Trong công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa, trong tình hình thực tế đất nước đang phát triển để hội nhập vào cộng đồng quốc tế các nước trong vùng ASEAN cũng như các nước khác trên th[r]
Trang 1PHẦN I: MỞ ĐẦU I/LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Trong công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa, trong tình hình thực tế đấtnước đang phát triển để hội nhập vào cộng đồng quốc tế các nước trong vùngASEAN cũng như các nước khác trên thế giới, đặc biệt hơn, đất nước ta đã chínhthức là thành viên của WTO thì việc biết và sử dụng thành thạo ít nhất 1 ngoại ngữ
là một nhu cầu cấp bách, một đòi hỏi cần thiết cho mỗi chúng ta Nhân tố quyếtđịnh thắng lợi của công cuộc công nghiệp hoá, hiện đại hoá là nguồn lực ngườiViệt Nam được phát triển về số lượng và chất lượng trên cơ sở mặt bằng dân tríđược nâng cao Chính vì thế, nền giáo dục và đào tạo của nước ta cũng đã tiếnhành thay đổi từ mục tiêu giáo dục và đào tạo đến phương pháp dạy và học nhằmđóng góp có hiệu quả vào quá trình chuẩn bị nguồn nhân lực của đất nước trongnhững thập kỷ đầu của thế kỷ 21, học ngoại ngữ nói chung và học Tiếng Anh nóiriêng đã, đang và sẽ trở thành một đề tài vô cùng nóng bỏng đối với mọi người ởmọi lứa tuổi, mọi giới, mọi trình độ
“ Ngôn ngữ là công cụ giao tiếp quan trọng nhất của con người ”
( V I Lênin )
Biết một ngoại ngữ là đã có trong tay thêm được một công cụ giao tiếp mớingoài tiếng mẹ đẻ Ngay từ khi mới bắt đầu học ngoại ngữ, tôi đã được các thầy côgiáo dạy rằng “Biết thêm một ngoại ngữ là sống thêm một cuộc đời”, điều đó chođến nay và chắc chắn cả mai sau vẫn còn nguyên giá trị Giờ đây tôi lại đem câunói ấy cùng những kiến thức mình đã học được truyền thụ lại cho những thế hệ họcsinh của mình Là một giáo viên dạy tiếng Anh, tôi luôn mong muốn đóng góp mộtphần nhỏ bé công sức của mình vào việc dạy cho các em học sinh bậc THCS, nhất
là học sinh lớp 9 cuối cấp có được một lượng kiến thức cơ bản để làm nền tảng chocác em trong quá trình học tiếng Anh ở các lớp lớn hơn sau này
Dạy và học tốt tiếng Anh liên quan đến nhiều vấn đề, một trong những vấn
đề đó chính là việc dạy kỹ năng nghe Đây là một kỹ năng không thể thiếu đối vớingười học ngoại ngữ vì nó là một trong bốn kỹ năng kỹ xảo thực hành của tiếngAnh: nghe, nói, đọc, viết
Trong thực tiễn rèn các kỹ năng tiếng Anh cho học sinh, giáo viên phải
đương đầu với không ít khó khăn, đặc biệt là rèn kỹ năng nghe Qua thực tế ở
trường tôi, khi bắt đầu học môn ngoại ngữ phần lớn học sinh thích học, nhưng dầndần học sinh lại chán học Hầu hết các em rất yếu về kỹ năng nghe Thật khó đểcác em nghe hiểu nội dung một bài văn hay đoạn hội thoại Sau mỗi tiết dạy nghegiáo viên rất khó khăn trong việc kiểm tra lại thông tin mà các em đã nghe và việckiểm tra bài cũ thường không dễ dàng gì Phần lớn học sinh chưa biết cách học
Trang 2nghe, học sinh thường thấy luyện nghe là khú nhất Trong lớp học, cú học sinh núirằng dự trong bài nghe cú nhiều từ đó biết nhưng nghe khụng ra, cú học sinh lại núirằng do em ấy thiếu từ (vốn từ vựng nghốo), khụng biết bao nhiờu lần học sinh lỳcnào cũng lo õu khi học tiết nghe hiểu, cỏc em cho rằng khú khăn chớnh là ở chỗ tốc
