ÔN TÂP TAC PHÂM TRU TÌNH - Tiêt 66

TT Chùm văn bản Thể loại Nội dung N ghệ thuậtNhững câu hát về tình yêu quê hương, đất nước, con người.. • Hồ ChíTT Tên văn bản Thể loại Tác giả Nội dung Nghệ thuật 5 6 7 8 Sau phút

TT văn bản Tác giả loại Nội dung Nghệ thuật

1

2

3

TT Chùm văn bản Thể loại Nội dung N ghệ thuật

Những câu hát

về tình yêu quê hương, đất nước, con người.

Những câu hát than thân

Những câu hát châm biếm.

Ca dao

Ca dao

Ca dao

Ca dao

Bộc lộ các tình cảm trong gia đình, đó là những tình cảm thiêng liêng nhất

trong cuộc đời mỗi con người

Tình yêu, niềm tự hào đối với con người, lịch sử , truyền thống văn hóa của quê hương đất nước

Nỗi niềm cơ cực, buồn tủi của người lao động dưới chế độ cũ và nỗi cảm thông đối với họ Thái độ mỉa mai, châm biếm đối vớinhững thói

hư, tật xấu, những hủ tục lạc hậu

Sử dụng kết cấu chào hỏi, lời mời…;cấu tứ

đa dạng, độc đáo; thể thơ lục bát và lục bát biến thể

So sánh, ẩn dụ, đối xứng, tăng cấp…; diễn

tả tình cảm qua những

mô típ; thể thơ lục bát

và lục bát biến thể

Sử dụng cách nói tượng trưng, thành ngữ và các biện pháp

so sánh, phóng đại…

Sử dụng các hình thức giễu nhại , cách nói có hàm ý tạo nên tiếng cười hài hước, châm biếm

Văn

học

dân

gian

• Hồ Chí

TT văn bản

loại

giả Nội dung 1

2

3

4

Sông núi nước Nam

Phò giá về kinh

Buổi chiều đứng ở phủ Thiên Trường trông ra

Bài ca Côn Sơn

Thất ngôn

tứ tuyệt

Thất ngôn

tứ tuyệt

Thất ngôn

tứ tuyệtLục bát (bản dịch)

Lời khẳng định về chủ quyền lãnh thổ của đất nước; ý chí kiên quyết bảo vệ đất nước, bảo vệ độc lập dân tộc

Hào khí chiến thắng và khát vọng về một đất nước thái bình thịnh trị của dân tộc ta ở thời nhà Trần

Bức tranh làng quê thanh bình ở đồng bằng Bắc bộ qua cái nhìn của một vị vua đời Trần

Cảnh trí Côn Sơn nên thơ; nhân cách thanh cao, sự giao hòa trọn vẹn giữa con người với thiên nhiên

Hình thức diễn đạt cô đọng, hàm xúc;giọng điệu sảng khoái, hân hoan, tự hào

Ngôn ngữngắn gọn, xúc tích, thiên về nghị luận; giọng thơ dõng dạc, hùng hồn, đanh thép

Ngôn ngữ miêu tả đậm chất hội họa, kết hợp giữa điệp ngữ với tiểu đối, tạo nhịp thơ êm ái, hài hòa

Sử dụng từ xưng hô

“ta”, đan xen giữa tả cảnh và tả người, giọng thơ nhẹ nhàng

êm ái

Lí Thường Kiệt

Trần Quang Khải

Trần Nhân Tông

Nguyễn Trãi

Văn

học

trung

đại

• Hồ Chí

TT Tên

văn bản Thể loại

Tác giả Nội dung Nghệ thuật 5

6

7

8

Sau phút chia li

Bánh trôi nước

Qua Đèo Ngang

Bạn đến chơi nhà

Song thất lục bát

Thất ngôn

tứ tuyệt

Thất ngôn bát cú

Thất ngôn bát cú

Nỗi buồn chia phôi của người chinh phụ lúc tiễn đưa chồng ra trận

Ngợi ca vẻ đẹp, phẩm chất của người phụ nữ;

lòng cảm thương sâu sắc đối với thân phận nổi chìm của họ

Bài thơ thể hiện tâm trạng cô đơn thầm lặng

và nỗi niềm hoài cổ của nhà thơ trước cảnh vật Đèo Ngang

Bài thơ thể hiện một quan niệm về tình bạn : tình bạn chân thành quí hơn mọi thứ trên đời

Ngôn ngữ thơ bình dị,

sử dụng môtíp dân gian, hình ảnh nhiều tầng ý nghĩa

Cực tả tâm trạng qua hình ảnh,địa danh có tính ước lệ,cách điệu; dùng điệp ngữ, phép đối, câu hỏi tu từ

Sử dụng thể thơ điêu luyện, bút pháp tả cảnh ngụ tình,sử dụng

từ láy, từ đồng âm khác nghĩa, đối

Sáng tạo nên tình huống khó xử khi bạn đến chơi nhà , lập ý bất ngờ, thể thơ điêu luyện

Đặng Trần Côn

và Đoàn Thị Điểm

Hồ Xuân Hương

Bà Huyện Thanh Quan

NguyễnKhuyến

Văn

học

trung

đại

Cảm nghĩ trong đêm thanh tĩnh.

