Ung thu du ng m t

U trong gan được điều trị như UT gan là cắt gan.. U quanh rốn gan hay gặp nhất và được điều trị là cắt u ĐM và tốt nhất là cắt gan.. U đoạn xa được điều trị như UT quanh nhú là cắt tụy P

UNG THƯ ĐƯỜNG MẬT

NGUYỄN CAO CƯƠNG

BV Bình Dân

I- MỞ ĐẦU:

Ung thư đường mật (UTĐM) ít gặp, có thể ở ĐM

trong và ngoài gan

UT thường gặp nhất ở ngã 3 các ống gan (60-80%), kế đến ở 1/3 dưới OMC và ĐM trong gan

Hầu hết BN nhập viện vì vàng da không đau

PT cắt bỏ u là điều trị triệt căn Tuy nhiên đa số BN chỉ có thể điều trị tạm thời bằng dẫn lưu mật để

phòng ngừa NTĐM, suy gan

2.500-3.000 TH mới được chẩn đoán hàng năm ở

Mỹ Tần suất tăng với tuổi, tỉ lệ nam # nữ

II- YẾU TỐ NGUY CƠ:

Nhiều bệnh có ứ đọng mật và NTĐM gây nguy cơ -viêm ĐM xơ hóa tiên phát: tuổi # 50

-nang OMC: ở trẻ nhỏ, nguy cơ tăng với tuổi

-sỏi trong gan: 5-10% BN bị UTĐM

- Nối mật-ruột tăng nguy cơ; có 5% BN phát triển UTĐM sau 11-18 năm; liên quan nhiều với NTĐM

- Nhiều yếu tố nguy cơ # sán gan, Thorotrast,

Nitrosamines, Dioxin

III- XẾP LOẠI & ĐỊNH GIAI ĐOẠN:

UTĐM được xếp loại theo GPH thành 3 nhóm chính: (1) trong gan, (2) quanh rốn gan, (3) đoạn xa

U trong gan được điều trị như UT gan là cắt gan

U quanh rốn gan hay gặp nhất và được điều trị là cắt u ĐM và tốt nhất là cắt gan

U đoạn xa được điều trị như UT quanh nhú là cắt tụy (PT Whipple)

tá-UT quanh rốn gan cũng được xếp loại theo vị trí

GPH: 4 loại

Định Giai đoạn: theo TNM; 4 GĐ I, II, III, IV

Phân loại ung thư ĐM rốn gan

IV- BIỂU HIỆN LÂM SÀNG:

> 90% BN u quanh rốn gan hay u OMC đoạn xa có vàng da mà không có NTĐM, nên được nghĩ đến bệnh khác như viêm gan, sỏi mật

BN UT trong gan hiếm khi vàng da cho đến giai đoạn trễ của bệnh

It gặp hơn là ngứa, sốt, đau bụng nhẹ, mệt mỏi,

biếng ăn, và sụt cân

NTĐM it xảy ra nhưng thường sau thao tác trên

đường mật ( chọc hút, dẫn lưu)

Hình ảnh học đầu tiên là siêu âm hay CT scan;

UTĐM trong gan dễ quan sát trên CT

UT ở rốn gan hay đoạn xa khó khảo sát trên SÂ và CT

GPH ĐM được định rõ với chụp đường mật qua da (PTC) hay chụp mật-tụy ngược dòng (ERCP)

Chụp cộng hưởng từ đường mật (MRC) có mức độ chính xác tương tự như PTC và ERCP

VI- XỬ TRÍ:

Điều trị triệt căn UTĐM là cắt bỏ hoàn toàn khối u Mức độ phẫu thuật tùy thuộc vị trí và mức lan rộng của u

BN với UTĐM trong gan có thể cắt được về mặt GP và

không có xơ gan thì cắt gan từng phần là điều trị chọn lựa

BN có u ăn lan ngã ba hay đoạn gần ống gan chung mà

không có xâm lấn mạch máu có thể mổ cắt u Nối ống hỗng tràng ở 2 bên gan Nếu u ăn lan ống gan P hay T thì cắt gan P hay T Để được rìa cắt, mặt cắt không còn tế bào cần cắt thêm thùy đuôi

gan-Đối với BN bị UTĐM đoạn xa, cắt tá-tụy là PT lý tưởng.

VI- XỬ TRÍ:

.U ĐM đoạn xa có thể cắt được, nhưng nếu không cắt được do mạch máu bị u xâm lấn thì cắt túi mật, nối ống gan-hỗng tràng và nối vị-tràng ngừa hẹp dạ dày

.BN có UTĐM qua khảo sát ban đầu rõ ràng là

không cắt được thì điều trị không phẫu thuật tạm bợ bằng nội soi hay đường qua da

Dẫn lưu mật qua da có nhiều lợi điểm hơn nội soi ở UTĐM rốn gan Trong khi nội soi là PP ưa chuộng cho UTĐM đoạn xa Và stent kim loại được sử

dụng

Đặt dẫn lưu trong đường mật qua da

Đặt dẫn lưu trong đường mật qua da

PT CẮT BỎ U ĐƯỜNG MẬT RỐN GAN

PT CẮT BỎ U ĐƯỜNG MẬT RỐN GAN

PT CẮT BỎ U ĐƯỜNG MẬT RỐN GAN

PT WHIPPLE ( CẮT TÁ-TỤY)

PT WHIPPLE ( CẮT TÁ-TỤY)

192 bằng đường qua da hay nội soi Tuy

nhiên nghiên cứu ngẫu nhiên và báo cáo có kiểm soát cho thấy xạ trị bổ sung sau mổ

không ích lợi

VI- XỬ TRÍ:

Sống còn tốt hơn với xạ trị sau mổ, có thể chỉ giới hạn ở BN với u ăn lan tại chỗ vào gan và còn mô bướu sau mổ

Hóa trị cũng cho thấy có cải thiện dự hậu ở BN cắt

u được hay không được Cho thuốc mạnh nhạy tia như 5-Fluorouracil hay Gemtabine,

Sự kết hợp của hóa trị và xạ trị có thể hiệu quả hơn một loại Cũng như đối với UT túi mật vai trò của hóa-xạ trị hỗ trợ cần được thử trên BN UTĐM

VI- XỬ TRÍ:

Ở BN với UTĐM đoạn xa có tỉ lệ cắt được

cao và có dự hậu sống trung bình 32-38

tháng và tỉ lệ sống 5 năm 28-45%

Trị liệu hỗ trợ đa mô thức, sống còn trung

bình chỉ 6-7 tháng đối với u trong gan không cắt được Thời gian sống trung bình của BN u rốn gan không cắt đượïc từ 5-8 tháng