SKKN 2019.N

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM Đề tài : Một số biện pháp rèn kỹ năng sống biết quan tâm chia sẻ cho trẻ mẫu giáo trong tường mầm non Người thực hiện : Nguyễn Thị Ánh Ngọc Đánh giá, xếp loại của

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TP BUÔN MA THUẬT

TRƯỜNG MẦM NON TÂN HÒA



SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

Đề tài : Một số biện pháp rèn kỹ năng sống biết quan tâm chia sẻ cho trẻ

mẫu giáo trong tường mầm non

Người thực hiện : Nguyễn Thị Ánh Ngọc

Đánh giá, xếp loại của Nhà Trường Đánh giá xếp loại của phòng giáo dục và

đào tạo

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

ĐỀ TÀI : Một số biện pháp rèn kỹ năng sống biết quan tâm chia sẻ cho trẻ mẫu giáo

trong tường mầm non

I/ PHẦN MỞ ĐẦU:

1/ Lý do chọn đề tài:

Trong xã hội công nghiệp hoá, hiện đại hoá hiện nay, cùng với nhịp đập hối

hả của cuộc sống, con người cũng bận rộn hơn, gấp gáp hơn Trong sự bận rộn và

gấp gáp ấy, đôi khi vô tình chúng ta bỏ lại phía sau sự yêu thương, chia sẻ của

mình đối với người khác trong gia đình, xã hội Hay nói cách khác, đây chính là sự

vô tâm không để ý đến xung quanh Hơn lúc nào hết chúng ta cần hiểu rằng cho dù

ở thời đại nào thì chia sẻ và quan tâm vẫn là điều cần thiết để giúp con người vượt

qua nỗi đau của cuộc sống, là sợi dây nhân ái gắn bó người với người, nhà với nhà

và quan trọng hơn là gắn kết toàn xã hội

Trẻ mầm non cần phải học rất nhiều trong những năm đầu đời: Trẻ học cách làm

chủ ngôn ngữ học cách nhận biết cảm xúc của mình cũng như của người khác Trẻ

học cách ứng xử sao cho phù hợp với môi trường xung quanh Trẻ mầm non cần

phải biết hợp tác làm việc để chơi với nhau, chơi hòa thuận với trẻ khác trong

nhóm, tuy nhiên điều này không dễ dàng với một số trẻ Trẻ cần có những kỹ năng

làm thế nào để giao tiếp, để chọn hành vi đúng đắn

Chính sự quan tâm, chia sẻ có thể được biểu hiện bằng những cử chỉ, thái độ rất

đơn giản và gần gũi trong cuộc sống, song lại giúp chúng ta phát hiện được nhiều

điều đáng quí của người khác để trân trọng và học tập

Trẻ em được sinh ra với tâm hồn của những thiên thần, nhưng chính cuộc sống đầy

phức tạp đã gieo những suy nghĩ và hành động không tốt vào những tâm hồn non

nớt đó Sự phát triển của công nghệ hiện đại, chủ nghĩa vật chất có thể biến các bé

thành người ích kỷ chỉ biết đến mình Những giá trị đạo đức như sự quan tâm chia

sẻ đến mọi người được đánh giá qua cách ứng xử của cá nhân đối với người xung

quanh, vì vậy dạy trẻ biết yêu thương, biết quan tâm chia sẻ ngay từ nhỏ sẽ là nền

tảng để các bé trở thành những người có nhân cách tốt trong tương lai.Tuy nhiên,

thực tế trẻ ở độ tuổi mầm non đã biết chia sẻ nhưng không phải lúc nào chúng cũng

thể hiện sự cảm thông và nhường nhịn, ở lớp học mầm non hiện tượng các bé tranh

giành đồ chơi, đánh bạn, xô đẩy bạn, cào cấu bạn vẫn thường xuyên xảy ra và rất

nhiều phụ huynh phải than phiền vì bé nhà mình hư, ích kỉ lúc nào cũng bắt mọi

người phải chiều theo ý mình

Vậy, làm thế nào để có thể định hướng và giáo dục các bé biết yêu thương, đoàn

kết, quan tâm, chia sẻ với bạn bè và người thân? Để trả lời câu hỏi này, tôi luôn tìm