độ lời núi của người Anh nhanh quỏ, khụng bắt kịp vỡ hỡnh như họ nuốt chửngnhiều õm và từ Vậy làm thế nào để giỳp học sinh- đặc biệt là học sinh lớp 9 cuốicấp- cú thể vận dụng được vốn từ vựng và cấu trỳc ngữ phỏp của mỡnh để nghehiểu hiệu quả? Dạy nghe như thế nào để sau mỗi giờ học học sinh cảm thấy thớchthỳ và yờu quý mụn học hơn? Làm thế nào để tỡm kiếm một số phương phỏp tớchcực, đơn giản, dễ hiểu, thiết thực mà vẫn đảm bảo tớnh khoa học, nhằm phỏt triểnkhả năng tư duy, sự suy đoỏn và tớnh sỏng tạo của học sinh? Trước những trăn trở
đú tụi đó mạnh dạn đi sõu vào vấn đề “Dạy kỹ năng nghe Tiếng Anh cho học sinh lớp 9” để trỡnh bày tỡnh hỡnh dạy và học nghe hiện nay cũng như viết về kinh
nghiệm của mỡnh sau hơn 18 năm thực tế giảng dạy
II – MỤC ĐÍCH NGHIấN CỨU:
Với việc nghiên cứu thành công đề tài, sáng kiến kinh nghiệm sẽ giúp giáo viên có đợc những kinh nghiệm sau:
1 Cách thức tổ chức một tiết dạy nghe có hiệu quả
2 Các bớc tiến hành một tiết dạy nghe có hiệu quả
3 Hớng dẫn học sinh tự luyện tập, rèn luyện để có kỹ năng và kỷ xảo nghe tiếng Anh
*Đối tượng, phạm vi nghiờn cứu:
Đối tượng là học sinh lớp 9
Nghiờn cứu trong phạm vi chương trỡnh tiếng Anh cấp THCS theo cỏc chủđiểm của cỏc đơn vị bài học
Phạm vi nghiên cứu:
Đề tài xoay quanh đề tài nghiên cứu giảng dạy và học tập môn nghe tiếng Anh của giáo viên và học sinh bậc THCS ở lớp 9 trửờng THCS
Nghĩa Hũa
III/ NHIỆM VỤ NGHIấN CỨU:
Để thực hiện tốt đề tài nghiên cứu, ngời thực hiện đề tài này cần phải thực hiện các nhiệm vụ sau
Trang 31- Nghiên cứu các tài liệu hớng dẫn tiếng Anh, các kỹ thuật dạy nghe.
2- Thao giảng, dạy thử nghiệm
3- Dự giờ đồng nghiệp , trao đổi, rút kinh nghiệm
4- Kiểm tra, đánh giá kết quả việc nắm bài của học sinh để từ đó có sự điều chỉnh, bổ sung hợp lý
IV/PHƯƠNG PHÁP NGHIấN CỨU:
1 Phơng pháp quan sát: Ngời thực hiện đề tài tự tìm tòi nghiên cứu, tiến
hành dự giờ thăm lớp của đồng nghiệp
2 Phơng pháp trao đổi, thảo luận: Sau khi dự giờ của đồng nghiệp, đồng
nghiệp dự giờ ngời thực hiện đề tài, đồng nghiệp và ngời thực hiện đề tài
tiến hành trao đổi, thảo luận để từ đó rút ra những kinh nghiệm cho tiết dạy
3 Phơng pháp thực nghiệm: Giáo viên tiến hành dạy thể nghiệm theo từng mục đích yêu cầu cụ thể một số tiết dạy nghe
4 Phơng pháp điều tra: Giáo viên đặt câu hỏi để kiểm tra đánh giá việc nắm nội dung bài học của học sinh
V/NHỮNG ĐểNG GểP CỦA ĐỀ TÀI:
Đề tài đỳc kết ra được một số kinh nghiệm dạy ngữ liệu mới, tỡm hiểu nhữngkhú khăn vướng mắc trong quỏ trỡnh dạy ngữ liệu mới của giỏo viờn và việc lĩnhhội kiến thức của học sinh
PHẦN II:NỘI DUNG NGHIấN CỨU VÀ KẾT QUẢ Chương I: CƠ SỞ Lí LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI:
I/ CƠ SỞ Lí LUẬN CỦA ĐỀ TÀI:
Hiện nay, với nhận thức mới trong dạy ngoại ngữ, dạy tiếng Anh nhằm mụcđớch giao tiếp, mở rộng quan hệ giao lưu, hợp tỏc với thế giới trờn mọi lĩnh vực:
Trang 4đối nội, đối ngoại, văn hóa, thương mại đã đánh dấu một mốc lớn: sự đầu tư chấtxám vào dạy và học ngoại ngữ, làm việc theo hướng công nghiệp hiện đại.
