngôn ngữ dịch c ủ a các phương
p h á p G ầ n n h ấ t với ngôn n g õ gốc là
p h ư ơ n g p h á p dịch chữ đôi chữ, càn g
x u ố n g dưới các phư ơng p h á p thuộc
n h á n h trá i (dịch ngữ ng hía) c à n g xa ròi
n g ò n n g ữ gốc và k h o ả n g cách tới ngôn
n g ữ dịch vì t h ế cũng gần lại C ù n g n h ư
vậy s á t vỏi ngôn ngữ dịch n h ấ t là
p h ư ơ n g p h á p phỏng dịch (a d a p ta tio n ) và
c à n g xuống dưới các p h ư d n g p h á p thuộc
n h ó m dịch th ô n g báo c à n g ròi x a ngôn
n g ữ (ỉịch và gần hơn VỚI ngôn ngử gô*c
H ai phư ơng p h áp ỏ đáy c h ủ V đ ồ n g thòi
r ù n g ì (ì í ỉ ọ i H iộ n r h o Vir>i H t í r t n p
c h ín h là dịch n g h ĩa v à dịch th ô n g
b á o có n h ữ n g điểm t r ù n g n h a u n h ư đà
p h á n tích ỏ p h ả n I, vị t r í củ a mồi phưdng
p h á p tr ê n sơ dổ h ìn h chữ V chi k h o ả n g
cách củ a c h ú n g với ngôn n g ữ gốc v à ngôn
n g ữ dịch, đồng thòi củ n g p h ả n ả n h đặc
đ iể m cù a s ả n p h ẩ m dịch được t ạ o bơi
p h ư ơ n g p h á p tư ơng ửng: b à n dịch m a n g
n h iể u đặc điếm của ngỏn n g ữ gô*c hơn
h a y c ủ a ngôn ngữ địch hơn c ù n g n h ư nó
g ầ n gùi hay xa lạ với người đọc hơn
N e w m a r k đă trìn h bày n g ắ n gọn các đặc
d iể m v à ử n g d ụ n g c ủ a từ n g p h ư ơ n g p h áp
dich n h ư sau:
Dịch tự â o
1
Dịch đ ặc ngử
Dịch thông bao
1- P h ư ơ n g p h á p dich t ừ dối từ (Word
• for w o rd t r a n s l a t i o n ) : L à c ách dịch trực tiế p t ừ n g ô n n g ữ gốc s a n g n g ô n ngữ dịch
ố đơn vị từ , t r ậ t tự t ừ c ủ a n g ô n ngữ gốc
đưỢc g iữ n g u y ê n , từ dược dịch bàng
n g h la t h ô n g t h ư ò n g n h ả t củ a chúng
t r o n g t ừ đ iể n , t á c h ròi v ă n cản h Bản
d ịch r ấ t g ầ n g ũ i với b ả n gốc về h ìn h thức
m a n g n h i ể u d ặ c đ iể m c ù a ngôn ngữ gô*c
v à dĩ n h i ê n x a ]ạ với n g ô n ngữ dịch,
t h ậ m c h í k h ó h i ể u vỏi người đọc ớ ngôn
n g ữ dịch
2- D ịch n g u y ê n v ă n (Literal
t r a n s l a t i o n ) : B á n dịch r ấ t g ầ n gùi vói
n g iiy ẻ n b á n về h ì n h thứ c Các cấu trúc
iiự ^ừ p h á p l ù a a iỉỏ u Iiịíử gỏv đưọc 1'ĩiư y Ể n
d ịch sang cáo c ấ u t r ú c g ầ n n h ấ t ò ngôn
n g ữ dịch- T ừ v ự n g v ẫ n được dịch một cách dơ n lẻ, t á c h rời k h ò i v ã n cành Cách
d ịch n à v còn được gọi là dịch vay mưựn (b o rro w in g t r a n s l a t i o n )
3* D ịch t r u n g t h à n h (Faithful
t r a n s l a t i o n ) : B ả n d ịch v ẫ n tư d n g dối gần gủi vói b ả n gỗc vể h ì n h th ử c n ^ à i dịch cố^ g ắ n g t á i t ạ o ý n g h ía v ă n c ả n h một cách c h í n h xác t r o n g các r à n g buộc và
h ạ n c h ế c ủ a c â u t r ú c n g ữ p h á p ngôn ngử dịch C ác t ừ v á n h o á dược c h u y ể n p a o
n g u y ẻ n xi s a n g b ả n dịch B ả n dịch vẫn được t á i t ạ o c h ủ y ê u b à n g h ì n h th ử c của
T a p c h ì K hoư hoc Ù H Q G iÌN ngữ T XXJH S ố ! 2iH>7
Trang 4H ùng Tt^n
van b à n gốc t ừ c ấ u t r ú c niĩủ p h á p tđì cấu
