Bài giảng Y tế công cộng và khuyến cáo chăm sóc sức khỏe người cao tuổi

Bài giảng Y tế công cộng và khuyến cáo chăm sóc sức khỏe người cao tuổi với các nội dung: Việt Nam có thể hướng tới tuổi thọ tăng trong điều kiện dân số đang tăng lên; chăm sóc sức khỏe người cao tuổi nếu có và khi nào cần; tránh triệu chứng mất trí nhớ khi về già.

Y tế công cộng & khuyến cáo chăm sóc sức khỏe người cao

tuổi

Việt Nam có thể hướng tới:

Tuổi thọ tăng trong điều kiện dân số đang tăng lên ?

Chăm sóc sức khỏe người cao tuổi – nếu có và khi nào cần?

Tránh triệu chứng mất trí nhớ - khi về già?

GS Tony Broe Viện Nghiên cứu Khoa học Thần

kinh- Australia

Các chủ để về Tuổi thọ - Một cuộc sống khỏe mạnh lâu dài

• Dân số tăng và tuổi thọ tăng

Trên toàn thế giới & Việt nam

• Những tiến bộ trong YTCC ảnh hưởng đến tuổi thọ người cao tuổi thế nào?

– Các giai đoạn các bệnh dịch và các chuyển biến của con

người:

– YTCC thực hiện giai đoạn đầu- Phòng chống ngăn ngừa

các bệnh truyền nhiễm, bệnh dịch

– YTCC thực hiện lần tiếp theo- Ngăn ngừa các bệnh không

lây nhiễm như tim, mạch máu, phổi, thận…vv

- YTCC tuổi thọ - phát triển và tăng tuổi thọ qua việc phát triển trí não và trí tuệ đồng thời giảm chứng mất trí nhớ

Sự phát triển dân số thế giới

Chỉ bắt đầu tính từ 200 năm trước

1800 - Start of World Population Growth

Sự tăng dân số thế giới

• Trong nhiều thiên niên kỷ– av Tuổi thọ hoảng <

25-30 tuổi – do từ bệnh dịch, bệnh tệt, đói nghèo, suy dinh dưỡng, bạo lực, chiến tranh dẫn đến dân số Thế giới thấp

Cho đến khi

• Khoảng từ 200 năm trước – tuổi thọ tăng từ 25 đến

khoảng hơn 70 tuổi (Trung bình 71.8 tuổi) trên toàn thế giới

• Khoảng từ 100 năm trước- dân số thế giới đã tăng

từ < 1 tỷ năm 1900 lên đến > 7 tỷ (10 tỷ năm 2100)

Dân số tăng với tốc độ nhanh- kể từ thế kỷ 18

Vì mọi người có sức khỏe tốt nên sống thọ hơn

Tại sao lại có sức khỏe tốt?

• Những tiến bộ xã hội- sự ra đời của KHKT và công cuộc đổi mới các ngành công nghiệp

– Nghèo đói và tổn thương giảm trong khi đó được con người

được bổ sung calories trong thực phẩm, nâng cao kiến thức,

thương mại, giầu có hơn và hệ thống quản trị xã hội mới

• Y tế và Y tế công cộng Các chủ đề của chúng tôi hôm nay

– Những tiến bộ trong y học

• Những cuộc cách mạng trong việc nuôi dạy trẻ và giáo dục

– Tăng phát triển trí não và trí tuệ từ trẻ em đến người cao tuổi

Lão hóa trên thế giới

Nước Anh

Năm 1800- Thời điểm bắt đầu tăng trưởng dân số

và người cao tuổi

% số người >60 tuổi - [không tăng trong vòng

Việt Nam

Tăng dân số và lão hóa

Việt Nam – Tăng dân số nhanh

từ năm 2006 tới 2016

Việt Nam – Tăng dân số

từ năm 1950-2017

Nhưng tỷ lệ tăng dân số bắt đầu giảm = lão hóa

Biểu đồ người trẻ ở Việt Nam- 2010

Wealth Dividend 20–50 yrs

Biểu đồ người trẻ ở Việt Nam

Biểu đồ người cao tuổi ở Việt nam– những

năm 2020+

2020 Ageing population 30–60 yrs

By 2050

Aged 60-90 yrs

Healthier and

better-off

Tại sao dân số lại già đi?

