SANG KIEN KINH NGHIEM

Đẩy mạnh việc giáo dục đạo đức học sinh thông qua những câu chuyện kể có thật về cuộc đời, sự nghiệp về nhân cách đạo đức của Bác là một hoạt động chính trị trong nhà trươ[r]

(Phiếu nhận xét dành cho các trường trực thuộc Phòng GD&ĐT)

Mẫu số 1

Mẫu số 2

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO QUẬN HẢI CHÂU

TRƯỜNG THCS NGUYỄN HUỆ

SÁNG KIẾN

Đề tài: GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC HỌC SINH THCS QUA NHỮNG CÂU

CHUYỆN KỂ VỀ TẤM GƯƠNG ĐẠO ĐỨC HỒ CHÍ MINH TRONG

DẠY HỌC MÔN GIÁO DỤC CÔNG DÂN.

Đề tài thuộc lĩnh vực chuyên môn : Giáo dục Công dân

Họ và tên người thực hiện : Trần Thị Phương Dung

Chức vụ : Giáo viên

Sinh hoạt tổ chuyên môn : Ngữ Văn

Hải Châu, tháng 1 năm 2016

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

PHIẾU NHẬN XÉT, XẾP LOẠI SÁNG KIẾN

Tên đề tài : Giáo dục đạo đức học sinh THCS qua những câu chuyện kể về tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh trong dạy học môn GDCD.

người có đạo đức và tri thức, là những người vừa “hồng” vừa “chuyên” và hơn

hết trước lúc đi xa Bác Hồ có để lại cho toàn Đảng, toàn dân một bản dichúc vô cùng quý báu, trong đó Bác ân cần dạy bảo và quan tâm đến thế hệ trẻ

Bác dạy rằng: “Đoàn viên, thanh niên ta nói chung là tốt, mọi việc đều hăng hái xung phong, không ngại khó khăn có chí tiến thủ, Đảng cần phải chăm lo giáo dục đạo đức cách mạng cho họ, đào tạo cho họ thành những con người kế thừa xây dựng chủ nghĩa xa hội vừa “hồng” vừa “chuyên”.

Bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau là một việc quan trọng và rất cần thiết”.

Thực hiện lời dạy của Bác và để góp phần cùng với nhà trường nâng caochất lượng giáo dục đạo đức cho học sinh ngoài việc giảng dạy các bộ môn vănhóa, học tập các kiến thức về khoa học, xã hội, lịch sử trên lớp, học sinh cònphải tu dưỡng và rèn luyện về đạo đức, kỹ năng sống, kỹ năng hòa nhập vớicộng đồng, kỹ năng ứng xử, … trong đó trau dồi rèn luyện đạo đức là vấn đềhàng đầu, vì đạo đức là nền tảng của gia đình, nền tảng của xã hội và hình mẫucho các em học sinh học tập chính là tấm gương sáng ngời về đạo đức - nhâncách - lối sống của Bác Hồ kính yêu - Chủ tịch Hồ Chí Minh.Đẩy mạnh việc giáo dục đạo đức học sinh thông qua những câu chuyện kể cóthật về cuộc đời, sự nghiệp về nhân cách đạo đức của Bác là một hoạt độngchính trị trong nhà trường THCS góp phần chuyển biến nhận thức của học sinh,qua đó giúp các em có ý thức trong từng việc làm, từng hành động, giúp các emsống có lý tưởng, có ước mơ hoài bão, nhận thức được giá trị cuộc sống

Trong bối cảnh xã hội hiện nay, giá trị đạo đức, nhân cách, lối sống của không ítgiới trẻ (trong đó phần đông là học sinh trong độ tuổi THCS) đang có chiềuhướng sa sút do những lối sống thực dụng thì việc đưa chuyên đề kể chuyện vềtấm gương đạo đức Hồ Chí Minh trong dạy học môn GDCD đến với học sinh

trong nhà trường là việc làm hết sức cần thiết, đó chính là giải pháp tích cựcnhằm nâng cao hiệu quả giáo dục đạo đức cho học sinh trong nhà trường THCS.

Vì lí do đó, tôi chọn đề tài: “Giáo dục đạo đức học sinh THCS qua những câu chuyện kể về tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh trong dạy học môn GDCD”

PHẦN II: NỘI DUNG

A CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN ĐỂ GIẢI QUYẾT ĐỀ TÀI

1 Thực trạng việc giảng dạy bôn môn GDCD ở nhà trường hiện nay:

Như chúng ta đã biết mục tiêu của Giáo dục chính là đào tạo thế hệ trẻ,đáp ứng nhu cầu của đất nước theo từng giai đoạn phát triển Trước hết phải kểđến đó chính là xã hội, gia đình và bản thân ngành giáo dục còn chú trọng cácmôn khoa học nhằm nâng cao trí tuệ mà chưa chú ý nâng cao cho học sinh,nghĩa là chỉ chú ý đến rèn tài mà nhân cách chưa rèn đạo đức

Thời gian dành cho bộ môn này còn ít (1 tiết/tuần) Sách giáo khoa hiệnnay nội dung phong phú, hợp với lứa tuổi học sinh theo từng cấp học nhưng nếugiáo viên thiếu sự đầu tư thì giờ học sẽ nhàm chán, học sinh không thích học bộmôn này

Giáo viên giảng dạy bộ môn này thường kiêm nghiệm hai phân môn nhưVăn- Giáo dục công dân; tiếng Anh - Giáo dục công dân…Chính vì vậy mà thờigian dành cho bộ môn này chưa đủ dẫn đến bài giảng khô khan,đơn điệu, qualoa