Để sử dụng thành thạo một ngoại ngữ là một điều không hề dễ dàng, nhưng cũngkhông vì khó khăn mà không thể học vì trong một chừng mực nào đó, học ngoạingữ nói chung và học tiếng Anh nói riêng cũng không phải là cái gì đó quá khónếu chúng ta có phương pháp và phương tiện tốt, nhất là khi chúng ta biết phối hợpgiữa các phương pháp với nhau và khai thác tốt các phương tiện
Việc dạy theo phương pháp đổi mới như hiện nay chú trọng nhiều đến tính chủđộng sáng tạo của học sinh Phần lớn thời gian giao tiếp là lúc các em tư duy chủđộng thực hành tiếng Anh Để có một tiết học tốt thì các em phải chuẩn bị bài ởnhà kỹ Hơn nữa, để học tốt một giờ nghe các em cần được nghe nhiều
Cũng chính bởi những lý do như đã trình bày ở trên mà mục đích dạy và học TiếngAnh cũng có sự thay đổi lớn, nó không chỉ là chuyện “ học để mà học” nữa, màhọc là phải tư duy, có chiều sâu Chúng ta không chỉ nhằm mục đích đạt được ýnghĩa ngữ pháp mà còn nhằm đạt và phát triển được kỹ năng sử dụng ngôn ngữ đó.Nắm được bản chất của giao tiếp và có thể giao tiếp khi cần thiết là điều mà chúng
ta vươn tới NGHE được coi là một kỹ năng tiếp thụ, song nghe thường khó hơnđọc vì ngôn bản cảm thụ qua nghe là lời nói nên có những đặc điểm rất khác vớivăn bản viết
II/ CƠ SỞ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI:
Cơ sở thực tiễn:
Phần lớn học sinh trên địa bàn xã Minh Sơn là con em nông thôn nên điềukiện học tập chưa tốt, thời gian học hạn hẹp, môi trường giao tiếp tiếng Anh cònhạn chế, ít có cơ hội luyện nghe Trong số đó chủ yếu lại là người dân tộc: Tày,Nùng, Hoa ,có em thậm chí nói tiếng phổ thông nhiều khi còn chưa chuẩn nênviệc phát âm tiếng Anh quả thực vẫn là cả một vấn đề Bên cạnh đó, các em cònchưa thực sự chăm chỉ học tập, ít chịu ghi nhớ từ, không tích cực luyện âm, nhậnthức chậm, sự linh hoạt, sáng tạo chưa cao, tài liệu để tham khảo thêm còn phụthuộc vào kinh tế gia đình, từ đó việc đầu tư học kỹ năng nghe hạn chế Ngoài ratiếng Anh là một môn học khó, khối lượng kiến thức nhiều, thời gian học ít, vàtrong quá trình nghe các em không kiểm soát được điều sẽ nghe Lời nói trongbăng nhanh, không quen Bài nghe có nhiều từ mới, trọng âm từ, trọng âm câu, ngữđiệu thì rất khác nhau và học sinh khó có thể hiểu được nội dung
Việc dạy và học tiếng Anh trong nhà trường phổ thông đã có những thay đổi lớn vềnội dung cũng như phương pháp giảng dạy để phù hợp với mục tiêu và yêu cầu đặt
ra cho bộ môn này trong chương trình cải cách
Trang 5Quan điểm cơ bản nhất về đổi mới phương phỏp là làm sao phỏt huy được tớnh tớchcực, chủ động của người học, tạo điều kiện tối ưu cho người học và rốn luyện, phỏttriển khả năng sử dụng ngụn ngữ vào mục đớch giao tiếp chứ khụng phải việc cungcấp kiến thức ngụn ngữ thuần tỳy.
Với quan điểm này, cỏc thủ thuật và hoạt động trờn lớp học cũng đó được thay đổi
và phỏt triển đa dạng Người giỏo viờn cần nắm bắt cỏc nguyờn tắc chớnh củaphương phỏp và tỡm hiểu cỏc thủ thuật và hoạt động dạy học theo quan điểm giaotiếp sao cho cú thể ỏp dụng được một cỏch uyển chuyển, phự hợp và cú hiệu quả
Chương II:THỰC TRẠNG CỦA ĐỀ TÀI NGHIấN CỨU:
1 Khỏi quỏt phạm vi, địa bàn nghiờn cứu:
Phạm vi nghiờn cứu cỏc thủ thuật dạy nghe bộ mụn Tiếng Anh lớp 9
2 Thực trạng của đề tài nghiờn cứu:
1 Ưu điểm
Mặc dù có những điều kiện khách quan và chủ quan ảnh hởng trực tiếp trong quá trình giảng dạy nhng chúng tôi đã biết khắc phục vợt lên những khó khăn trớc mắt, từng bớc nâng cao chất lợng giờ dạy nghe môn tiếng Anh nhằm đáp ứng mục đích chơng trình, SGK mới
a- Về phía giáo viên:
- Bớc đầu đã tiếp cận sử dụng tơng đối tốt các kỹ thuật dạy học đặc trng
kỹ thuật dạy nghe
- Đã quen và chủ động với cách thức tổ chức một tiết dạy nghe
- Phối hợp khá linh hoạt các kỹ thuật dạy học
- Sáng tạo ra nhiều đồ dùng dạy học phù hợp với nội dung các tiết dạy, vì vậynhiều tiết dạy nghe trở nên sinh động , có sức lôi cuốn và đạt hiệu quả cao
- Sử dụng vận hành các trang thiết bị dạy học hiện đại phục vụ tốt cho quá trình dạy nghe: băng đĩa hình máy cassette, đầu video, đèn chiếu
b- Về phía học sinh:
- Học sinh đã đợc quen dần với môn học nghe
Trang 6- Nhiều học sinh đã nghe và nhận biết đợc giọng đọc, nói của ngời bản ngữ.
