Tiết 57 Một thứ quà của lúa nonƠ Cốm- (Bảng phụ)

Một thứ quà của lúa non: Cốm Cơn gió mùa hạ lướt qua vừng sen trên hồ, nhuần thấm cái hương thơm của lá, như báo trước mùa về của thức quà thanh nhã và tinh khiết.. Các bạn có ngửi thấy,

   

   

Cô giáo: Nguyễn Thị Phương Lan Trường THCS Nguyễn Đăng Đạo

Kiểm tra bài cũ

- Đọc thuộc lòng bài thơ Tiếng gà trưa của Xuân “ ”

Quỳnh.

- Cảm nhận của em về nội dung và nghệ thuật của bài thơ?

Đáp án:

- Thuộc bài thơ

- Nghệ thuật: Sử dụng điệp ngữ, ẩn dụ chuyển đổi

cảm giác, ngôn ngữ bình dị, gợi cảm

- Nội dung: Tiếng gà trưa gợi về những kỉ niệm tuổi thơ, tình bà cháu và tình yêu quê hương đất nước

TiÕt 57 : Mét thø quµ cña lóa non:

Cèm

I- Tìm hiểu chung:

1- Tác giả, tác phẩm

* Tác giả

Thạch Lam (1910 1942)–

Tường Lân

nhạy cảm, có biệt tài về truyện ngắn

và tuỳ bút

Thể loại:

Tuỳ bút : Là một thể văn thường miêu tả, ghi chép những sự việc có thực mà nhà văn quan sát, chứng kiến để bộc lộ cảm xúc, suy nghĩ của mình trước các hiện tượng vấn đề của cuộc sống.

Đặc điểm của tuỳ bút : Thiên về biểu cảm, đậm chất trữ tình nên gần với thơ Bên cạnh đó cũng có yếu tố nghị luận, suy tư, triết lí Tuỳ bút không có cốt truyện như

ng đều có cảm hứng chủ đạo

Tuỳ bút 2- Đọc, hiểu chú thích, bố cục

Một thứ quà của lúa non: Cốm

Cơn gió mùa hạ lướt qua vừng sen trên hồ, nhuần thấm cái

hương thơm của lá, như báo trước mùa về của thức quà thanh nhã

và tinh khiết Các bạn có ngửi thấy, khi đi qua những cánh đồng xanh, mà hạt thóc nếp đầu tiên làm trĩu thân lúa còn tươi, ngửi thấy cái mùi thơm mát của lúa non không? Trong cái vỏ xanh kia

có giọt sữa trắng thơm, phảng phất hương vị ngàn hoa cỏ Dưới

ánh nắng, giọt sữa dần dần đông lại, bông lúa càng ngày càng

cong xuống, nặng vì chất quý trong sạch của Trời.

Đợi đến lúc vừa nhất, mà chỉ riêng những người chuyên môn mới định được, người ta gặt mang về Rồi đến một loạt cách chế biến, những cách thức làm truyền từ đời này sang đời khác, một

sự bí mật trân trọng và khe khắt, giữ gìn, cái cô gái Vòng làm ra thứ cốm dẻo và thơm ấy Tất nhiên là nhiều nơi cũng biết cách thức làm cốm, nhưng có đâu làm được hạt cốm dẻo, thơm và ngon

được bằng ở làng Vòng, gần Hà Nội Tiếng cốm Vòng đã lan khắp

tất cả ba kì, và đến mùa cốm, các người của Hà Nội 36 phố

phường vẫn thường ngóng trông cô hàng cốm xinh xinh, áo quần gọn ghẽ, với các dấu hiệu đặc biệt là cái đòn gánh hai đầu cong vút lên như chiếc thuyền rồng.

Cốm là thức quà riêng biệt của đất nước, là thức dâng của

những cánh đồng lúa bát ngát xanh, mang trong hương vị tất cảc cái mộc mạc, giản dị và thanh khiết của đồng quê nội cỏ An Nam.

Ai đã nghĩ đầu tiên dừng cốm để làm quà sêu tết Không còn gì

đẹp hơn với sự vướng vít của tơ hồng, thức quà trong sạch, truing thành như các việc lễ nghi Hồng cốm tốt đôi Và không có bao giờ hoà hợp hơn được nữa: màu xanh tươi của cốm như ngọc

thạch quý, màu đỏ thắm của hồng như ngọc lựu già Một thứ

thanh đạm, một thứ ngọt sắc, hai vị nâng đỡ nhau để hạnh phúc lâu bền

Cốm không phải thức quà của người ăn vội; ăn cốm phải ăn từng chút ít, thong thả và ngẫm nghĩ Lúc bấy giờ ta mới thu lại cả trong hương vị ấy, cái mùi thơm phức của lúa mới, của hoa cỏ dại ven bờ; trong màu xanh của cốm, cái tươi mát của lúa non, và trong chất ngọt của cốm, cái dịu dàng thanh đạm của loài thảo mộc Thêm vào cái mùi hơi ngát của lá sen già, ướp lấy từng hạt cốm một còn giữ lại cái ấm áp của những ngày mùa hạ trên hồ Chúng ta có thể nói rằng trời sinh lá sen để bọc cốm, cũng như trời sinh cốm đẻ bọc ủ trong lá sen Khi các cô gái Vòng đỗ gánh, giở từng lớp lá sen, chúng ta thấy hiện ra từng hạt cốm, sạch sẽ

và tinh khiết, không có maye may một chút bụi nào Hỡi các bà mua hàng! Chớ có thọc tay hay mân mê thức quà thần tiên ấy, hãy nhẹ nhàng mà nâng đỡ, chút chiu mà vuốt ve Phải nên kính trọng cái lọcc của trời, cái khéo léo của con người và sự cố sức

tiềm tàng và nhẫn nại của thần lúa Sự thưởng thức của các bà sẽ

được trang nhã và đẹp đẽ hơn, và cái vui sẽ tươi sáng hơn nhiều lắm

II- Tìm hiểu văn bản:

1- Nguồn gốc của cốm

Cơn gió mùa hạ lướt qua vừng sen trên hồ, nhuần thấm cái hư

ơng thơm của lá, như báo trước mùa về của một thức quà thanh nhã và tinh khiết Các bạn có ngửi thấy, khi đi qua những cánh

đồng xanh, mà hạt thóc nếp đầu tiên làm trĩu thân lúa còn tươi, ngửi thấy mùi thơm mát của lúa non không? Trong cái vỏ xanh kia, có một giọt sữa trắng thơm, phảng phất hương vị ngàn hoa

cỏ Dưới ánh nắng, giọt sữa dần dần đông lại, bông lúa càng ngày càng cong xuống, nặng vì cái chất quý trong sạch của trời ”

Đợi đến lúc vừa nhất, mà chỉ riêng những người chuyên môn

mới định được, người ta gặt mang về Rồi đến một loạt cách chế biến, những cách thức làm truyền từ đời này sang đời khác, một

sự bí mật trân trọng và khe khắt, giữ gìn, cái cô gái Vòng làm ra thứ cốm dẻo và thơm ấy Tất nhiên là nhiều nơi cũng biết cách

thức làm cốm, nhưng có đâu làm được hạt cốm dẻo, thơm và ngon

được bằng ở làng Vòng, gần Hà Nội Tiếng cốm Vòng đã lan khắp tất cả ba kì, và đến mùa cốm, các người của Hà Nội 36 phố

phường vẫn thường ngóng trông cô hàng cốm xinh xinh, áo quần gọn ghẽ, với các dấu hiệu đặc biệt là cái đòn gánh hai đầu cong

vút lên như chiếc thuyền rồng.

Hình ảnh cô gái làng Vòng

C m L ng Vßng (DÞch Väng CÇu GiÊy HµNéi ố à – –

C m L ng Vßng (DÞch Väng CÇu GiÊy HµNéi ố à – –

2- Cảm nghĩ về giá trị của cốm:

Cốm là thức quà riêng biệt của đất nước, là thức dâng của

những cánh đồng lúa bát ngát xanh, mang trong hương vị tất cảc cái mộc mạc, giản dị và thanh khiết của đồng quê nội cỏ An Nam.

Ai đã nghĩ đầu tiên dừng cốm để làm quà sêu tết Không còn gì

đẹp hơn với sự vướng vít của tơ hồng, thức quà trong sạch, truing thành như các việc lễ nghi Hồng cốm tốt đôi Và không có bao giờ hoà hợp hơn được nữa: màu xanh tươi của cốm như ngọc

thạch quý, màu đỏ thắm của hồng như ngọc lựu già Một thứ

thanh đạm, một thứ ngọt sắc, hai vị nâng đỡ nhau để hạnh phúc lâu bền

3- Cảm nghĩ về sự thưởng thức cốm:

“ Hỡi các bà mua hàng! Chớ có thọc tay hay mân mê thức quà thần tiên ấy, hãy nhẹ nhàng mà nâng đỡ, chút chiu mà vuốt ve ”

- Thưởng thức cốm bằng :

+ Khứu giác : Mùi thơm phức của lúa.

+ Vị giác : Chất ngọt của cốm

+ Thị giác : màu xanh

+ xúc giác: Tươi mát của lá

+ Sự suy tưởng: Cái dịu dàng,thanh đạm

- Cốm là lộc của Trời, là sự khéo léo của con người, là sự tiềm

tàng nhẫn nại của thần Lúa.Cốm là sản phẩm kết tinh từ nhiều

giá trị thiên nhiên,trời đất,con người.Lời đề nghị của tác giả với

những người mua và thưởng thức cốm,thanh nhã,có văn hoá

Ghi nhớ:

“ Cốm là thức quà riêng biệt của đất nước, là thức dâng của những cánh đồng lúa bát ngát xanh,

mang trong hương vị tất cả cái mộc mạc, giản dị

và thanh khiết của đồng quê nội cỏ Bằng ngòi ”

bút tinh tế, nhạy cảm và tấm lòng tran trọng, tác giả đã phát hiện được nét đẹp văn hoá dân tộc

trong thứu sản vật giản dị mà đăck sắc ấy.

Sáng mát trong như sáng năm xưa

Gió thổi mùa thu hương cốm mới

Tôi nhớ một ngày thu đã xa

Giã gạo thì ốm, giã cốm thì khỏe (Tục ngữ)

Nếu em lòng dạ đổi thay

Cốm này bị mốc, hồng này long tai.

C 1

2

5 4 3

6 7

Đây là từ chỉ chung các loài thực vật ?

ộ M O

ả H

T

V U

Từ láy chỉ lời khuyên của tác giả đối với người mua cốm ?

h

Đ

Đây là một đồ dùng gắn liền với hình ảnh cô hàng cốm làng Vòng ?

n

á H

Từ chỉ cách ăn của người không biết thưởng thức thứ quà đặc biệt của

M

H C

Màu xanh tươi của cốm được so sánh với màu này ?

N

H N

á

Nơi mà người nông dân làm ra hạt thóc?

C ố

ò V M

N G

IV- Luyện tập

Hướng dẫn về nhà

- Học thuộc đoạn 1 và 2.

- Nêu cảm nhận của em về cốm- một thức quà của

riêng đất nước.

- Chuẩn bị bài: Sài gòn tôi yêu

   

   

Cô giáo: Nguyễn Thị Phương Lan Trường THCS Nguyễn Đăng Đạo