trú c vồn b á n v à c h ứ a d ự n s n h i ể u cách
diễn d ạ t xa lạ, b ấ t b in h t h ư ờ n g với ngôn
ngử dịch
4* Dit'h n g ữ n g h ĩ a ( S e m a n tic
tra n sla tio n ): B a n d ịch cỉã k h á x a ròi
n h ữ n g r à n g buộc c ủ a n g ô n n g ữ gốc v à do
đó g ầ n gũi r ấ t n h i ể u với n g ô n n g ữ dịch
so với các c á c h d ịch k h á c th u ộ c n h ó m
ngừ n ghla B á n d ịc h c h ù a đ ự n g đ ầ y đủ
các ỷ n g h ĩa v à n é t n g h ỉ a c ủ a b ả n gôc kế
cả n ẻ t n g h ía t ạ o giá t r ị t h ẩ m mĩ
(a e sth e tic valu o ) c ù a b ả n gôc N ó đ ả được
v iết có tí n h tói ngư ời đọc th u ộ c n g ô n ngữ
dịch do v ậ y b ả n d ịc h lin h h o ạ t h ơ n , ít
cứng n h á c vi lệ th u ộ c v à o cá c q u v t ắ c của
n g ò n ngử gốc h ơ n r á c c á c h d ịch nói trẽ n
B ản dịch c ũ n g c h ấ p n h ặ n n h ữ n g s á n g
tạ o cú a ngưòi dịch
5' Dịch th õ n g b á o ( c o m m u n ic a tiv e
tra n s la tio n ): Là p h ơ íín g p h á p dịch đ ử n g
đ ầ u n h ó m p h ư ơ n g p h á p th u ộ c đ ư ò n g
h ư đ ng ''dịch th ô n g b á ò \ P h ư ơ n g p h á p
n à v có n h iể u d ẻ c đ iể m t r ủ n ^ vổi p h ư ơ n g
p h á p n g ữ n g h í a ớ m ửc dộ g ầ n KŨi vối
ngon pư góc va riKón n p ư <ÌỊch 'l'uy n h ió n
đỉem k h á c b i ệ t cơ b à n c ủ a p h ư ơ n g p h á p
n à y so với cá c p h ư ơ n g p h á p ih u ộ c nh ó m
n g ữ ng h ỉa là n ó h ư ỏ n g t r ọ n g t á m vào
ngưòi đọc đỏi tư ợ n g ở n g ô n n g ừ d ịch và
mọi nỗ lực c ủ a ngư ời dịch n h ằ m t ạ o r a sự
dẻ h iể u cho n g ư ò i dọc b ả n dịch, tử c là
d ả m bảo t i ẻ p ' c ủ a q u á t r ì n h dịch
t h u ậ t t h à n h còng Đ ặc đ iể m c h í n h của
phư ơng p h á p d ịc h t h ồ n g b á o là:
• C h u y ể n dịch c h í n h xác ý n g h í a vản
c ả n h c ủ a b ả n pốc
• T ạ o r a b ả n dịch với nội d u n g và
h ì n h thức d ẻ d à n g c h ấ p n h ặ n và d ễ h iể u
cho ngưòi đọc
tra n sla tio n ): Là phư<íng p h áp ciịch n h ả m
tá i tạ o th ô n g díỘỊ) củii b â n g ik với n h iể u
s á n g ta o ỏ ngôn nựữ dịch Cách d iển dnt
h ìn h th ư ờ n g à b á n gỏv (lược dịch b á n ^ cách diễn d ạ t dộc nựữ ỏ b à n tiịch- B án dịch ch ử a d ự n g n h iểu cách nói k h á u n g ử
và đặc ngữ vốn k h ô n g có ò b á n gốc s à n
p h ẩ m c ù a p h ư ơ n g p h á p n à y là b à n dịch
r ấ t sin h dộng, tự nhiên và gần gùi vởì ngỏn ngủ dịch và th á n thiện với ngưòì đọc 7- Dịch tự do (F'ree tra n s la tio n ): Lả cách dịch tro n g dó ngưòi dịch t h o á t r a
khỏi các r à n g buộc c ù a h in h th ử c b à n gốc
và ngỏn n g ử gốc để diẻn d ạ t lại th ô n g
điệp m ộ t cách th o ã i m ái n h ấ t ở n g ô n ngừ
dịch- Ngưòi dịch t ậ p t r u n g tả i t ạ o nội
d u n g đưỢc diễn d ạ t chứ k h ỏ n g p h ả i cách
th ử c d iễ n d ạ t ỏ mửc dộ dỗ hiếu n h á t cho ngưòi đọr vế hìn h thức B àn dịch th ư ờ n g dài hơ n b à n gôc vì npxíòi dịch th ư ò n g
p h ả i d iẻn g\ài các ý n g h ỉa củ a b á n gốc
b à n g ngôn nựữ dịch.
