Hướng dẫn ôn tập HKI . NH 2010 - 2011 Vật Lí 12 HƯỚNG DẪN ÔN TẬP HỌC KÌ I MÔN: VẬT LÍ 12 NĂM HỌC: 2010 – 2011 -------------- (Thời lượng 02 tiết) I. MỤC TIÊU. - Giúp học sinh định dạng được các dạng bài tập về: con lắc lò xo, con lắc đơn, sóng cơ học, dòng điện xoay chiều và các vấn đề liên quan đến điện xoay chiều. - Vận dụng giải được các bài tập cơ bản và nâng cao. II. CHUẨN BỊ. - Giáo viên: Hệ thống lại các công thức và nhắc sơ bộ về lý thuyết soạn bài tập và lý thuyết trắc nghiệm. - Học sinh : Ôn lại kiến thức và giải bài tập. III. NỘI DUNG ÔN TẬP. A/ ÔN LẠI CÁC DẠNG BÀI TẬP. (Giáo viên kết hợp với học sinh nhắc lại các dạng bài tập và sơ bộ về lý thuyết) I. CON LẮC LÒ XO. 1/ Dạng 1: Viết phương trình dao động Phương trình dao động có dạng )cos( ϕω += tAx - Tìm ω : m k f T === π π ω 2 2 - Tìm A : + Cho chiều dài quỹ đạo: 2 L A = + Cho tại vị trí x có vận tốc v: 2 2 22 ω v xA += ⇒ 2 2 2 ω v xA += + Cho vận tốc cực đại: ω mx v A = + Cho lực hồi phục cực đại: k F A hpmx = + Cho năng lượng: k E A 2 = - Tìm ϕ : Dựa vào diều kiện bài toán lúc t = 0; x = x o; v > 0 hoặc v < 0 (giải hệ phương trình x và v tìm ϕ) * Có 4 vị trí đặc biệt: + Lúc t = 0 vật ở vị trí biên duơng ( x = A ) 0 =⇒ ϕ + Lúc t = 0 vật ở vị trí biên âm ( x= -A ) πϕ =⇒ + Lúc t = 0 vật ở vị trí CB theo chiều dương ( x = 0;v > 0 ) 2 π ϕ −=⇒ + Lúc t = 0 vật ở vị trí CB theo chiều âm ( x = 0;v < 0 biên âm ( x= -A ) 2 π ϕ =⇒ 2/ Dạng 2: Xác định vận tốc: Dựa vào phương trình v = -A )sin( ϕωω + t - Vận tốc cực đại V max = A ω - Vận tốc tại thời điểm t: thế t vào pt v => v - Vận tốc tại li đ ộ x: v = 22 xA −± ω - Vận tốc trung bình v tb = t S Tổ: Lí – Kĩ thuật Trang 1/6 Hướng dẫn ơn tập HKI . NH 2010 - 2011 Vật Lí 12 3/ Dạng 3: Xác định gia tốc: a = )cos( 2 ϕωω +− tA - Gia tốc cực đại: a mx =A 2 ω - Gia tốc tại thời điểm t: thế t vào pt a => a 4/ Dạng 4: Tính năng lượng dao động: - Động năng: 2 2 1 mvW d = - Thế năng: 2 2 1 kxW t = - Cơ năng: 222 2 1 2 1 AmkAWWW td ω ==+= = const 5/ Dạng 5: Các loại lực: - Lực hồi phục: Là lực kéo vật về vị trí cân bằng + Cơng thức tổng qt: kAFkxF =⇒= max 0 min = F + Lực hồi phục cực đại: kAF = max + Lực hồi phục cực tiểu 0 min = F - Lực đàn hồi: Là lực kéo vật về vị trí khi chưa móc vật vào + Lực đàn hồi ở vị trí cân bằng: lkF ∆= Với l ∆ là độ dãn của lò so ở VTCB l ∆ = k mg + Lực đàn hồi cực đại: )( max AlkF +∆= + Lực đàn hồi cực tiểu: )( min AlkF −∆= nếu Al 〉∆ 0 min = F nếu Al 〈∆ 6/ Dạng 6: Tổng hợp 2 dao động )cos( 21 ϕω +=+= tAxxx AAAAAA ⇒−++= )cos(2 1221 2 2 2 1 2 ϕϕ ϕ ϕϕ ϕϕ ϕ ⇒ + + = 2211 2211 coscos sin.sin. AA AA tg II. CON LẮC ĐƠN. 1/ Phương trình dao động của con lắc )cos( 0 ϕω += tss : pt tọa độ cong )cos( 0 ϕωαα += t : pt tọa độ góc 2/ Tần số góc: l g f T === π π ω 2 2 3/ Chu kỳ: g l T π ω π 2 2 == 4/ Tần số: l g f ππ ω 2 1 2 == 5/ Năng lượng: 22 2 1 AmWWW dt ω =+= = 2 0 2 1 α mgl Với: )cos1( α −== mglmghW t = 2 2 1 α mgl 2 2 1 mvW d = Tổ: Lí – Kĩ thuật Trang 2/6 Hướng dẫn ơn tập HKI . NH 2010 - 2011 Vật Lí 12 Theo đònh luật BT cơ năng )cos(cos2 0 αα −=⇒ glv III. SĨNG CƠ VÀ SĨNG ÂM 1/ Bước sóng: f v vT == λ 2/ Biểu thức sóng: N x' O x M (+) )cos( 0 ϕω += tau ) 2 cos( λ π ω x tau M −= 3/ Độ lệch pha của 2 sóng: λ π ϕ )(2 12 dd − =∆ - Nếu d 2 –d 1 =k λ hay ϕ ∆ =k2 π thì 2 sóng cùng pha => A max = A 1 +A 2 . - Nếu d 2 –d 1 =(2k+1) 2 λ hay ϕ ∆ =(2k+1) π thì 2 sóng ngược pha => A min = 21 AA − . 4/ Giao thoa sóng: - Khoảng cách giữa 2 gợn sóng (hoặc 2 điểm đứng yên) liên tiếp trên đường nối 2 tâm dao động là 2 λ - Xác đònh số gợn sóng (số điểm dao động với biên độ cực đại) trong khoảng giữa 2 tâm dao động A, B:(là số lẻ) λλ AB k AB << − với k = 0; ; .2;1 ±± - Xác đònh số số điểm đứng yên trong khoảng giữa 2 tâm dao động A, B:(là số chẳn) 2 1 2 1 −<<− − λλ AB k AB với k = 0; ; .2;1 ±± 5/ Sóng dừng: - Nếu 2 đầu cố đònh ( 2 đầu là 2 nút) thì: 2 λ nl = với n = 0,1,2,3,…. :là số bó sóng (= số nút – 1) - Nếu 1 đầu cố đònh, 1 đầu tự do:(1 đầu là nút, 1 đầu là bụng) thì: 4 )12( λ += nl với n = 0,1,2,3,… : là số bó sóng * Sóng Âm: 1/ Tính chất: - Là sóng dọc - Khơng truyền được trong chân khơng - Tần số: 16Hz – 20.000Hz ( < 16Hz sóng hạ âm, >20.000Hz sóng siêu âm ) 2/ Sự truyền âm – Vận tốc âm: - Sóng âm truyền được trong tất cả các mơi trường khí, lỏng, rắn. - Vận tốc truyền âm phụ thuộc vào tính đàn hồi, mật độ của mơi trường và nhiệt độ. 3/ Đặc trưng của nhạc âm: - Độ cao: xác định bởi tần số. - Độ to: xác định bởi biên độ. - Âm sắc: xác định bởi quy luật tuần hồn. Tổ: Lí – Kĩ thuật Trang 3/6 Hướng dẫn ôn tập HKI . NH 2010 - 2011 Vật Lí 12 4/ Năng lượng âm: mức cường độ âm L: lg( ) o I L I = (B), trong đó I: giá trị tuyệt đối của âm, I o : cường độ âm chuẩn. IV. DÒNG ĐIỆN XOAY CHIỀU 1/ Viết biểu thức của dòng điện và điện áp 2 đầu mạch: Nếu cho i = I o cos ( ω t + i ϕ ) ⇒ u = U o cos ( ω t + i ϕ + ϕ ) Nếu cho u = U o cos ( ω t + u ϕ ) ⇒ i = I o cos ( ω t + u ϕ ϕ − ) - Tổng trở: 2 2 Z= R (Z Z ) L C + − . Tính I hoặc U bằng định luật Ôm : U I Z = Từ đó tính: I 0 = I. 2 ; U 0 =U. 2 - Tính độ lệch pha ϕ : tan L C Z Z R ϕ − = 2/ Viết biểu thức điện áp hai đầu mỗi dụng cụ - Dòng điện xoay chiều qua đoạn mạch chỉ có điện trở thuần R: + Hiệu điện thế u ở hai đầu đoạn mạch và cường độ dòng điện i biến thiên cùng pha, cùng tần số. u =U 0 cos ω t ⇒ i=I 0 cos ω t U 0 =I 0 .R; U 0 =U 2 ; I 0 =I 2 ; U=I.R. - Dòng điện xoay chiều qua đoạn mạch chỉ có cuộn dây thuần cảm: + Hiệu điện thế u ở hai đầu đoạn mạch và cường độ dòng điện i biến thiên cùng tần số, nhưng nhanh pha hơn cường độ dòng điện i một góc 2 π . u=U 0 cos ω t . ⇒ i=I 0 cos( ω t - 2 π ) hoặc i=I 0 cos ω t ⇒ u=U 0 cos( ω t + 2 π ) U 0 =I 0 .Z L ; U 0 =U 2 ; I 0 =I 2 ; U=I.Z L . + Cảm kháng: Z L =L. ω = L2 π f. - Dòng điện xoay chiều qua đoạn mạch chỉ có tụ điện: + Hiệu điện thế u ở hai đầu đoạn mạch và cường độ dòng điện i biến thiên cùng tần số nhưng chậm pha hơn cường độ dòng điện i một góc 2 π . u=U 0 cos ω t . ⇒ i=I 0 cos( ω t + 2 π ) hoặc i=I o cos ω t ⇒ u=U 0 cos( ω t - 2 π ) U o = I o .Z C ; U o =U 2 ; Io=I 2 ; U = I.Z C . + Dung kháng: Z C = 1 C. ω = 1 C.2 f π . 