Văn 8 kì II Hoa (19-20)

Mục tiêu:Hình tượng nghệ thuật độc đáo, có nhiều ý nghĩa của bài thơ “Nhớ rừng” .Phương pháp: Giải thích, phân tích, thuyết trình, động não3. - Phương pháp, kĩ thuật: Phát vấn, thuyết tr

Trang 1

- Sơ giản về phong trào Thơ mới.

- Chiều sâu tư tưởng yêu nước thầm kín của lớp thế hệ trí thức Tây học chán ghét thực tại, vươn tới cuộc sống tự do

- Hình tượng nghệ thuật độc đáo, có nhiều ý nghĩa của bài thơ Nhớ rừng.

2.Kĩ năng:

- Nhận biết được tác phẩm thơ lãng mạn

- Đọc diễn cảm tác phẩm thơ hiện đại viết theo bút pháp lãng mạn

- Phân tích được những chi tiết nghệ thuật tiêu biểu trong tác phẩm

3 Thái độ: Giáo dục lòng yêu thiên nhiên, yêu cuộc sống cho các em học sinh.

4 Định hướng phát triển năng lực: Giải quyết vấn đề, giao tiếp, hợp tác, cảm thụ

thẩm mĩ

II Chuẩn bị

1 Giáo viên:SGK, SGV, nghiên cứu bài, soạn bài chu đáo.

2 Học sinh: Học bài, đọc kĩ và soạn bài theo câu hỏi SGK

3 Phương pháp: Đọc hiểu, nhóm, dạy học tích cực

III Tổ chức hoạt động dạy và học

1 Ổn định tổ chức: (1p) 8a 8b

2 Kiểm tra bài cũ: 2’

- GV kiểm tra đồ dùng học tập, sách vở môn Ngữ văn của học sinh

3 Bài mới:

A Hoạt động khởi động

- Mục tiêu: Tạo tâm thế và định hướng chú ý cho học sinh

- Phương pháp, kĩ thuật: Thuyết trình

- Thời gian (1p): Vào năm 1932, trên văn đàn diễn ra một cuộc bút chiến gay gắt, sôi nổi suốt từ Bắc vào Nam Lớp thi sĩ trẻ “Tây học” lên án thơ cũ “chủ yếu là thơ

Đường Luật - nho sĩ) Họ đòi đổi mới thơ ca - họ sáng tác những bài thơ tự do phóng khoáng linh hoạt không ràng buộc bởi những quy tắc nghiệt ngã thi pháp cổ điển Có mộtnhà thơ đã cắm lá cờ chiến thắng cho phong trào Thơ mới không phải bằng bút chiến, diễn thuyết mà bằng một bài thơ hay đó là Thế Lữ với bài thơ Nhớ rừng

* Điều chỉnh, bổ

B Hoạt động Hình thành kiến thức mới

- Mục tiêu: Những hiểu biết về tác giả, tác phẩm Sơ giản về phong trào Thơ mới, phân tích để thấy được tâm trạng của con hổ trong vườn bách thú

- Phương pháp, kĩ thuật: Giải thích, phân tích, thuyết trình, động não

- Thời gian: 34p

Hoạt động 1: Tìm hiểu chung:

Mục tiêu: Sơ giản về phong trào Thơ mới

Trang 2

Phương pháp: Giải thích, phân tích, thuyết trình, động não.

Thời gian: 14’

* Điều chỉnh, bổ sung:

Đầu tiên chúng ta cùng tìm hiểu về tác giả tác

phẩm.

? Nêu những nét khái quát về cuộc đời và sự nghiệp

sáng tác của Thế Lữ ?

- Thế Lữ là một trong những nhà thơ mới đầu tiên

góp phần làm nên chiến thắng cho phong trào thơ

mới

- Ngoài sáng tác thơ, còn viết truyện trinh thám,

kinh dị…

- Trước cách mạng ông viết báo, sáng tác thơ, văn,

biểu diễn kịch Sau cách mạng ông chuyển sang

hoạt động sân khấu và trở thành một trong những

người xây dựng nền kịch nói hiện đại Việt Nam

- Ông có rất nhiều tác phẩm hay, nổi tiếng và được

nhà nước truy tặng giải thưởng HCM

? Nêu xuất xứ của đoạn trích ?

GV hướng dẫn:

- Khổ 1 + 4 giọng buồn ngao ngán, u uất

- Khổ 2 + 3 + 5 giọng vừa hào hứng vừa tiếc nuối

- Bên cạnh đó cần đọc nhấn giọng ở những từ ngữ

miêu tả, những từ ngữ bộc lộ tâm trạng, chú ý đọc

liền mạch những câu thơ vắt dòng

- GV đọc

- Gọi 2 - 3 học sinh đọc bài thơ

- Giải thích nghĩa của từ khó

? Bài thơ được viết theo thể thơ nào?

- Thơ 8 chữ, một sự sáng tạo của Thơ mới, cách

ngắt nhịp, tự do, linh hoạt

- Vần : Gieo vần liền, chân, bằng – trắc nối tiếp

=> Đây chính là sự khác biệt của thơ mới so với thơ

cũ

? Bài thơ sử dụng phương thức biểu đạt nào ?

- Nhà thơ đã dùng phương pháp miêu tả và nhân

- Là nhà thơ tiêu biểu của phong

trào Thơ mới 1932- 1945, một cây

Trang 3

tung hoành.

- Đoạn 5: Lời nhắn nhủ của con hổ tới cảnh núi non

hùng vĩ

? Từ bố cục của bài thơ em hãy chỉ ra hai đối

tượng tương phản trong bài ? Ý nghĩa của hình

tượng tương phản đó ?

- Hai cảnh tương phản: Cảnh vườn Bách thú nơi con

hổ bị giam cầm và cảnh núi non hùng vĩ – nơi con

hổ tung hoành hống hách những ngày xưa

->Với con hổ cảnh trên là thực tại, cảnh dưới là

mộng tưởng, dĩ vãng => Phù hợp với diễn biến tâm

trạng của con hổ, vừa tập trung thể hiện chủ đề của

bài thơ

Mục tiêu:Hình tượng nghệ thuật độc đáo, có nhiều ý nghĩa của bài thơ “Nhớ rừng”

Phương pháp: Giải thích, phân tích, thuyết trình, động não

Thời gian: 20’

Hình ảnh con hổ trong vường bách thú hiện lên như

? Loài hổ vốn có cuộc sống ra sao ?

- Tự do nơi hoang dã, là chúa tể - ngự trị núi rừng

? Phải sống trong cảnh bị giam cầm, vẻ bề ngoài

con hổ tỏ ra như thế nào? Câu thơ nào thể hiện

điều đó ?

- Ta nằm dài trông ngày tháng dần qua

? Em có nhận xét gì về âm điệu của câu thơ đầu?

Âm điệu ấy gợi tả điều gì ?

- Âm điệu dồn nén, gợi tả giọng gầm gừ tức giận

của con hổ -> sự dằn vặt, căm hờn

? Con hổ tự xưng như thế nào ?

- Ta

? Cách tự xưng ấy thể hiện điều gì ?

- Kiêu hãnh đầy quyền uy của vị chúa tể rừng xanh

Bị giam giữ nhưng vẫn tiềm tàng sức mạnh

? Con hổ có cái nhìn ntn đối với những đối tượng

xung quanh ?

- Con người: chỉ là “lũ ngạo mạn” -> nó khinh ghét,

nhìn với con mắt giễu cợt

- Bọn gấu: dưới mắt nó chỉ là bọn “dở hơi”

- Cặp báo: nó có cái nhìn thương hại

II Tìm hiểu văn bản.

1 Cảnh con hổ trong vườn bách thú.

- Bề ngoài: Tỏ ra thuần hóa, cam chịu, bất lực

Trang 4

-> Cái nhìn của kẻ bề trên.

GV: Từ chỗ là chúa tể muôn loài, tung hoành chốn

nước non hùng vĩ, nay bị nhốt chặt trong cũi sắt, trở

thành thứ đồ chơi, ngang bầy với bọn gấu dở hơi,

báo… tầm thường

? Cái nhìn ấy thể hiện thái độ gì ?

- Khinh thường

GV: Bề ngoài: Thấm thía sự bất lực, ý thức được

tình thế đắng cay, cam chịu

? Tâm trạng của con hổ được miêu tả ntn?

- Bên trong : Ngùn ngụt lửa căm hờn, uất hận

-> Tâm trạng ấy hoàn toàn đối lập với vẻ bề ngoài

của con hổ Đặc biệt là việc sử dụng từ ngữ rất gợi

cảm: “gậm”giúp ta cảm nhận được nỗi căm uất,

tuyệt vọng cứ gặm nhấm để huỷ hoại tư tưởng của

?Với con hổ đó là cảnh như thế nào ?

- Cảnh tầm thường, giả dối

? Nhịp điệu thơ, cách sử dụng từ ngữ ở đoạn 4 có

gì đặc biệt? Tác dụng của yếu tố NT đó ?

- Phép liệt kê, cách ngắt nhịp dồn dập, lúc kéo dài

như một tiếng thở dài ngao ngán và những từ ngữ

có sắc thái giễu nhại -> Diễn tả sự bực dọc, chán

ghét, uất hận cao độ

GV: Đoạn thơ đã chạm vào nỗi đau mất nước của

người dân Việt Nam lúc bấy giờ

- Nội tâm: căm hờn, uất hận, âm thầm mà dữ dội

- Ngao ngán, chán ghét cảnh sống thực tại tù túng ở vườn bách thú, khao khát tự do

D Hoạt động vận dụng:

Trang 5

- Mục tiêu: HS so sánh được những cái mới của bài thơ Nhớ rừng với các bài thơ Đường luật đã được học trước đó .

- Thời gian 3’:

sung: .

? Chỉ ra những cái mới trong bài thơ Nhớ rừng với các bài thơ được làm theo thể thơ Đường luật?Những cái mới:

+ Số lượng dòng thơ, các từ trong một dòng thơ nhiều hơn

+ Đề tài mới mẻ hơn, cách diễn đạt tự do phóng túng hơn

+ Không bị bó buộc về vần luật

? Tìm thêm những bài thơ của Thế Lữ và các tác giả trong phong trào thơ mới?