8- P h ó n g dịch (A daptation): Ln cách dịch tự do n h ấ t tro n g 8 phươiìg p h á p tro n g đỏ người dịch chỉ giữ lại c h ủ diem , kịch b ả n v à n h ả n v ặ l ỏ l)àn gốc k h i tái
tạ o b à n dịch, v à n hoâ c ù a Iigỏn n g ữ gen:
c ũ n g (ỉược ch u y ể n dối h o à n to à n s a a g
v à n hoá củ a ngỏn n g ữ dịch Nói cách
k h á c đãv là h ìn h th ử c viểt lại b à n gốc ò
ngôn ngữ dịch» c h ủ yếu dược d ù n g cho việc dịch thờ, bài h á t và kịch
3- P h ư ơ n g p h á p d ị c h I r o n g t h ự c t ế
d ị c h t h u ậ t A n h • V i ệ t
M ột s ổ n h à lý l u ậ n dịch cho r ằ n g sự
p h â n chia phư ơng p h á p và t h ủ t h u ậ t dịch chỉ n h à n ì p h ụ c vụ m ụ c đích n g h iê n
T úp I'hí Kỉiod tuH D iÌtìC ỉtỉN ttỊỉừ, T XSĨỈi 5ri / 20()7
Trang 5Vân đé phưc«ng phúp iĩon^ J(ch thuủl
c ử u v à có ít n g h ĩa tro n g ihực tê dịch
t h u ậ t T h ậ m chí cách p h â n chia phư ơng
p h á p q u á chi ly phứ c tạ p n h ư N e w m a rk
t r ê n đ á y là k h ò n g thực tế k h ô n g p h ả n
á n h đ ú n g th ự c t ế dịch t h u ậ t giữa hai
n g ô n n g ữ và công việc cúa người dịch
N h ư n g một sô* người v ẫ n ú n g hộ chủ
trư ơ n g n g h iê n cứu tìm rn các phư ơng
p h á p v à t h ủ t h u ậ t dịch p h ù hợp vỏi thực
tẻ dịch t h u ậ t n h ư N e w m a rk dã làm C hủ
trư ơ n g n à v có cơ sỏ th ự c tiề n là q u á trìn h
dịch là q u á t r ì n h lao dộng kỹ t h u ậ t k ế t
hỢp với s á n g tạ o củ a con n ^ ò i với chất
liệu ngôn ngữ Do vậy n h ư b ả t cử quả
t r i n h lao dộng n à o nó đòi hòi p h ải có
p h ư ơ n g p h á p và cách thửc liến h à n h cụ
thế- Do đó phư ơng pluip v à kỷ i h u ặ i dịch
là m ột th ự c tiền r ấ t cần n g h iê n cử u rõ
r à n g tlé phục vụ cho viộc dịch t h u ậ t hiệu
q u à hơn v à q u a n trọ n g hdn nữ a là dế đào
tạ o ngưòi dịch chuyên nghiệp
M ột d iều k h à lạ lù n g là r á t h iế m các
công t r ì n h n g hiên cửu vế dịch i h u ậ l đế
c ậ p mộl càch n g h iêm túc việc ng hió n cửu
p h ư n n p p h á p â ịrh ì^h^i môi h ê ih ô n g Píir
s ác h , bài viêt vé phư ơng Ị) h á Ị) và t h ủ
t h u ậ t (lịch vốn ít và g á n n h ư k h ô n g (ỉâng
k é tro n g khỏi lài liệu áò sộ vế lý th u y ẻ t
dịch Đ<ĩv củ n g là inộl v â n d é r ấ t cần
được q u a n tá m n g h iê n cứu từ phía các
n h à lý l u ậ n dé íriúp các n h à th ự c hàiìh
dìchị t h u ậ t và các n h à sư p h ạ m dịch
t h u ậ t làm tố t hdn cỏng việc cù a
mình-H ệ th ô n g các phươiìg p h á p mả
N e w m a r k d ể x u ấ t nêu xót về m ặ t lý lu ậ n
t h ì còn r ấ t sớ sài g i à n (ỈOn và d ự a chủ
vếu vào th ự c tê dịch t h u ậ t giữa m ột sô
n g ô n n g ử c h ả u Ả u phô biến là Anh* P h áp
v à Đửc Khi á p d ụ n g h ệ p h ư ơ n g p h á p
n à v v à o t h ự c t ế dịch t h u ậ t Anh - Việi
c h ú n g có n h i ể u b ấ t cập
T h ử n h á t là t r o n g th ự c lẻ dịch t h u ậ t, các d ịch pià c h u y ê n n g h iệ p ít k h i q u a n
t â m d ế n p h ư ơ n g p h á p v à kỷ t h u ậ t cụ th e
n à o dó Q u á t r i n h d ịch t ừ p h â n tích vãn
b à n đ ố n t á i t ạ o V iin b à n d iễ n ra m ột cách
t ự n h i ê n , vai t r ò c ù a ý th ứ c k h ô n g phái
rỏ n é t n h ư lý t h u y ế t chi r a (củng giông
n h ư k h i g iao tiế p b ằ n g n g ô n n g ữ người
ta k h ô n g q u á lệ th u ộ c v à o kỹ t h u ậ t diễn
đ ạt) S ự p h â n c h ia t h à n h 8 p h ư ơ n g p h áp
n h ỏ k h á c n h a u c ù a N e w m a r k là hoàn
t o à n m a n g t í n h lý t h u y ế t v à chỉ n h ằm
m ụ c d ích i h u ậ n t i ệ n d ể n g h iê n cửu
T h ử h a i là k h i x em x é t th ự c t ế dịch
i h u ậ t g iử a h a i n g ô n n g ữ A n h và Việt khó