hiểu đặc diểm tâm sinh lý của các cháu, ứng dụng các biện pháp, hình thức tổ chức

các hoạt động giúp trẻ trong lớp tôi có cơ hội được thể hiện sự quan tâm, chia sẻ

với cô giáo, bạn bè và mọi người xung quanh

Chính vì vậy, tôi mạnh dạn trao đổi cùng các chị em đồng nghiệp, phối kết hợp với

phụ huynh để mạnh dạn đưa ra đề tài sáng kiến kinh nghiệm “Một số kỹ biện pháp

rèn kỹ năng sống biết quan tâm chia sẻ cho trẻ Mẫu giáo trong trường mầm non”

2/ Mục tiêu, nhiệm vụ của đề tài:

a/ Mục tiêu:

Trong xã hội hiện nay phần lớn các gia đình thường chú trọng đến việc học

kiến thức cho các cháu mà quên đi việc phát triển các kỹ năng đặc biệt là kỹ năng

biết quan tâm chia sẻ với mọi người, mà ngược lại đó là luôn là sự bao bọc, nuông

chiều khiến cho trẻ ỷ lại, ích kỷ, không quan tâm đến người khác Vậy để đạt được

những yêu cầu mà đề tài đặt ra thì chúng ta phải nâng cao tính tích cực, năng động,

sáng tạo, mạnh dạn, tự tin trong mọi hoạt động và mọi hoàn cảnh của trẻ” nhằm

củng cố, rèn luyện cho trẻ những kỹ năng cơ bản thông qua các hoạt động học,

chơi, hoạt động ăn , ngủ của trẻ nhằm thúc đẩy, nâng cao hiệu quả giáo dục

b/ Nhiệm vụ:

Tìm hiểu nội dung chương trình và phương pháp giáo dục kỹ năng sống biết

quan tâm chia sẻ giữa các trẻ với nhau

Tìm hiểu thực trạng hoạt động giáo dục kỹ năng sống biết quan tâm chia sẻ

cho trẻ ở trường mẫu giáo.

3/ Đối tượng nghiên cứu:

Đối tượng nghiên cứu là các cháu đang học tại lớp do tôi trực tiếp giảng dạy,

tại Trường Mầm Non Tân Hòa với tổng số cháu : 37 cháu

Thời gian tiến hành lựa chọn đề tài từ tháng 9 đến 2018 đến tháng 2 năm 2019

Đi sâu vào nghiên cứu những đặc điểm tâm sinh lý, các hình thức tổ chức đa

dạng, sinh động, hấp dẫn để giúp trẻ mẫu giáo có thể tham gia tốt vào các hoạt

động mang tính chất biết hợp tác chia sẻ của các cháu trong cùng một tập thể lớp,

trong cùng một nhóm.Sưu tầm và tự nghĩ ra các hình thức tổ chức các trò chơi, các

tình huống làm thế nào để các cháu có thể hứng khởi tham gia từ đó hướng dẫn các

cháu có thể tự trao đổi, tự chia sẻ hỗ trợ cho cho nhau trong quá trình chơi củng

học và từ đó củng hình thành nhân cách ban đầu cho trẻ, nâng cao chất lượng giáo

dục cho các cháu mà lớp tôi đang trực tiếp chăm sóc và giảng dạy

4/ Giới hạn đề tài:

- Trong phạm vi nghiên cứu khoa học, đề tài tập trung nghiên cứu Một số

biện pháp rèn kỹ năng biết quan tâm chia sẻ của trẻ trong trường mầm non”

5/ Phương pháp nghiên cứu:

Tôi sử dụng phương pháp dùng lời, phương pháp thực hành, Phương pháp

điều tra, Phương pháp quan sát,Phương pháp thực nghiệm, phương pháp đánh giá

kết quả, phương pháp tìm tòi – sáng tạo để thực hiện đề tài này

Trên đây là mục đích và một số phương pháp tiêu biểu mà tôi đã áp dụng trong đề

tài này Vì mỗi phương pháp đều có cái hay trong quá trình áp dụng thực hiện Nếu

chúng ta áp dụng đúng phương pháp trong từng thời điểm thích hợp thì hiệu quả

đạt được rất tốt trong việc thực hiện đề tài: “Một số biện pháp rèn kỹ năng sống

biết quan tâm chia sẻ cho trẻ mẫu giáo trong tường mầm non”.