- HS sưu tầm và trình bày trong các giờ học sau

**************************************************************

Trang 6

- Đọc diễn cảm tác phẩm thơ hiện đại viết theo bút pháp lãng mạn.

- Phân tích được những chi tiết nghệ thuật tiêu biểu trong tác phẩm

3 Thái độ: Giáo dục lòng yêu thiên nhiên, yêu cuộc sống

4 Định hướng phát triển năng lực: Giải quyết vấn đề, giao tiếp, quản lý bản thân,

hợp tác

II Chuẩn bị:

1 Giáo viên:SGK, SGV, nghiên cứu bài,soạn bài chu đáo.

2 Học sinh: Học bài, đọc kĩ và soạn bài theo câu hỏi SGK

3 Phương pháp: Đọc hiểu, dạy học tích cực, dạy học tích hợp.

III Tổ chức hoạt động dạy và học:

1 Ổn định tổ chức:(1p) 8a 8b

2 Kiểm tra bài cũ:(4p) Đọc thuộc bài thơ “Nhớ rừng”và cho biết cảnh con hổ trong

vườn bách thú được miêu tả ntn?

3 Bài mới:

A Hoạt động : khởi động

- Thời gian 1’: Khi ở trong vường bách thú con hổ nhớ lại thời oanh liệt của nó nơi núi rừng, vậy quá khứ ấy hiện lên như thế nào? Tiết học này chúng ta cùng tìm hiểu.

* Điều chỉnh, bổ sung: .

B Hoạt động : Hình thành kiến thức mới

- Mục tiêu: Tiếp tục phân tích văn bản để thấy được tâm trạng của con hổ trong quákhữ đối lập với hoàn cảnh ở thực tai, và niềm khát vọng vươn tới tự do của con hổ

- Thời gian: 25’

HOẠT ĐỘNG 2: Tìm hiểu chi tiết (tiếp)

Trang 7

Mục tiêu:Hình tượng nghệ thuật độc đáo, có nhiều ý nghĩa của bài thơ “Nhớ rừng”

Thời gian: 20’

Phải trong cảnh “bị nhục nhằn tù hãm” chúa sơn

lâm sống mãi trong tình thương nỗi nhớ thuở tung

hoành hống hách những ngày xưa

HS đọc đoạn 2, 3

GV: Đây là 2 đoạn hay nhất của bài thơ miêu tả

cảnh sơn lâm hùng vĩ và hình ảnh con hổ - chúa sơn

lâm ngự trị trong vương quốc của nó

? Vậy cảnh giang sơn hùng vĩ và thời oanh liệt của

chúa sơn lâm được tác giả miêu tả ntn?

- Bóng cả cây già, tiếng gió gào ngàn, giọng nguồn

hét núi, thét khúc trường ca dữ dội, bóng âm thầm,

lá gai, cỏ sắc

? Đó là một cảnh như thế nào ?

- Núi rừng đại ngàn, cái gì cũng lớn lao, phi thường,

dữ dội, đầy vẻ bí ẩn, linh thiêng

? Cách sử dụng từ ngữ trong việc miêu tả có gì

đáng chú ý? Tác dụng?

- Những động từ mạnh: gào, hét, thét có tác dụng

gợi tả cao, tạo nên khúc ca dữ dội, hoành tráng của

núi rừng -> tác giả đã dựng được cảnh gợi không

khí oai hùng, rùng rợn, xứng đáng với chúa sơn lâm

? Trong cảnh giang sơn hùng vĩ ấy, chúa sơn lâm

xuất hiện như thế nào?

GV: Chúa sơn lâm xuất hiện với tư thế và vẻ oai

phong lẫm liệt, khi rừng thiêng tấu lên khúc trường

ca dữ dội thì con hổ bước chân lên với tư thế “dõng

dạc đường hoàng tấm thân”, “lượn” mềm mại như

sóng cuộn nhịp nhàng, quắc mắt thần trong hang tối

khiến cho mọi vật đều im hơi

? Em có nhận xét gì về NT miêu tả ở đoạn này ?

- Những câu thơ sống động, nhịp nhàng, miêu tả

chính xác, ấn tượng vẻ đẹp mềm mại, uyển chuyển,

uy nghi, dũng mãnh của con hổ

GV: Đoạn 3 có thể coi là bộ tranh tứ bình với chủ đề

chúa sơn lâm ngự trị giang sơn hùng vĩ của mình

? Em hãy chỉ ra vẻ đẹp của bức tranh tứ bình ấy ?

- Bốn cảnh, cảnh nào cũng có núi rừng hùng vĩ,

tráng lệ, với con hổ uy nghi làm chúa tể

+ Cảnh đêm trăng vàng bên bờ suối: lung linh, sống

động, thơ mộng đắm say

+ Cảnh mưa ngàn: thật dữ dội nhưng không làm

chúa sơn lâm kinh hoàng, sợ hãi mà vẫn điềm nhên

II Tìm hiểu văn bản

2 Cảnh con hổ trong chốn giang sơn hùng vĩ.

- Núi rừng mang vẻ đẹp vừa hùng vĩ vừa tráng lệ, thơ mộng,

bí ẩn

- Con hổ nổi bật lên với tư thế,

vẻ đẹp lẫm liệt, kiêu hùng của một vị chúa sơn lâm uy lực

Trang 8

lặng ngắm giang sơn đổi mới - hình ảnh con hổ

mang dáng dấp của bậc đế vương

+ Đó là cảnh rộn rã, tưng bừng : “Bình minh…nắng

gội” là bức tranh tươi sáng nhất có cảnh chim ca hát

cho giấc ngủ của chúa sơn lâm

+ Cảnh “chiều lênh láng máu sau rừng” đợi chờ mặt

trời chết để chiếm lấy riêng phần bí mật thật dữ dội,

bi tráng Đây là cảnh ghê gớm nhất, bức tranh sơn

mài rực rỡ trong gam màu đỏ

=> Cảnh vô cùng thơ mộng, mãnh liệt, dữ dội, đầy

bí mật, con hổ hiện lên với vẻ nổi bật, tư thế lẫm

liệt, kiêu hùng, đáng là một chúa sơn lâm đầy uy lực

-> Đặc điểm của bút pháp lãng mạn

? Đoạn thơ thứ 3 được cấu tạo như thế nào ?

- 5 câu hỏi, 4 từ “ nào đâu”, “đâu”, 4 từ “ta”, “để ta”

đan xen -> câu hỏi không cần trả lời để than tiếc

quá khứ và khẳng định quyền lực vô biên một thời

Câu hỏi 5 là tiếng than thống thiết có sức lay động

ngân vang

GV: Giấc mơ huy hoàng khép lại trong lời than u

uất “Than ôi! Thời… đâu ?”

=> Lời gào thét đó là biểu hiện nổi khát khao cháy

bỏng một cuộc đời tự do, một thế giới cao cả phi

thường của chúa sơn lâm

- Những từ ngữ thơ làm nổi bật sự tương phản giữa

hai cảnh tượng thực tại và dĩ vãng, tác giả đã thể

hiện nỗi bất hoà sâu sắc với thực tại và niềm khao

khát tự do mãnh liệt của nhân vật trữ tình Đó là tâm

trạng của nhà thơ lãng mạn, đồng thời cũng là tâm

trạng chung của người Việt Nam mất nước khi đó,

nó đã chạm tới huyết nhạy cảm nhất của người Việt

Nam đang sống trong cảnh nô lệ “tù hãm” “gặm

một khối căm hờn”… và cũng nỗi nhớ tiếc khôn

nguôi “thời oanh liệt” với những chiến công chống

giặc ngoại xâm vẻ vang trong lịch sử dân tộc Chính

vì vậy bài thơ vừa ra đời đã được công chúng đón

nhận Họ cảm thấy lời con hổ chính là tiếng lòng

- Hổ cất lời nhắn gửi tới nước non cũ

? Bài thơ kết thúc bằng lời nhắn gửi thống thiết của

con hổ tới rừng thiêng, nơi nó ngự trị ngày xưa Lời

nhắn gửi ấy có liên quan và có ý nghĩa gì đối với

3 Lời nhắn gửi thống thiết của con hổ

- Nỗi nhớ rừng da diết => tấm lòng gắn bó, thủy chung son sắt với rừng

Trang 9

tâm trạng con người Việt Nam lúc đó ?

- Hổ cất lời nhắn gửi tới nước non cũ: bày tỏ nỗi

lòng quặn đau, ngao ngán, căn hờn u uất vì bị cầm

tù, bị mất tự do, chủ quyền Hổ cũng bày tỏ tấm

lòng son sắt thuỷ chung với non nước cũ Với nhân

dân: chán ghét, u uất trong cảnh đời nô lệ mà vẫn

thủy chung son sắt với giống nòi, đất nước

- Câu kết : Là tiếng vang vọng sâu thẳm của tấm

- Mạch thơ sôi nổi, cuồn cuộn

- Hình ảnh thơ mang vẻ đẹp tráng lệ, phi thường

- Ngôn ngữ giàu nhạc điệu, phong phú, gợi cảm, thể

hiện được ý tưởng và cảm xúc thơ.=> “Nhớ rừng”

thật là một áng thơ hay

? Giá trị nội dung của văn bản ?

Mượn lời con hổ diễn tả sâu sắc nỗi chán ghét

thực tại, tầm thường, tù túng, niềm khát khao tự do

mãnh liệt khơi gợi lòng yêu nước của nhân dân

- Mục tiêu: HS phát hiện và trình bày được vẻ đẹp lãng mạn của bài thơ

- “Nhớ rừng” có thể coi là một áng thơ yêu nước tuy thầm kín nhưng tha thiết mãnh liệt

- Đồng thời thể hiện vẻ đẹp của tâm hồn lãng mạn gắn liền với sự thức tỉnh về ý thức cá nhân, không hoà nhập với thế giới giả tạo

D Hoạt động : Vận dụng

- Mục tiêu: HS dựa vào bài học, liên hệ thực tế trả lời được câu hỏi

- Phương pháp, kĩ thuật: Giải thích, phân tích, động não

- Thời gian: 3’

Trang 10

? Khát vọng vươn tới một cuộc sống tự do của tác giả được gửi gắm qua khát vọng của con hổ có trở thành hiện thực không?

