BẤT PHƯƠNG TRÌNH LOGARIT CHỨA THAM SỐ Câu 1.. BẤT PHƯƠNG TRÌNH MŨ - LOGARIT Chuyên đề 20... TÀI LIỆU ÔN THI THPTQG 2021 Bảng biến thiên Dựa vào bảng biến thiên và đề bài hỏi “có nghiệm”
Trang 1TÀI LIỆU ÔN THI THPTQG 2021
TÀI LIỆU DÀNH CHO ĐỐI TƯỢNG HỌC SINH GIỎI – MỨC 9-10 ĐIỂM
DẠNG 1 BẤT PHƯƠNG TRÌNH LOGARIT CHỨA THAM SỐ
Câu 1 (Chuyên Lam Sơn Thanh Hóa 2019) Cho a là số thực dương, a 1 Biết bất phương trình
2 loga x nghiệm đúng với mọi x 1 x 0 Số a thuộc tập hợp nào sau đây?
A 7;8 B 3;5 C 2;3 D 8;
Lời giải Chọn A
Từ bảng biến thiên suy ra f x 0 lnx x 1 x 0
Câu 2 (THPT Cẩm Giàng 2 2019) Cho a là số nguyên dương lớn nhất thỏa mãn
Ta được bất phương trình: 3log 1 83 x4x6x 1 8 x4x 9x
BẤT PHƯƠNG TRÌNH MŨ - LOGARIT
Chuyên đề 20
Trang 2NGUYỄN BẢO VƯƠNG - 0946798489
Suy ra a 642 4096 mà a là số nguyên dương lớn nhất thỏa mãn suy ra a 4095
Vậy log22017a log22017 4095 22.97764311 23
Câu 3 (Chuyên Hưng Yên 2019) Tìm tất cả các giá trị thực của tham số m để bất phương trình
Để phương trình có nghiệm với mọi x ;0 ta phải có 2m 2 m 1
Câu 4 (KTNL GV Thuận Thành 2 Bắc Ninh 2019) Gọi S là tổng tất cả các giá trị nguyên của m để
bất phương trình ln 7 x27lnmx24xm nghiệm đúng với mọi x thuộc Tính S
Lời giải Chọn C
Trang 3TÀI LIỆU ÔN THI THPTQG 2021
Xét 2
7m x 4x 7 m0 1 + Khi m 7 ta có 1 trở thành 4x 0 x0 Do đó m 7 không thỏa mãn
+ Khi m 7 ta có 1 đúng với mọi x
+ Khi m 0 ta có 2 trở thành 4x 0 x0 Do đó m 0 không thỏa mãn
+ Khi m 0 ta có 2 đúng với mọi x
Trang 4NGUYỄN BẢO VƯƠNG - 0946798489
2
141
m x
x m x
2
m
m m
Trang 5TÀI LIỆU ÔN THI THPTQG 2021
Bảng biến thiên
Dựa vào bảng biến thiên và đề bài hỏi “có nghiệm” nên ta chọn m
Câu 7 (THPT Chuyên Thái Bình - 2019) Có tất cả bao nhiêu giá trị của tham số m để bất phương
logx y 4x4y 6 m 1 và x2y22x4y 1 0
A S 5; 1;1;5 B S 1;1
C S 5;5 D S 7 5; 1;1;5; 7
Lời giải Chọn A
Nhận thấy x2y2 với mọi 2 1 x y , nên:
2 2
2 2
2
1 -1 O
J I
Trang 6NGUYỄN BẢO VƯƠNG - 0946798489
Khi m 0, tập hợp các điểm x y; thỏa mãn (*) là hình tròn tâm J2; 2, bán kính là m Trường hợp này, yêu cầu bài toán trở thành tìm m để đường tròn tâm I 1; 2, bán kính 2 và hình tròn tâm J2; 2, bán kính m có đúng một điểm chung (hình vẽ)
Điều này xảy ra khi 1
5
m m
m m
;2
Từ bảng biến thiên suy ra bất phương trình đã cho có nghiệm thuộc khoảng 2; khi và chỉ
Trang 7TÀI LIỆU ÔN THI THPTQG 2021
Lời giải Chọn C
f x với mọi x 0 khi và chỉ khi đồ thị (C) không nằm phía dưới trục Ox
Mặt khác (C) và Ox có điểm chung là A1; 0 Nên điều kiện cần để đồ thị (C) không nằm phía
dưới trục Ox là Ox tiếp xúc với (C) tại A1; 0
f x x
Bảng biến thiên của hàm số f x
Dựa vào bảng biến thiên ta có f x 0, x 0 Suy ra m 0 thỏa mãn điều kiện