Ngẫu nhiên viết nhân buổi mới

về quê.

Bài ca nhà tranh bị gió thu phá

Lí Bạch

Lí Bạch

Hạ Tri Chương

Đỗ Phủ

Thất ngôn

tứ tuyệt

Ngũ ngôn

tứ tuyệtThất ngôn

tứ tuyệt

Cổ thể (trường thiên)

Vẻ đẹp kì vĩ, mạnh mẽ của thiên nhiên và tâm hồn phóng khoáng, bay bổng của nhà thơ Lí

BạchNỗi lòng đối với quê hương da diết, sâu nặng trong tâm hồn, tình cảm người xa quê

Tình quê hương chân thành và nỗi xót xa khi mới trở về

Tinh thần nhân đạo, lòng

vị tha cao cả vẫn tồn tại ngay cả khi con người phải sống trong hoàn cảnh nghèo khổ, cùng cực

Xây dựng hình ảnh gần gũi, ngôn ngữ tự nhiên, bình

dị

Kết hợp tài tình giữa cái thực và cái ảo; liên tưởng, tưởng tượng sáng tạo, ngôn ngữ giàu hình ảnh

Sử dụng các yếu

tố tự sự, cấu tứ độc đáo, giọng điệu bi hài

Bút pháp hiện thưc, kết hợp tự sự, miêu tả

và biểu cảm

Thơ

Đường

TT Tên văn bản Tác giả Thể loại Nội dung Nghệ thuật

1

2

3

Cảnh khuya ngôn Thất

bát cú

Hồ Chí Minh

Cảnh đêm trăng ở núi rừng Việt Bắc ;

sự gắn bó , hòa hợp giữa thiên nhiên và con người

Nhiều hình ảnh thơ lung linh, kì ảo; phép tu

từ , so sánh, điệp ngữ sáng tạo và nhịp điệu

độc đáo

Rằm tháng Giêng

Lục bát (bảndịch)

Thơ năm chữ

Xuân Quỳnh

Hồ Chí Minh

Tiếng gà trưa

Vẻ đẹp tâm hồn của nhà thơ – chiến sĩ

Hồ Chí Minh trước

vẻ đẹp của thiên nhiên Việt Bắc

Những kỉ niệm về người bà, về tuổi thơ tràn ngập yêu thương làm cho người chiến sĩ thêm vững bước trên đường ra trận

Sử dụng điệp từ hiệu quả, lựa chọn từ ngữ gợi hình, biểu cảm

Sử dụng điệp ngữ có tác dụng gợi nhắc kỉ niệm , nối mạch cảm xúc; vừa kể chuyện vừa bộc lộ tâm tình

Thơ

hiện

đại

TT Tên văn bản

loại Tác giả Nội dung Nghệ thuật

1

2

3

Một thứ quà của lúa non: Cốm.

Tùy bút

Thạch Lam

Những cảm giác lắng đọng, tinh tế, sâu sắc về lối sống

và văn hóa của người Hà Nội

Lời văn trang trọng, tinh tế, đầy cảm xúc, giàu chất thơ; chi tiết chọn lọc, đan xen kể

và tả

Mùa xuân của tôi

Tùy bút

Tùy bút

Minh Hương

Vũ Bằng

Sài Gòn tôi yêu

Vẻ đẹp của mùa xuân trên quê hương miền Bắc hiện lên trong nỗi nhớ của người con xa

quê

Lời bày tỏ tình yêu tha thiết, bền chặt của tác giả đối với thành phố Sài Gòn

Trình bày nội dung theo mạch cảm xúc, lựa chọn từ ngữ, câu văn linh hoạt, giàu hình ảnh, so sánh liên tưởng phong phú, độc đáo

Tạo bố cục theo mạch cảm xúc, ngôn ngữ đậm màu sắc Nam Bộ , lối viết nhiệt

- Phương thức biểu đạt: Biểu cảm.

- Tình cảm biểu hiện : Tình cảm tiến

bộ, mang màu sắc nhân bản

(Tình yêu quê hương đất nước, tình cảm gia đình, tình bạn, tình yêu,… )

TÁC PHẨM TRỮ TÌNH

Tác phẩm trữ tình là văn bản biểu hiện tình cảm, cảm xúc của tác giả trước cuộc sống

Có ý kiến cho rằng :

Đã là thơ thì nhất thiết phải trữ tình

Đã là văn xuôi thì nhất thiết thuộc tự sự

Em có đồng ý với ý kiến đó không?