- Khát vọng của tác giả và nhân dân ta mong muốn có được một cuộc sống tự do, thoát

khỏi sự đô hộ, kìm kẹp đã trở thành hiện thực

E Hoạt động : Tìm tòi, mở rộng

- Mục tiêu: HS tìm thêm các bài thơ thuộc phong trào thơ mới

- Phương pháp, kĩ thuật: Giải quyết vấn đề

- Thời gian: 2’

? Sưu tầm những bài thơ của Thế Lữ và các tác giả khác trong phong trào thơ mới?

- Học bài, học thuộc lòng văn bản

- Soạn : Câu nghi vấn (đọc ví dụ và tìm hiểu đặc điểm của câu nghi vấn)

- Hiểu rõ đặc điểm hình thức của câu nghi vấn.

- Chức năng chính của câu nghi vấn

2 Kĩ năng:

- Nhận biết và hiểu được tác dụng câu nghi vấn trong văn bản cụ thể

- Phân biệt câu nghi vấn với các kiểu câu khác

- Nắm vững chức năng chính của câu nghi vấn là dùng để hỏi

- Rèn luyện kĩ năng nhận diện và sử dụng câu nghi vấn

3 Thái độ:

- Giáo dục học sinh ý thức sử dụng câu nghi vấn trong giao tiếp

4 Định hướng phát triển năng lực:

- Giải quyết vấn đề, giao tiếp, sử dụng ngôn ngữ, hợp tác

1 Giáo viên: SGK, SGV, soạn giáo án.

2 Học sinh: SGK, soạn bài theo câu hỏi.

3 Phương pháp: Thảo luận, vấn đáp, thuyết trình, phân tích.

2 Kiểm tra bài cũ:

3 Bài mới:

A Hoạt động : khởi động

- Phương pháp, kĩ thuật: Phát vấn, thuyết trình

- Thời gian 1’: GV cho HS hát tập thể bài hát Bốn phương trời, hỏi HS bài hát này

của tác giả nào? Dẫn vào bài

Trang 11

B Hoạt động : Hình thành kiến thức mới

- Mục tiêu: Học sinh nắm được đặc điểm hình thức và chức năng chính của câu

Mục tiêu: Đặc điểm hình thức của câu nghi vấn

Thời gian: 15’

Câu nghi vấn có đặc điểm hình thức và chức

năng chính nào, chúng ta cùng tìm hiểu mục I.

GV đưa ví dụ lên bảng, yêu cầu học sinh đọc

? Đoạn văn trên gồm có mấy câu?

? Dựa kiến thức đã học ở tiểu học, hãy chỉ ra

những câu nghi vấn ?

? Hãy cho biết những câu này dùng để làm gì?

? Những đặc điểm hình thức nào để em nhận

biết được đó là câu nghi vấn?

? Những câu này được kết thúc bằng dấu gì?

? Nhằm thực hiện chức năng để hỏi trong

những câu trên sử dụng những từ ngữ nào ?

- Từ nghi vấn

? Từ phân tích ví dụ em cho biết câu nghi vấn

có đặc điểm gì?

Gọi HS đọc ghi nhớ

BT nhanh: Cho HS chuẩn bị trong vòng 1 phút,

và gọi 5 HS đặt câu nghi vấn

Cho HS làm bài tập 1 ý a,b

*Bài tập1/11:

a - Chị khất tiền sưu đến chiều mai phải không?

(có từ nghi vấn: không, kết thúc bằng dấu chấm

hỏi)

b- Tại sao con người lại phải khiêm tốn như thế?

I- Đặc điểm hình thức và chức năng chính.

+ Có từ nghi vấn: không, làm sao

+ Có từ hay (để nối các vế có quan

hệ lựa chọn)

2- Ghi nhớ: SGK/11

Trang 12

(có từ nghi vấn: tại sao kết thúc bằng dấu chấm

hỏi)

C Hoạt động : Luyện tập:

- Mục tiêu: Học sinh vận dụng kiến thức lý thuyết làm được các bài tập trong sgk

- Phương pháp, kĩ thuật: dạy học tích cực, thảo luận

? Ba câu đó có phải là câu nghi vấn không ?

? Căn cứ vào đâu để xác định những câu trên là

câu nghi vấn ?

? Có thể thay từ “hay” bằng từ “hoặc” được

không ? (GV chiếu VD được thay từ hay bằng

từ hoặc)

- GV cho HS đọc

? Vì sao không thay được ?

Yêu cầu HS làm bài tập độc lập

? Có thể đặt dấu chấm hỏi ở cuối những câu

sau được không ? vì sao ?

? Mặc dù ở những câu đó có gì giống với câu

a Bao giờ anh đi Hà Nội?

Bao giờ đứng ở đầu câu: hỏi về thời điểm sẽ

thực hiện hành động đi.

b Anh đi Hà Nội bao giờ?

Bao giờ đứng ở cuối câu: hỏi về thời gian đã

diễn ra hành động đi.

* Bài tập 6/13

a Chiếc xe này bao nhiêu ki-lô-gam mà nặng

thế?

Câu nghi vấn này đúng vì người hỏi đã tiếp

xúc với sự vật, hỏi để biết trọng lượng chĩnh xác

của sự vật đó

b Chiếc xe này giá bao nhiêu mà rẻ thế?

Câu nghi vấn này sai vì người hỏi chưa biết

II- Luyện tập:

*Bài tập 2/12:

- Căn cứ vào từ “hay” chỉ sự lựa chọn và dấu chấm hỏi

= > Đó là những câu nghi vấn bởi sự

có mặt của từ “hay” ở cả 3 câu

- Không thể thay thế bằng từ “hoặc”

- Nếu thay thì câu biến thành một câu khác thuộc kiểu câu trần thuật (câu ghép mà các vế có mối quan hệ lựa chọn ) và có ý nghĩa khác hẳn

* Bài tập 3/13:

- Không thể đặt dấu chấm hỏi ở cuối câu đã cho được vì đó là những câu trần thuật

b Anh đã khoẻ chưa?

- Hình thức: câu nghi vấn sử dụng

cặp từ đã… chưa.

- Ý nghĩa: hỏi thăm sức khoẻ vào thời điểm hiện tại nhưng biết tình trạng sức khoẻ của người đươc hỏi trước đó không tốt

Trang 13

giá chính xác của chiếc xe thì sẽ không phân

biệt được mắc hay rẻ được

- Mục tiêu: Đặt được câu nghi vấn trong tình huống cụ thể

- Phương pháp, kĩ thuật: Hỏi đáp, động não

? Em hãy đặt hai câu nghi vấn trong trường hợp thấy một hiện tượng lạ?

- HS đạt câu hỏi, trả lời, nhận xét lẫn nhau

- GV nhận xét, kết luận

E Hoạt động : Tìm tòi, mở rộng

- Mục tiêu: Viết được đoạn văn có sử dụng câu nghi vấn

- Phương pháp, kĩ thuật: dạy học tích cực, thảo luận

- Học bài, làm bài tập 1 ý c,d, xem lại các bài tập đã làm

- Chuẩn bị bài: Viết đoạn văn trong văn bản thuyết minh(đọc ví dụ trang 14 và trả lờicâu hỏi SGK)

- Kiến thức về đoạn văn, bài văn thuyết minh

- Yêu cầu viết đoạn văn thuyết minh

3 Phương pháp: Thảo luận, dạy học tích cực, dạy học tích hợp

2 Kiểm tra bài cũ(4p)

? Câu nghi vấn có đặc điểm gì về hình thức và chức năng ?

Trang 14

3 Bài mới:

- Mục tiờu: Tạo tõm thế và định hướng chỳ ý cho học sinh

- Phương phỏp, kĩ thuật: Thuyết trỡnh

- Thời gian 1’:

Ở học kỳ I, các em đã làm quen với kiểu văn bản thuyết minh Tiết học hôm nay các em sẽ tìm hiểu kĩ hơn về cách sắp xếp các ý trong đoạn văn thuyết minh nh thế nào cho hợp lý

B Hoạt động hỡnh thành kiến thức mới

- Mục tiờu: Nhận dạng và viết được đoạn văn thuyết minh

- Phương phỏp, kĩ thuật: Phương phỏp tớch cực, phương phỏp dạy học tớch hợp

- Thời gian: 28 ’

HOẠT ĐỘNG 1: Đoạn văn trong văn bản thuyết minh:

Mục tiờu: Kiến thức về đoạn văn, bài văn thuyết minh

Phương phỏp: Giải thớch, phõn tớch, thuyết trỡnh, động nóo

Thời gian: 15’

Khi làm bài văn thuyết minh cần xỏc định ý như

thế nào? Khi viết đoạn văn cần trỡnh bày ra

sao ? Chỳng ta cựng tỡm hiểu ở mục I.

GV nờu khỏi quỏt ý như trong sgk

Cho hs quan sỏt đoạn văn a

? Đoạn văn trờn gồm mấy cõu?

- Gồm 5 cõu

?Từ nào được nhắc lại nhiều lần trong đoạn văn

- Từ “nước” được lặp lại là nhiều lần để thể hiện

chủ đề của đoạn

? Từ đú, cho biết cõu chủ đề của đoạn văn ?

- Cõu 1: Nờu chủ đề và ý khỏi quỏt

? Vai trũ của mỗi cõu cũn lại trong đoạn văn

- Giới thiệu cụ thể những biểu hiện của sự thiếu

nước sạch:

+ Cõu 2: Cung cấp thụng tin về lượng nước ngọt

ớt ỏi

+ Cõu 3 : Cho biết lượng nước ấy bị ụ nhiễm

+ Cõu 4 : Nờu sự thiếu nước ở cỏc nước thứ ba

+ Cõu 5 : Dự bỏo đến năm 2025, 2/3 dõn số TG

sẽ thiếu nước

? Nờu nhận xột về cỏch sắp xếp cỏc cõu trong

đoạn văn trờn ?

