Sieu am trong san khoa

SIÊU ÂM TRONG SẢ N KHOA SIÊU ÂM TRONG 3 THÁNG ĐẦU THAI KỲ FIRST TRIMESTER OF PRENANCY I./CHỈ ĐỊNH : 1/ Biết chính xác tuổi thai kỳ : Trong trường hợp : - Không nhớ ngày kinh chót - Có

SIÊU ÂM TRONG SẢ N KHOA

SIÊU ÂM TRONG 3 THÁNG ĐẦU THAI KỲ (FIRST TRIMESTER OF PRENANCY)

I./CHỈ ĐỊNH :

1/ Biết chính xác tuổi thai kỳ :

Trong trường hợp :

- Không nhớ ngày kinh chót

- Có sự bất tương xứng giữa BCTC và KC (thai trứng, thai lưu, đa thai, đa ối)

2/ Ra huyết trong thời kỳ mang thai

3/ Khối u phần phụ và thai

II/ BẢNG TÓM TẮT CÁC SỐ ĐO SINH HỌC CỦA 3 THÁNG ĐẦU THAI KỲ :

TUẦN LỄ

VÔ KINH

TÚI THAI (mm)

CHIỀU DÀI ĐẦU MÔNG (mm)

ĐKLĐ (mm)

CDXĐ (mm)

ĐO TÚI THAI 5 10

ĐO ĐKLĐ &

CDXĐ

Hoặc CDĐM (cm) + 6,5 = tuần

III/ CÁC BỆNH LÝ HAY GẶP TRONG 3 THÁNG ĐẦU THAI KỲ :

1/ Thai ngoài tử cung :

- ∆+ - Hình ảnh túi thai + phôi thai + tim thai (=) ở ngoài TC

- HCG : dương tính (ß HCG)

Là chính xác 100%

Nhưng lâm sàng nhờ siêu âm sớm nên bệnh nhân được chẩn đoán ở giai đoạn chưa vỡ rất nhiều, ở BV PS trong năm qua > 90% trường hợp được ∆ và mổ nội soi, giải quyết tốt

- Các dạng lâm sàng ; TNTC chưa vỡ, HTTN, TNTC vỡ, thai trong TC + thai ngoài TC (trong IVF)

2/ Sẩy thai

- Thai < 8 tuần :

Nếu chưa thấy phôi thai + tim thai

 Nên hẹn tái khám siêu âm lần thứ 2 sau 10 – 15 ngày

Nếu vẫn không thấy tiến triển  thai chết

- Thai > 8 tuần :

Phôi thai (-)

Tim thai (-)

Bờ túi thai móp méo, biến dạng, có tụ máu sau nhau, hoặc nhau thoái hóa

Túi thai ≥ 25 mm mà phôi (-)

≥ 20 mm mà yolk sac (-)

Có thể thấy sót nhau, hoặc ứ dịch lòng tử cung, hoặc túi thai tụt thấp ở CTC

3/ Thai trứng (mole)

- Toàn phần : những nang nhỏ trong TC như hình chùm nho, bão tuyết

- Bán phần : Có thể thấy túi thai + phôi thai sống ± và những nang nhỏ giống

trứng

- Có thể thấy nang hoàng tuyến 1 hoặc 2 bên

4/ Đa thai :

- Song thai 1 túi ối, 2 túi ối

1 bánh nhau, 2 bánh nhau

- Tam thai, tứ thai : trong thụ thai trong ống nghiệm

SIÊU ÂM TRONG 3 THÁNG GIỮA

& 3 THÁNG CUỐI THAI KỲ (SECOND & THIRD TRIMESTERS OF PREGNANCY)

Là siêu âm từ tuần thứ 14 → tuần 42 của thai kỳ

Có các số đo như : BPD (biparietal diameter) : ĐKLĐ

HC (HEAD CIRCUMFERENCE) : vòng đầu

AC (Abdomial circumference) : chu vi bụng

FL (femur length, humerus length) CDXĐ

TAD (Transverse abdominal diameter) : ĐKNB

1/ Đo ĐKLĐ :