- Phần lớn học sinh nghe đợc những bài nghe có nội dung đơn giản, vừa
phải thực hiện đợc các yêu cầu, bài tập của giáo viên sau khi nghe lần 3
- Một số học sinh đã hình thành kỹ năng, kỹ xảo trong học tập
b- Học sinh:
- Động cơ để nghe hiểu bằng tiếng Anh còn hạn chế
- Nhiều em ít có cơ hội để nghe, ít tiếp cận với các thông tin đại chúng mà qua đó có thể nghe tiếng Anh
- Một số em còn ngại nghe và nói bằng tiếng Anh, còn sợ bị mắc lỗi
- Môn nghe hiểu còn mới với các em, nhất là học sinh lớp 6,7
- Học sinh cha quen với tốc độ đọc, nói trong băng của ngời Anh
c- Phơng tiện đồ dùng dạy học:
- Đồ dùng dạy học phục vụ cho việc giảng dạy còn quá ít, một số còn thiếu: tranh, ảnh, băng, máy cassette
- Chất lợng băng thâu cha tốt, giọng đọc còn cha rõ, tiếng ồn nhiều
3 Nguyờn nhõn của thực trạng:
Trang 7Trong quá trình giảng dạy, bản thân tôi đảm nhận khối 7 và khối 9 Với ý thức vừa nghiên cứu đặc điểm tình hình học tập bộ môn của học sinh vừatiến
hành, rút kinh nghiệm Ngay từ đầu năm học tôi đã định hớng cho mình một
kế hoạch và phơng pháp cụ thể để chủ động điều tra tình hình học tập của học sinh do lớp mình phụ trách Qua điều tra, tôi đã nhận ra rằng hầu hết các
em nắm từ vựng không chắc, kỹ năng nghe và giao tiếp bằng tiếng Anh còn hạn chế Kết quả điều tra cụ thể nh sau:
BIỆN PHÁP, GIẢI PHÁP CHỦ YẾU ĐỂ THỰC HIỆN ĐỀ TÀI
1 Cơ sở đề xuất cỏc giải phỏp:
Nghe là một hoạt động ngụn ngữ phức tạp nhất, nú hợp nhất những yếu tốhợp thành của sự tiếp thu cỏc nhận thức và kiến thức ngụn ngữ Nghe hiểu là mộttrong những mục đớch chớnh của dạy ngoại ngữ
Khi núi, cỏc ý thường khụng được sắp xếp cú trỡnh tự chặt chẽ như khi viết; ý haythường được lặp đi lặp lại, cú nhiều từ thừa, từ đệm, khụng đỳng ngữ phỏp Cú thểnúi lỏy, núi tắt, ngập ngừng… Khi đọc cú thể đọc đi đọc lại nhiều lần văn bản cũnkhi nghe người khỏc núi ta chỉ nghe được một lần.Với đặc điểm khỏc nhau trờn,khi dạy nghe, ngoài những thủ thuật chung cú thể ỏp dụng cho cỏc kỹ năng nghetiếp thu, giỏo viờn cũn cần cú những thủ thuật đặc thự cho cỏc hoạt động nghe củahọc sinh
Nghe bao gồm hai cấp độ:
1.1 Cấp độ 1: (Nhận biết hoặc phõn biệt): Sự nhận biết cỏc õm thanh, từ, nhúm từtrong mối quan hệ cấu trỳc của chỳng Chỉ khi khả năng này trở thành tự động húa,người nghe mới cú thể tỏi tạo, ứng xử và đỏp lại những gỡ nghe được trong cảchuỗi õm thanh đú
Trang 81.2 Cấp độ 2: (Chọn lựa): Người nghe rút ra được những thành tố hữu ích để hiềuđược người nói Lúc đầu nghe hiểu câu, lời nói ngắn, đơn giản,về sau hiểu các câudài hơn.