2 Đối tượng học sinh

- Học sinh trường Trung học Cơ sở Nguyễn Huệ đa số các em đều ngoan

và đã chú trọng việc học tập của mình.Tuy nhiên vẫn còn một số học sinh chưachủ động, tự giác học tập vẫn còn phải nhắc nhở và cũng có một số ít học sinhvẫn còn chưa ngoan về mặt đạo đức Hơn nữa, lứa tuổi học sinh THCS các emhọc sinh có sự biến đổi tâm lý rất lớn vì vậy giáo viên rất khó giáo dục Chính vìvậy việc giáo dục đạo đức học sinh qua những câu chuyện kể về về tấm gươngđạo đức Hồ Chí Minh trong môn GDCD là điều rất thiết thực vì giúp học sinh dễdàng tiếp thu được kiến thức để từ đó rút ra được những bài học quý giá và thiếtthực cho bản thân và học sinh sẽ cảm thấy hứng thú hơn trong môn học này

B MỘT SỐ VẤN ĐỀ VỀ CHUYỆN KỂ TẤM GƯƠNG ĐẠO ĐỨC HỒ CHÍ MINH TRONG DẠY HỌC MÔN GIÁO DỤC CÔNG DÂN

1.1 Một số vấn đề về chuyện kể tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh

1.1.1 Khái niệm về chuyện kể tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh

Chyện kể tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh là một dạng của phương phápthuyết trình, trong đó giáo viên dùng lời nói diễn cảm kết hợp với các phươngtiện khác (điệu bộ, cử chỉ, đồ dung dạy học…) để thuật lại nội dung một câuchuyện có thật về tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh nhằm giúp học sinh tiếp thutri thức bài học

Thông qua câu chuyện, giáo viên có thể gợi mở vấn đề cho học sinh, làmsáng tỏ nội dung tri thức của bài học và từ câu chuyện đó, học sinh có thể rút rađược những bài học cho bản thân mình về tấm gương sáng đạo đức Hồ ChíMinh

1.1.2 Mục đích của truyện kể

Thông qua câu chuyện về tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh mang tínhgiáo dục cao, học sinh sẽ giải quyết những vấn đề đã phát hiện được trong câuchuyện để tìm ra được phẩm chất đạo đức liên quan trực tiếp đến bài học Cũngtừ đó học sinh được bộc lộ suy nghĩ thái độ riêng của mình để hiểu sâu sắc hơnđiều cần học Học sinh cũng có thể so sánh, đối chiếu thái độ, hành vi của mìnhvới nội dung bài học để củng cố những mặt tốt, kịp thời sửa chữa sai lầm

1.2 Một số vấn đề trong việc sử dụng chuyện kể tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh trong dạy học môn Giáo dục công dân.

1.2.1 Ý nghĩa thiết thực của việc sử dụng chuyện kể về tấm gương đạo đức

Hồ Chí Minh trong dạy học môn Giáo dục công dân

Môn giáo dục công dân là một môn học có tính đặc thù vì sự kết hợp củanhiều tri thức từ các môn như: Triết học, pháp luật, đạo đức nên khi học sinhhọc rất khó tiếp nhận kiến thức Việc sử dụng chuyện kể tấm gương đạo đức HồChí Minh giúp học sinh học tập bằng dẫn chứng thực tiễn để các em tiếp thu bàicó hiệu quả hơn và giảm bớt được sự khô khan của môn học

Thông qua chuyện kể giáo viên dễ dàng giáo dục cho các em có nhữngnhận thức và bài học phù hợp vì tính thực tiễn của câu truyện rất cao Câu

chuyện chính là phương pháp nêu gương thiết thực nhất sẽ giúp học sinh cókinh nghiệm, thái độ ứng xử trong cuộc sống một cách hợp lí nhất Bài học rút

ra từ câu chuyện sẽ tác động thực tiễn đến suy nghĩ của học sinh và có ý nghĩagiáo dục thiết thực

Vận dụng tốt việc kể chuyện tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh để giáodục đạo đức cho học sinh trong môn GDCD là giáo viên đã sử dụng có hiệu quảphương pháp dạy học, giúp học sinh nắm vững kiến thức và đúc rút ra đượcnhững bài học thiết thực nhất về đạo đức

1.2.2 Một số yêu cầu sư phạm của việc sử dụng chuyện kể về tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh trong dạy học môn Giáo dục công dân

- Người giáo viên cần có sự mẫu mực trong tác phong và lối sống đạođức, thái độ làm việc nghiêm túc, nhiệt tình, lối ứng xử thân tình, gần gũi

- Lời kể chuyện cần có sự chính xác, rõ ràng và đạt tới sự biểu cảm cao(kết hợp sắc thái tình cảm, cử chỉ với ngữ điệu của lời nói,…)

- Tốc độ và cường độ của lời chuyện kể phải phù hợp với đặc điểm trithức của bài học và của đối tượng nhận thức

- Kết hợp với các phương pháp dạy học khác một cách linh hoạt và khaithác sự hỗ trợ của các phương tiện dạy học

C QUÁ TRÌNH THỰC HIỆN ĐỀ TÀI

3 Một số ví dụ minh họa

Hầu hết các bài có nội dung về phẩm chất đạo đức trong chương trình Giáodục công dân bậc THCS đều có thể vận dụng chuyện kể về tấm gương đạo đứcHồ Chí Minh vào giảng dạy Sau đây tôi chỉ đưa ra một số ví dụ minh họa vềcác câu chuyện kê tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh tiêu biểu, có hiệu quả khivận dụng phương pháp này, chẳng hạn:

3.1 Trong chương trình GDCD 6

* Bài 1: Tự chăm sóc, rèn luyện thân thể- GV có thể sử dụng câu

chuyện : “Ra sức rèn luyện thân thể”.