Với m 1 ta có bất phương trình đã cho trở thành 5 4 3
Suy ra f x 0 x1 Bảng biến thiên của hàm số f x như sau
Dựa vào bảng biến thiên ta có f x 0, x 0 Suy ra m 1 thỏa mãn điều kiện
Trang 8NGUYỄN BẢO VƯƠNG - 0946798489
Do m và m 12; 23 nên ta được tập các giá trị của m là 12; 11; 10; ; 23
Vậy có tổng cộng 36 giá trị của m thỏa yêu cầu bài toán
Câu 12 (Chuyên Bắc Ninh - 2020) Gọi m0 là giá trị nhỏ nhất để bất phương trình
A m 0 9;10 B m 0 8;9 C m 0 10; 9 D m 0 9; 8
Lời giải Chọn C
Trang 9TÀI LIỆU ÔN THI THPTQG 2021
8 4
y g t t t trên 3;3 Bảng biến thiên:
Câu 13 (Lương Thế Vinh - Hà Nội - 2020) Gọi S là tập hợp tất cả các điểm M x y trong đó ; x y, là
các số nguyên thoả mãn điều kiện 2 2
Vậy có 2021 số nguyên m thuộc đoạn 2020; 2019 để tập S có không quá 5 phần tử
Câu 14 (Chuyên Thái Bình - Lần 3 - 2020) Cho bất phương trình
log x 2x2 1 log x 6x 5 m Có tất cả bao nhiêu giá trị nguyên của tham số m để
bất phương trình trên có tập nghiệm chứa khoảng 1;3 ?
Lời giải Chọn A
Điều kiện xác định x26x 5 m0
Trang 10NGUYỄN BẢO VƯƠNG - 0946798489
m m
Vậy có 36 giá trị nguyên của m thỏa ycbt
Câu 15 (Chuyên Lê Hồng Phong - 2018) Xét bất phương trình 2
t
Bất phương trình 2 2
x x a x x t alnt 1 0 alnt t 1Trường hợp 1: t khi đó ln1 a t luôn đúng với mọi t 1 a
Trường hợp 2: 3 1
4 t
Trang 11TÀI LIỆU ÔN THI THPTQG 2021
vậy g t 0 có duy nhất một nghiệm trên 1;
Do đó f t 0 có duy nhất một nghiệm là t Khi đó 0 0
0 0
Vậy số thực a thỏa mãn yêu cầu bài toán là: a 6; 7
Câu 17 (THPT Lê Xoay - 2018) Giả sử S a b, là tập nghiệm của bất phương trình
Trang 12NGUYỄN BẢO VƯƠNG - 0946798489
521
x x x
2 2
b a
Trang 13TÀI LIỆU ÔN THI THPTQG 2021
maxmin
Xét sự biến thiên của hai hàm số f x và g x
f x 2x 6 0, x 1;3 f x luôn nghịch biến trên khoảng 1;3
Vậy có tất cả 34 giá trị nguyên của m thỏa mãn yêu cầu bài toán
Câu 19 (Sở Quảng Nam 2018) Có bao nhiêu giá trị nguyên thuộc khoảng 9;9 của tham số m để bất
Trang 14NGUYỄN BẢO VƯƠNG - 0946798489
Vậy m có thể nhận được các giá trị 2,3, 4,5, 6, 7,8
Câu 20 (Yên Phong 1 - 2018) Có bao nhiêu số nguyên m sao cho bất phương trình
2
141
x x
Từ bảng biến thiên suy ra để bất phương trình có tập nghiệm là khi 2m3
Vậy có 1 giá trị nguyên của m
DẠNG 2 BẤT PHƯƠNG TRÌNH MŨ CHỨA THAM SỐ
Câu 1 (VTED 2019) Cho a 1 Biết khi aa0 thì bất phương trình a x
Trang 15TÀI LIỆU ÔN THI THPTQG 2021
Trang 16NGUYỄN BẢO VƯƠNG - 0946798489
Ta có:
2 2
2 1'
Lập bảng biến thiên ta tìm được
Trang 17TÀI LIỆU ÔN THI THPTQG 2021
Đặt 2 ,x 0
t t (1) trở thành 2
Câu 6 (THPT Hàm Rồng Thanh Hóa 2019) Có bao nhiêu giá trị nguyên của tham số m 10;10 để
bất phương trình sau nghiệm đúng với x : 6 2 7 x2m 3 7xm1 2 x 0
m t
2 31