2 Các giải pháp cụ thể:
2.1 Nghe trong cuộc sống hàng ngày: có hai cách nghe chính:
- Nghe không tập trung: là các hoạt động nghe mang tính chất giải trí, như khi tanghe đài, xem truyền hình…mà vẫn có thể tiến hành đồng thời một công việc khác
- Nghe có tập trung: là các hoạt động nghe có chủ ý, muốn nắm bắt một nội dungthông tin nào đấy.Ví dụ như nghe tin trên đài, truyền hình, nghe các chỉ dẫn, hướngdẫn, giải thích, nghe giảng bài v.v Trong trường hợp này, người nghe chủ yếu tậptrung vào những điểm quan trọng, cần thiết cho chủ ý của mình Người nghethường biết rõ mình muốn nghe gì Điều này giúp người nghe hướng được sự chúý vào đúng nội dung cần biết, do vậy thường nắm bắt được vấn đề một cách cóhiệu quả hơn
2.2 Nghe trong môi trường học tiếng:
Trong môi trường học tiếng, các hoạt động nghe chủ yếu là nghe có tập trung, vànhằm phát triển các kỹ năng nghe khác nhau
Có những loại nghe chính trong việc học ngoại ngữ như sau:
- Nghe ý chính
- Nghe để tìm những thông tin cần thiết
- Nghe để khẳng định những phỏng đoán trước đó
- Nghe để thực hiện các nhiệm vụ giao tiếp được đặt ra
- Nghe chi tiết (Cả nội dung lẫn cấu trúc ngôn ngữ)
* Lưu ý:Học sinh có thể xác lập lại lượng thông tin dựa trên các cơ sở sau:
- Kiến thức về ngôn ngữ (từ ngữ, ngữ pháp, ngữ nghĩa, văn phong )
- Sự quen thuộc với chủ đề đang được đề cập tới
- Sự quan sát, diễn giải, ngữ cảnh giao tiếp, kể cả những gì xảy ra trước đó
- Kiến thức, tri thức mà các em cùng nắm được với người nói
- Sự hiểu biết, thừa nhận về thái độ, sở thích cá nhân người nói
- Sự hiểu biết về ngữ cảnh, văn hóa trong giao tiếp
- Sự hiểu biết về những tín hiệu ngoài ngôn ngữ như: tốc độ nói, ngừng đoạn, cửchỉ, điệu bộ, vẻ mặt
3 Tiến hành các kỹ thuật dạy nghe:
3.1 Xây dựng lòng tin (Confidence building)
3.2 Nhận diện trọng âm câu (Sentence stress reception)
3.3 Giải quyết chủ đề (Topic interpretation)
3.4 Nghe hiểu ý chính (Listening for gist)
Trang 93.5 Nhận diện chi tiết (Recognising details)
3.6 Nghe nắm bắt thông tin cần thiết (Listening for wanted information)
3.7 Chép chính tả (Dictations)
3.8 Sơ đồ chuỗi sự kiện (Sequencing chart)
3.9 Ngữ pháp chính tả (Dictogloss)
3.10 Nghe- ghi (Listening and note- taking)
4 Tổ chức, triển khai thực hiện:
4.1 Giúp học sinh nghe có hiệu quả
Trong thực tế, nghe vẫn là một kỹ năng khó đối với học sinh phổ thông hiện nay
Để khắc phục những khó khăn trong khi nghe, giáo viên có thể sử dụng những biệnpháp sau:
- Giới thiệu chủ đề, các nội dung có liên quan đến bài nghe; giải thích các kháiniệm nếu cần thiết
- Ra các câu hỏi giúp học sinh đoán trước nội dung sẽ nghe
- Giới thiệu từ mới nếu có hoặc ôn, củng cố lại từ vựng cần thiết cho bài nghe
- Ra câu hỏi hướng dẫn khi nghe
- Chia quá trình nghe thành từng bước,ví dụ:
+ Lần nghe thứ nhất: nghe ý chính, trả lời các câu hỏi đại ý
+ Lần nghe thứ hai: nghe chi tiết hơn v.v
- Nếu bài dài, chia bài nghe thành từng đoạn ngắn để cho học sinh nghe, có nhữngyêu cầu nghe cụ thể khác nhau
4.2.Đoán trước điều sắp nghe (predicting)
Một trong những kỹ năng cần thiết khi nghe là khả năng đoán được điều sắp đượcnghe Vì vậy, khi cho học sinh luyện nghe, giáo viên nên cho học sinh đoán nhữngđiều sắp nghe trong một ngữ cảnh nhất định Có thể tiến hành hoạt động này vớicác bài nghe có cốt truyện hoặc một bài hội thoại Ví dụ, khi nghe một bài hộithoại, giáo viên có thể dừng lại sau một câu nói của một nhân vật trong bài hộithoại và hỏi học sinh xem nhân vật kia sẽ đáp lại như thế nào? Sẽ ứng xử ra sao?
Có đồng ý hay không? v.v
Khi cho học sinh nghe một câu chuyện, giáo viên cũng có thể dùng thủ thuật tương
tự, dừng lại ở những đoạn phù hợp và hỏi những câu hỏi như: Điều gì sẽ xảy ratiếp theo đó? Tại sao X lại hành động như vậy? Tại sao câu chuyện lại diễn biếnnhư vậy? Liệu kết cục có như vậy không? v.v trước khi cho nghe tiếp câuchuyện
Ví dụ: Trong bài nghe sau giáo viên có thể dừng ở một số chỗ để cho học sinhđoán:
Trang 10Tapescript: At 6.30 in the morning, the bus collected Ba and his family from their
home (Where did they go?) After picking everyone up, the bus continued north
on Highway Number 1 It crossed the Dragon Bridge and stopped at the gas station(What happened? Why did it stop there?) to get some more fuel Then, it left thehighway and turned left onto a smaller road westward (Please imagine thedirection here (Which is the East? West? North? South?) This road ran betweengreenpaddy fields, (What can you see though the bus window?) so the people onthe bus could see a lot of cows and buffaloes The road ended before a big storebeside a pond Instead of turning left towards a small airport, the bus went in theopposite direction (Did it stay there for a long or a short time?) It did not stay onthat road for very long, but turned left onto a road which went though a smallbamboo forest Finally, the bus dropped everyone off at the parking lot ten metersfrom a big old banyan tree It parked there (What for?) and waited for people tocome back (When did they come back?) in the evening