Không bao giờ tôi quên buổi sáng đầu tiên, được cùng tập thể dục với Bác Hồ.Hồi ấy, sau Cách mạng tháng Tám, tôi được cấp trên giao nhiệm vụ bảo vệ Bác.Lúc đó, Bác Hồ ở và làm việc tại Bắc bộ phủ (bây giờ là nhà số 12 phố NgôQuyền).

Buổi sáng đó tôi đang ngủ, chợt nghe có tiếng gọi: "chú dậy tập thể dục" Tôivùng dậy, xếp chăn màn xong, bước ra sân, thấy Bác đang chăm chú tập thể dục,động tác rất mềm mại Tôi bàng hoàng vì cảm động Tôi nghĩ Bác đã gần 60 tuổi

mà còn chăm chỉ tập luyện như vậy, chẳng lẽ mình là thanh niên mà lại ngủquên để Bác phải gọi dậy tập! Từ đó, sáng nào tôi cũng để đồng hồ báo thức,dậy sớm trước 15 phút để cùng Bác rèn luyện Suốt bốn mùa dù trời mưa haytrời rét, sáng nào cũng vậy, Bác thức dậy từ lúc 5 giờ, tập thể dục xong, đi đánhrăng rửa mặt, ăn sáng rồi đi làm việc Có lần Bác đi công tác về rất khuya, sáng

ra, chúng tôi giữ rất yên tĩnh để Bác ngủ, nhưng đến 5 giờ Bác đã dậy cùng tậpvới chúng tôi như thường lệ

Hồi này, Bác phải làm việc rất căng thẳng Tối tối, Bác phải thay đổi chỗ ngủ đểgiữ bí mật Hàng ngày ăn uống lại thiếu thốn, vì Bác không thích bất cứ một sự

ưu tiên nào giành riêng cho mình Bác ăn ở bếp tập thể cùng anh em chúng tôi.Thế nhưng Bác vẫn tập đều đặn Nhiều khi Bác tập cả tối Trên gác thượng Bắc

bộ phủ, trời đã khuya, với phong thái trầm tĩnh, ung dung, Bác đi bài "Bát bộliên hoa quyền" mềm mại, uyển chuyển nhưng mạnh mẽ

Trong kháng chiến, khi họp Hội đồng Chính phủ, Bác mời tất cả các vị Bộtrưởng cùng tập thể dục buổi sáng, hoặc tập quyền Buổi tối Bác lại mời các vịcùng sinh hoạt văn nghệ Thật là vui và đầm ấm

Ở Việt Bắc, mỗi lần thay đổi địa điểm, trong hoàn cảnh nào chúng tôi cũng chọncho được nơi làm sân bóng chuyền và gần suối Bác Hồ rất thích tập bơi và đánhbóng chuyền Chiều chiều sau giờ làm việc, Bác cháu chúng tôi lại đi tăng giasản xuất hoặc đánh bóng chuyền, Bác chơi bóng rất hoạt bát, nên hôm nào cóBác thì cả sân bóng sôi nổi, vui hẳn lên Bác rất thích bơi, Bác thường bơi kiểunghiêng người, sải tay, đập chân Đi công tác qua những suối lớn không lộiđược, chúng tôi chuẩn bị mảng để cho Bác qua, Bác không chịu đi mảng, Báccởi quần áo ngoài để lên mảng và bơi qua sông, qua suối Chúng tôi cũng bơi

theo Bác Thế là tự nhiên giữa rừng vắng có một cuộc vượt sông rất thú vị.Những lần như vậy, chúng tôi thấy Bác rất hài lòng.

Sau này vẫn thế, Bác luôn tạo mọi điều kiện để tập luyện và nhắc nhở mọi ngườicần tập luyện nâng cao sức khỏe để phục vụ cách mạng, phục vụ nhân dân đượcnhiều hơn Trên bàn làm việc của Bác bao giờ cũng có hai hòn đá cuội nằm vừagọn trong tay Khi đọc sách, Bác thường bóp hòn đá đó để luyện gân tay

Ngoài 70 tuổi, râu tóc bạc phơ nhưng da dẻ Bác rất hồng hào và phong thái vẫnhoạt bát Bác thích đi bộ và khi có hoàn cảnh lại tập leo núi Bác đi rất nhanh,nhiều khi chúng tôi cứ phải vừa đi vừa chạy mới theo kịp Có lần Bác đi TamĐảo Buổi trưa mặt trời đứng bóng, Bác gọi chúng tôi đi leo núi và lội suối,chúng tôi báo cáo: "Thưa Bác, đề nghị Bác nghỉ trưa một lúc ạ" Bác bảo: "Cứ điluôn, rồi về nghỉ một thể" Thế là Bác lên đường ngay

Chúng tôi bàn nhau chọn đường tương đối bằng phẳng, dễ đi để Bác đỡ mệt.Đồng chí X, đi đầu, khi tới cửa rừng, thấy đường đi khó, đồng chí liền rẽ sanglối khác Bác hỏi ngay: "Chú có biết đường không?” Đồng chí X hơi ngậpngừng: “Thưa Bác, cháu biết đường này lên núi tốt…" Bác gạt đi: "Đi núi màchú dẫn đi đường trống trải thế, không phải là đi núi nữa" Bác bước lên trước,tự rẽ vào rừng, đến chỗ khó đi, Bác cởi dép, mặc quần ngắn, đi cho đỡ vướng.Đường dốc, lại có nhiều chỗ đá lởm chởm, có chỗ trơn nhẫy, chúng tôi bước cứ

đi trượt luôn Chúng tôi đề nghị Bác nghỉ chân nhưng Bác không đồng ý và cứtiếp tục theo hướng đã định