• Người cao tuổi sống lâu hơn –

- Ảnh hưởng từ trí não

– Và cuộc sống mạnh khỏe hơn

• Sức khỏe tốt tăng tuổi thọ

– Người trưởng thành sống dài hơn

– Có nhiều người trưởng thành sống lâu hơn

• Tỷ lệ sinh giảm

– Ít trẻ em hơn

Y tế công cộng và Y tế lâm sàng

• Trọng tâm của Y học lâm sàng là điều trị và chữa bệnh–

các bệnh dịch cấp tính Điều này rất quant trọng trong điều trị cho bệnh nhân tại bệnh viện và Phòng khám - nhưng

không cải thiện được sức khỏe người dân

• Trọng tâm của Y tế công cộng là Phòng ngừa bệnh – Điều

này quan trọng cho toàn bộ người dân hơn là cho mỗi cả nhân

– YTCC cấp 1 - Nhiễm trùng & Dịch bệnh – Giai đoạn phát triển

từ lúc mới sinh

– YTCC cấp 2 - Các bệnh mãn tính- Giai đoạn trung niên

– YTCC tuổi thọ – Các bệnh về não và trí nhớ – Giai đoạn cao tuổi

Y tế công cộng và Người cao tuổi

• Trọng tâm thứ nhất của YTCC đới với người cao tuổi là phòng bệnh Điều đó có nghĩa là:

– Thúc đẩy quá trình lão hóa lành mạnh = lão hóa không gây tổn hại sức khỏe/tàn tật

– Giảm và ngăn ngừa các bệnh do tuổi tác – như tim, mạch, phổi vv

– Phòng ngừa các bệnh về não cho người già – Chứng mất trí nhớ

• Trọng tâm thứ hai là cung cấp hệ thống y tế và chăm sóc cho người có bệnh về mãn tính và tàn tật

– Dự phòng bệnh mãn tính cho thanh thiếu niên+ -

– Dịch vụ y tá chăm sóc cho người cao tuổi ngoài 75 tuổi

– Các dịch vụ chăm sóc người cao tuổi công cộng và hiệu quả để hỗ trợ các gia đình

Các giai đoạn bệnh dịch

và Chuyển dịch bệnh tật

Các giai đoạn bệnh dịch và chuyển biến

thủy đậu, bệnh lao, chấn thương) kể từ khi phát hiện trường hợp đầu tiên cho đến thế kỷ 19 tỷ lế sống khoảng 25 tuổi trong lịch sử

và ở tất cả các nước trước thế kỷ thứ 19

2 Phát triển thành các bệnh “ không lây truyền ” Các bệnh dịch từ

những năm ở thế kỷ 19-20 (Tim, phổi, thận, tiểu đường vv) ở hai

giai đoạn :

1 Mức tuổi thọ trung bình ở Anh tăng từ 25-55 vào cuối Thế kỷ thứ 19

2 Các bệnh dịch đã ảnh hưởng chậm đến người cao tuổi hơn vào thế

kỷ thứ 20

(Chứng mất trí nhờ và rối loạn ở não ) Trung bình sống sót ở tuổi

80- 95 ở cuối thể kỷ thứ 21- năm 2060

Các giai đoạn và chuyển dịch bệnh dịch

Cho đến thế kỷ

19: chết sớm

Thế kỷ 20:

Tử vong giảm chủ yếu ở trung niên và cao tuổi

và mạch máu Bệnh tiểu đường Bệnh về phổi

Bệnh về não

Bệnh Alzheimer Bệnh Parkinson Các chứng hoang tưởng khác não Frailty, Rối loạn Gait

& Falls

và dùng rượu; tai nạn;

Có nhiều công việc hơn

và giao thông an toàn hơn

Các loại thuốc mới cho

BP, lipids, thuốc tránh thai

Cuộc cách mạng giải phụ nữ

YTCC tác động lên “tuổi thọ"

Cách mạng tư tưởng -Nuôi dạy con tốt hơn -Giảm tổn thương trẻ

em -Cách mạng giải phóng phụ nữ

-Tăng cường giáo dục -Giảm tổn thương và tăng huyết áp nơi người trưởng thành

- Bổ sung dưỡng chất cho não

Giảm ô nhiễm Biến đổi khí hậu

Làm thế nào để người dân Việt Nam

có cuộc sống khỏe mạnh và tuổi thọ

tăng cao hơn ? Definitely!