(English 9 - Unit 3: A trip to the countryside - page 25 )
4.3 Nghe để khẳng định những phỏng đoán của mình về nội dung bài nghe:
Đây là thủ thật tương tự áp dụng cho kỹ năng đọc hiểu: Trước khi nghe/ đọc, giáoviên khai thác gợi ý những gì học sinh đã biết về nội dung vấn đề sẽ nghe/ đọc,những gì chưa rõ, những gì không biết Sau đó nghe và liên hệ những kiến thức đãbiết với những nội dung cần nghe
Ví dụ: Khi tiến hành một bài nghe về THE MEDIA - phương tiện truyền thông (English 9 - Unit 5: The media – page 43), giáo viên sẽ hỏi, gợi ý những điều họcsinh đã biết về các phương tiện truyền thông như: tên gọi của chúng, sự ra đời,nguồn gốc, xuất xứ Sau đó ra yêu cầu hoặc các câu hỏi để học sinh nghe, tìmcâu trả lời
4.4 Nghe lấy thông tin cần thiết:
Như đã đề cập, khi tiến hành hoạt động nghe, giáo viên nhất thiết phải soạn ra cácyêu cầu, nhiệm vụ nghe, tập trung vào những nội dung chủ yếu, quan trọng để choviệc nghe có mục đích cụ thể
Các hình thức nhiệm vụ, yêu cầu rất đa dạng, có thể là dạng trả lời câu hỏi haydạng điền vào bảng biểu
Ví dụ: Listen to the report on how our oceans are polluted Then complete thenotes
HOW THE OCEAN IS POLLUTEDFirstly raw sewage is pumped directly into the seaSecondly -dropped into the seaThirdly oil spills -Next -
Trang 11Finally (English 9 – Unit 6: The environment – page 51) 4.5 Nghe để nắm bắt ý chính: (Listen for gist / for main ideas)
-Trong nhiều trường hợp học sinh cần được luyện nghe để hiểu những ý chính, kháiquát của bài mà không cần quan tâm đến chi tiết
Ví dụ: Listen to the conversation and find information about Tim Jones and Carlo:
- The food they ate?
- The bus they went?
- The sign they saw?
(English 9 – Unit 1: A visit from a pen pal – page 9)4.6 Nghe để thực hiện các hoạt động giao tiếp tiếp theo:
Có những hoạt động nghe, thường ở dạng điền vào bảng biểu, nhằm phục vụ chomột hoạt động giao tiếp tiếp theo đó
Ví dụ: An expert is giving a talk on how to live with earthquakes Listen to thetalk, then complete the table
Living with earthquakes
Heavy fixtures, furniture, and appliances:
Place heavy books on the
-(1) - Block the rollers on your -(2) - and
-(3) - Flying glass:
Check the
-(4) - Don’t put your bed near
-(5) - Earthquakes drill:
5 Thực hành nhiều dạng bài tập nghe hiểu:
Các bài tập nghe hiểu có nhiều dạng Những bài tập phổ biến là:
- Defining true – false questions
- Checking the correct answer / information
- Matching
- Filling in the chart
Trang 12- Filling in the gap
- Answering comprehensive questions
6 Nắm chắc một số nguyên tắc cơ bản khi tiến hành các hoạt động nghe:
Để cho hoạt động nghe đạt được mục đích như mong muốn, giáo viên cần thựchiện một số nguyên tắc cơ bản khi tiến hành một bài nghe như sau:
6.1 Dẫn dắt trước khi nghe (Lead – in)
Như đã đề cập ở trên, khi nghe có tập trung, người nghe thường đã có chủ định,hướng sự tập trung vào phần muốn nghe, sẽ biết phải chú ý vào nội dung nào khinghe
Vì vậy khi dạy nghe giáo viên cũng cần tạo ra những “chủ định” để học sinh cóđược sự chuẩn bị cho phần nghe sắp tới qua các hoạt động trước khi nghe như:
- Giới thiệu ngữ cảnh, tình huống
- Những câu hỏi gợi ý, đoán về nội dung sắp nghe
- Những câu hỏi tạo trí tò mò, tạo hứng thú về nội dung bài sắp nghe
- Những câu hỏi hướng dẫn, yêu cầu đối với những nội dung cần thiết phải nghehiểu v.v
6.2 Ra các yêu cầu, nhiệm vụ cho bài nghe (Listening tasks)
Các hoạt động nghe nhất thiết phải có định hướng qua các yêu cầu, nhiệm vụ dogiáo viên soạn ra cho học sinh thực hiện Các yêu cầu, nhiệm vụ này có thể là mộthay nhiều trong số những dạng bài tập nghe như đã liệt kê ở mục 4
6.3 Tiến hành nghe theo ba giai đoạn: trước khi nghe, trong khi nghe và sau khinghe
a/ Trước khi nghe (Pre – listening)
- Gây hứng thú (Arouse interest)
- Thiết lập ngữ cảnh (Set up the context)
- Tạo nhu cầu, lý do nghe (Create reasons for listening)
- Dạy những cấu trúc, từ mới cần thiết cho nghe hiểu (Pre-teach structures,newwords)
- Giới thiệu tóm tắt nội dung bài nghe (Introduce briefly the topic, content)
- Gợi ý, hướng sự chú ý vào những điểm chính của bài nghe (Eliciting, guidingquestions)
- Cho học sinh đoán trước nội dung bài đọc (Predict the text)
- Nêu những điều muốn biết về bài đọc (Giving expectation)
Giáo viên tạo tâm thế chuẩn bị làm bài nghe cho học sinh bằng cách dẫn dắt gợihỏi nói về chủ đề của bài nghe, yêu cầu học sinh quan sát tranh, đọc từ và đoánxem các em chuẩn bị nghe về chủ đề gì? Ai sắp nói? Nói với ai? Hội thoại diễn ra
ở đâu?