Một lần khác, Bác muốn đi qua một con đường rừng mới Đường này rất khó đi.Chúng tôi báo cáo tình hình với Bác Nghe xong, Bác tươi cười nói "Tưởng khókhăn gì chứ những khó khăn mà các chú nói thì không có gì khó khăn cả Báccháu ta cần đi để tập luyện lại như hồi kháng chiến"

Trời đã trưa, nắng hè như đổ lửa, mồ hôi đầm lưng Đường ghềnh khó đi, bênđường có cao và rậm cứa vào người, vừa ngứa vừa xót, rất khó chịu Chúng tôimuốn đề nghị Bác ngồi nghỉ một lúc nhưng Bác lại chỉ ngọn đồi trước mặt vàhỏi: "Đường lên dốc kia có đi được không?" Chúng tôi đáp: "Thưa Bác, chúngcháu thấy đường rậm cỏ nhiều… chắc không đi được ạ! Bác bảo đồng chí X.:

"Chú lên xem thế nào rồi về đây báo cáo"

Đồng chí X nhanh nhẹn trèo lên dốc, Bác cũng dẫn chúng tôi đi luôn Cái dốckhá cao và khó đi Khi đồng chí X đến đỉnh đồi thì Bác cũng đã lên được quánửa đồi Dưới ánh nắng, da Bác càng hồng hào thêm Đôi chân Bác quả là đôichân vạn dặm của người chiến sĩ gang thép.

Nhớ lại năm 1958, Bác Hồ dẫn đầu đoàn đại biểu chính phủ ta sang thăm Ấn

Độ Bác đi thăm tháp Cutatnina, một di tích lịch sử nổi tiếng, cao hàng trăm bậc.Nhiều người cùng đi với Bác đều đứng dưới, có lẽ vì ngại tháp cao Còn Bác Hồthì ung dung bước thẳng một mạch lên tới đỉnh tháp rồi quay lại tươi cười vẫytay chào mọi người Mọi người đều thầm kính phục trước sự kiên trì rèn luyệncủa Bác Chúng tôi biết Bác còn dư sức để leo một cái tháp cao hơn nữa

Những năm sau, Bác Hồ tuổi càng cao, sức yếu dần đi Nhưng sáng sáng Bácvẫn tập đều Bác rất chú ý tập đi bộ Có khi chân bị tê thấp, rất yếu, Bác vẫn tập

đi từng bước, từng bước, hoặc ngồi tĩnh tạo luyện khí công Có lần Bác đang tập

đi, chợt nghĩ việc gì, Bác bảo tôi đi mời Thủ tướng Tôi băn khoăn không dámđể Bác đi một mình Biết ý, Bác nói: "Chú cứ đi, Bác sẽ ngồi nghỉ ở ghế mộtlúc" Khi tôi quay lại, thấy Bác ngồi trên ghế chăm chú luyện tập khí công Thật

vô cùng xúc động Vì Tổ quốc vì nhân dân, vì đồng bào miền Nam mà Bác Hồluôn luôn cố gắng tập luyện để quyết thắng bệnh tật

Bác gương mẫu tập luyện và luôn luôn chú ý động viên, chỉ bảo mọi người tậpluyện Buổi sáng, Bác tập đều đặn đúng giờ, mọi người xung quanh đều nói theogương Bác hăng say tập luyện Dần dần thành thói quen, hễ cứ 5 giờ sáng làchúng tôi tỉnh ngủ Việc tập luyện đã trở thành nhu cầu không thể thiếu đượccủa cơ thể

Nhiều lần anh em trong đơn vị bảo vệ, tập quyền Thấy ai tập chưa đúng, Bácđều uốn nắn lại, Bác nói: "Đưa tay phải thế này mới vận động được gân cốt Mắtphải nhìn vào địch thì mới có khí thế…" và Bác làm động tác mẫu cho anh emtheo

Bác xem chúng tôi tập nhẩy cao Thấy có người ít tập nên không nhẩy được, lạikêu đau bắp chân, Bác bày cho chúng tôi trông một hàng cây dâm bụt rộng độ

40 phân chặn ngang lối đi Mỗi khi ai qua đó phải nhẩy qua mà đi Cành dâmbụt lớn dần, hàng ngày nâng mức nhảy anh em chúng tôi cao lên Đây là cách

rèn luyện rất khoa học Tuy Bác không nói ra nhưng chúng tôi cũng được mộtbài học là phải rèn luyện thường xuyên, rèn luyện từ thấp đến cao thì sẽ có kếtquả.

Đối với chiến sĩ gái, Bác đặc biệt chú ý, Bác nói: "Các cháu gái có quyết tâm rènluyện thì cũng giỏi võ, giỏi bắn cung như các cháu trai Năm 1963, đến thămmột đơn vị bảo vệ Bác gọi tất cả chị em lên ngồi, hàng ghế đầu, thấy chị em đềukhỏe mạnh, hoạt bát vui vẻ, Bác nói: "Các cháu gái phải năng tập luyện để cósức khỏe để sản xuất tốt, công tác tốt" Bác còn kể cả hôm đi công tác, Bác thấymột cô công an khỏe mạnh, rắn rỏi, quần áo gọn gàng, đứng trên bục đang chỉcho mọi người, cho xe cộ đi lối này, đi lối kia, một cách dứt khoát mạnh bạo vàđẹp Như vậy là tốt

Ngày nay chúng tôi càng ra sức rèn luyện thân thể, theo tấm gương của Người

và nguyện làm đúng lời kêu gọi của Người: "luyện tập thể dục, bồi bổ sức khỏe

là bổn phận của mỗi người dân yêu nước"

* Bài 3: Tiết kiệm- GV có thể sử dụng câu chuyện : “Bác Hồ với thời gian”.

