các quy luật địa lý

Thái độ  Có cái nhìn toàn diện hơn về mối quan hệ giữa các thành phần của lớp vỏ cảnh quan.. Hoạt động 1: Tìm hiểu về quy luật thống nhất và hoàn chỉnhcủa cảnh quan 10p’ Là quy luật về

Chương 3: LỚP VỎ CẢNH QUAN VÀ CÁC QUY LUẬT ĐỊA LÍ CHUNG

CỦA TRÁI ĐẤT Tiết 2: Các quy luật địa lí chung của trái đất

I Mục tiêu

Sau bài học sinh viên cần nắm được:

1 Kiến thức

 Hiểu được các thành phần của vỏ cảnh quan không tồn tại và phát triển một cách cô lập Toàn bộ lớp vỏ địa lí hoặc từng bộ phận của nó là những hệ thống động lực

 Nêu và phân tích được khái niệm, nguyên nhân, biểu hiện và ý nghĩa thực tiễn của các quy luật địa lí chung của Trái Đất

 Lấy được các ví dụ cho từng quy luật

2 Kĩ năng

 Quan sát và phân tích các sơ đồ

 Quan sát các bản đồ để rút ra nhận xét

3 Thái độ

 Có cái nhìn toàn diện hơn về mối quan hệ giữa các thành phần của lớp vỏ cảnh quan

 Trang bị cho sinh viên phương pháp luận nhận thức đúng đắn

về các hệ thống lãnh thổ tự nhiên làm cơ sở cho việc giảng dạy, nghiên cứu và hành động trong việc sử dụng hợp lí tài nguyên thiên nhiên và môi trường tự nhiên

II Chuẩn bị

a) Giáo viên: bài soạn, các sơ đồ trong giáo trình phóng to(nếu có)

Các tranh ảnh về cảnh quan địa lí Các bản đồ khí áp, nhiệt độ thế giới b) Học sinh:

III Các phương pháp dạy học

Phương pháp thuyết trình

Phương pháp thảo luận nhóm

Phương pháp đàm thoại

IV Hoạt động dạy học

Hoạt động 1: Tìm hiểu về quy luật thống nhất và hoàn chỉnh

của cảnh quan

10p’ Là quy luật về mối quan hệ quy

định lẫn nhau giữa các thành

phần và của mỗi bộ phận của vỏ

cảnh quan

Lớp vỏ cảnh quan trái đất là

một địa tổng thể thống nhất và

hoàn chỉnh về mặt cấu trúc

thành phần, đồng thời không

đồng nhất về mặt không gian

nên có sự phân chia thành các

địa tổng thể lớn nhỏ

 Đặc tính của mỗi địa tổng

thể:

- Gồm nhiều thành phần tạo

nên và giữa chúng có mối quan hệ trao đổi vật chất

và năng lượng

- Có mối liên hệ với bên

ngoài là 1 bộ phận của hệ thống lớn hơn

- Có cấu trúc bậc của hệ

Nêu khái niệm của quy luật thống nhất và hoàn chỉnh của vỏ cảnh quan?

Giáo viên nhận xét, chuẩn kiến thức

Tính thống nhất

và hoàn chỉnh của lớp vỏ địa lí được thể hiện ntn? Ví dụ?

Giáo viên nhận xét các câu trả lời

và chuẩn kiến thức

Việc nắm rõ quy luật này có ý nghĩa gì?

Gv chuẩn kiến

1 sv trả lời,

sv khác bổ sung

Sv nghiên cứu giáo trình trả lời câu hỏi

Sv trả lời

- Mối quan hệ giữa các

thành phần và bộ phận

vẫn là căn bản

 Biểu hiện:

Nếu một thành phần thay đổi thì

sẽ dẫn tới các thành phần khác

thay đổi theo

 Ý nghĩa: hiểu rõ quy luật

này giúp con người điều

chỉnh tác động làm biến

đổi cảnh quan theo hướng

có lợi

thức

Hoạt động 2: Tìm hiều về sự tuần hoàn vật chất và năng

lượng của vỏ cảnh quan- tính nhịp điệu

GV

HĐ của SV 10p’ Năng lượng đi vào trái đất

từ 2 nguồn: năng lượng đến

từ mặt trời và từ trong lòng trái đất

Tất cả các vật chất đều di

Nhóm 1,3:

Tìm hiểu

về sự tuần hoàn vật chất và

Sv dựa vào giáo trình thảo luận,

chuyển theo các vòng tuần

hoàn với quy mô khác

nhau(…)

năng lượng Gợi ý:

Năng lượng đi vào cảnh quan trái đất từ những nguồn nào?