có t h ể p h â n tíc h được cảc p h ư ơ n g pháp
cụ t h ế n h ư N e w n i a r k d ả chí ra Diều này
có t h ể có n g u y ê n Iih â n t ử sự k h ác biệl
đ ặ c t h ù vế Víìn h o á v à ngôn ngữ Anh và
V iệt n h ư n g củiiR có t h ẻ do h ệ ih ỗ n g
p h ư ơ n g p h á |) c ủ a N(»wmark c h ư a phài lâ
h ệ th ô n p tiê u b iểu c h o th ự c tẽ dịch i h u ặ t nói
chuníỉ-T hoo c h ú n g lỏi n g u v è n n h ã n th ử hai
có lií»n ( |u a n t r ự c Liếp lỏi v ấ n (ỉể lý luân
về p h ư d n g p h iìọ d ịch c ẩ n b à n ò đây ('òn
n p u y ò n n h â n t h ử n liấ t c ầ n có mộl
n g h i ê n cử u t h ự c tiỗ n r iê n g v à sẽ b à n ỏ
m ộ t b à i v ie t k h ác
K hi Xí‘ m x é t các t à i liệu viết vể
p h ư ớ n g p h á p v à t h ủ t h u ậ t dịch» khòng thâV tá c giả n à o d ể c ậ p m ộ t cách q u á chi
t i ế t v à kỹ lư ỡ n g n h ư N e w m a r k đã làm
T u v n h i ê n k h i b à n vể t ừ n g p h ư ơ n g p h áp
t h ì N evvm ark lại k h ỏ n g p h ả n tích kỹ và
t h u v ế t p h ụ c vể c h ú n g , do v ậ v h ệ th ố n g 8
p h ư ơ n g p h á p ô n g đề x u ấ t th ự c c h ấ t mới
T ự p i h i K híhí iĩỢí D H Q G H N Niỉtuỉi lỉỊiứ T.)Oũlỉ Síỉ / , 2 0 (ữ
Trang 6u H ùng Tiến
chỉ là các ý tư ờng sơ lược c ẩ n được kiểm
c h ứ n g b ă n g các n g h iê n cứu th ự c t ế dịch
t h u ặ t và cần được tổ n g k ế t ò từ n g n g ô n
n g ữ chứ k h ô n g chỉ d ự a vào các ngôn n g ử
c h â u Ả u vôn r ấ t g ầ n n h a u vể v ă n hoá
c ủ n g n h ư h ệ th ô n g ngòn ngữ
T ro n g các ý k iến lu ậ n b à n vể đ ư òn g
hướng/ p h ư d n g p h ấ p , t h ủ t h u ậ t dịch các
tá c giả (Cicero, S t J e r m e , Đ ry den ,
T y tle r, B e n ja m in trước đáy và S avory,
N id a, Koller, C atford , V alery, V en u ti,
M u n d a y v.v s a u n ày ) c h ù yếu đ ề c ậ p h a i
t h á i cực củ a cách th ù c dịch t h u ậ t lâ
n g u yên uăn** v à ''tự do*\ **tr u n g thánh**
v à "đẹp '' ''c h in h xác*' v à " íự n h i é n '\ '"ngữ
n g h ĩa" v à "th ô n g b á o '\ ''từ đ ôì t ừ ' v à
'*rtghĩa đ ố i n g h ĩa '\ Lý lu ậ n v à th ự c tiễ n
dịch t h u ậ t đ ề u cho t h ấ y dịch là m ộ t nổ
lực d iễ n r a t r ê n dải tiệm tiến m à m ột cực
là v à n b ả n , ngôn n g ữ và v ă n hoá n g u ổn
và cực k ia là v â n b ả n , ngôn n g ữ v à v ă n
h o á dịch S ự k h á c n h a u về cách th ử c
dịch t h u ậ t chỉ là ở chỗ người dịch t h iê n
v ồ p h í a n à o t r o n g q u á t r ì n h d ị c h ì i ù \
thôi Và d â y là m ộ t q u á t r ì n h h ế t sức
lin h h o ạ t gồm n h iể u n h â n t ố chi phối từ
v ă n hoá tới các r à n g buộc củ a h ìn h th ứ c
ngôn ỏ h a i v ă n b ả n gỗc và dịch
T he o ý k iến c h ú n g tôi, m ộ t h ệ ph ư ơ n g
p h á p vừ a đ ả m bảo t h u ậ n tiệ n cho n g h iê n
cử u lý t h u y ế t vừ a có t í n h ứ n g d ụ n g cao
tro n g th ự c tê dịch t h u ậ t c ầ n t h i ế t t ậ p
hỢp được c ách th ứ c dịch c h u y ể n lin h h o ạ t
t r ẻ n c ủ a ngưòi dịch t h à n h các mốc đ á n h
d ấ u sự k h á c b iệ t t r ê n d ả i tiệm tiế n nói
trê n H ệ ph ư ờ n g p h á p n à y c ầ n được k iểm
c h ử n g t r o n g th ự c tiễ n dịch t h u ậ t q u a các
n g h iê n cửu ử n g d u n g vể dịch t h u ậ t ífiữa
h a i ngôn ngử cụ t h ể và k h ô n g nhầ*t t h iê t
p h ải n h ư n h a u ơ giửa các n g ô n n g ữ khác
n h a u
N h ư vậy p h ư ơ n g p h á p dịch n ê n dược
p h â n t h à n h h a i n h ó m c h ín h (hoặc chia
đư ờng hư ớng chín h) là "n g ừ n g h ĩa '' và
th ô n g báo'* (hoặc '"nguyên v ă n \ v à "'tự
d ò ') tro n g dó có các p h ư ơ n g p h á p (hoặc
t h ủ t h u ậ t ) cụ chể được h iệ n th ự c h o á các mốc t r è n dải tiên tiế n n ày C h ú n g tôi