Khi đó, ta có bảng biến thiên sau:
Trang 18NGUYỄN BẢO VƯƠNG - 0946798489
Từ bảng biến thiên trên ta suy ra để bất phương trình đã cho nghiệm đúng thì m1 Suy ra trong đoạn 10;10 có tất cả 11 giá trị nguyên của m thỏa mãn yêu cầu bài toán
Câu 7 (THPT Lê Quý Đôn Đà Nẵng 2019) Tìm m để bất phương trình 2x 3x 4x 5x 4
mx
có tập nghiệm là
Trang 19TÀI LIỆU ÔN THI THPTQG 2021
f x m Xét hàm số g x f x e g x x; ' f' x e x 0 x 1;1
Suy ra hàm số g x nghịch biến trên 1;1
Yêu cầu bài toán m maxg x g 1 f 1 1
Trang 20NGUYỄN BẢO VƯƠNG - 0946798489
Câu 10 (Phú Thọ 2019) Cho hàm số y f x liên tục trên và có đồ thị như hình vẽ
Tổng tất cả các giá trị nguyên của tham số m để bất phương trình
Trang 21TÀI LIỆU ÔN THI THPTQG 2021
m f e thì phương trình có nghiệm trên khoảng 2; 2
Câu 12 (THPT-Thang-Long-Ha-Noi- 2019) Cho hàm số f x có đồ thị như hình vẽ bên
Bất phương trình f e x m3e x2019 có nghiệm x 0;1 khi và chỉ khi
C
21011
3 2019
f e m
Trang 22NGUYỄN BẢO VƯƠNG - 0946798489
Câu 13 (THPT Yên Khánh - Ninh Bình - 2019) Cho hàm số y f x liên tục trên đoạn 1;9 và có
đồ thị là đường cong trong hình vẽ dưới đây
Có bao nhiêu giá trị nguyên của tham số m để bất phương trình
Trang 23TÀI LIỆU ÔN THI THPTQG 2021
Câu 14 (Sở Cần Thơ - 2019) Tất cả giá trị của tham số thực m sao cho bất phương trình
Do m là số nguyên dương nên 2m >1 => log 23 m 0
Trang 24NGUYỄN BẢO VƯƠNG - 0946798489
log2
m x
m x
m
Suy ra có vô số giá trị m làm cho bất phương trình 1 có nghiệm
Câu 17 (Chuyên Nguyễn Trãi Hải Dương 2019) Bất phương trình 1
4x m1 2x m0 nghiệm đúng với mọi x 0 Tập tất cả cá giá trị của mlà
A ;12 B ; 1 C ; 0 D 1;16
Lời giải Chọn B
Bất phương trình 1
4x m1 2x m0 1 4x2m1 2 xm0 Đặt 2x t bất phương trình trở thành 2
t m t m Bất phương trình 1 nghiệm đúng với mọi x 0khi và chỉ khi bất phương trình 2 nghiệm đúng với mọi t 1
Từ bảng biến thiên ta có f t m t 1; m Vậy chọn B 1
Câu 18 (THPT Phan Bội Châu - Nghệ An 2019) Cho hàm số f x cos 2x Bất phương trình
Xét hàm số f x cos 2x , TXĐ: R
Trang 25TÀI LIỆU ÔN THI THPTQG 2021
Câu 19 (Chuyên Lê Quý Đôn – Điện Biên 2019) Cho hàm số y f x Hàm số y f x có bảng
biến thiên như sau:
Bất phương trình f x 2x m đúng với mọi x 1;1 khi và chỉ khi:
Trang 26NGUYỄN BẢO VƯƠNG - 0946798489
Câu 20 (Bình Giang-Hải Dương 2019) Số giá trị nguyên dương của tham số m để bất phương trình
Đặt t3 x2 3x m x với t 0, bất phương trình đã cho trở thành 2 2 1 1
Do m là số nguyên dương nên m 1
Điều kiện đủ: Với m 1, hệ bất phương trình (I) trở thành 2
2
3 1 03
Trang 27TÀI LIỆU ÔN THI THPTQG 2021
Trường hợp m 0, yêu cầu bài toán được thỏa mãn
Với m 1 ta có 4 3 3 2 1 2 2 1
f x x x x x e x x e x , x