Để góp phần giáo dục kỹ năng sống cho trẻ điều quan trọng là chúng ta tạo được

môi trường giáo dục cho trẻ Đối với đứa trẻ kỹ năng sống là rất cần thiết nếu

không có kỹ năng sống thì sẽ gặp rất nhiều khó khăn trong hoạt động sinh hoạt

hàng ngày cho đứa trẻ sau này

II/ PHẦN NỘI DUNG:

1/Cơ sở lý luận:

Trẻ mầm non cần phải biết hợp tác làm việc để chơi với nhau, sống hòa

thuận với trẻ khác trong nhóm, tuy nhiên điều này không dễ dàng với một số trẻ

khác Chuẩn bị cho trẻ nhưng thay đổi hành vi này là một nhiệm vụ khó khăn,

nhưng chính điều này nó rất quan trọng để trẻ cảm thấy tự tin và vui vẻ trong giao

tiếp xã hội Trẻ cần những kỹ năng quan hệ xã hội như làm thế nào để hòa hợp với

mọi người, để giao tiếp, để chọn hành vi đúng

Có thể nói mỗi đứa trẻ ngay từ khi ra đời đã là một cá thể độc lập, có cá tính

và những mong muốn độc lập của riêng mình Bất kể là cô giáo hay bố mẹ đều

không có đặc quyền chi phối và hạn chế hành vi của chúng, vì vậy việc áp dụng

các biện pháp giáo dục phù hợp với mục tiêu giảng dạy đòi hỏi phải có sự linh hoạt

và mềm dẻo phù hợp với khả năng cũng như hứng thú của trẻ Dưới góc nhìn của

nhà tâm lý học trẻ em thì trẻ em tuổi lên năm bắt đầu hình thành một loại động cơ

của hành vi mang tính đạo đức xã hội, hiển thị ở sự quan tâm của trẻ đối với những

người xung quanh, đối với bạn bè Trong điều kiện có sự giáo dục đúng đắn thì loại

động cơ này sẽ được phát triển mạnh ở các giai đoạn sau Đó là cốt lõi trong nền

tảng đạo đức của nhân cách con người tương lai

Để hình thành và có được các kỹ năng cho trẻ trong cuộc sống hàng ngày

trước tiên giáo viên phải có kiến thức, kỹ năng về chăm sóc giáo dục trẻ Giáo viên

phải có kiến thức để tổ chức các hoạt động cho trẻ được trải nghiệm, để trẻ được

cuốn hút vào các hoạt động đa dạng khác nhau cùng với các bạn trong nhóm lớp.

Tạo ra nhiều cơ hội để trẻ tương tác, giao tiếp với nhau trong lớp như: Thảo luận,

trao đổi ý kiến, giải quyết xung đột, chia sẻ kinh nghiệm, trải nghiệm những vai trò

khác nhau Tạo ra nhiều cơ hội để trẻ được tham gia và cảm thấy mình là một

thành viên trong nhóm chơi và trẻ có cơ hội để phát triển trí tưởng tượng, sáng tạo,

mạnh dạn, tự tin, góp phần thúc đẩy sự phát triển, tình cảm, kỹ năng xã hội cho trẻ

Trong thực tế ở trường mầm non việc dạy trẻ một số kỹ năng sống như quan

tâm, chia sẻ thực sự được chú trọng nhưng ngược lại về phía phụ huynh chưa thực

chú tâm đến vấn đề này, mà họ chỉ quan tâm đến những bề mặt nổi của con họ

hoặc sử lý một vài tình huống xảy ra khi trẻ tranh dành đồ chơi, đánh bạn mà họ

chỉ biết trách móc và bênh con chứ không biết giải quyết vấn đề để cho con tiến

bộ

Nguyên nhân chủ yếu là do phụ huynh quá nuông chiều con nên họ chưa

thấy được việc dạy trẻ biết quan tâm chia sẻ sẽ góp phần quan trọng trong giáo dục

hình thành nhân cách trẻ, hơn nữa việc dạy trẻ biết quan tâm chia sẻ là một lĩnh

vực rất khó nó đòi hỏi phải có sự phối hợp nhiệt tình về phía phụ huynh, hơn nữa

có nhiều tài liệu để tham khảo đòi hỏi giáo viên phải có thời gian, công sức để

nghiên cứư tìm ra các biện pháp phù hợp và phải có sự phối hợp đồng bộ giữa phụ

huynh

2/ Thực trạng vấn đề nghiên cứu:

Trong Năm học 2018 - 2019 tôi được phân công chủ nhiệm nhóm lớp 3 - 4 tuổi

với tổng số cháu là 37, trong quá trình thực hiện nghiên cứu đề tài bản thân tôi thấy

có những thuận lợi và khó khăn như sau :

a/Thuận lợi:

Được sự quan tâm của Phòng Giáo dục đào tạo Thành phố cùng với sự quan

tâm của Ban giám hiệu nhà Trường đã thường xuyên mở những chuyên đề mới

nhằm bồi dưỡng và nâng cao, chuyên môn, nghiệp vụ cho giáo viên

Trẻ đi học chuyên cần, trẻ khỏe mạnh nhanh nhẹn, tích cực tham gia vào các

hoạt động của lớp Nhà truờng luôn tạo mọi điều kiện cho giáo viên thực hiện tốt

công việc của mình Trang bị đầy đủ tài liệu học, học liệu, thường xuyên tổ chức

bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên lồng ghép kỹ năng sống vào các hoạt động

cho trẻ

- Lớp học trang bị ti vi thuận tiện trong công tác giảng dạy

- Cơ sở vật chất của lớp được trang bị đầy đủ

- Bản thân là một giáo viên Mầm non tôi nắm vững chuyên môn, luôn nhiệt tình,

yêu nghề mến trẻ, tâm huyết với nghề ham học hỏi nâng cao chuyên môn nghiệp

vụ Giáo viên ở lớp phối kết hợp thống nhất phương pháp, biện pháp dạy trẻ Là

giáo viên có nhiều năm trực tiếp giảng dạy, nắm được tâm sinh lý của trẻ và những

thói quen của trẻ hàng ngày Vì bản thân luôn có ý thức phấn đấu vươn lên, thường

xuyên tìm tòi, nghiên cứu tài liệu như tạp chí, thông tin trên mạng có liên quan đến

việc chăm sóc và giáo dục trẻ để áp dụng vào việc chăm sóc giáo dục trẻ hằng ngày

nhất là việc giáo dục kỹ năng sống biết quan tâm chia sẻ của các cháu ở độ tuổi

mẫu giáo

b/Khó khăn:

- Một số giáo viên còn hạn chế về phương pháp tổ chức lồng ghép hoặc đưa ra một

tiết dạy về một kỹ năng sống nào đó để các cháu hứng khởi tham gia vào hoạt động

và dần lĩnh hội vốn kỹ năng đó

- Trong lớp trẻ nam đông hơn trẻ nữ : 22 nam, 15 nữ Nên là một số trẻ chưa tích

cực tham gia vào các hoạt động, nhiều cháu quá hiếu động, thậm chí có một số

cháu không hợp tác cùng với cô tỏ thái độ vùng vằng khó chịu

- Mặc dù rất quan tâm đến con nhưng đa số phụ huynh là người lao động phổ

thông nên ít có thời gian dành cho con, phần lớn đều nhờ cậy ông bà Vì vậy việc

thống nhất quan điểm, biện pháp chăm sóc giáo dục trẻ giữa giáo viên và phụ

huynh còn nhiều khó khăn

- Nhiều phụ huynh còn nhầm lẫn giữa sự yêu thương và bao bọc Đôi khi yêu con

quá mà “ Che chắn” con quá kỹ, dẫn đến tính tình của các cháu ngang bướng khó

dạy bảo Nhiều phụ huynh quá bao bọc và quá nuông chiều làm thay cho con tất cả

mọi việc và từ đó củng dần hình thành cho những đứa trẻ đó có một tính cách ương

ngạnh, không nghe lời

* Kết quả khảo sát ban đầu

Trước những thuận lợi và khó khăn trên tôi đã tiến hành khảo sát thu được kết quả

sau :