I Đoạn văn trong văn bản thuyết minh

1 Nhận dạng cỏc đoạn văn thuyết minh.

a Đoạn văn a:

- Cõu 1: Nờu chủ đề và ý khỏi quỏt

Trang 15

? Các câu văn trong đoạn văn viết ra nhằm muc

đích gì ?

? Đoạn văn dùng để giới thiệu một sự vật hiện

tượng tự nhiên gọi là đoạn văn gì ?

GV cho hs đọc đoạn văn b

? Đoạn văn trên gồm mấy câu ?

- Gồm 3 câu

? Nêu nội dung của đoạn văn ?

- Giới thiệu về ông Phạm Văn Đồng

?Tìm câu chủ đề và từ ngữ chủ đề của đoạn văn ?

? Câu chủ đề và từ ngữ chủ đề có vai trò gì

trong đoạn văn ?

- Làm rõ nội dung của đoạn văn

? Các câu sau dùng để làm gì ?

- Câu 2: Giới thiệu quá trình hoạt động cách

mạng và những cương vị lãnh đạo Đảng và nhà

nước mà đồng chí Phạm Văn Đồng từng trải qua

- Câu 3: Nói về quan hệ của ông với Chủ Tịch

Hồ Chí Minh

? Đoạn văn viết ra nhằm mục đích gì ?

GV: Đoạn văn giới thiệu một danh nhân một con

người nổi tiếng theo kiểu cung cấp tri thức gọi là

đoạn văn thuyết minh

? Qua phân tích ví dụ em thấy khi viết đoạn văn

thuyết minh em cần phải lưu ý điều gì ?

- Khi viết đoạn văn thuyết minh cần trình bày rõ

chủ đề của đoạn, tránh lẫn ý của đoạn văn khác

? Đoạn văn trên thuyết minh về cái gì ?

? Để thuyết minh về chiếc bút bi thì bài viết cần

phải đạt yêu cầu gì ?

- Yêu cầu: + Nêu rõ chủ đề

+ Cấu tạo của bút bi

+ Công dụng

+ Cách sử dụng

? Từ đó em hãy cho biết các đoạn văn trên có

đạt các yêu cầu trên không ?

- Đoạn văn a chưa đạt yêu cầu vì :

=> Đoạn văn thuyết minh

Trang 16

? Vậy nên sửa lại như thế nào ?

- HS làm ra vở, trình bày, GV nhận xét, sửa lỗi

- Đoạn 1: Giới thiệu

- Đoạn 2: Nêu cấu tạo Nên nêu cấu tạo trong và

ngoài, song phần cấu tạo trong là phần quan

trọng nhất của cây bút

- Đoạn 3: Cách sử dụng và phân loại

? Đoạn văn trên thuyết minh về cái gì ?

? Để thuyết minh về chiếc đèn bàn thì bài viết

cần phải đạt yêu cầu gì ?

? Vậy nên sửa lại như thế nào ?

- HS làm ra vở, trình bày, GV nhận xét, sửa lỗi

- Đoạn 1: giới thiệu

- Đoạn 2: cấu tạo, gồm 3 phần

+ Phần đèn: bóng, đuôi, dây, công tắc

+ Phần chao đèn

+ Phần đế đèn

? Nên sử dụng các phương pháp thuyết minh nào ?

- Phương pháp phân tích, phân loại và liệt kê

? Khi làm bài văn thuyết minh cần xác định ý

như thế nào? Khi viết đoạn văn cần trình bày ra

- Mục tiêu: HS dựa vào những kiến thức lý thuyết vừa học để làm bài tập

- Viết đoạn mở bài và kết bài cho đề văn: giới

thiệu trường em yêu cầu ngắn gọn, hấp dẫn, ấn

tượng kết hợp với kể, miêu tả và biểu cảm

- Gv chốt và sửa chữa lại

Đoạn kết bài:

Trường tôi như thế đó: giản dị, khiêm nhường mà xiết bao gắn bó Chúng tôi yêu quí ngôi trường như

Trang 17

Bài tập 2:

Viết đoạn văn thuyết minh cho chủ đề: Hồ Chí

Minh lãnh tụ vĩ đại của nhân dân VN

- GV có thể cụ thể hóa, phát triển thành 1 vài ý

nhỏ sau;

+ Năm sinh, năm mất, quê quán và gia đình

+ đôi nét về quá trình hoạt động sự nghiệp

+ Vai trò và cống hiến to lớn đối với dân tộc và

thời đại

yêu ngôi nhà của mình chắc chắn những kỉ niệm về trường sẽ đi theo suốt cuộc đời

Bài tập 2 : Học sinh viết dựa trên các ý sau :

+ Năm sinh, năm mất, quê quán và gia đình

+ đôi nét về quá trình hoạt động sự nghiệp cách mạng

+ Vai trò và cống hiến to lớn đối vớidân tộc và thời đại

- Mục tiêu: HS viết đúng được một đoạn văn thuyết minh

- Phương pháp, kĩ thuật: Hỏi đáp, động náo

- Thời gian 5’

? Em hãy viết một đoạn văn ngắn giới thiệu về một phong cảnh đẹp trên quê hương em?

- HS viết bài, đọc bài, thầy giáo nhận xét sửa chữa

Trang 18

- Phân tích được những chi tiết miêu tả, biểu cảm đặc sắc trong bài thơ.

3 Thái độ: Bồi dưỡng tình yêu quê hương đất nước.

4 Định hướng phát triển năng lực: Giải quyết vấn đề, giao tiếp, hợp tác, sử dụng

ngôn ngữ

3 Phương pháp: Đọc hiểu, dạy học tích hợp, dạy học tích cực.

2 Kiểm tra bài cũ: (3p)

?Đọc thuộc lòng bài thơ Nhớ rừng, nêu nội dung chính của bài thơ?

3 Bài mới:

đẽ, tươi sáng, bình dị về cuộc sống của con người và cảnh sắc của một làng quê ven biển bằng tình cảm quê hương sâu đậm, đằm thắm.

B Hoạt động hình thành kiến thức mới:

HOẠT ĐỘNG 1: Tìm hiểu chung

Mục tiêu: Những hiểu biết ban đầu về nhà thơ Tế Hanh, và hoàn cảnh xuất xứ của bài thơ

Phương pháp: Đọc hiểu, giải thích, thuyết trình, động não

Trang 19

? Nêu những nét khái quát về tác giả Tế Hanh ?

- Ông là nhà thơ mới ở chặng cuối với những bài

thơ mang nặng nỗi buồn và tình yêu quê hương

tha thiết

- Ông đươc mệnh danh là nhà thơ của quê hương

- Ông được Nhà nước trao tặng giải thưởng Hồ

Chí Minh năm 1996

?Kể tên một số tác phẩm chính của Tế Hanh ?

?Nêu xuất xứ của bài thơ “Quê hương” ?

- Tế Hanh viết bài thơ này khi ông 18 tuổi, lúc đó

ông đang học ở Huế

- Tế Hanh có nhiều thời gian sống xa quê, quê

ông là một làng chài ven biển có con sông Trà

Bồng uốn quanh ôm trọn lấy làng rồi đổ ra biển

Bài thơ được viết khi nhà thơ sống xa quê học và

làm việc ở Huế Bài thơ được viết bằng cả tấm

lòng yêu mến thiên nhiên thơ mộng mà hùng

tráng của quê hương, mến yêu những con người

tràn trề sinh lực, bằng những kỉ niệm sâu đậm và

nồng nàn của thời niên thiếu

- GV hướng dẫn đọc: đọc giọng thơ nhẹ nhàng,

trong trẻo, nhịp : 3 / 2 / 3 , hoặc 3 / 5

- GV đọc và gọi HS đọc, GV nhận xét

- Kiểm tra việc nhớ từ khó của HS

?Bài thơ được làm theo thể thơ nào ?

- 2 hoặc 4, 6, 8 câu/ khổ ->Thể thơ phổ biến của

phương thức Thơ mới

- Nhịp: 3/2/3, hoặc 3/5

- Vần: Chân, liền; Bằng trắc nối tiếp từng cặp 1

? Chỉ ra bố cục của bài thơ và nêu nội dung

chính của mỗi phần?

- Hai câu đầu: Giới thiệu chung về làng quê

- 6 câu tiếp: Cảnh đoàn thuyền ra khơi đánh cá

- 8 câu tiếp: Cảnh đoàn thuyền trở về bến

- Khổ cuối: Tình cảm của tác giả đối với làng

- Bài thơ lúc đầu được in trong tập

“Nghẹn ngào” (1939), sau được in

trong tập “Hoa niên”(1945)

HOẠT ĐỘNG 2: Tìm hiểu chi tiết

- Mục tiêu:Nguồn cảm hứng lớn trong thơ Tế Hanh nói chung và ở bài thơ này: tình yêu quê hương đằm thắm

- Phương pháp: Giải thích, phân tích, thuyết trình, động não

Một bức tranh lao động náo nhiệt, đầy ắp

niềm vui và sự sống, toát ra từ không khí ồn

ào, tấp nập, đông vui, từ những chiếc ghe đầy

cá, từ những con cá tươi ngon hiện lên như thế

II.Tìm hiểu văn bản.

Trang 20

nào, chúng ta cùng tìm hiểu nhé.

? Đọc 2 câu thơ đầu, em hình dung được

những gì về quê hương của nhà thơ ?

- Tác giả giới thiệu về quê hương thật hồn

nhiên và giản dị

+ Nghề : Đánh cá

+ Vị trí : Gần sông nước

?Em có nhận xét gì về lời giới thiệu đó ?

- Giản dị nhưng chứa đựng tình cảm trong trẻo,

thiết tha, đằm thắm của tác giả đối với quê

hương

?Cảnh ra khơi đánh cá được miêu tả bằng

những hình ảnh nào ?

- Trai tráng, chiếc thuyền, cánh buồm

?Tác giả tả cảnh trai tráng bơi thuyền đi đánh

cá trong một không gian ntn ?

- Vào một buổi sớm, gió nhẹ, trời trong

=> thời tiết tốt, thuận lợi

* GV: Trong khung cảnh đó hình ảnh được

miêu tả nổi bật: Chiếc thuyền và cánh buồm

?Chi tiết nào tả con thuyền và cánh buồm?

? Có gì độc đáo ở hình ảnh này ?