Theo em, chuẩn để xác định “trữ tình”

là gì?

* Thơ là thể loại văn học phù hợp để biểu

hiện tình cảm, cảm xúc; tuy nhiên, cũng có

thơ tự sự, truyện thơ (Truyện Kiều – Nguyễn

Du; Lục Vân Tiên – Nguyễn Đình Chiểu).

* Văn xuôi phù hợp với kể chuyện, tuy nhiên

cũng có loại văn xuôi trữ tình hoặc mang nặng tính chất trữ tình như tùy but ( Mùa xuân của

tôi – Vũ Bằng; Cốm, một thứ quà của lúa non – Thạch Lam).

* Chuẩn để xác định “ trữ tình ” là “ biểu hiện

tình cảm, cảm xúc ” chứ không phải là thơ

hay văn xuôi.

b)Thơ trữ tình là một kiểu văn bản biểu cảm.

c) Ca dao trữ tình là một kiểu văn bản biểu cảm.

d) Tùy bút cũng là một kiểu văn bản biểu cảm.

e) Thơ trữ tình chỉ được dùng lối nói trực tiếp để biểu hiện tình cảm, cảm xúc

g) Thơ trữ tình có thể biểu hiện gián tiếp tình cảm,

cảm xúc qua kể chuyện, miêu tả và lập luận.

h) Ngôn ngữ thơ trữ tình cần cô đọng, giàu hình ảnh và gợi cảm

i) Thơ trữ tình phải có một cốt truyện hay và một hệ

thống nhân vật đa dạng.

k) Thơ trữ tình phải có một hệ thống lập luận chặt chẽ.

b)Thơ trữ tình là một kiểu văn bản biểu cảm.

c) Ca dao trữ tình là một kiểu văn bản biểu cảm.

d) Tùy bút cũng là một kiểu văn bản biểu cảm.

g) Thơ trữ tình có thể biểu hiện gián tiếp tình cảm,

cảm xúc qua kể chuyện, miêu tả và lập luận.

h) Ngôn ngữ thơ trữ tình cần cô đọng, giàu hình ảnh và gợi cảm

Chọn những ý kiến đúng trong các ý kiến sau

Thơ trữ tình là những tác phẩm thơ

biểu hiện tình cảm, cảm xúc của tác giả trước cuộc sống

-Tình cảm : Mang đậm dấu ấn cá nhân

(thông qua những rung động của cá nhân để

tìm đến cái chung).

- Thể thơ: Đa dạng, phong phú.

- Ngôn ngữ : cô đọng, giàu hình ảnh, gợi

cảm.

Bài tập

a)Khác với tác phẩm của các cá nhân, ca dao trữ tình (trước đây) là những bài thơ, câu thơ có tính chất ……… và ………

b)Thể thơ được ca dao trữ tình sử dụng nhiều

Điền từ còn thiếu vào chỗ trống

Ca dao trữ tình là loại thơ biểu hiện những tình cảm, nguyện vọng tha thiết và chính đáng, vốn được lưu truyền trong

Hai cách biểu hiện tình cảm, cảm xúc trong tác phẩm trữ tình:

- Trực tiếp (qua từ bộc lộ tình cảm, cảm xúc, các lời than, nhận xét…)

- Gián tiếp (qua tự sự, miêu tả, lập luận)

* C ảm thụ, phân tích tác phẩm trữ tình :

- Bám vào ngôn từ và các biện pháp nghệ thuật được sử dụng trong văn bản.

- Kết hợp với một số kiến thức ngoài văn bản

như: hoàn cảnh sáng tác, tình hình xã hội, gia đình, bản thân tác giả, … để hiểu rõ, hiểu sâu

hơn về văn bản

b c

u l

n a

c

Tình cảm trong thơ trữ tình mang dấu ấn …

Tình cảm được biểu hiện trong tác phẩm trữ tình

có tính chất tiến bộ và mang màu sắc… đậm nét

Tùy bút là một thể loại văn xuôi ….

Nhan đề một tùy bút của Vũ Bằng viết về mùa

1 Bài vừa học :

- Nắm vững các khái niệm

-Chỉnh sửa, hoàn thiện bảng tổng kết các tác phẩm trữ

tình.

-Viết đoạn văn cảm nhận về một bài, một đoạn hay một

câu… trong một văn bản trữ tình mà em yêu thích.

2 Bài sắp học

Soạn : ÔN TẬP TÁC PHẨM TRỮ TÌNH (tiếp theo)

- Làm các bài tập trong sách giáo khoa.

- Xem lại để nắm vững đặc điểm của một số thể loại:

ca dao, thơ Đường luật, cổ thể, thơ hiện đại…

Giờ học kết thúc

GIÁO­VIÊN:­LÊ­PHƯƠNG­ LAN