Già hóa dân số

• Dân số già đang là một sự pha trộn, tương tác phức

tạp giữa sự phát triển xã hội, chính trị, kinh tế và các tiến bộ trong y học cùng với sự phát triển cửa trí não

và trí tuệ con người

• Dự đoán

– Dân số già là một điều tốt – không phải là một vấn đề

– Các can thiệp YTCC là qúa trình lâu dài cần bắt đầu từ khi con người con trẻ cho đến khi về già để hướng tới sức

khoẻ tốt

– S.E Asia sẽ là nước dẫn đầu về sự giầu có và có tỷ lệ dân

số già (av tỷ lệ sống sau khi sinh > 90 ca sinh của phụ nữ Hàn Quốc)

– Tỷ lệ sa sút trí tuệ giảm – khi dân số có tỷ lệ sống thọ

hơn

Tuổi thọ cao và khoẻ mạnh đối với người Việt Nam Các giải pháp trong YTCC “truyền thống” tốt sẽ

giúp bạn sống đến trên 75 tuổi

Giảm tỷ lệ tỷ vong ở trẻ sơ sinh

Phòng chống khỏi các bệnh khôn lây

truyền - Tim và phổi vv,

Các giải pháp YTCC lần 2

- Ít muối hơn -

– Đồ ăn - giảm béo và calories – Giảm rượu bia và thuốc lá – Các loại thuốc mới cho cao huyết

áp, giảm cholesterol, kháng thể – Giảm thương tổn – công việc, đường xã

– Giảm ô nhiễm; nhiên liệu xanh

Một cuộc sống khỏe mạnh hơn cho người cao tuổi

‘Lão hóa của người cao tuổi ’ – Tuổi lão hóa tăng đến ngoài 80 tuổi

• Lão hóa cao - đến thập niên 80s 90s 100s - phần lớn là do bộ não = sự phát triển của não trẻ em + tăng trưởng não suốt đời thông qua giáo dục, việc làm và sự suy giảm thần kinh

• Bằng cách thúc đẩy YTCC “Lifespan” chúng tôi đã giúp phát triển

não bộ và trí tuệ và giảm chứng mất trí nhớ

• Ba nhân tổ chính của cho người cao tuổi khỏe mạnh và trí não là:

– Những tiến bộ trong nuôi dạy và chăm sóc con cái : Phát triển não bộ,

giảm căng thẳng và tổn thương đồng thời đẩy mạnh chăm sóc trẻ nhỏ

– Cách mạng trong giáo dục : Giáo dục trẻ em – yêu chúng nhiều hơn là

dùng roi vọt ; Giao dục sau trung học phổ thông, giáo dục suốt đời, và

“brainy” trong các công việc

– Giải phóng phụ nữ : Bình đẳng; giảm tỷ lệ sinh ; có nhiều cơ hội học hỏi

hơn ; “brainy” trong các công việc

Dân số già có thực sự không tốt cho sự phát triển

của xã hội?

Như những nhà kinh tế và chính trị đã nói

• Người cao tuổi là tốt- là tín hiệu tốt cho xã hội và nền

• Ít bạo lực hơn (don’t mug people)

• Tâm trí như những đứa trẻ

• Không gây nguy hiểm cho hệ sinh thái

• Sống khỏe mạnh và trí tuệ tốt giảm chứng mất trí nhớ

• Tạo công việc thêm cho người lao động - chăm sóc người cao tuổi và sức khỏe người cao tuổi

Để người cao tuổi mạnh khỏe

Cần ưu tiên gì?

YTCC ‘ Tuổi thọ” Đối với

Nuôi dạy và phát triển

– Phát triển não khi còn trẻ

• Giáo dục suốt đời

– Phát triển trí tuệ cho người cao tuổi

• Hệ thống chăm sóc sức khỏe công

– Chấm dứt bất bình đẳng trong hệ

thống tư nhân

• Kiểm soát được ô nhiễm

– Loại bỏ Carbon – Năng lượng xanh

• Duy trì y tế công cộng cho người

– Viruses trong gà nuôi chạy

• Pharma – sự phát triển của thuốc chữa bệnh”

– Có - nhưng cần phòng chống trước

• Chứng giảm trí nhớ “một bệnh dịch ”

– Pharma – đã chỉ $100 tỷ

• Dịch béo phì

– Béo phì= bất bình đẳng và nghèo đói

• Công nghệp bảo hiểm/Dược phẩm

– Đạo đức y học và Tham nhũng