- NT so sánh, nhân hóa:

+ Con thuyền lướt nhanh nhẹ nhàng trên dòng

ngựa đẹp, phi nhanh) => ca ngợi vẻ đẹp dũng

mãnh của con thuyền khi lướt sóng ra khơi

+ Hình ảnh cánh buồm trắng căng gió ra khơi

được so sánh với mảnh hồn làng, đó chính là

biểu tượng của tâm hồn người dân làng chài

Có gắn bó với biển mới hiểu được như một

phần máu thịt, là linh hồn, sự sống của làng

chài

?Cảnh dân chài bơi thuyền ra khơi đánh cá

hiện lên như thế nào?

HS đọc diễn cảm 8 câu tiếp

?Không khí ở bến khi thuyền đánh cá trở về

được tái hiện như thế nào?

- Ngày hôm sau

… thân bạc trắng.

- Một bức tranh lao động náo nhiệt, đầy ắp

niềm vui và sự sống, toát ra từ không khí ồn

ào, tấp nập, đông vui, từ những chiếc ghe đầy

cá, từ những con cá tươi ngon… trắng thật

thích mắt, từ lời cảm tạ chân thành trời đất đã

sóng yên “biển lặng” để người dân chài trở về

1 Cảnh dân chài bơi thuyền ra khơi đánh cá

- Hình ảnh cánh buồm là biểu tượng của tâm hồn người dân làng chài

- Bức tranh lao động đầy hứng khởi, dạt dào cảm xúc

2 Cảnh thuyền cá về bến

Trang 21

an toàn với cá đầy ghe.

?Hình ảnh người dân chài được miêu tả như

thế nào ?

- Dân chài… rám nắng -> miêu tả chân thật :

Người dân chài khoẻ mạnh, nước da nhuộm

nắng, nhuộm gió

?Em hiểu và cảm nhận được gì từ hình ảnh thơ

“Cả thân… xa xăm” ?

- Cả thân… xa xăm: Hình ảnh người dân chài

được miêu tả vừa chân thực, vừa lãng mạn,

mang vẻ đẹp, sức sống và tầm vóc phi thường

Họ dường như không biết mệt mỏi Thân hình

vạm vỡ thêm đậm vị mặn mòi nồng toả “vị xa

xăm” của biển khơi

? Con thuyền được miêu tả như thế nào?

? Có gì đặc sắc về nghệ thuật trong câu thơ:

“Chiếc thuyền… thớ vỏ” Lời thơ giúp em cảm

nhận được gì ?

- Nghệ thuật nhân hoá -> con thuyền như một

cơ thể sống, như một phần sự sống lao động ở

làng chài, gắn bó mật thiết với con người nơi

đây

? Từ đó em cảm nhận được gì về vẻ đẹp trong

tâm hồn người viết qua lời thơ trên?

-> Tâm hồn nhạy cảm, tinh tế, lắng nghe được

sự sống âm thầm trong những sự vật của quê

hương, là người có tấm lòng sâu nặng với con

người, cuộc sống của người dân chài ở quê

hương

? Em hình dung được điều gì qua khổ thơ

trên?

*Ở khổ cuối tác giả trực tiếp nói về nỗi nhớ

quê hương khôn nguôi của mình

?Vậy trong xa cách tác giả nhớ tới những điều

gì nơi quê nhà? Em có nhận xét gì về những

điều mà Tế Hanh nhớ?

- Biển Nỗi nhớ chân thành tha thiết

- Cá nên lời thơ giản dị, tự nhiên,

- Cánh buồm như thốt ra từ trái tim

- Thuyền

- Mùi biển

?Có thể cảm nhận “Cái mùi nồng mặn” trong

nổi nhớ quê hương của tác giả như thế nào ?

- Mùi nồng mặn : Vừa nồng nàn, nồng hậu lại

mặn mà, đằm thắm

=> Đó là hương vị làng chài, là hương vị riêng

đầy quyến rũ của quê hương được tác giả cảm

- Người dân chài: làn da ngăm, thân hình nồng thở vị xa xăm

- Con thuyền: im, trở về nằm, chất muối thấm vào thớ vỏ

- Náo nhiệt, đầy ắp niềm vui và sự sống

3 Nỗi nhớ quê hương

- Nỗi nhớ làng quê da diết khôn nguôi

Trang 22

nhận bằng tấm tình trung hiếu của người con

xa quê -> Đó là vẻ đẹp tươi sáng, khoẻ khoắn,

mang hơi thở nồng ấm của lao động của sự

sống, một tình yêu gắn bó, thuỷ chung của tác

giả đối với quê hương

?Bài thơ có đặc sắc nghệ thuật gì nổi bật ?

- Kết hợp phương thức biểu cảm + miêu tả

- Hình ảnh thơ đầy sáng tạo

=> Tất cả xuất phát từ 1 tình cảm yêu thương,

gắn bó sâu nặng với quê hương của tác giả

?Đọc bài thơ em cảm nhận được những gì về

giá trị nội dung ?

- Bức tranh tươi sáng, khoẻ khoắn về làng chài

- Tấm lòng yêu quê hương đằm thắm của con

- Mục tiêu: HS làm một bài thơ ngắn về chủ đề quê hương

- Phương pháp, kĩ thuật: Nghiên cứu tình hưống có vấn đề, trình bày một phút

Trang 23

- Thời gian: 2’

? Tìm đọc hai bài thơ Quê hương của Giang Nam và Đỗ Trung Quân, so sánh những điểm giống nhau qua ba bài thơ đó?

- Gv hướng dẫn học sinh sưu tầm và làm ở nhà

- Học thuộc lòng và đọc diễn cảm bài thơ, học phần phân tích

- Soạn bài: Khi con tu hú theo hệ thống câu hỏi trong sgk

- Những hiểu biết bước đầu về tác giả Tố Hữu

- Nghệ thuật khắc hoạ hình ảnh (thiên nhiên, cái đẹp của cuộc đời tự do)

- Niềm khát khao cuộc sống tự do, lí tưởng cách mạng của tác giả

3 Thái độ: Bồi dưỡng tình yêu quê hương đất nước.

4 Định hướng năng lực: Giải quyết vấn đề, giao tiếp, hợp tác, sử dụng ngôn ngữ.

3 Phương pháp: Đọc hiểu, dạy học tích hợp, dạy học tích cực.

2 Kiểm tra bài cũ: (3p) ?Đọc thuộc lòng bài thơ: Quê hương của Tế Hanh?

3 Bài mới:

Trang 24

Phủ Trong những bài thơ nổi tiếng của ông viết ở trong tù phải kể đến bài “Khi con tu hú” Vậy bài thơ này có đặc sắc gì về nội dung, nghệ thuật, bài học hôm nay chúng ta sẽ cùng hiểu.

B.Hoạt động hình thành kiến thức mới:

- Mục tiêu:

+ Tìm hiểu về tác giả, tác phẩm

+ Nghệ thuật khắc họa hình ảnh (thiên nhiên, cái đẹp của cuộc đời tự do)

- Phương pháp, kĩ thuật: Thuyết trình, đọc hiểu, trình bày một phút

- Thời gian : 28’

HOẠT ĐỘNG 1: T×m hiÓu chung

Mục tiêu: Những hiểu biết bước đầu về tác giả Tố Hữu và tác phẩm thơ của Tố Hữu.Phương pháp: Giải thích, phân tích, thuyết trình, động não

?Bài thơ ra đời trong hoàn cảnh nào?

- Bài thơ có trong tập: “Từ ấy”, tập thơ đầu tay

của Tố Hữu gồm 3 phần: Máu lửa , Xiềng xích,

Giải phóng Bài thơ có trong phần“ Xiềng Xích”

- Đang say mê hoạt động chống Pháp 4/1939, Tố

Hữu bị bắt giam ở nhà lao Thừa Thiên Huế

3/1942 ông vượt ngục trở về với Cách mạng

I Tìm hiểu chung

1 Tác giả: Tố Hữu (1920-2002)

tên thật là Nguyễn Kim Thành, quê Thừa Thiên Huế

Ông được coi là lá cờ đầu của thơ

ca cách mạng Việt Nam Ông được giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật

2 Tác phẩm

- “Khi con tu hú” được viết vào tháng 7 - 1939 tại nhà lao Thừa Phủ(Huế), trong những ngày đầu bị bắt giam, sau này được đưa vào phần

“Xiềng xích” trong tập “Từ ấy” (1946)

- GV hướng dẫn đọc: Khổ 1 đọc giọng vui tươi,

phấn khởi; Khổ 2: bực bội, nhấn giọng vào

những thán từ, chú ý nhịp thơ 6/ 2, 3/ 3

- GV đoc bài thơ

- HS đọc, GV nhận xét

- GV kiểm tra việc nhớ từ khó của HS

? Em có nhận xét gì về nhan đề bài thơ ?

- Chỉ là vế phụ của một câu trọn ý

- Nguồn cảm xúc bắt đầu bằng tiếng chim tu hú,

thể hiện niềm khát khao tự do, tình yêu cuộc sống

mãnh liệt của người tù cách mạng

? Nhan đề này gợi cho em liên tưởng tới mùa

nào trong năm ?

3 Đọc, chú thích

Trang 25

- Mùa hè rực rỡ, tưng bừng…

? Bài thơ được viết theo thể thơ nào? Thể thơ ấy

có ưu thế gì ?

- Thơ lục bát nhịp nhàng, uyển chuyển, giàu âm

hưởng, có nhiều khả năng chuyển tải cảm xúc trữ

tình

? Chỉ ra bố cục của bài thơ? Ý chính của mỗi

phần?

- Bố cục: 2 phần

+ 6 câu đầu: Bức tranh mùa hè

+ 4 câu cuối: Tâm trạng của người tù

HOẠT ĐỘNG 2: Tìm hiểu chi tiết

- Mục tiêu: Nghệ thuật khắc họa hình ảnh (thiên nhiên, cái đẹp của cuộc đời tự do)

- Phương pháp: Giải thích, phân tích, thuyết trình, động não

Bức tranh mùa hè và tâm trạng của hiện lên

như thế nào? Sau đây chúng ta cùng tìm hiểu.

