Kỹ thuật trồng và chăm sóc rau củ: Phần 1

Với những tác động tích cực cúa rau củ đối với đời sống con người trên nhiều phương diện đã khiến nó trớ thành nguồn thực phẩm không thể thiếu trong khấu phần ãn mỗi ngày của chúng ta. Mời các bạn cùng tìm hiểu kỹ thuật trồng và chăm sóc một số loại rau củ phổ biến qua nội dung tài liệu được chia sẻ dưới đây.

• ^ rau eủ _ C á rốt, S u hào, c ả i bắ p, S ú p lơ,

C ải ngọt, c ầ n ta, R a u thơm

và R a u g ia vi

Kỹ sư Lê Quốc Tuấn

ỐKỹ t!]uật trồng và ctỊăm dóc

Môt số loai rau cú

N h à xuất bắn Phương Đông

Cuộc sống càng hiện đại, văn minh thì rau CỊuả nói chung ngày càng đóng một vai trò quan trọng và thiết yếu Với những tác động tích cực cúa rau cú đối với đời sống con người trên nhiều phương diện đã khiến nó trớ thành nguồn thực phẩm không thể thiếu trong khấu phần ãn mỗi ngày của chúng ta Rau quả là nguồn cung cấp các vitamin và khoáng chất rất cần thiết cho sự duy trì, phát triển cơ thế con người Hiện nay, trong cấc công trình nghiên cứu, các nhà khoa học còn chí ra rằng, rau cú là nguồn thực phẩm có tác dụng rất tét cho sức khóe con người, làm đẹp cơ thế và kéo dài tuổi xuân.

Hơn nữa, với gần 70% dân số sống ở khu vực nông thôn Vì thế, phát triến kinh tế nông thôn là hướng quan trọng trong chiến lược phát triển nền kinh tế nước ta Chuyến dịch cơ cấu cầy trồng phù hợp với điều kiện tự nhiên, xã hội cúa từng vùng

là một trong những giải pháp hữu hiệu, mang lại lợi ích kinh tế cao cho nhiều địa phương trên toàn quốc hiện nay Với khoảng 400.000 ha đất trồng rau, sản lương đạt gần ố triệu íấn/năm với nhiều loại rau dậu nhiệt đới và cận nhiệt đới được trồng ớ đong bằng sõng Hồng, đồng bằng sông Cứu Long và Đông Nam

Bộ Đây là một kết quá đấng mừng đối với lĩnh vực trồng rau sạch ớ nước ta.

Mong muốn mang đến cho bạn đọc những hiếu biết, nhận thức về tác dụng, lợi ích của rau xanh với sức khỏe và đời sống con người, cũng như đưa ra những kiến thức cơ bản về kỹ thuật trồng và chăm sóc các loại rau cú fh ố biến, chúng tôi hy vọng cuốn sách sẽ là một cấm nang hữu ích với bạn đọc và nhà nông, góp phần mang lại hiệu quả kinh tế trong sấn xuất rau an toàn hiện nay.

Bắp cải thuộc rứióm rau có nguồn gốc ôn đói, nhiệt độ xuân hóa (rứiiệt độ cần thiết để phân hóa mầm hoa) là 1 -

10°c, ữong khoảng 15-30 ngày tùy thòi gian sừih ữưởng của giống Do vậy, ữong quá trình sũìh ữưỏng, khi gặp điều kiện này, cây sẽ ra hoa, kết quả ngay ở năm đầu.Bắp cải có chỉ số diện tích lá cao, hệ số sử dụng nước rất lớn nhưng có bộ rễ chùm phát ữiển nên chịu hạn và chịu nước hon su hào và súp lơ

Đặc biệt ở bắp cải khả năng phục hồi bộ lá khá cao Các thí nghiệm cho thấy, khi cắt 25% diện tích bề mặt lá ở giai đoạn trước cuốn bắp, năng suất vẫn đạt 97 - 98% so vói không cắt Điều đó khẳng định việc phun thuốc hóa học trừ sâu tơ lứa 1 trong nhiều trường họp là không cần thiết.

