- Giữa lúc Nhật Bản khủng hoảng suy yếu, các nước tư bản Âu - Mĩ tìm cách xâm nhập. Đi đầu là Mĩ dùng vũ lực buộc Nhật Bản “mở cửa” sau đó Anh, Pháp, Nga, Đức cũng ép Nhật ký các Hiệp[r]
Trang 1TRƯỜNG THPT HOÀNG MAI 2
NHÓM LỊCH SỬ
ĐỀ CƯƠNG ÔN TẬP DÀNH CHO HỌC SINH TỰ HỌC Ở NHÀ
CHỦ ĐỀ 1 NHẬT BẢN (Từ giữa thế kỉ XIX đến đầu thế kỉ XX)
I Phần kiến thức cơ bản
1 Nhật Bản từ đầu thế kỉ XIX đến trước năm 1868
- Đầu thế kỉ XIX chế độ Mạc phủ ở Nhật Bản đứng đầu là Tướng quân (Sô- gun) làm vào khủng hoảng suy yếu
* Kinh tế
+ Nông nghiệp lạc hậu, tô thuế nặng nề, mất mùa đói kém thường xuyên
+ Công nghiệp: kinh tế hàng hóa phát triển, công trường thủ công xuất hiện ngày càng nhiều, kinh tế tư bản phát triển nhanh chóng
* Xã hội: nổi lên mâu thuẫn giữa nông dân, tư sản thị dân với chế độ phong kiến lạc hậu
* Chính trị: Nổi lên mâu thuẫn giữa Thiên hoàng và Tướng quân
- Giữa lúc Nhật Bản khủng hoảng suy yếu, các nước tư bản Âu - Mĩ tìm cách xâm nhập Đi đầu là Mĩ dùng vũ lực buộc Nhật Bản “mở cửa” sau đó Anh, Pháp, Nga, Đức cũng ép Nhật ký các Hiệp ước bất bình đẳng
- Trước nguy cơ bị xâm lược Nhật Bản phải lựa chọn một trong hai con đường là: bảo thủ duy trì chế độ phong kiến lạc hậu, hoặc là cải cách
2 Cuộc Duy tân Minh Trị
- Bối cảnh lịch sử
+ Giữa thế kỉ XIX, phong trào đấu tranh của nhân dân chống chế độ Mạc Phủ dẫn đến sự sụp đổ của chế độ Mạc Phủ
+ Tháng 1/1868, thiên hoàng Minh Trị lên ngôi và tiến hành cải duy tân đất
nước
- Nội dung
+ Về chính trị: Nhật hoàng tuyên bố thủ tiêu chế độ Mạc phủ, lập chính phủ mới, thực hiện bình đẳng ban bố quyền tự do
+ Về kinh tế: xóa bỏ độc quyền ruộng đất của phong kiến thực hiện cải cách theo hướng tư bản chủ nghĩa
+ Về quân sự: được tổ chức huấn luyện theo kiểu phương Tây, chú trọng đóng tàu chiến, sản xuất vũ khí đạn dược
Trang 2+ Giáo dục: chú trọng nội dung khoa học- kỹ thuật Cử HS giỏi đi du học phương Tây
- Tính chất – ý nghĩa : Cải cách Minh Trị mang tính chất của một cuộc cách
mạng tư sản, mở đường cho chủ nghĩa tư bản phát triển ở Nhật
3 Nhật bản chuyển sang giai đoạn đế quốc chủ nghĩa
- Khoảng 30 năm cuối thế kỉ XIX, Nhật Bản cũng chuyển sang giai đoạn đế quốc chủ nghĩa
- Nhiều công ti độc quyền ra đời: Mít-xưi, Mít-su-bi-si…
- Tiến hành xâm lược: Đài Loan (1874); Trung – Nhật (1894-1895); Chiến tranh
đế quốc; Nga- Nhật (1904 -1905)
=> Nhật là đế quốc chủ nghĩa quân phiệt
- Phong trào đấu tranh của giai cấp công nhân lên cao, dẫn tới Đảng Xã hội dân chủ Nhật Bản được thành lập (1901)
II Phần vận dụng kiến thức
1) Cuộc cải cách Minh Trị năm 1868 đã tác động như thế nào đến nước nhật? 2) Trong các chính sách cải cách của thiên hoàng Minh Trị năm 1868, nội dung nào được coi là “chìa khóa” cho sự phát triển của nước Nhật
3) Tại sao trong bối cảnh lịch sử chung của châu Á cuối thế kỉ XIX đầu thế kỉ
XX, Nhật Bản vẫn giữ được độc lập và trở thành cường quốc Tư bản ở châu Á?
4) Vì sao cuộc cải cách Minh Trị có ý nghĩa như một cuộc cách mạng tư sản? 5) Rút ra nguyên nhân thắng lợi của cuộc cải cách Minh Trị
6) Nêu những biểu hiện chứng tỏ Nhật Bản chuyển sang giai đoạn Đế quốc Chủ nghĩa vào những năm 70 của thế kỉ XIX