- HS đọc lại 6 câu thơ đầu

? Đoạn thơ miêu tả cảnh gì?

? Bức tranh thiên nhiên bắt đầu bước vào hè

được miêu tả qua những hình ảnh,âm thanh, màu

sắc, hương vị và không gian như thế nào?

Chi tiết?

GV: Tiếng chim tu hú đã làm thức dậy trong tâm

hồn người chiến sĩ trẻ trong tù một khung cảnh

mùa hè với đầy đủ âm thanh, màu sắc, hương vị,

không gian

=> Đó là những âm thanh náo động, rạo rực

* Màu sắc:

- Màu sắc lộng lẫy của cây trái:

+ Màu vàng của đồng lúa chiêm đang chín

+ Màu đỏ của trái chín với vị ngọt làm say lòng

người

+ Màu vàng của bắp

+ Màu đào của nắng hạ

+ Màu xanh của bầu trời cao rộng

=> Cảnh sắc màu hè đầy sống động chúng như

đang rung lên, đang cựa cuậy hết sức tự nhiên và

mạnh mẽ

? Trong đoạn thơ này tác giả đã sử dụng nghệ

thuật gì? Tác dụng?

GV: Cái độc đáo cái hay của đoạn thơ ở chỗ là

II Tìm hiểu văn bản

1 Bức tranh mùa hè

- Âm thanh: Tiếng tu hú, tiếng ve

- Màu sắc: Vàng của bắp, hồng của nắng, xanh của trời

- Hương vị : Chín, ngọt

- Không gian: Cao rộng, sáo diều chao lượn tự do…

Trang 26

tác giả đã chọn lọc những chi tiết đặc sắc của

mùa hè cùng với những động từ như: lượn, nhào,

dậy Với những tính từ chỉ màu sắc để diễn tả một

mùa hè quyến rũ và căng đầy nhựa sống

? Điều gì đặc biệt trong việc miêu tả cảnh mùa

hè ở đây ?

- Tất cả được cảm nhận bằng thính giác và tâm

tưởng của nhà thơ qua âm thanh tiếng chim tu hú

? Vậy em cảm nhận cảnh mùa hè ở đây như thế

nào ?

- Một mùa hè đẹp đẽ, tươi thắm, lộng lẫy, thanh

bình, là khung trời tự do tràn đầy sức sống, đó là

sự sống đang sinh sôi, nảy nở, đầy đặn, ngọt

ngào

? Nhà thơ miêu tả bức tranh này trong hoàn cảnh

này như thế nào?

- Bị giam trong tù, nghe tiếng chim tu hú từ

ngoài vọng vào báo hiệu mùa hè đến, nhà thơ

tưởng tượng ra bên ngoài cuộc sống đang náo

nức bước vào hè và bức tranh mùa hè được hiện

lên thật đẹp, thật đáng yêu

? Từ đó em cảm nhận được gì về tình cảm của

nhà thơ với thiên nhiên, đất nước, cuộc sống ?

HS đọc 4 câu thơ cuối

?Nêu nội dung của 4 câu thơ đó?

?Tác giả miêu tả cảnh vào hè có phải là cảnh

được nhìn thấy trực tiếp hay không? Câu thơ nào

cho biết điều đó?

- Tác giả đang ở trong tù không nhìn thấy trực

tiếp cảnh vào hè mà miêu tả theo trí tượng tượng

?Trong hoàn cảnh ấy ta thấy tâm trạng người tù

được thể hiện qua những từ ngữ, hình ảnh nào?

? Em hiểu “ngột, uất” ở đây là gì?

- Ngột ngạt , uất ức

? Những từ “ôi, làm sao, thôi” thuộc từ loại gì ?

- Thán từ

? Một loạt những từ cùng trường từ vựng chỉ tâm

trạng này giúp em cảm nhận được gì về tâm

trạng của người tù ?

GV: Tâm trạng của người tù là tâm trạng ngột

ngạt uất hận mọi sự vật cả những vật vô tri như

cánh diều cũng tự do trong khi đó người cách

mạng thì bị tù, không được tự do, bị tách rời khỏi

đồng đội, đồng chí

? Từ tâm trạng ấy người tù có ước muốn gì ?

- Đạp tan phòng giam về với cuộc sống tự do bên

- Nghệ thuật đối lập: Hai cảnh

tượng đối lập nhau Đó là không gian chật hẹp tù túng đối lập với cảnh sắc tươi vui của mùa hè tràn đầy nhựa sống

-> Bức tranh vào hè đầy sức sống

=>Thể hiện tình yêu thiên nhiên, yêu cuộc sống tha thiết

Trang 27

?Vì sao người tù có tâm trạng ấy ?

- Vì phòng giam chật chội, tù túng

- Vì mùa hè oi bức, ngột ngạt

- Vì người tù ở đây là nhà thơ trẻ vừa tìm thấy lí

tưởng và háo hức đi theo cách mạng, đang vui

say với lí tưởng thì bị bắt giam

? Nhịp thơ và cách dùng từ độc đáo đáo này góp

phần thể hiện khát vọng gì của người tù ?

GV: Nhịp thơ thay đổi bất thường: 2/2/2; 6/2;

3/3; 6/ 2

+ Động từ mạnh: Đập tan phòng, chết uất

+ Từ ngữ cảm thán: Ôi, thôi, làm sao

=> Truyền đến độc giả cảm giác ngột ngạt cao

độ, niềm khao khát cháy bỏng muốn thoát ra khỏi

cảnh tù ngục, trở về với cuộc sống tự do bên

ngoài Đó là một tâm hồn đầy nhiệt huyết khao

khát sống, khao khát tự do

? Em có nhận xét gì về nội dung 2 khổ thơ?

- Khổ 1: Cảnh tự do, phóng khoáng vui tươi

- Khổ 2 đối lập với khổ: Tâm trạng bức bối, uất

ức

? Sự đối lập này càng góp phần diễn tả khát

vọng gì của người tù ?

- Khát vọng được tự do đến cháy bỏng, mãnh liệt

GV: Mở đầu bài thơ là tiếng chim tu hú báo hiệu

mùa hè, kết thúc bài thơ là tiếng chim tu thú “cứ

kêu”

? Hãy so sánh để thấy rõ sự khác biệt giữa tiếng

chim tu hú ở đầu và cuối bài thơ ?

- Tiếng chim ở đầu bài thơ: Hiền lành báo hiệu

mùa quả chín, tiếng chim gọi bầy, gọi bạn, mở ra

một mùa hè đầy ắp sức sống, đầy ắp tự do

- Tiếng chim ở cuối bài thơ: “cứ kêu” tiếng kêu

liên tục không dứt như thôi thúc giục giã lòng

người đấu tranh để giành tự do

?Hai đoạn thơ tả cảnh, tả tình nhưng đều là tiếng

nói của một tâm hồn Em cảm nhận được những

điều cao đẹp nào từ tâm hồn ấy?

- Lòng yêu sống, khao khát tự do cháy bỏng của

-> Người tù có tâm trạng bức bối, đau khổ, uất ức, ngột ngạt

=> Khát vọng được tự do, được giảiphóng của người tù

Trang 28

người chiến sĩ cách mạng trong cảnh tù đày.

?Nét đặc sắc nghệ thuật của bài thơ là gì ?

- Giọng điệu thơ tự nhiên, tươi sáng khoáng đạt,

khi dằn vặt, sôi trào, trong thể thơ lục bát truyền

thống, lúc thì mềm mại, uyển chuyển

? Bài thơ cho ta thấy gì về tâm hồn thơ Tố Hữu?

- Hồn thơ nhạy cảm với mọi biểu hiện của sự sống,

yêu cuộc sống mãnh liệt, luôn tranh đấu cho tự do,

- Mục tiêu: HS đọc thuộc lòng, diến cảm bài thơ trước lớp

- Phương pháp, kĩ thuật: đặt câu hỏi

- Mục tiêu: HS nói được tâm trạng của mình khi mùa hè tới

- Phương pháp, kĩ thuật: Nghiên cứu tình hưống có vấn đề, trình bày một phút

- Thời gian: 3’

? Em hãy trình bày tâm trạng của em mỗi khi mùa hè tới?

- HS trình bày trước lớp, tự nhận xét lẫn nhau

? Dựa vào đoạn thơ miêu tả về cảnh mùa hè tươi tăn, đầy màu sắc và âm thanh, em hãy

vẽ một bức tranh ký họa lại cảnh mùa hè đó?

- GV hướng dẫn và học sinh sẽ thực hiện yêu cầu ở nhà

- Học thuộc lòng bài thơ và phần phân tích

- Chuẩn bị bài: Câu nghi vấn (tiếp theo): đọc ví dụ và trả lời câu hỏi SGK

Trang 29

4 Định hướng phát triển năng lực:

- Giải quyết vấn đề, giao tiếp, hợp tác, sử dụng ngôn ngữ

II Chuẩn bị

3 Phương pháp: Thảo luận, vấn đáp, phân tích, dạy học tích cực.

2 Kiểm tra bài cũ: (3p)?

?Trình bày dấu hiệu hình thức và chức năng của câu nghi vấn? Cho ví dụ minh họa.

3 Bài mới:

Câu nghi vấn ngoài dùng để hỏi còn có những chức năng nào khác? Hôm nay chúng

ta cùng tìm hiểu.

- Mục tiêu: Tìm hiểu các chức năng khác của câu nghi vấn

- Thương tiếc cho sự vắng bóng của ông đồ và cả

một thế hệ những người theo nền nho học

- Mày định nói cho cha mày

Trang 30

? Đoạn trích (b), câu nào là câu nghi vấn ? Câu

-> khẳng định giá trị của văn chương

? Trong đoạn trích (e), câu nào là câu nghi vấn?

Câu này dùng để làm gì?

? Như vậy xét về chức năng của câu nghi vấn,

ngoài mục đích chính là dùng để hỏi, câu nghi

vấn còn dùng để làm gì nữa? Trong trường hợp

này có cần người đối thoại trả lời không? Vì sao?

? Xét về mặt hình thức từ những ví dụ trên em

thấy câu nghi vấn kết thúc bằng những dấu gì?