th iê n vể cách gọi củ a cảc n h à lý t h u y ế t
tiề n bối là ^'nguyên vàn'* và “t ự do” h ơ n vi
h a i t è n gọi là p h ả n á n h c h ín h x ác nội
d u n g củ a h a i đư ờng h ư ớ n g dịch ch ĩn h vôn là tâ m đ iểm củ a b ấ t cứ sự b à n lu ậ n
h a y n g h iê n cửu n à o về p h ư ơ n g p h á p vả
t h ủ t h u ậ t dịch t ừ cổ xư a tới n g à y nay
T ro n g th ự c t ế dịch t h u ậ t ngưòi dịch luôn dịch ch u v ển m ộ t cách h ế t sức lin h h o ạ t giửa h a i th á i cực này: hoặc t h iê n về cách dịch n g u v ê n Vảriv t r u n g t h à n h vói ngôn
n g ử s ố c hoAr vì m ộ t k h ó khĂ n r à n g h u ô c
về v à n hoá h a y ngôn nào (ỉó h a y chỉ đơn g iản là q u a n niệm vể dịch t h u ậ t ,
t h iê n vế ngôn ngữ dịch hơn T ê n gọi ''ngữ
n g h ĩa '' và 'Hhông b á ò ' lả k h ỏ n g rõ r à n g
về m ặ t ngôn n g ữ học vì "'ngữ n g h ĩa " cQng
là m ộ t h ìn h th ử c ''th ò n g b á ò ' v à "th ò n g
báó" lại là m ột cách biểu h iệu n g ữ n g h ĩa
G iử a h a i cực cù a d ả i tiê n tiế n là các 'mốc*
đ á n h d ấ u các p h ư ơ n g p h á p (hoặc có t h ể gọi m ột cách giản đơn hơ n là cách thửc,
t h ù t h u ậ t dịch) k h á c n h a u H ệ th ô n g
p h ư ơ n g p h á p và t h ủ t h u ậ t dịch th e o cách
h iể u n à y có t h ể là n h ư sau:
Tợp c hì Khoa học ĐHQCHN, N ịịoũì nỊỊỉì T xxin S4Ỉ ỉ 2007
Trang 7V án i\ù phưtmg pháp Irong dich Ihuâỉ
T ừ đối từ N g u y ên vãn
NN^* -g ố c N G U Y Ê N V À N
N gữ nghĩa
T ự DO
NN
d ịc h
Sơ dồ tu y ế n tín h p h ả n ả n h rỏ k h o ản g
cách giữa s ẩ n p h á m dịch với ngôn ngừ
gốc v à ngỏn ngừ dịch củ a từ n g phương
p h á p Hai n h óm n à y cỏ sự t r ù n g hợp
c h ú i ú ỏ p h ư ơ n g p h á p ngữ n g h ía vả
t h ò n g báo T ro n g từ n g nhóm chi nên
p h â n chia i h à n h 3 phư ơng p h á p ch ín h
y ế u vi th ự c sự c h ú n g có sự k h u b iệ t rò
r ệ t T r o n g cách p h ả n chia củ a N ow m ark
r ấ t k h ỏ p h a n b iệt giữa hai phư ơng p h áp
d ịch n g u y ê n v ã n (literal) và dịch Iru n g
i h à n h (faithful) ỏ nhóm ngữ nịíhla ơ
n h ó m th ô n g báa viộc tách riê n p cách dịch
d ặ c nírữ (idiom atic) với dịch tự do hì
k h ò n g th o á đ á n p vi thực ra dịch đặc npừ
r h ĩ là một bíôn t h ế củíi (lịch tự (lo khí
n g u ò i dịch t h o á t hiin ra khỏi cách diẻn
d ạ t b in h tlìiíònR f ủ a Ví\n b ã n ựốc đ e tự
f\fì tiììì rní‘h riiAn i\iì\ íỉAr n e ũ (1 neôn nsíĩ
d ị r h suy cho ciinịĩ th ì cũnịí bỏi ngưòi
(lịcli lự do h à n h dộng ò mức cao m à ihôi
Dĩ)c (ỉiếitì cún h a i nhóm phư ơng p h áp
d ị r h llu»() cách n lù n n h ặ n cũ n g ÍI n h iếu
k h á c hộ pliâp củ a
N(*wiTìjưk-T h ứ nluVt là cách p h â n chia n à y lấy cơ sỏ
rõ r ệ l hơn là mửc clộ bám s ả t h a y th o á t
ly củ a bàn dic*h vúi n ^ỗ n nịĩii gôc và sự
tiệm cận củ a nỏ Víìi ngõn dịch (the
h iệ n ỏ cách b ố t r í t r ẽ n sơ (ỉồ tu y ến tích
với h a i chiểu m ũi Lẽn về hai cực)
H a i nhóm phư ơng p h á p t r ô n dài liệm
t i ế n cùttg t h ể hiộn rỏ lín h c h ấ t đựac
điếm cùa chúng: n h ó m ''nguyên v ã n ' mà
đ ĩ n h cao là cách (lịch đ ô i t ư ' chú
tr ư ơ n g th eo đuối cách c h u y ế n dịch tái
t ạ o "chất liệu" và “Am/ỉ th ứ c ' (su b stan cc
a n d form) củ a v á n b ả n góc iro n g đó trọ n g
t â m c h ú ý c ủ a ngưòi dịch là n g ử p h áp
t ừ v ự n g v à c â u trú c tố chửc vủn b ả n gốc
N h ỏ m “í ự d ò ' với sự t h o á t ly cực doan
n h ấ t là ''phòng d ịcK ' c h ủ trư ơ n g theo
đ u ểi việc tá i lạ o th ò n g diệp của v ả n bản gổc t r o n g dó trọ n g tâ m c h ú ý c ủ a người dịch là chửc nAng cún các đưn vị ngôn