Trường hợp m 1 yêu cầu bài toán cũng được thỏa mãn
Trang 28NGUYỄN BẢO VƯƠNG - 0946798489
Để S chứa không quá 9 số nguyên thì
8 3
3
2
Vậy có 3280 số nguyên dươngm thỏa mãn
Câu 24 (Chuyên Hùng Vương - Phú Thọ - 2020) Có bao nhiêu m nguyên dương để bất phương trình
Để có không quá 30 nghiệm nguyên thì m 1 28m29
Câu 25 (ĐHQG Hà Nội - 2020) Điều kiện của m để hệ bất phương trình
7 x x 7 x 2020x20207 x x 1010 2x x1 7 x 1010 2 x1 *Hàm số f t( )7t1010.t đồng biến trên ℝ
Trang 29TÀI LIỆU ÔN THI THPTQG 2021
Nếu m 1 thì (2) vô nghiệm
Nếu m thì 1 (2) log2m x log2m
Do đó, (1) có 5 nghiệm nguyên ; 1 2; log2m; log2m
có 3 giá trị nguyên log2m3; 4512m65536 (thỏa đk m 1) Suy ra có 65024 giá trị m nguyên
thỏa mãn
Th3: Xét 3x2x 9 0x2x2 1 x2 Vì 1; 2 chỉ có hai số nguyên nên không có
giá trị m nào để bất phương trình (1) có 5 nghiệm nguyên
Vậy có tất cả 65024 giá trị m nguyên thỏa ycbt
Câu 27 (Cụm 5 Trường Chuyên - ĐBSH - 2018) Cho bất phương trình
1
.3x (3 2)(4 7)x (4 7)x 0
m m , với m là tham số Tìm tất cả các giá trị của tham số m
để bất phương trình đã cho nghiệm đúng với mọi x ; 0
Trang 30NGUYỄN BẢO VƯƠNG - 0946798489
t 0;1Xét
Câu 28 (THPT Thái Phiên - Hải Phòng - 2018) Tìm tất cả các giá trị thực của tham số m để bất
phương trình 2x 3 5 2 x m nghiệm đúng với mọi x ; log 52
Dựa vào bảng biến thiên ta có: m 4
Câu 29 (THPT Ngô Quyền - Hải Phòng - 2018) Tìm tất cả các giá trị của m để bất phương trình
Trang 31TÀI LIỆU ÔN THI THPTQG 2021
x x t
Xét hàm số 2
Trang 32NGUYỄN BẢO VƯƠNG - 0946798489
Vậy có 58 ( 57) 1 116 số nguyên x thỏa
Câu 2 (Mã 102 - 2020 Lần 1) Có bao nhiêu số nguyên x sao cho ứng với mỗi x có không quá 242 số
Điều kiện:
2
00
t t t
Vậy có 56 giá trị nguyên của x thỏa yêu cầu đề bài
Câu 3 (Mã 103 - 2020 Lần 1) Có bao nhiêu số nguyên x sao cho ứng với mỗi x có không quá 127 số
Ta có 2
log x y log xy 1Đặt tx (do ,y * x y,xy0)
Trang 33TÀI LIỆU ÔN THI THPTQG 2021
Vì mỗi x nguyên có không quá 127 giá trị t * nên ta có
Như vậy có 90 giá trị thỏa yêu cầu bài toán
Câu 4 (Mã 104 - 2020 Lần 1) Có bao nhiêu số nguyên x sao cho ứng với mỗi x có không quá 255 số
Đặt t x y1, nên từ 2 log 3 2
1 x x t t 2
Để 1 không có quá 255 nghiệm nguyên y khi và chỉ khi bất phương trình 2 có không quá 255
nghiệm nguyên dương t
Trang 34NGUYỄN BẢO VƯƠNG - 0946798489
15
x
y x
Trang 35TÀI LIỆU ÔN THI THPTQG 2021
Vậy giá trị nhỏ nhất của P là 5 52, 76 gần giá trị 3 nhất
2x y x y 2x2 4x 2x x y x 2x1 y 1Đặt t x22x 1 y2 Khi đó ta có t 0 2t t 1, t 0
Đặt f t 2t t 1, t 0, ta có: f t 2 ln 2 1t , cho f t 0
Trang 36NGUYỄN BẢO VƯƠNG - 0946798489
Ta nhận thấy phương trình f t 0 có một nghiệm nên phương trình f t 0 có tối đa hai nghiệm