- Dấu chấm hỏi

? Nếu không dùng để hỏi thì câu nghi vấn kết thúc

bằng dấu chấm câu gì? Cụ thể ở ví dụ nào?

- Dấu chấm than ở ví dụ (e)

? Từ đó em hãy cho biết ngoài chức năng dùng để

hỏi, câu nghi vấn còn có những chức năng gì?

–> Bộc lộ cảm xúc

2 Ghi nhớ: sgk/ 22

C Hoạt động luyện tập:

- Mục tiêu: học sinh làm bài tập để củng cố, khắc sâu được kiến thức

- Phương pháp, kĩ thuật: Thuyết trình, đặt câu hỏi, trình bày một phút

- Thời gian:16’

Sau đây các em sẽ vận dụng lí thuyết để làm bài

tập.

GV: nội dung bài tập 1, yêu cầu HS làm

? Trong những đoạn trích trên, câu nào là câu

nghi vấn? Những câu nghi vấn đó được dùng để

b -> Phủ định

c - Sao ta không ngắm …rơi ? ->Cầu khiến, bộc lộ cảm xúc

Trang 31

GV hướng dẫn HS làm bài tập.

? Xác định câu nghi vấn và đặc điểm hình thức

của nó? Những câu nghi vấn đó được dùng để

làm gì?

a - Sao cụ lo xa quá thế?

- Tội gì bây giờ nhịn đói mà để tiền lại?

- Ăn mãi hết đi thì đến lúc chết lấy gì mà lo liệu ?

-> Các câu đó dùng để phủ định điều không nên

lo xa quá, không nên để tiền lại, không lấy gì để

lo liệu lúc chết

b - Cả đàn bò giao cho thằng bé không ra người

không ra ngợm ấy, chăn dắt làm sao? -> Bộc lộ

sự băn khoăn ngần ngại

+ Yêu cầu một người bạn kể lại nội dung một bộ

phim vừa được trình chiếu :

VD: Bạn có thể kể lại nội dung bộ phim

“ Chí Phèo” vừa được chiếu không?

Trang 32

- Học bài và làm các bài tập còn lại Chuẩn bị bài : Thuyết minh về một phương pháp

(cách làm)- ( đọc và trả lời câu hỏi SGK/24,25,26)

- Sự đa dạng về đối tượng được giới thiệu trong văn bản thuyết minh

- Đặc điểm, cách làm bài văn thuyết minh

- Mục đích, yêu cầu, cách quan sát và cách làm bài văn thuyết minh về 1 phương pháp (cách làm)

2.Kĩ năng:

- Quan sát đối tượng thiuết minh: một phương pháp (cách làm)

- Tạo lập được một văn bản thuyết minh theo yêu cầu : biết viết một bài văn thuyết minh về 1 cách thức, phương pháp, cách làm có độ dài 300 chữ

3 Thái độ: Có ý thức học tập, yêu thích văn thuyết minh.

ngôn ngữ

II Chuẩn bị

3 Phương pháp: Thảo luận, vấn đáp, phân tích, dạy học tích cực.

2 Kiểm tra bài cũ:

3 Bài mới:

Khi viết văn bản thuyết minh về một phương pháp(cách làm)cần chú ý những gì? Hôm nay chúng ta cùng tìm hiểu

- Mục tiêu: Sự đa dạng về đối tượng được giới thiệu trong văn bản thuyết minh

- Thời gian: ’

Một bài thuyết minh về một phương

pháp(cách làm) gồm mấy phần? Chúng ta

cùng tìm hiểu mục I.

? Văn bản (a), (b) giới thiệu về vấn đề gì ?

? Hai bài viết có mấy phần ? Là những phần

I Giới thiệu một phương pháp:

1 Ví dụ: sgk (24, 25)

Trang 33

nào ?Phần nào là phần quan trọng ? Vì sao ?

- Phần nguyên vật liệu:

- Phần cách làm: Bao giờ cũng đóng vai trò

quan trọng nhất Vì nó giới thiệu đầy đủ, tỉ

mỉ cách chế tác hoặc chơi, cách tiến hành để

người đọc làm theo

- Phần yêu cầu thành phẩm:

? Cách làm được trình bày theo thứ tự nào ?

- Trình bày điều kiện, cách thức, trình tự làm

ra sản phẩm và yêu cầu chất lượng với sản

phẩm đó

? Hai VB có gì giống và khác nhau?

? Từ hai văn bản trên em thấy, khi cần

thuyết minh cách làm một đồ vật (hay cách

nấu một món canh) người ta thường nêu

những nội dung?

HS đọc ghi nhớ

- Bài gồm 3 phần chủ yếu :+ Nguyên vật liệu

+ Cách làm (quan trọng nhất)

+ Yêu cầu thành phẩm (sản phẩm đã hoàn thành)

2 Ghi nhớ: (sgk)

C Hoạt động luyện tập:

- Mục tiêu: học sinh làm bài tập để củng cố, khắc sâu được kiến thức

- Phương pháp, kĩ thuật: Thuyết trình, đặt câu hỏi, trình bày một phút

- Thời gian :

Sau đây các em vận dụng lí thuyết để làm bài tập.

GV nêu yêu cầu BT

? TM một trò chơi thông dụng của trẻ em ?

?Lập dàn bài TM cách làm, cách chơi trò chơi đó?

* MB: Giới thiệu khái quát trò chơi

* TB:

- Số người chơi, dụng cụ chơi

- Cách chơi (thắng, thua, phạm luật)

- Yêu cầu đối với trò chơi

*KB: Tác dụng của trò chơi đối với trẻ em.

* Cách đặt vấn đề : Đoạn văn 1

- Các cách đọc: đọc thành tiếng, đọc thầm

- Phương pháp đọc nhanh: PP tiên tiến nhất, cho

phép ta thu nhận thông tin cần thiết, lọc bỏ những

thông tin không cần thiết, giúp thu nhận thông tin

nhiều mà tốn ít thời gian

? Các số liệu trong bài có ý nghĩa gì đối với việc

giới thiệu phương pháp đọc nhanh?

- Tạo độ tin cậy cao

II LUYỆN TẬP Bài tập 1

Bài tập 2

D Hoạt động vận dụng

- Mục tiêu: HS giới thiệu ngắn gọn về một món ăn quen thuộc của địa phương

- Phương pháp, kĩ thuật: Nghiên cứu tình huống có vấn đề, trình bày một phút

Trang 34

- Thời gian: 3’

? Em hãy thuyết minh về một món ăn đặc trưng của địa phương em?

- HS nghiên cứu trình bày trước lớp, hs trong lớp nhận xét

- GV sửa chữa định hướng để học sinh hoàn thiện

E Hoạt động tìm tòi, mở rộng

- Mục tiêu: Thuyết minh được một trò chơi dân gian quen thuộc

- Phương pháp, kĩ thuật: Nghiên cứu tình huống có vấn đề, đàm thoại

- Thời gian: 2’

? Sưu tầm một trọ chơi dân gian và thuyết mình băng lời trước tập thể lớp?

- GV hướng dẫn hs làm ở nhà, trình bày vào giờ học tiếp theo

- Về nhà học bài, xem lại phần bài tập

- Soạn bài: Tức cảnh Pác Bó (đọc văn bản và trả lời câu hỏi SGK)

Ngày soạn: 16/01/2020

Ngày giảng: 20/01/2020

Tiết 81: Văn bản: TỨC CẢNH PÁC BÓ (Hồ Chí Minh)

2.Kĩ năng:

- Đọc - hiểu thơ tứ tuyệt của Hồ Chí Minh

- Phân tích những chi tiết nghệ thuật tiêu biểu trong tác phẩm

3 Thái độ: Tình yêu thiên nhiên

ngôn ngữ

II Chuẩn bị

3 Phương pháp: Thảo luận, đọc hiểu, tích cực, dạy học tích hợp.

2 Kiểm tra bài cũ: (3p

? Đọc thuộc lòng bài thơ Khi con tu hú của Tố Hữu, nêu nội dung cơ bản của bài thơ ?

3 Bài mới:

Trang 35

Tháng 2 năm 1941, sau 30 năm bôn ba hoạt động cách mạng cứu nước khắp bốn biển năm châu, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc đã bí mật về nước để trực tiếp lãnh đạo phong trào cách mạng Việt Nam Người sống và làm việc trong hang Pác Bó trong hoàn cảnh

vô cùng thiếu thốn gian khổ Mặc dù vậy, Bác rất vui, người làm việc say sưa miệt mài Thi thoảng lúc nghỉ ngơi, người lại làm thơ Bên cạnh những bài thơ, bài ca tuyên

truyền, kêu gọi lòng yêu nước của đồng bào còn có một số bài thơ tức cảnh, tâm tình đặc sắc Tiêu biểu nhất là bài Tức cảnh Pác Bó mà hôm nay chúng ta học.

- Mục tiêu: Tìm hiểu những nét cơ bản về tác giả, tác phẩm; phân tích

+ Tìm hiểu về tác giả, tác phẩm

+ Nghệ thuật khắc họa hình ảnh (thiên nhiên, cái đẹp của cuộc đời tự do)

HOẠT ĐỘNG 1: Tìm hiểu chung:

Mục tiêu: Tìm hiểu đặc điểm thơ Hồ Chí Minh

Thời gian: 10’

?Nªu nh÷ng hiÓu biÕt cña em vÒ t¸c gi¶?

Gi¸o viªn më réng thªm

? Bài thơ được Bác viết trong hoàn cảnh nào

- Bài thơ viết vào tháng 2/1941 tại hang Pác Bó Đó

là những ngày Bác sống ngay chính trên mảnh đất Tổ

quốc sau 30 năm bôn ba hải ngoại tìm đường cứu

nước

GV: Giải thích hang Cốc Bó = tiếng tày gọi là đầu

nguồn, đó là 1 hang nhỏ nằm sát biên giới Việt Trung

thuộc tỉnh Cao Bằng

- GV nói thêm về lịch sử, xã hội lúc bấy giờ

- GV hướng dẫn đọc bài thơ: ngắt nhịp 4/ 3 (C1,

C4 ), nhấn giọng ở chữ thứ 5 C2, C3, giọng điệu

thoải mái để thể hiện tâm trạng lạc quan của Bác

- GV đọc

- HS đọc diễn cảm bài thơ, GV nhận xét

? Em có nhận xét gì về nhan đề, thể thơ, kết cấu,

giọng điệu của bài thơ ?