n g ử t r o n g ngôn c á n h và ỉiiệu q u à giao tiế p c ù a váiì b ả n lên người (lọc Nhóm
n à v p h ụ c vụ mục (lích giao tiếp củ a (lịch
t h u ậ t ^ ữ a híii ngôn tìgừ r ấ t rỏ r ệ t qua việc h ư ỏ n g h;in về npười đọc b á n dịch
C ác m ặ l lợi hại dienì m ạ n h diéni yếu
c ủ a mỏi n h ó m v à tư n ^ phưdnií p h áp
c ũ n g tư ơng lự n h ư dã dưựr p h â n tích à
p h â n Irẽn kill l)ủn vô hệ p h ư ơ n g phap
c ù a N ew ninrk T u y vậy cũ n p cẩn lổng kéi lại các dặc <liom crt b à n r ủ n các
p h ư ơ n g p h á p n à y cho sál hon với th ự c lé dịch t h u ã l Anlì Viột n h ư ổau:
1* Dịch t ừ (ỉ(Vi lừ (word for word tra n sla tio n );
• ỉ)ơn vị dịch là lừ hoặc ngữ
• T r ặ t lự t ừ (lưực fĩiủ n g u y ê n ỏ bán dịch, t h ậ m chí cá t r ậ t tự cấu ta o từ
• N g h ia từ dưựo dịch b à n g n g h ĩa từ dién , n g h ĩa IhônK th ư ò n g n h ấ t k h ô n g lệ
th u ộ c vào v á n
cánh-Ví dụ:
T u Ị ĩí h i Ktioa híH Đ H Ọ C iH S SịỊikỉt itỊỊtì T x ^ ỉ ỉ / 2iỉ07
Trang 8Hừns Tỉẻn
T h e only way a b ab y can show fear,
discomfort, p ain, h u n g e r, o r boredom is
by crying (D t S a r a h Brewer, 1001 fa c ts
a b o u t th e h u m a n body)
Một cách m ột t r ẻ em có t h ể cho t h ấ v
sự aợ h ãi, k h ó chiu, là m đ au , đói h a y
b u ồ n tẻ là b ằ n g việc khóc (Dịch m áy q u a
chương t r ì n h E V T ra n 2.0)
• T h ư ờ n g được sử d ụ n g vào m ụ c đích
dịch đ ặ c biệt; dịch v à n b ả n l u ậ t p h á p
(hỢp đổng, điễu k h o ản , h iệ p đ inh) h oặc ví
d ụ tro n g n g h iê n cứu đôi ch iế u ngôn ngữ
k h i ngưòi đọc c ầ n b iế t c à n g c h ín h xác
c à n g t ố t n g u y ê n v à n cách diễn đ ạ t ỏ v ă n
b ả n gốc
Ví dụ:
• Dịch v à n b ả n l u ậ t pháp:
• G iảm đâc, C hủ tich uá các th à n h viên
H ội đồng qu ầ n trị doanh nghiệp bị tuyên bô
p h á sản không được đ ả m đương các chức
vụ đó ò b ất cứ d oa nh nghiệp nào trong thời
h ạ n từ m ộ t n ă m đến ba nă m , .
( L u ậ t p h ả s ả n d o a n h nghiệp- 1993)
** T h e D irector, P re sid e n t a n d o th er
m em b ers o f th e B o a rd o f M a n a g e m e n t o f
th e b a n k r u p t en terp rise m u s t n o t h o ld
th a t office in a n y en terp rise w ith in a
p erio d o f one y e a r to three yea rs, .
(Law on B a n k r u p tc y “ 1993)
• Vi d ụ tro n g n g h iẻ n cứ u đôì chiếu
ngôn ngữ:
R e c o n s t r u c t i o n T á it h i ế t
N on* n u c l e a r P h i h ạ t n h â n
Việc t h a n h to á n sô" tiể n tổ n g cộng
t r ê n s ẽ được th ứ c h iệ n n h ư sau:
(N o u n m a r k e r - p a y “ n u m b e r -
m o n ey - to ta l - a d d itio n - above - fu tu r e
tense m a r k e r - p a ssiv e voice m a k e r - exercise - lik e - follow ing:)
P a y m e n t for t h e above g r a n d total price s h a ll be effected a s follows:
2- Dịch n g u y ê n v ă n (literal tra n s la tio n )
• Đơn vị địch là câu
• T r ậ t tự t ừ ỏ b ả n gỗc được tô n trọng
n h ư n g có sự t h a y đổi c ầ n t h i ế t cho p h ù hỢp ngôn n g ữ dịch Câ^u t f ú c n g ữ pháp, đặc b iệ t là cú p h á p được c h u y ể n dịch
s a n g các cấu t r ú c cú p h á p tư dn g tự ở
ngôn n g ữ dịch T ổ chửc v ả n b ả n gôc được
giữ n g u y ê n ỏ v ă n b ả n dịch
• N g h ĩa từ vự n g v ẫ n được dịch chủ yếu b à n g n g h ĩa th ô n g th ư ờ n g nhà*t tro ng
từ điển, í t tí n h tới ng ô n cản h
• Các y ế u tô" v ă n h o á n g ô n ngữ gôc được c h u y ể n dịch trự c tiếp, n g u y ê n xi
s a n g b ả n dịch (n h ư so s á n h , ẩ n dụ , tu từ v.v.)
- B ả n dịch m a n g n h iề u vếu tô* ngoại lai vói các k h á i niệm , cách d iền đ ạ t và
cấu trú c x a la vỏi ngưòi doc.