Mặt khác ta có f 0 f 1 Suy ra phương trình 0 f t 0 có hai nghiệm t và 1 t 0Khi đó ta có bảng xét dấu của hàm số f t như sau:
Khi đó f t 0 t 0;1 Suy ra 2 2 2 2
x x y x y Khi đó tập hợp các điểm M x y ; là một hình tròn S tâm I1;0, bán kính R 1
Khi đó ta cũng có tập hợp các điểm M x y là một đường thẳng ; : 2PxP4yP 0
Để và S có điểm chung, ta suy ra d I , 1
P
Cách 2:
Với mọi x y, không âm ta có
Trang 37TÀI LIỆU ÔN THI THPTQG 2021
42
2xy.4x y 3 y.2 x y 3 2x 2 3 2
2 2y y 3 2x 2 x *
Hàm số f t t.2t đồng biến trên , nên từ * ta suy ra 2y 3 2x 2x2y 3 0 1
Ta thấy 1 bất phương trình bậc nhất có miền nghiệm là nửa mặt phẳng có bờ là đường thẳng : 2 2 3 0
d x y (phần không chứa gốc tọa độ O), kể cả các điểm thuộc đường thẳng d
Trang 38NGUYỄN BẢO VƯƠNG - 0946798489
40
2 2 ln 2 0
f t tt t với mọi t0
(1) f2y f 3 2 x
Trang 39TÀI LIỆU ÔN THI THPTQG 2021
2 3 2
32
2 2
Trang 40NGUYỄN BẢO VƯƠNG - 0946798489
Hệ
2 2
22
1
8
2 21
34
1 2 24
Như vậy trường hợp này cho ta đúng 2017 bộ x y; x;1 với 4x2020,x
+ Xét y 2 thì (*) thành 4x 4 log 1 0 3 , BPT này cũng luôn đúng với mọi x mà
4x2020,x
Trường hợp này cho ta 2017 cặp x y; nữa
+ Với y2,x thì 3 VT * 0 nên (*) không xảy ra
Vậy có đúng 4034 bộ số x y; thỏa mãn yêu cầu bài toán
Trang 41TÀI LIỆU ÔN THI THPTQG 2021
Câu 15 (THPT Quỳnh Lưu 3 Nghệ An 2019) Cho hai số thực a b , 0 thỏa mãn
Ta có log2a1log2b16log2a1b16 a1b164
Áp dụng bất đẳng thức Cô-si cho hai số dương a 1 và b 1, ta được
a1 b12 a1b12 6416 a b 2 16a b 14
Dấu " xảy ra khi " a 1 b 1 ab
Vậy mina b 14 khi a b 7
Câu 16 (Liên Trường Thpt Tp Vinh Nghệ An 2019) Trong các nghiệm x y; thỏa mãn bất phương
Trang 42NGUYỄN BẢO VƯƠNG - 0946798489
là điểm I2; 2 với m 0 và x2y22x4y 1 0 x12y224 là một đường tròn C2 tâm J 1; 2, bán kính R 2 2
TH1: Với m 0 ta có: I2; 2 C2 suy ra m 0 không thỏa mãn điều kiện bài toán
TH2: Với m 0
2 2
2
Với mọi , x y , ta luôn có x2y2 2 2 1 nên BPT
Trang 43TÀI LIỆU ÔN THI THPTQG 2021
BPT 1 mô tả hình tròn tâm I2; 2 và bán kính R 1 2
Mặt khác, phương trình 2 2 2 2
x y x y m x y m 2 nên để 2 có nghiệm thì m 0
TH1: m 0 Khi đó, 2 1
1
x y
không thỏa 1 nên loại m 0
TH2: m 0 Khi đó, 2 là phương trình đường tròn C2 tâm J 1;1 và bán kính R2 m Do
đó, yêu cầu đề bài Hệ BPT
IJ R nên C1 hoặc tiếp xúc ngoài, hoặc tiếp xúc trong với C2
TH2a: C1 tiếp xúc ngoài với C2 IJ R1R2 10 2 m
Theo dõi Fanpage: Nguyễn Bảo Vương https://www.facebook.com/tracnghiemtoanthpt489/
Hoặc Facebook: Nguyễn Vương https://www.facebook.com/phong.baovuong
Tham gia ngay: Nhóm Nguyễn Bào Vương (TÀI LIỆU TOÁN) https://www.facebook.com/groups/703546230477890/
Ấn sub kênh Youtube: Nguyễn Vương
https://www.youtube.com/channel/UCQ4u2J5gIEI1iRUbT3nwJfA?view_as=subscriber