Sinh thời, Bác Hồ của chúng ta yêu cái gì nhất, ghét cái gì nhất? Kể cũng hơikhó trả lời cho thật chính xác, bởi ở ta không có thói quen “tự bạch” và kín đáo,ý nhị vốn là đặc điểm của lối ứng xử phương Đông

Tuy nhiên, qua tác phẩm, hoạt động và sinh hoạt đời thường, ta có thể thấy rõđiều mà Người ghét nhất, “ghét cay, ghét đắng, ghét vào tận tâm” là cái thóiquan liêu, tham nhũng, xa hoa, lãng phí tiền bạc và thời gian của nhân dân

Ở một mức độ khác, thấp hơn, nhận xét từ những người có điều kiện tiếp xúc vàlàm việc với Bác Hồ, điều thấy rõ nhất là Bác rất khó chịu khi thấy cán bộ làmviệc không đúng giờ

Năm 1945, mở đầu bài nói chuyện tại Lễ tốt nghiệp khoá V, Trường Huấn luyệnCán bộ Việt Nam, Người thẳng thắn góp ý: “Trong giấy mời tới đây nói 8 giờbắt đầu, bây giờ 8 giờ 10 phút rồi mà nhiều người chưa đến Tôi khuyên anh emphải làm việc cho đúng giờ, vì thời gian quý báu lắm”

Trong kháng chiến chống Pháp, một đồng chí cấp tướng đến làm việc với Bácsai hẹn mất 15 phút, tất nhiên là có lý do: mưa to, suối lũ, ngựa không qua được.Bác bảo:

Chú làm tướng mà chậm đi mất 15 phút thì bộ đội của chú sẽ hiệp đồng sai đibao nhiêu? Hôm nay chú đã chủ quan, không chuẩn bị đầy đủ các phương án,nên chú đã không giành được chủ động

Một lần khác, Bác và đồng bào phải đợi một đồng chí cán bộ đến để bắt đầucuộc họp Bác hỏi:

Chú đến chậm mấy phút?

Thưa Bác, chậm mất 10 phút ạ!

Chú tính thế không đúng, 10 phút của chú phải nhân với 500 người đợi ở đây.Bác quý thời gian của mình bao nhiêu thì cũng quý thời gian của người khác bấynhiêu, vì vậy Bác thường không để bất cứ ai phải đợi mình

Năm 1953, Bác quyết định đến thăm lớp chỉnh huấn của anh chị em trí thức, lúcđó đang bước vào cuộc đấu tranh tư tưởng gay go Tin vui đến làm náo nức cảlớp học, mọi người hồi hộp chờ đợi

Bỗng trời đột ngột chuyển mưa, mây đen ùn ùn kéo tới Rồi một cơn mưa dồndập, xối xả, tối đất, tối trời kéo dài hai ba tiếng đồng hồ không dứt Ai cũng xuýtxoa tiếc rẻ: Mưa thế này, Bác đến sao được nữa, trời hại quá

Giữa lúc trời đang mưa như trút nước, lòng người đang thất vọng, thì từ ngoàihiên lớp học có tiếng rì rào, rồi bật lên thành tiếng reo, át cả tiếng mưa ngàn,suối lũ:

Bác đến rồi anh em ơi! Bác đến rồi!

Trong chiếc áo mưa ướt sũng nước, quần xắn đến quá đầu gối, đầu đội nón, Báchiện ra giữa niềm ngạc nhiên, hân hoan và sung sướng của tất cả mọi người

Về sau, anh em được biết: Giữa lúc Bác chuẩn bị đến thăm lớp thì trời đổ mưa

to Các đồng chí làm việc cùng Bác đề nghị Bác cho báo hoãn chuyến thăm đếnmột buổi khác Có đồng chí đề nghị tập trung lớp học ở một địa điểm gần nơi ởcủa Bác…, nhưng Bác không đồng ý: “Đã hẹn thì phải đến, đến cho đúng giờ,đợi trời tạnh thì biết khi nào? Thà chỉ một mình Bác và một vài chú nữa chịu ướtcòn hơn để cho cả lớp học phải chờ uổng công!”

Ba năm sau, giữa thủ đô Hà Nội đang vào xuân, câu chuyện có thêm một đoạnmới Vào dịp Tết cổ truyền của dân tộc, hàng trăm đại biểu các tầng lớp nhândân thủ đô tập trung tại Ủy ban Hành chính Thành phố để lên chúc Tết Bác Hồ.Sắp đến giờ lên đường, trời bỗng đổ mưa như trút Giữa lúc mọi người còn đanglúng túng thu xếp phương tiện cho đoàn thể đi để Bác khỏi phải chờ lâu, thìbỗng xịch, một chiếc xe đậu trước cửa Bác Hồ từ trên xe bước xuống, cầm ô đivào, lần lượt bắt tay, chúc Tết mỗi người, trong nỗi bất ngờ rưng rưng cảm độngcủa các đại biểu.

Thì ra, thấy trời mưa to, thông cảm với khó khăn của Ban Tổ chức và khôngmuốn các đại biểu vì mình mà vất vả, Bác chủ động, tự thân đến tại chỗ chúcTết các đại biểu trước Thật đúng là mối hằng tâm của một lãnh tụ suốt đời quênmình, chỉ nghĩ đến nhân dân, cho đến tận phút lâm chung, vẫn không quên dặnlại: “Sau khi tôi đã qua đời, chớ nên tổ chức điếu phúng linh đình để khỏi lãngphí thời giờ và tiền bạc của nhân dân”

* Bài 7: Yêu thiên nhiên, sống hòa hợp với thiên nhiên- GV có thể sử

dụng câu chuyện : “Bác Hồ với môi trường”.