Gv chuẩn kiến thức Tìm hiểu giáo trình đưa ra những nhận xét chung về

sự tuần hoàn?

đưa ra ý kiến và tổng hợp

Sv trình bày

Vòng tuần hoàn vật chất-

năng lượng và các quá trình

địa lí diễn\ra trong cảnh

quan có sự lặp lại theo thời

gian tạo nên tính nhịp điệu

Nhịp điệu là sự lặp lại theo

thời gian của tổng hợp các

Nhóm 2,4:

Tìm hiểu

về tính nhịp điệu Gợi ý:

Thế nào được gọi

Sv trong nhóm thảo luận Đại diện mỗi nhóm trình

hiện tượng, mỗi lần lại phát triển theo cùng một hướng nhất định – x.v.kaletnic

là tính nhịp điệu? có mấy dạng nhịp điệu?

Nêu một

số nhịp điệu phổ biến?

Rút ra nhận xét chung?

Chuẩn kiến thức

bày

Hoạt động 3: Tìm hiểu về quy luật địa đới

Tgian Nội dung chính HĐ của

GV

HĐ của SV

15p’

Quy luật địa đới là sự thay

đổi có quy luật của các

thành phần địa lí và cảnh

quan địa lí theo vĩ độ

Nguyên nhân: do dạng

hình cầu của trái đất và

bức xạ mặt trời

1 Biểu hiện:

1.1 Các thành phần tự nhiên

• Các vòng đai

Dựa vào hiểu biêt của mình anh(chị) hãy nêu khái niệm, nguyên nhân của quy luật địa đới?

Sv trả lời

Sv trả lời

• Các đai khí áp và

gió

• Thổ nhưỡng và

thảm thực vật

• Các quá trình địa

mạo

……

1.2 Tính địa đới

của cảnh quan

Thể hiện trong tất cả

các thành phần của

cảnh quan Dựa trên

tương quan nhiệt

-ẩm

CT tính chỉ số khô hạn:

K= L R.r

R: cán cân bức

xạ(kcal/cm2/năm)

r lượng mưa

năm(g/cm2/năm)

L: tiềm nhiệt bốc hơi

(kcal/g)

K càng lớn thì mức độ khô

hạn càng tăng

Kết luận:

Chuẩn kiến thức

Đọc giáo trình cho biết những biểu hiện của quy luật được thể hiện ntn trong các thành phần địa lí?

Trong cảnh quan địa lí quy luật phi địa đới được thể hiện như thế nào?

Gv đưa ra kết luận

Sinh viên quan sát các bản đồ và

sơ đồ giáo viên chuẩn

bị để trả lời

Hoạt động 4: tìm hiểu quy luật phi địa đới

Tgian Nội dung chính HĐ của GV HĐ của

SV

10p’

Là quy luật phân bố không phụ thuộc vào tính chất phân bố theo địa đới của các thành phần địa lí và cảnh quan

Nguyên nhân: do nguồn năng lượng bên trong trái đất

Gồm có : - địa ô

- Đai cao

- Địa mạo- kiến tạo

Chia lớp làm

4 nhóm và giao nhiệm vụ:

Nhóm 1: tìm hiểu khái niệm, nguyên nhân của quy luật phi địa đới Nhóm 2: tìm hiểu quy luật địa ô

Nhóm 3: tìm hiểu về quy luật đai cao Nhóm 4: tìm hiểu về quy luật kiến tạo – địa mảng Gợi ý: dựa vào giáo trình và các

sơ đồ gv cung cấp

Tổng hợp đưa ra kết

Các nhóm trao đổi, thảo luận

và đưa ra

ý kiến Các đại diện trình bày, nhóm khac và các thành viên bổ sung

v hướng dẫn sinh viên tự học

Yêu cầu về nhà:

- Đọc lại toàn bộ bài học

- Tìm các tài liệu có lien quan tới vấn đề trên

- Suu tầm tranh ảnh về cảnh quan địa lí

- Đọc trước bài của giờ sau