• T h ư ò n g được sừ d ụ n g đê dịch các
v à n b ả n có v ả n p h o n g t r u n g tí n h n h á m
m ục đích th ô n g báo các th ỏ n g tin phố
q u á t, í t có sự k h á c b iệ t vể v à n hoá n h ư
v ă n b ả n k h o a học k ỹ t h u ậ t , sách hướng
d ẫ n , b ả n tin w Đôi k h i p h ư ơ n g pháp
n à y được sừ đ ụ n g vói m ục đích đặc điệt
n h ư để giữ g ìn cách d iề n đ ạ t n g u y ê n văn
ở b ả n gôc, tạ o v ả n p h o n g ngoại lai w hoặc bỏi n h ữ n g ngưòi dịch k h ỏ n g chuyên
do k h ô n g t h o á t ly được b ả n gốc đ ể diễn
đ ạ t cho t h o á t ý ở b ả n dịch Ví dụ:
T h e g o v e rn m e n t is a d v ise d by the
C h ie f Scientific Adviser> C a b in e t Office,
Tap r/ti K/iũứ hoc DHQGHN Ngúợi ngữ T XXÌH SỎ I 2007
Trang 9V iin ổé phưưng pháp ỉrong (ỉich thuât .
a n d by a n I n d e p e n d e n t Advisory Council
on Science a n d Technology (ACOST)
C h ín h p h u dược t ư v ắ n bỏi C h ủ tịch
hội đ ổ n g cố vấn, V án p h òn g nội các và
bời m ộ t Hội đống tư vả*n dộc lập vể khoa
học và kỹ i h u ặ t (ACOST)
T h ey were a s m u c h a lik e a s tw o
balls o f cotton (M itchell, “Gone w ith the
w in d ')
H a i a n h e m cự ng g iố n g n h a u n h ư
h a i b à n h bông và i (C uốn th e o ch iề u gió‘
D ư ơ n g T ư ở n g dịch)
As f a s t a s a K angaroo
N h a n h n h ư m ột con c ă n g • gu • ru
ờ ví d ụ cuối, t h à n h ngử so s ả n h ỏ
tiế n g A n h ú c được dịch m ột cảch t r u n g
t h à n h s a n g tiế n g V iệt th ể h iện ở c ấ u trú c
ngữ p h á p của cunì từ '‘a Kangaroo'" dược
giữ n g u v è n ỏ b ả n dịch, *^một con cổ n g •
gU‘ ru" là cách nói xa lạ với thói quen
diễn đ ạ t của người Việt vỗn hiếm khi
d ù n g s ố t ừ tro n g ư ư ò n g hợp nàv Cách
nói th ô n g ih ư ò n g là '"nhanh n h ư sóc'\
"n h a n h n h ư c h ớ p ' chử k h ỏ n g p h à i là
"n han h n h ư m ọ t con s o c \ n h a n h n h ư
m ộ t tiữ chớp" K angaroo là t ừ v ả n hoá
chỉ con v ậ t đặc trư n g ỏ ú c đ ả dược
ch u y ể n dịch n g u y ên xi s a n g t iế n g Việt
Tương t ự n h ư vậy là cách dịch '*two balls
o f c o tto n ' t h à n h “fta/ b à n h b ò n g v ả r ỏ ví
d ụ trẽn
Ví dụ:
I t w a s t h e plead ing orv of Q stro n g
m a n in d icstre ss (London ^'Love o f life')
Đó là tiế n g kèu v a n vỉ c ủ a m ột
người đ à n ông k h o ẻ m ạ n h tro n g ỉú c tu yệt
uọng (T in h yêu cuộc sồh g • Đẳc Lẽ dịch)
3- Dịch n g ũ n g h ĩa
- Đơn vị dịch: c à u và tr ẽ n c â u (thưòng
là đ o ạn hoặc dồi k h i cả v ă n bản)
- C ả u t r ú c ngử p h á p và tổ chửc vản
b ả n có t h ể được th a y đỗi so với b á n gôc
để diễn đ ạ t lại các n g h ĩa và n é t nghĩa
ti n h t ế cho p h ù hợp với ngôn ngữ dịch
N h ư n g vé h ì n h th ử c b ả n dịch v ẫ n gần gủi VỚI ngôn ngữ gốc hơn với ngôn ngữ dịch
• N g h ĩa t ừ vự n g được địch b ằ n g ng h ĩa
v ả n cản h , các n é t n g h ĩa được c h ú ý p h ả n tích v à ch u y ển dịch kỹ lưõng, đ ặc b iệt là giá trị t h ẩ m mĩ củ a b ả n gôc
• B ản gổc được tá i h iện ở ngòn ngO dịch với c à n g đầy đù> càng t ố t các loại ý
n g h ĩa v à cách d iẻn đ ạ t c h ú n g vói trìn h
độ sừ d ụ n g ngôn ngữ n g a n g b ằ n g trìn h
độ tá c giả b ả n gốc, c h ấ p n h ậ n sự s á n g tạo c ủ a người dịch khi diễn đ ạ t lại
• T h ư ờ n g được sử (iụng đ ể dịch các
v ả n b á n th u ộ c vftn phong biểu cảm tro n g
dó cách thức diẻn d ạ t có vai trò q u an trọ n g hơn nội d u n g được d iễn đ ạ t n h ư vản học n g h ệ t h u ậ t , diẻn v ă n ch ín h trị, f'hinh luộn V V
Ví dụ: V ăn b à n v â n h(K
It w as a larg e lovely g a rd e n , with soft g re en g ra ss H ere a n d th e r e , over
t h e g ra ss 8tood b r a u lif u l flowers like
s ta r s , a n d th e r e w ere twelve peach trees
t h a t in t h e s p rin g tim e b ro k e o u t into