Trang 36

+ 3 câu đầu tả cảnh sinh hoạt vật chất của Bác ở Pác

Bó

+ Câu kết phát biểu cảm xúc và suy nghĩ

- Giọng điệu : Đùa vui hóm hỉnh, rất tự nhiên, thoải

mái -> Đọc bài thơ như thấy nụ cười vui nở trên

gương mặt Bác

Thất ngôn tứ tuyệt

HOẠT ĐỘNG 2: T×m hiÓu chi tiết

Mục tiêu: Đọc – hiểu thơ tứ tuyệt của Hồ Chí Minh

Thời gian: 14’

Hoàn cảnh sống và làm việc của Bác Hồ ở hang

Pác Bó và tình cảm, cảm xúc của Bác hiện lên như

thế nào, chúng ta cùng tìm hiểu bài thơ.

HS đọc 3 câu thơ đầu

? Ba câu thơ đầu cho ta biết điều gì về cuộc sống

của Bác ?

? Câu thơ đầu cho ta biết điều gì về nơi ở của Bác ?

- Bác sống ở trong hang nơi rừng núi, bên bờ suối

?Câu thơ còn gợi cho em hiểu gì về thời gian Bác

sống và làm việc ở đây ?

Thời gian lặp đi lặp lại nhiều lần

Sáng ra bờ suối - Tối vào hang

GV: Bác sống ở đây đã thành nếp sống đều đặn

?Em có nhận xét gì về từ ngữ ở câu thơ đầu?

- Câu thơ có hai vế đối nhau:

?Phép đối ấy càng làm nổi rõ hơn điều gì về cuộc

sống và tâm hồn của Bác ?

- Câu thơ như một thời gian biểu, một lịch trình cho

thấy cuộc sống của Bác nơi rừng sâu hẻo lánh này rất

có nền nếp Thể hiện sự sắp xếp, tổ chức cuộc sống

của Bác nơi đây rất khéo léo, gắn bó với thiên nhiên,

thể hiện thái độ ung dung tự tại, hoà hợp với hoàn

cảnh

?Câu thơ thứ hai tiếp tục nói về điều gì ?

- Tiếp tục nói đến chuyện ăn uống sinh hoạt của Bác

nơi núi rừng

?Em có nhận xét gì về thức ăn được nhắc đến ?

Những thứ đó thường có ở đâu ? Là thức ăn như thế

nào?

- Thức ăn đều là sản phẩm đơn sơ đạm bạc ở rừng

? Từ hai câu thơ đầu em cảm nhận được gì về cuộc

sống của Bác nơi đây ?

- Bác sống như một ông tiên, gắn bó nơi hang suối

Em hiểu gì về cụm từ“Vẫn sẵn sàng” trong câu thơ ?

II Phân tích:

1 Hoàn cảnh sống và làm việc của Bác Hồ ở hang Pác Bó.

- Nghệ thuật: Phép đối

+ Đối thời gian: Sáng – tối+ Đối hoạt động: Ra – vào + Đối không gian: Suối – hang

- Bác sống ở hang sâu và làm việc bên bờ suối đã lâu trở thành nếp sinh hoạt

Trang 37

- Cháo bẹ, rau măng luôn là những thứ sẵn có trong

bữa ăn

- Bác luôn sẵn sàng chịu đựng mọi gian khổ, chấp

nhận cuộc sống thiếu thốn để làm cách mạng

GV: Cả hai cách hiểu trên đã được tâm hồn thanh cao

của Bác thể hiện bằng giọng thơ hài hước, dí dỏm,

tươi vui: Như đùa trước khó khăn gian khổ, coi cuộc

sống đạm bạc ấy là rất vừa ý Có lúc Người đã nói: “

Vật chất tuy đau khổ Không nao núng tinh thần”

? Câu 3 là câu chuyển? Hãy chỉ ra sự chuyển mạch

của bài thơ ?

- Câu 3 chuyển từ chuyện ăn ở, sang chuyện công

- Đối ý: Điều kiện làm việc tạm bợ (bàn đá chông

chênh) nội dung công việc quan trọng, trang nghiêm

? Từ phương tiện làm việc này em cảm nhận được gì

về điều kiện làm việc của Bác ?

?Vậy 3 câu đầu tập trung làm nổi rõ nội dung gì ?

- Tập trung làm nổi bật rõ cuộc sống gian lao vất vả

của Bác khi làm cách mạng

GV: ở 3 câu thơ đầu chúng ta thấy Bác Hồ tuy phải

sống trong hoàn cảnh khó khăn, nhưng được sống

giữa núi rừng thiên nhiên đất nước mình, được làm

việc cho cách mạng, nên Bác rất yêu đời yêu thiên

nhiên, lạc quan, vui sống Những cảm xúc đó bắt

nguồn từ tình yêu Tổ quốc thiết tha Thi nhân xưa

thường ca ngợi thú “lâm tuyền” Song điều khác hẳn

là thú “lâm tuyền” của Bác không để ẩn dật trốn

tránh cuộc đời, mà để làm việc cho dân cho nước, để

“chỉnh dịch” lịch sử, lãnh đạo nhân dân làm cách

mạng giải phóng đất nước, đưa nhân dân tới ấm no

hạnh phúc

?Em hiểu từ “sang” trong câu thơ có nghĩa là như

thế nào ?

sang trọng, giàu có, cao quý, đẹp đẽ

- Cuộc sống ở nơi rừng sâu ăn ởthiếu thốn, gian khổ

- Điều kiện làm việc khó khăn gian khổ, gắn bó với thiên nhiên

Trang 38

- Sang

Cảm giác hài lòng, vui thích

- Cuộc sống cách mạng vẫn đầy đủ sung túc, lịch sự,

sang trọng dù thiếu thốn về vật chất

? Em có nhận xét gì ý ở 3 câu thơ đầu với ý của câu

thơ cuối ?

- Hai ý đối lập nhau

? Nhận xét cách dùng từ“sang” và sự đối ý trên ?

- Chữ “sang” bất ngờ làm mờ đi những gian nan

thiếu thốn, thể hiện tinh thần lạc quan, tự chủ, tạo lên

sự sung túc trang trọng Lối nói khoa trương nhưng

rất chân thành, niềm vui ấy toả ra từ toàn bộ bài thơ,

từ thiên nhiên, hình ảnh giọng điệu thơ => Tất cả

điều đó đều xuất hiện từ quan niệm sống của Bác Hồ

* Liên hệ : Tố Hữu đã từng nói:

“Đời cách mạng từ khi tôi đã hiểu

Dấn thân vô là phải chịu tù đầy

Là gươm kề cổ súng kề vai

Là thân sống chỉ coi còn một nửa”

?Câu thơ kết thể hiện điều gì ?

? Em có nhận xét gì về nghệ thuật của bài thơ được

thể hiện ở bài này ?

- Lời thơ thuần Việt, giản dị, dễ hiểu

- Giọng thơ tự nhiên, nhẹ nhàng

- Cách dùng từ ngữ đặc sắc, gợi cảm

? Bài thơ nêu bật nội dung gì ?

- Bài thơ thể hiện cuộc sống gian nan vất vả của Bác

Hồ khi còn hoạt động bí mật ở cao Bằng- thể hiện

tinh thần lạc quan, gắn bó với thiên nhiên, và tình

yêu thiên nhiên sâu sắc

- Mục tiêu: HS chỉ ra được nét cổ điển và hiện đại có trong bài thơ

- Phương pháp, kĩ thuật: đặt câu hỏi

Trang 39

- Hiện đại: Viết bằng chữ quốc ngữ, nói đến Đảng cộng sản đây là nội dung mới, thể thơ thất ngôn tứ tuyệt có cấu trúc chặt chẽ.

* Nét cổ điển kết hợp với hiện đại là nghệ thuật độc đáo của bài thơ

GV: Nguyễn Đăng Mạnh đã nhận xét : “Người không chỉ lạc đạo mà còn hành đạo, không phải là ẩn sĩ mà là chiến sĩ”

* GV hướng dẫn hs tìm hiểu câu hỏi 3 sgk

- Người xưa thường tìm đến thú lâm tuyền vì cảm thấy bất lực trước thực tế xã hội, muốn

“lánh đục về trong”, tự an ủi bằng lối sống “an bần lạc đạo” Còn HCM, sống hòa hợp với lâm tuyền nhưng vẫn nguyên vẹn cốt cách chiến sĩ…

- Gv hướng dẫn học sinh sưu tầm và làm ở nhà

- Học thuộc lòng bài thơ Chuẩn bị bài: Câu cầu khiến (đọc và tìm hiểu ví dụ SGK/30,31)

Trang 40

- Đặc điểm hình thức câu cầu khiến.

- Chức năng của câu cầu khiến

2.Kỹ năng:

- Nhận biết câu cầu khiến trong văn bản

- Sử dụng câu cầu khiến phù hợp với hoàn cảnh giao tiếp

3.Thái độ:

- Tự hào về sự phong phú của TV

- Giữ gìn sự trong sáng của TV

ngôn ngữ

II Chuẩn bị

2 Học sinh: SGK,soạn bài theo câu hỏi.

3 Phương pháp: Thảo luận,vấn đáp, phân tích, tổng hợp.

III.Tổ chức hoạt động dạy và học

3 Bài mới: Giới thiệu bài mới (1p)

Câu cầu khiến có đặc điểm hình thức và chức năng gì? Hôm nay chúng ta cùng tìm hiểu.

- Mục tiêu: Tìm hiểuđặc điểm hình thức câu cầu khiến Chức năng của câu cầu khiến

HĐ 2 Tìm hiểu đặc điểm hình thức và chức năng

của câu cầu khiến (15p)

Câu cầu khiến có đặc điểm hình thức và chức năng

1 Ví dụ : Sgk/ 30, 31

* Ví dụ 1 :a) Thôi đừng lo lắng

-> khuyên bảo

Cứ về đi -> yêu cầub) Đi thôi con -> yêu cầu

Định dạng
Số trang	243
Dung lượng	2,25 MB