Đồng chí Vũ Kỳ , người có vinh dự được phục vụ Bác trong hơn 20 năm (từ

1945 đến 1969) kể lại rằng lúc sinh thời đã có lần Bác nói đến mong muốn tạomột nền nếp về trồng cây trong nhân dân khắp cả nước mỗi khi Tết đến, Xuân

về thay dần tập quán ăn uống nặng nề và tốn kém như hiện nay Có lẽ xuất pháttừ mong muốn đó mà Bác đã khởi xướng ra Tết trồng cây và Bác đã chủ độngtham gia trồng cây khi có điều kiện Đi nghỉ hoặc đi thăm nước ngoài một trongnhững lĩnh vực được Bác quan tâm là môi trường sinh thái ở nước bạn; trong đótiêu biểu là chuyến Bác đi nghỉ ở Liên Xô (cũ) mùa hè năm 1959 Bác đã dànhthời gian tìm hiểu mô hình kiến trúc đô thị từ xây dựng các đường phố rộng,sạch, đẹp đến tạo môi trường xanh mát với nhiều loại, nhiều lớp cây xanh Báctìm hiểu rất kỹ lợi ích, cách tổ chức trồng và chăm sóc cây và rừng trong thànhphố, bảo đảm yêu cầu về môi trường sinh thái và đời sống xã hội Khi về nướcBác đã gặp các đồng chí lãnh đạo Tổng cục Lâm nghiệp lúc đó nói lại nhữngđiều tai nghe mắt thấy và nhắc nên tổ chức đi tham quan, nghiên cứu và học tập

Ngày 10/1/1969 mặc dù bận nhiều việc lớn, nhưng Bác vẫn tranh thủ gặp đồngchí Tổng cục trưởng Tổng cục Lâm nghiệp để trao đổi về nội dung bài báo “Tếttrồng cây” Bác vừa dự thảo để đăng báo Nhân dân vào đầu tháng 2 Buổi gặpkhông chỉ dừng lại ở bài báo, mà còn đề cập đến những nội dung rộng lớn hơn

về trồng cây, trồng rừng và giữ rừng của nước ta lúc bấy giờ Nội dung này đãlàm cơ sở cho việc định hướng hoạt động lâm nghiệp của những năm từ thập kỷ

70 trở đi Không phải ngẫu nhiên mà Tết Kỷ Dậu năm 1969 Bác lại đến xã VậtLại, huyện Ba Vì, tỉnh Hà Tây - một địa phương có phong trào khá về trồng câytheo lời kêu gọi của Bác và trên đồi Đồng Vàng với một rừng cây bạch đàn đượcnhân dân trồng từ Tết trồng cây đầu tiên Bác đã trồng một cây đa lưu niệm Đây

là cây đa cuối cùng Bác trồng vào dịp Tết trồng cây hàng năm Ở trong nuớc và

cả ở nước ngoài (nếu có điều kiện) Bác đều trồng cây đa vì theo Bác thời gianrụng lá của cây đa ngắn, nảy lộc nhanh, cành xum xuê và rễ lại bám rất chắc vàođất nên gió bão ít bị đổ Vì vậy, những cây đa Bác trồng ở công viên ThốngNhất, ở huyện Đông Anh (ngoại thành Hà Nội ) ở đồi Vật Lại và cả các câykhác Bác trồng ở một số nước; trong đó có 4 cây đại ở công viên Găng Đi (ẤnĐộ) được trồng vào các năm 1958, 1960, 1961, 1962 trong các lần Bác đi thămnuớc này đều phát triển tốt và tỏa hương thơm Từ năm 1959, Bác đã viết một số bài báo với bút danh T.L và Trần Lực đăngtrên báo Nhân dân biểu dương những địa phương, tập thể và cá nhân trồng câygiỏi, phê phán và uốn nắn những lệch lạc trong quá trình thực hiện Tết trồngcây; đồng thời nêu lên những kinh nghiệm, những bài học hay về chăm sóc câybảo đảm hiệu quả kinh tế Đặc biệt bài “Năm mới hãy nhiệt liệt tổ chức Tếttrồng cây” đăng trên báo Nhân dân số ra ngày 1/1/65, Bác tổng kết 5 năm Tếttrồng cây với những con số có ý nghĩa: “Tết trồng cây phổ biến từ mùa xuânnăm 1960, 5 năm miền Bắc trồng trên 375 triệu cây các loại và trên 200 triệucây bảo vệ đê biển “Bác kết luận bài viết bằng hai câu thơ mang ý nghĩa sâusắc về trồng cây mà hầu như người dân nào cũng thuộc Đó là:

Lại một Tết trồng cây nữa đến mà không có Bác tham gia trồng cây Nhưng

vườn cây do Bác ươm mầm vẫn tươi xanh và phát triển tốt, góp phần làm cho

Tôi phân công đồng chí Phó Chủ tịch huy động nhân dân ra tập trung đónBác, đồng chí Chánh Văn phòng chuẩn bị cơm mời Bác, còn tôi phụ trách việcdọn dẹp văn phòng, chuẩn bị chỗ nghỉ và chỗ ngủ cho Bác qua đêm

Quả như tôi dự đoán, sáu giờ chiều thì xe Bác về đến phía nam thị xã NinhBình Nhân dân đã vẫy cờ, hô khẩu hiệu rồi ùa xuống lòng đường đón Bác Bác

ra khỏi xe vẫy chào nhân dân Nhân lúc đó chúng tôi mời Bác vào trụ sở Uỷ banhành chính tỉnh