Bảng khảo sát của trẻ trước khi thực hiện đề tài

Số trẻ C.đạt

Số lượng Tỷ lệ % Số lượng Tỉ lệ %

1 kỹ năng của những cháu biết quan tâm

2 Kỹ năng hợp tác trong quá trình thực hiện:

Trẻ biết cảm thông và cùng làm việc với bạn,

biết phối hợp cùng nhau chơi và tạo ra một

xã hội thu nhỏ khi tham gia chơi

3 kỹ năng của những cháu biết quan tâm

3/ Nội dung và hình thức của giải pháp:

a/ Mục tiêu của giải pháp:

Sự hợp tác, tự kiểm tra, tính tự tin, tự lập, tò mò, khả năng thấu hiểu và giao

tiếp.Học cách có được những mối liên kết mật thiết với các bạn khác trong lớp,

biết chia sẽ, chăm sóc, lắng nghe, trình bày và diễn đạt được ý của mình trong

nhóm bạn.Giúp trẻ luôn cảm thấy tự tin khi tiếp nhận các thử thách mới Bản thân

giáo viên củng phải nhẹ nhàng thảo luận cùng các cháu để đạt được kết quả tốt

nhất

b/ Nội dung và cách thức thực hiện giải pháp:

Từ những lý luận trên tôi đưa ra một số biện pháp áp dụng cho đề tài nghiên

cứu của mình

Biện pháp 1: Tạo môi trường lớp học thân thiện cởi mở để thu hút trẻ

Môi trường thân thiện và thẩm mỹ sẽ gây gây hứng thú cho trẻ và bản thân

giáo viên góp phần hình thành và nâng cáo mối quan hệ thân thiện, tự tin giữa giáo

viên với trẻ và giữa trẻ với trẻ Nhận thức được điều đó tôi đã trao đổi và cùng

thống nhất với giáo viên trong lớp trang trí sắp xếp tạo môi trường, các góc hoạt

động trong lớp phù hợp với diện tích lớp cũng như các đồ dùng đồ chơi trong lớp

phù hợp với tâm sinh lý trẻ, có tính thẩm mỹ và tích cực đối với trẻ

Bên cạnh đó chúng tôi cũng xây dựng quy ước với trẻ về quy định trong lớp học

và giao tiếp giữa trẻ với trẻ trong lớp Việc rèn nền nếp được thực hiện ngay khi

đón trẻ vào năm học mới Chúng tôi quy ước với trẻ cách lấy đồ dùng đồ chơi đúng

nơi quy định, hay quy định với trẻ và cách giao tiếp trong khi chơi, không la hét

quá to, không chạy nhẩy xô đẩy nhau, có sự giao tiếp thân mật trong các vai chơi,

các bạn trai nhường nhịn các bạn gái, cùng tham gia vào các vai chơi vui vẻ, không

tranh dành đồ chơi của nhau

Với quan điểm phải lấy trẻ làm trung tâm của vấn đề, chính vì vậy chúng tôi tận

dụng tối đa các sản phẩm của trẻ để trang trí lớp, trẻ được vẽ, xé nặn các sản phẩm

để trang trí các góc, các buổi chơi trẻ được hoạt động với chính sản phẩm của mình

đã làm nên trẻ rất thích thú Những hoạt động giao tiếp qua vai chơi người mua

người bán dạy trẻ biết thể hiện thái độ ân cần niềm nở với khách hàng thông qua

đó tạo được mối quan hệ thân thiện giữa trẻ với trẻ khi chơi

Bé đang vui chơi ở các góc

Các cháu ở trong lớp đa phần là vùng nông thôn nên khả năng tiếp xúc với thiên

nhiên có phần thuận tiện dịp tiếp xúc tìm hiểu khám phá thiên nhiên, nhưng điều

đó lại đi ngược với suy nghĩ của tôi, chính bản thân của phụ huynh không có thời

gian cho con đi hơn nữa họ sợ con bị té ngã hoặc bị lạc Chính vì vậy chúng tôi đã

tạo cho các bé được thực hành kỹ năng gieo hạt chăm sóc cây, qua đó giáo dục cho

các bé tình yêu thiên nhiên, biết quan tâm bảo vệ môi trường, và đặc biệt qua hoạt

động này các bé học được kỹ năng chia sẻ với bạn bè, biết trân trọng thành quả lao

động của mình và của bạn

Không chỉ tạo môi trường thân thiện cho trẻ hoạt động, giao tiếp, chúng tôi còn

thống nhất mang đến cho trẻ một không khí lớp học thật ấm áp tràn ngập yêu

thương, cô giáo cũng giống như một người bạn lớn để trẻ có thể an tâm chia sẻ

những thắc mắc, băn khoăn cũng như những “bức xúc” rất trẻ con của mình.