- Để đánh giá tuổi thai

- Cần quan sát rõ bờ viền xương và cấu trúc bê trong não xem có bất thường

gí không

- Cách đo : để ngang đầu dò, xác định hình mũi tên trong đầu thai nhi, đo vuông góc với hình mũi tên này qua 2 đỉnh cao nhất của đầu, đo bề ngoài trên và trong ở dưới

2/ Đo ĐKNB :

- Dùng để đánh giá trọng lượng thai Ngày nay có thể dùng chu vi vòng bụng

- Là đường vuông góc vối TM rốn – cột sống, đi qua một phần dạ dày

3/ Đo CDXĐ : để đánh giá tuổi thai, nhất là 3 tháng cuối của thai kỳ

- Số đo này chính xác hơn trong đánh giá tuổi thai hơn là ĐKLĐ

- Chỉ đo thân xương đùi, không đo mấu xương

4/ Giới tính của thai :

- Trai hay gái : Trong những bệnh di truyền có liên quan NST giới tính

- Bất thường về hình dạng nhau : những nang, hồ huyết trong nhau

- Nhau bong non, máu tụ sau nhau

5/ Nước ối : Thành lập từ ½ tam cá nguyệt đầu (8 – 11 tuấn)

- Từ dịch màng thai, da thai, nước tiểu → thai nuốt → D2 – ruột hấp thu

- Cách đo (four Quadrant Amniotic fluid Index)

Nếu chia TC làm 4 phần thì mỗi phần

Độ sâu nước ối phải > 2cm ở mỗi túi thao chiều đứng

< 5cm : thiểu ối: thai chậm phát triển / TC

- Giá trị khi 18 – 20 cm : đa ối (DTBS)

6/ Các bất thường :

a/ Của thai nhi :

Thường được phát hiện từ tuần 16 – 24 của thai kỳ

- Đầu, mặt : vô sọ, não úng thủy, thoát vị não, sứt môi, không có cằm, 2 nhãn cầu gần hoặc xa nhau, một não thất duy nhất, khối u dịch ở da cổ

- Cột sống : chẻ đốt sống lưng

- Bụng : Hở thành bụng, thoát vị rốn, khối u ổ bụng, phú thai nhau

- Ngực : thoát vị cơ hoành, DTBS tim, bướu trong phổi, tràn dịch màng phổi

- Chi : không có chi, thiếu ngón, đa ngón, tay chân khoèo, bệnh lý tạo xương bất toàn, nhuyễn xương

- Thai chết lưu

b/ Nhau :

- Nhau tiền đạo

- Nhau bong non

- Nhau ở song thai : 1 thai, 2 nhau

1 túi ối, 2 túi ối

- Nang, hố huyết trong nhau

c/ Dây rốn :

- Bình thường kích thước

1

2

3

4

- Bất thường

Ngắn < 32 cm

ĐK > 3 cm

Có 1 ĐM (2 TM) Nói tóm lại, siêu âm rất quan trọng trong chẩn đoán tiền thai

- Cần làm siêu âm ít nhất 3 lần trong thai kỳ : 12 tuần, 22 tuần, 32 tuần Để phát hiện sớm những DTBS để chấm dứt thai kỳ sớm, phát hiện những thai chậm phát triển trong TC để có hướng điều trị và chấm dứt thai kỳ đúng lúc tránh nguy hại cho mẹ và con

- Qua siêu âm có thể làm những xét nghiệm tiền thai phối hợp với xét nghiệm foetoprotein

Như : Chọc dó nước ối, chọc máu cuống rốn, sinh thiết gai nhau, điều trị những DTBS khác trong bụng mẹ (BQ căng đầy trong van niệu đạo sau → dẫn lưu nước tiểu)

- Cần có máy siêu âm tốt và người làm có kinh nghiệm

- Đây là phương pháp không xâm lấn do đó càng ngày càng được áp dụng rộng rãi trong y khoa