3/ Công suất P của dòng điện xoay chiều: P = UI cos ϕ P = RI 2 =U R I Tổ: Lí – Kĩ thuật Trang 4/6 Hướng dẫn ơn tập HKI . NH 2010 - 2011 Vật Lí 12 cos ϕ : hệ số cơng suất, chỉ có R tiêu thụ điện năng. * Hệ số cơng suất: cos ϕ = P U.I = U R U Z R = * Nhiệt lượng tỏa ra trên mạch (trên R): Q = RI 2 t 4/ Cộng hưởng điện: I max = min U U Z R = Z L = Z C ⇒ L.C. 2 ω = 1 5/ Tần số dđxch: npf = với: n: số vòng quay trong 1 giây của Rôto p: số cặp cực 6/ Dđxch 3 pha: - Mắc hình sao: ( 3 dây pha và 1 dây trung hoà) pd UU 3 = ; pd II = Ud: hđth dây (giữa 2 dây pha) Up: hđth pha (giữa dây pha và dây trung hòa) - Mắc hình tam giác: ( 3 dây pha) pdpd IIUU 3; == 7/ Máybiếnthế: 2 1 1 2 1 2 I I N N U U == B/ LUYỆN TẬP HOẠT ĐỘNG CỦA GV HOẠT ĐỘNG CỦA HS - u cầu hs làm bài tập trắc nghiệm đã giao. - Lưu ý bài tập dễ làm trước, khó làm sau khơng dành q nhiều thời gian cho 1 bài tập. - Đọc kĩ nội dung câu hỏi và chỉ khoanh tròn câu đúng nhất. - Những nội dung trắc nghiệm có thắc mắc sẽ được bàn luận và giải quyết ngay trên lớp. - Lưu ý khi thi mỗi câu hỏi có khoảng thời gian giải quyết từ 1 phút đến 1,5 phút. - Khi sắp hết giờ làm bài học sinh cố gắng khoanh hết những câu chưa giải xong với xác suất 1/4. Chú ý tìm các loại trừ để đạt xác suất cao hơi 1/4 . - Thực hiện u cầu GV. - Những thắc mắc có thể hỏi bạn bè hoặc hỏi trực tiếp giáo viên để được giải đáp. IV. HƯỚNG DẪN HỌC SINH TỰ HỌC Ở NHÀ - Luyện tập thật nhiều các dạng bài tập trắc nghiệm trong nội dung chương trình. - Tìm kiếm những sách trắc nghiệm để luyện tập. - Thống kê lại tồn bộ các cơng thức đã học vào 1 tờ giấy và viết nhiều lần để nhớ. - Ơn tập lí thuyết cơ bản trong chương trình để có kiến thức giải bài tập trắc nghiệm. - Đề thi gồm hai phần: 40 câu trắc nghiệm khách quan với thời gian làm bài là 60 phút. Tổ: Lí – Kĩ thuật Trang 5/6 Hướng dẫn ôn tập HKI . NH 2010 - 2011 Vật Lí 12 V. BỔ SUNG: ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------- --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ---------------------------------------------------------------------------------------------------------- DUYỆT CỦA TTCM Hoà Lạc, ngày 28 tháng 11 năm 2010 GVBM __________________________ _______________________________ DUYỆT CỦA BGH ___________________________________ Tổ: Lí – Kĩ thuật Trang 6/6 . các công thức và nhắc sơ bộ về lý thuyết soạn bài tập và lý thuyết trắc nghiệm. - Học sinh : Ôn lại kiến thức và giải bài tập. III. NỘI DUNG ÔN TẬP. A/ ÔN. Hướng dẫn ôn tập HKI . NH 2010 - 2011 Vật Lí 12 HƯỚNG DẪN ÔN TẬP HỌC KÌ I MÔN: VẬT LÍ 12 NĂM HỌC: 2010 – 2011 --------------