Trước sự nhiệt tình của nhân dân thị xã, không nỡ từ chối, Bác đã vào gặp

Uỷ ban hành chính tỉnh Ninh Bình

Đến cổng cơ quan, Bác bảo đồng chí lái xe dừng lại rồi xuống đi bộ Vừa điBác vừa hỏi tình hình đời sống của nhân dân, đặc biệt đồng bào ở vùng cônggiáo Chúng tôi báo cáo với Bác về nh÷ng khó khăn trong tỉnh, một số nơi nôngdân còn bị đói

Bác căn dặn chúng tôi phải chú ý đoàn kết lương giáo, động viên bà contích cực tăng gia sản xuất để chống đói, chú ý công tác diệt giặc dốt, mở nhiềulớp bình dân học vụ vào buổi trưa, buổi tối, vận động bà con đi học

Chúng tôi mời Bác nghỉ lại cơ quan cho đỡ mệt rồi dùng bữa tối Thực rabữa cơm chúng tôi chuẩn bị cho Bác không có gì ngoài một con gà giò luộc,

nước dấm nấu bí đao, vì lúc đó kinh phí của Uỷ ban hành chính tỉnh cũng hếtsức khó khăn.

Bác nói:

- Hàng ngàn đồng bào đang chờ Bác ngoài kia, Bác không thể nghỉ ở đây

đÓ ăn cơm được vì 9 giờ tối Bác đã có việc ở Chủ tịch phủ Bây giờ các chúgiúp Bác: một chú ra tập hợp đồng bào vào một ngã tư rộng gần đây để Bác ranói chuyện với đồng bào mươi phút, một chú ra cửa hàng bánh mua cho Bácmột cặp bánh giò Còn các chú đi với Bác thì tranh thủ ăn cơm trước Nóichuyện xong, Bác ngược Hà Nội ngay cho kịp hẹn Trong xe Bác sẽ ăn bánh vừađỡ tốn kém, vừa tiết kiệm được thời gian cho Bác

Chúng tôi vâng lời Bác làm theo

Nói chuyện với đồng bào Ninh B×nh hôm đó, Bác nhấn mạnh:

- Đồng bào chú ý đoàn kết lương giáo vì âm mưu của kẻ thù luôn tìm cáchchia rẽ đồng bào lương giáo

- Đồng bào tích cực tăng gia sản xuất chống giặc đói, chống giặc dốt

- Đồng bào chuẩn bị tinh thần chịu đựng gian khổ để chống giặc ngoại xâmbảo vệ Tổ quốc

Kết thúc, Bác hỏi:

- Đồng bào có đồng ý thực hiện ba điều tôi nêu ra không?

- Đồng ý! Đồng ý! Hồ Chủ tịch muôn năm

Hàng ngàn nắm tay gân guốc giơ lên hưởng ứng Tiếng hô và tiếng vỗ tayrâm ran

Bác vẫy tay chào đồng bào rồi lên xe về Hà Nội Xe đi được một quãngBác mới bắt đầu dùng “bữa ăn tối” của mình

* Bài 5: Yêu thương con người- GV có thể sử dụng câu chuyện: “Chú ngã có đau không”?

Vào đầu năm 1954, tiết trời đã sang xuân, nhưng ở Việt Bắc vẫn còn rét.Gió bấc thổi mạnh, mưa phùn lâm râm gây nên cái lạnh buốt, Bác vẫn làm việcrất khuya Bác khoác chiếc áo bông đã cũ, miệng ngậm điếu thuốc lá thỉnhthoảng lại hồng lên, tiếng máy chữ lách tách, lách tách đều đều…

Trời lạnh, nhưng được đứng gác bên Bác, tôi thấy lòng mình như được sưởi

ấm lên Tôi nhẹ bước chân đi vòng quanh lán Một lần vừa đi, vừa nghĩ, tôi bị

thụt chân xuống một cái hố tránh máy bay Tôi đang tìm cách để lên khỏi hố,

chợt nghe có tiếng bước chân đi về phía mình Có tiếng hỏi:

- Chú nào ngã đấy?

Chưa kịp nhận ra ai, thì tôi đã thấy hai tay Bác luồn vào hai nách, chòm râu

của Bác chạm vào má tôi Tôi cố trấn tĩnh lại để nói một lời thì giật mình khi

thấy Bác không khoác áo bông, Bác đi tất, một chân có guốc, một chân không,

nước mắt tôi trào ra Vừa kéo, Bác vừa hỏi:

- Chú ngã có đau không?

Bác sờ khắp người tôi, nắn chân, nắn tay tôi Rồi Bác nói:

- Chú ngã thế đau lắm Chú cứ ngồi xuống đây bóp chân cho đỡ đau Ngồi

xuống! Ngồi xuống!

Tôi bàng hoàng cả người, không tin ở tai mình nữa Có thật là Bác nói như

vậy không! Bác ơi! Bác thương chúng cháu quá!

Tôi trả lời Bác:

- Thưa Bác, cháu không việc gì ạ Rồi tôi cố gắng bước đi để Bác yên lòng

Bác cười hiền hậu và căn dặn: “Bất cứ làm việc gì chú cũng phải cẩn thận”

Rồi Bác quay vào

Tôi đứng nhìn theo Bác cho đến lúc lại nghe tiếng máy chữ của Bác kêu lên

lách tách, đều đều trên nhà sàn giữa đêm Việt Bắc

* Bài 7: Đoàn kết, tương trợ- GV có thể sử dụng câu chuyện: “Sự phân

công”.

- Các cô, các chú nhiều người có đồng hồ ở đây chứ?

- Thưa bác, có ạ!

- Các cô, các chú có thấy trên mặt đồng hồ kim giây chạy nhúc nhích suốt ngày đêm, kimhút di chuyển hơi chậm, kim giờ thì rề rề một chỗ, chữ số nằm yên, cái máy nằm trong

vỏ đồng hồ, có đúng thế không

- Dạ, đúng ạ!