Trang 13Giáo viên có thể yêu cầu học sinh làm việc theo nhóm đoán sơ bộ về nội dung điềunội dung sắp nghe thông qua các tranh hay tình huống của bài nghe Có thể cónhững điều học sinh nói không chính xác với những gì các em sắp nghe nhưng vấn
đề đặt ra là các em có hứng thú trước khi nghe, hiểu tình huống và chủ đề sắpnghe Giáo viên củng có thể giúp học sinh lường trước những khó khăn có thể gặpphải về phát âm, từ hay cấu trúc mới, các kiến thức nền hay kiến thức về văn hóa,đất nước học
Cuối cùng giáo viên cần nói rõ cho học sinh biết các em sẽ được nghe bao nhiêulần (từ 2 đến 3 lần) và hướng dẫn yêu cầu, nhiệm vụ khi nghe (trả lời câu hỏi, chọntranh hay ghép tranh) thời gian nghe và làm bài tập (3 hay 5 phút)
b/ Trong khi nghe (While – listening )
Các hoạt động luyện tập trong khi nghe là những bài tập được thực hiện ngay trongkhi học sinh đang nghe bài, có thể nghe đi nghe lại để thực hiện bài tập
Các hình thức luyện tập ở giai đoạn này là để tìm hiểu, khai thác nội dung bàinghe Tùy theo mục đích và nội dung cụ thể của từng bài, sẽ có những dạng câuhỏi và yêu cầu khai thác khác nhau, có thể vừa về nội dung, vừa về ngôn ngữ Cácbài tập và thủ thuật phổ biến ở giai đoạn này thường có những dạng như sau:
Find the word / sentence that says ; Check / tick the correct answer; True – false;Complete the table; Fill in the chart; Make up charts / diagrams; Make a list of ;Matching; Answer the questions
Giáo viên bật băng hay đọc bài nghe 2 hay 3 lần Lần đầu giúp học sinh làm quenvới bài nghe hiểu bao quát nội dung bài nghe, lần thứ hai nghe thông tin chính xác
để hoàn thành bài tập, lần thứ ba nghe và kiểm tra lại bài tập đã làm
Mục tiêu chính của nghe hiểu là học sinh nghe lấy nội dung chính hay lấy thông tinchi tiết đồng thời hiểu được thái độ, quan điểm của tác giả Do đó giáo viên cầncho học sinh nghe cả bài để các em nắm được ý chung cũng như bố cục cả bài vàlàm bài tập, sau đó có thể cho nghe lại từng đoạn để kiểm tra kết quả, hoặc nghe lạinhững chỗ khó để khẳng định đáp án
c/ Sau khi nghe (Post – listening)
Sau khi học sinh nghe và làm các bài tập nghe hiểu, giáo viên có thể tiếp tục chotiến hành các bài tập đòi hỏi có sự thông hiểu tổng quát của toàn bài; liên hệ thựctế; chuyển hóa vốn kiến thức, nhận thức hoặc thông tin, dữ liệu vừa nhận được quabài nghe, luyện tập củng cố các cấu trúc ngữ pháp chủ chốt
Các hình thức bài tập có thể là:
Arrange the events in order; Find the sentence that summarizes the content of thetape; Give the title of the listening text; Disscussion questions; Gap filling; Guessthe consequenses / results of the story
Trang 14Học sinh báo cáo trước lớp hay trong nhóm kết quả mình nghe được, những họcsinh khác nghe và cho ý kiến nhận xét hoặc chữa bài cho bạn Kể lại, ghi lại nộidung cơ bản của bài nghe hoặc tiến hành các hoạt động phát triển, mở rộng thêmbài nghe cũng là một dạng hoạt động giúp khắc sâu kiến thức
6.4 Sử dụng giáo cụ trực quan:
Trong giảng dạy nói chung và trong việc dạy ngoại ngữ nói riêng, giáo cụ trựcquan vẫn thường đóng vai trò hỗ trợ rất tích cực Với môn ngoại ngữ, trực quanđược sử dụng trong mọi hoạt động của quá trình dạy học từ khâu giới thiệu ngữliệu đến khâu thực hành, chúng làm đa dạng và phong phú thêm rất nhiều các thủthuật và hoạt động dạy học khác nhau
Khi tiến hành các hoạt động nghe, việc dùng tranh ảnh minh họa kèm theo sẽ cótác dụng hỗ trợ rất tốt trong việc làm rõ ngữ cảnh, gợi ý nội dung sắp nghe Ngoài