Các nhà giáo dục cho rằng, trẻ học nhanh nhất từ bắt chước, thế nên nếu

muốn dạy bé thành người biết quan tâm chia sẻ thì cô giáo và bố mẹ phải là tấm

gương để các bé noi theo và học tập Chính vì vậy, trước mặt trẻ các cô giáo ở lớp

tôi luôn thể hiện sự quan tâm, chia sẻ cũng như thể hiện tình cảm theo hướng tích

cực với chị em đồng nghiệp, với phụ huynh

Để dạy trẻ biết quan tâm chia sẻ trước tiên tôi giúp trẻ hiểu quan tâm chia sẻ

giúp mang lại niềm vui cho người khác và cho chính mình

Biện pháp 2: Dạy trẻ biết quan tâm chia sẻ thông qua trò chơi tập thể

Với trẻ mầm non khả năng giao tiếp tốt trong tập thể giúp trẻ thích nghi dễ dàng,

nhanh chóng với môi trường mới, thầy cô, bạn bè mới và những đòi hỏi mới của

hoạt động học tập, ý thức và tinh thần tập thể sẽ giúp tránh được những xung đột

không đáng có giữa trẻ với nhau, giữa trẻ với thầy cô, làm nảy sinh ở trẻ lòng vị

tha, sự quan tâm đến người khác và trên cơ sở đó phát triển những mối quan hệ

thân thiện, gần gũi, cảm thông giữa trẻ với những người xung quanh Tất cả những

điều này tác động một cách tích cực lên trẻ, làm cho trẻ cảm thấy hứng thú muốn

đến trường, muốn giao tiếp với cô, bạn bè và muốn học

VD: Trò chơi 1 “Ném bóng làm quen”

(Trò chơi này sử dụng đầu năm học và các buổi giao lưu với các bạn lớp

khác)

Mục đích: Tạo cho trẻ cơ hội nhớ tên của nhau một cách tự nhiên, phát triển

sự chú ý của trẻ đến các hoạt động tập thể

Chuẩn bị: Phòng rộng

Một trái bóng cao su nhẹ nhiều màu

Tiến hành: Cô và trẻ ngồi thành vòng tròn Trước tiên cô giáo nói tên của

mình (chào các bạn tôi tên là Anh) sau đó ném bóng cho một trẻ bất kỳ Trẻ nhận

được bóng từ cô giáo sẽ nói tên mình Cứ như vậy cho đến khi tất cả các trẻ nhớ

tên nhau

Trò chơi 2: Tôi muốn như bạn.

Mục đích: Phát triển sự chú ý của trẻ đến những nét đẹp hay tính cách tốt

của người khác

Phát triển ý thức mang cảm xúc tích cực đến cho người khác

Chuẩn bị: Phòng rộng

Tiến hành: Cô giáo nói với nhóm trẻ: Bạn nào cũng có những nét dễ thương

hay tính tốt riêng Bây giờ chúng ta cùng nghĩ xem người bạn bên cạnh có nét gì

đáng yêu nhé

Sau khi trẻ nghĩ xong, cô giáo yêu cầu từng trẻ nói với người bạn bên cạnh:

tôi muốn (tóc dài, mắt to, vui vẻ, dễ thương, thông minh ) giống bạn

Trò chơi 3: Sóng biển rì rào

Mục đích: Phát triển giao tiếp không lời, giao tiếp bằng cử chỉ, động tác

Tạo cảm giác gần gũi thân thiện giữa trẻ với nhau

Chuẩn bị: Bản nhạc nhẹ hoặc băng ghi âm tiếng sóng.

Tiến hành: Cô giáo nói với trẻ “Các con đã bao giờ đi tắm biển chưa? Khi

những con sóng biển vỗ vào cơ thể chúng ta cảm thấy như thế nào? Sóng biển reo