- Đó là sự phân công của bộ máy cái đồng hồ Nếu giả sử các bộ phận ấy xin thay đổi, cáikim giây nói: “Tôi chạy thế này mệt quá, cho tôi chạy chậm lại hoặc nghỉ ít lâu” Mặt

số kêu lên: “Đứng mãi một chỗ chán quá, cho tôi chạy như kim giây” Bộ máy lại nói:

“ Tôi làm nhiều việc mà chả ai biết đến, cho tôi làm mặt số” Các cô, các chú thử nghĩxem, nếu ta để các bộ phận đồng hồ làm theo ý muốn riêng của mình thì sẽ thế nào?

Cả lớp vang lên tiếng cười Có đồng chí nói:

- Thưa Bác, như vậy không còn là đồng hồ nữa ạ!

- Trong công tác cách mạng cũng như vậy, tùy theo trình độ và yêu cầu mà Đảng và nhândân giao nhiệm vụ làm Chủ tịch nước, đồng chí cảnh vệ lo công tác bảo vệ, đồng chícấp dưỡng lo nấu ăn, đồng chí văn thư lo việc giấy tờ, mỗi người một việc, như vậyhợp lại mới thành công chung Đó là sự phân công của tổ chức

Qua mẫu chuyện trên chúng ta rút ra được bài học kinh nghiệm cho bản thân mình Mỗingười trong chúng ta, mỗi cá nhân có một ưu điểm riêng của bản thân mình, trình độ chuyênmôn khác nhau Nên khi được phân công bất kỳ một công việc nào, ở bất kỳ một vị trí nào,dù là việc lớn hay việc nhỏ chúng ta cần phải làm tốt công việc của mình, không nên đố kỵ,

so sánh Để tạo được thành công chung cho tập thể chúng ta cần phải đoàn kết, đồng lòng,cùng giúp đỡ, hỗ trợ lẫn nhau để thành thành tốt công tác của bản thân nói riêng và tập thểnói chung

3.3 Trong chương trình GDCD 8

* Bài 2: Liêm khiết- GV có thể sử dụng câu chuyện: “Bác có phải là

vua đâu”.

Có một số người có ngôi cao, chức cả, sống trong sự trọng vọng, chiều

chuộng của mọi người, thường xuyên được hưởng sự ưu đãi đặc biệt, lâu dần

cũng quen đi mà không hề biết rằng mình đã nhiễm phải thói đặc quyền, đặc lợi

Suốt đời tâm niệm là người công bộc của nhân dân, lo trước thiên hạ, vui

sau thiên hạ, Bác Hồ của chúng ta luôn luôn hoà mình vào cuộc sống chung của

đồng bào, đồng chí, không nhận bất cứ một sự ưu tiên nào người khác dành chomình.

Kháng chiến toàn quốc bùng nổ, nhiều nhân sĩ, trí thức cao tuổi theo Báclên Việt Bắc, đi kháng chiến, đèo cao, suối sâu, đường bùn lầy, nhiều vị phảinằm cáng Anh em phục vụ lo Bác mệt cũng đề nghị Bác lên cáng, Bác gạt đi:Bác còn khoẻ, còn đi được, các chú có nhiệm vụ đưa Bác đi như thế này là tốtrồi

Cuối năm 1961, Bác về thăm xã Vĩnh Thành, huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ

An, một xã có phong trào trồng cây tốt Tại một ngọn đồi thấp, Bác đứng nóichuyện với nhân dân trong xã Trời đã gần trưa, tuy đã sang đông mà nắng còngay gắt Nhìn Bác đứng giữa nắng trưa, ai cũng băn khoăn Đồng chí chủ tịchhuyện cho tìm mượn được chiếc ô, định giương lên che nắng cho Bác, thì Bácquay lại hỏi:

- Thế chú có đủ ô che cho tất cả đồng bào không? Thôi, cất đi, Bác có phải

là vua đâu?

Một lần, trong bữa ăn, đồng chí phục vụ dọn lên cho Bác một đĩa cá anh

vũ, một loại cá sông quý hiếm thường chỉ có ở khúc sông Hång đoạn Bạch Hạc Việt Trì Nhìn đĩa cá biết ngay là của hiếm, Bác khen và bảo:

Cá ngon quá, thế mà chú Tô (tức đồng chí Phạm Văn Đồng) lại đi vắng.Thôi, các chú để đến chiều đồng chí Tô về cùng thưởng thức

Miếng ngon không bao giờ Bác chịu ăn một mình Chia sẻ ngọt bùi là thế,tưởng chuyện cũng sẽ qua đi Nhưng đến bữa sau, trong mâm cơm lại có món cáhôm trước Nhìn đĩa cá, Bác hiểu ngay và tỏ ra không bằng lòng

- Bác có phải là vua đâu mà phải cung với tiến!

Rồi Người kiên quyết bắt mang đi không ăn nữa Như Bác đã từng nói, ởđời ai chẳng thích ăn ngon, mặc đẹp, nhưng nếu miếng ngon đó lại đánh đổibằng sự mệt nhọc, phiền hà của người khác thì Bác đâu có chấp nhận

Những anh em công tác trong Phủ Chủ tịch hàng ngày vẫn thường đi lạibằng xe đạp, thỉnh thoảng có gặp Bác đi bộ Nhìn thấy Bác, mọi người đềuxuống dắt xe chê Bác đi qua rồi mới lên xe đi tiếp Thấy vậy, Bác thường khoáttay ra hiệu bảo anh em cứ đi tiếp, không cần xuống xe Nhưng ai có thể cho