ra tranh ảnh còn là phương tiện để kiểm tra mức độ nghe hiểu của học sinh (Ví dụ:nghe và xác định tranh có liên quan; nghe và xắp xếp tranh theo trình tự v.v ).Trong dạy nghe cho học sinh lớp 9, tôi thường giới thiệu chủ đề, tình huống, nộidung trước khi nghe sau đó dùng tranh hình minh họa (tranh được cấp phát, giáoviên tự vẽ, do học sinh vẽ, hoặc photo, phóng to tranh trong sách giáo khoa) hoặc
vẽ các hình đơn giản lên bảng trong các bài tập nghe hiểu như: chọn tranh đúng,khớp với nội dung nghe, nghe và điền tên, câu chú thích phù hợp, hoặc có thể dùngbiểu bảng, bản đồ, biểu đồ Ngoài ra việc sử dụng các đồ vật thật, tự tạo hoặc sẵn
có xung quanh cũng gây hứng thú làm cho bài học trở nên thú vị và gần với cuộcsống thật hơn
Bên cạnh đó, tôi còn kết hợp những trò chơi luyện nghe giúp học sinh trở nên thíchthú với môn học hơn, các em có thể hiểu được ý nghĩa của những câu nói ngắn,nắm bắt được ý chính trong chuỗi thông tin, nhận biết những mẫu lời nói riêng biệt
và các tập hợp trong chuỗi lời nói, phát triển trí nhớ nghe (nghe và ghi nhớ), đồngthời còn phát triển được phản ứng nghe, tạo sức bật
Cụ thể một số trò chơi như sau:
+ I KNOW HIS TRADE
+ SOLVE LOGICAL PROBLEMS
+ INFORMATION
Trang 15Tất cả những trò chơi này các giáo viên dạy tiếng nước ngoài đều đã được học ởtrường sư phạm Hoặc nếu không thì có thể tham khảo trong cuốn: “Những tròchơi trong giờ học Tiếng Anh ” của M F STRONIN do Nguyễn Văn Tâm dịch (NXB Thanh niên - 1994)
Ví dụ về cách tiến hành một số trò chơi thông thường:
+ Trò chơi thứ nhất: Truyền tin
Lớp có 6 dãy bàn, giáo viên làm 6 phiếu trên mỗi phiếu ghi một câu Sau đó traophiếu cho 1 học sinh đầu dãy Học sinh này có nhiệm vụ nói thầm rồi nói vào taingười kế bên điều mình đọc được Cứ thế, người này nối tiếp người kia nói vào tainhau cho đến người cuối dãy Người cuối dãy có nhiệm vụ nói lớn câu hay đoạnmình nghe được, và học sinh đầu dãy sẽ xác định đúng hay không
+ Trò chơi thứ hai: Tìm bạn giao tiếp
Giáo viên chuẩn bị một số câu hỏi và câu trả lời trên giấy, ghép câu trả lời với câuhỏi bằng cách cho chúng những con số: thí dụ câu hỏi 1 tương ứng với câu trả lời.Học sinh tự tìm câu trả lời bằng cách tìm ra bạn của mình tương ứng với câu trảphù hợp, cặp nào nhận ra nhau đầu tiên sẽ thắng
+ Trò chơi thứ ba: Giúp bạn học tốt
Mỗi học sinh trong lớp sưu tầm hoặc tự đặt ra một câu (có thể có thông tin bị sai)mỗi thành viên của lớp sẽ lắng nghe bạn đọc câu của mình rồi tìm cách xác địnhcâu đúng hay sai và sửa câu Giáo viên nên bóc thăm học sinh có nhiệm vụ để mọithành viên của trong lớp phải lắng nghe bạn đọc
+ Trò chơi thứ tư: Đoán từ:
Tôi có hai đồ vật dấu trong hai chiếc túi Tôi giơ chiếc túi thứ nhất:
Học sinh đoán: That is your stick
Giáo viên: No This is my UMBRELLA
Giáo viên giơ chiếc túi thứ hai
Học sinh đoán: That is your box
Giáo viên: No This is my MOBILEPHONE
Trong trò chơi này sự khẳng định “Cái đó là cái gì?” là quan trọng nhất Trọng âm rơi vào từ chỉ đồ vật ấy
Bên cạnh đó có thể lồng ghép dạy một số bài hát Tiếng Anh cho giờ học thêm sinhđộng, ví dụ khi dạy bài AULD LANG SYNE (English 9 - Unit 8: Celebrations -page 68): giáo viên hát mẫu rồi dạy cho học sinh hát theo, sẽ tạo được hiệu quả caođến bất ngờ
6.5 Đảm bảo chất lượng mẫu nghe:
Nếu các hoạt động nghe được tiến hành qua băng cassette, đài, ti vi v.v thì nhữngphương tiện đó phải luôn được bảo đảm ở tình trạng ổn định tốt, đảm bảo được