d elicate blo sso m s of p in k a n d pearl, and
in t h e a u t u m n bore rich fruit
Đấy là m ột cái vưòn rộng, cỏ mồm mọc x a n h um Đó đâv giữa vườn có
n h ữ n g bỏng hoa x in h dẹp n h ư n h ử n g vì sao Có mưòi h a i cây đào vào tiẻ t x u ân
t r ổ n h ữ n g đoá hoa m ả n h d è m à u t r á n g hổng, và vào m ù a t h u t h ì t r ì u quả
T ạp ch i K hoa học Đ H Q O H N N goạt íìỊỊtì T XXIIỈ Sò' i 2007
Trang 1010 [jờ Hỉm g T i^n
T a có th ế thíVy bỉin dịch liế n g Việt
được V iệl hoá r ả i n h iề u và r ấ t sin h (ỉộng
với các cách ciiẻn đ ạ t tin h tẻ và s à n g tạo
"có m ọ c x a n h um** t h a y cho ''w ith soft
g re e n g r a s s \ '‘vờo tiế t x u á n " th a v cho "in
th e s p rin g tim e " (vào m ù a xuân), "trô
ho a " và "triu q u ả “ th a y cho > a h(>a‘\ "ra
q u á " là cách nôi b ìn h th ư ờ n g iro n g tiêng
Việl C ác h dịch ngữ nghla dã tái tạo được
k h ô n g n h ữ n g nội d u n g b ìn h thưòng của
v à n b ả n m à cỏn cách thức diễn đ ạ t tinh tế,
có giá tr ị thíìin inỉ cao củ a vàn bàn
V í dụ: Vủn b á n v ả n học
B à h a i làm n g h ề n h u ộ m vải, tỏi
k h ô n g tư ờ n g m ặ t (N g u y ễn H uy Thiệp
*'Tướng vế hưu'*)
H is seco nd wife w a s a cloth elver I
n e v e r set eyes on her (T he General
/?e/í>es-L o c k h a rt dịch)
Vi dụ: V à n b ả n c h ín h lu ậ n
T o d a y in every p a r t o f th e world,
m e n , w o m en a n d c h ild ren o f a ll fa ith s
a n d to n g u es, o f every colour a n d creed,
w ill g a th e r to em b race o u r vom m on
itu tn u n tig h ts (Kufi A tifia n : U niversal
d e c la r a tio n o f hum ari rig h ts illuniinatei^
g lob al p lu r a lis m a n d d iv e rsity ’’)
H ô m n a v t r ê n k h á p mọi m iến trái
(lất, tn t cà ngưòi lớn t r ẻ om th u ộ c inọi
n iể m t i n v à l iế n g nói, th u ộ c mọi m à u da
v à s ắ c tộc, sê t ậ p hỢp lại đ ể nối vòng ta v
lớn giữ la y các q u y ể n con người của
c h ú n g ta ự'Tuyên ngôn ioán th ê giời vê
n h ă n q u y ề n soi M tìg tin h đ a n g u \è n vá
đ a d ọ n g to à n c á u ' Lê H ù n g T iến dịch)
4- D ịch th ô n ự báo
• Đơn vị dịch: c h ú yếu là câu và đoạn,
đỏi k h i cả v à n bản
• C ấ u irứ c npừ phá Ị), to chức vAn bán được c h u y ể n dịch m ột c ách k h ô n g h ạ n chẻ tu ỳ th u ộ c vào mửc dộ c ầ n d iẻn d ạ t
cho dẻ h iể u ờ ngòn ngứ dịch.
• N g h ía t ừ vự n g đưdc dịch bồ n g ng h ía
v ă n cánh,
• Các vếu t ố vản hoá ngôn ngữ gốc được t h a v th ê b à n g các yếu tô v ả n hoá
tư ơ n g đư ơng à ngôn ngữ dịch
• B ả n dịch g ầ n vỏi ngỏn ngO dịch
vế cả nội d u n g và h in h ih ứ c d iễn đ a t, dẻ
h iể u , d ẽ tiếp t h u dôi vói ngưòi đọc ngôn
n g ữ dịch T h ư ờ n g b à n dịch dài hơn b ả n gôc vồ h ìn h thức
• T h ư ờ n g được d ù n g cỉé dịch các v ả n
b à n th u ộ c ih ê loại ih ỏ n g tin (in form a li vo) và k ẻ u gọi (vocative) hoặc
đe xử lý các trư ờ n g hợp b ấ t k h à dịch (u n trarìíỉlaiab ility ) k h i sự k h á c biệt vể
h ì n h chức (ìiẻn đ ạ t gìửa hai ngôn ngữ là
q u á lỏn hoặc k h ỏ ng có tư o n g
dương-V ú l ụ :
H eartsease (p a n sy ỉ is iỉíied a g a in fo r
h e a lin g t h e h e a r t, ]t IS fo r
d ifia p p o tfitm en t in love, a n d in
s e p a r a t i o n
H oa p ă n g -xé củng được d ù n g để
c h i m l à n h c á c v é t t h ư ơ n g l ò n g N ó XOQ
dịu s ự th ấ t vọ n g tro n g ỉin h \ô u , n ồ i đ a u
p h à i s ố n g t r o n g c à n h ly t h ả n
B àn (lịch dài hơn b ả n gỏc k h á n h iề u
vỉ cách dịch Lhông báo, ngưòi dịch diền giải các d a n h từ n g an gọn ở b à n gốc b àn g
các clnnh ngữ dài, dễ h ieu hơn
Y o u c a n b e s u r e o f S h e l l
S h e ll, n iẻ m tin cùa hạn
S ự chơi cliũ (diệp à m /s/) làm nén
t í n h độc đáo cho k h ẩ u h iệu q u ả n g cáo là
Tưp i h Khoư ỈUH OỈỈQCHN Ngoui HỊiii T.yOQH Sti ỉ 2(Hĩ7