- Công dụng từ bắp cải

Thành phần dừửi dưỡng toong bắp cải; Lượng vitarrún toong bắp cải nhiều gấp 4,5 lần so vói cà rốt; 3,6 lần so vói khoai tây, hành tây Điều đặc biệt là vitamừi A và p toong bắp cải kết họp vói nhau làm cho thành mạch máu bền vững hon Trong bắp cải còn có các chất chống ung thư; Sulíoraphane, phenethyUsothiocyanate và Indol - 33 carbừiol

Bắp cải không chỉ là món rau quen thuộc trên mâm com của nhiều gia đình mà chúng còn được biết đến là một loại rau có tứứì dược liệu có thể chữa bệnh hiệu quả Bắp cải đã được các nhà y học cả Đông và Tây phát hiện chúng

có vị thuốc có khả năng chữa trị nhiều loại bệnh

Theo Đông y, bắp cải vị ngọt, tính hàn, không độc, có tác dụng hoạt huyết, thanh rửìiệt, thanh phế, trừ đàm thấp, sũứi tân, chỉ khát, mát dạ dày, giải độc, lọi tiểu Bắp cải cũng giúp chống suy nhược thần lãnh, giảm đau nhức phòng chống các bệnh ung thư, tim mạch và nhiều loại bệnh khác

Còn theo Tây y, bắp cải đã được dùng để chữa nhiều bệnh thông thường như: mụn nhọt, sâu bọ đốt, giun, đau

dạ dày ớ châu Âu từ thòi thượng cổ, ngưòi ta đã gọi bắp cải là "thuốc của ngưòi nghèo"

6

1.2 Kỹ thuật trồng và chăm sóc rau bắp cải

- Giống bắp cải

Hiện tại, giống bắp cải bán toên thị trường khá phong phú, nông dân được nhiều lựa chọn về giống hon so vói trước đây Tuy nhiên, cần chọn những giống có năng suất cao, chất lượng tốt, thích họp vói điều kiện sản xuất tại địa phưong, đồng thời phải đáp ứng được thị hiếu ngưòi tiêu dùng hay thị trường tiêu thụ chấp nhận Một số giống bắp cải được nông dân trồng phổ biến:

K.K.cross: Là giống lai F1 của Nhật được ưồng phổ biến

ở vùng đồng bằng các tình phía Nam từ lâu đòi, thòi gian thu hoạch 75 - 85 ngày, năng suất bình quân 30 - 40 tẩh/ha.Newtop: Là giống lai F l, thòi gian từ khi hồng đến thu hoạch 75 - 85 ngày, năng suất bình quân 30 - 40tấn/ha.Asia cross: Giống lai F1 nhập nội, giống này thu hoạch chậm hon K.K.cross 3 - 5 ngày, nhưng năng suất cao hon Ngoài những giống ữên, một số giống bắp cải khác cũng được trồng khá phổ biến hiện nay như giống: TN5, VL530, TN70, Pro 588

Tại Đà Lạt, có rất nhiều loại giống được trồng từ trước đến nay: Takii seed, Tokita, Tohoku của Nhật, Pháp, Mỹ Trong đó, giống bắp cải của Nhật Bản được trồng nhiều rửìất vì thích họp vói điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng của Đà Lạt

Vụ sớm: gieo cuối tháng 7 đầu tháng 8, trồng cuối tháng 8 và tháng 9 để thu hoạch vào tháng 11, tháng 12.

Vụ chứứi: giẹo tháng 9 - 1 0 , trồng giữa tháng 10 đến hết tháng 11 để thu hoạch vào tháng 1 - 2 năm sau

Vụ muộn: gieo tháng 11, trồng vào giữa tháng 12 để thu hoạch vào tháng 2 - 3 năm sau

+ ở Tây nguyên, có thể gieo tháng 9 - 10 và tháng 11.+ Đồng bằng sông Cửu Long nông dân thường ữồng vào các vụ:

Đông xuân: Gieo sóm vào tháng 10-11 Dương lịch, thu hoạch vào tháng 1 năm sau Bắp cải trồng chủ yếu ữên đất

có cơ cấu nhẹ, thoát nước tốt và không bị ngập ling Canh tác vụ này đỡ công tưới nước, ít sâu, giá bán cao nhung năng suất thấp

Gieo chúứi vụ: Vào tháng 11 - 12 năm trước và thu hoạch vào tháng 2 Dương lịch năm sau Đầu vụ còn mưa cần làm giàn che cây con và đánh luống thoát nước tránh ngập ling Cây sũứi trưởng trong điều kiện nhiệt độ tương đối thấp trong năm nên phát triển thuận lọi, năng suất cao,

ít sâu bệrứi

Gieo muộn: Gieo trồng vào tháng 12 năm trước - tháng 1, 2 năm sau và thu hoạch vào tháng 3 - 4 Dương lịch, vì hời không mưa nhiệt độ cao, lượng nước cung cấp cho bắp cải rất lón, sâu bệrứi phát triển nhiều nhất là sâu tơ

Hè thụ: Vụ hè thu gieo tháng 3 - 5 , thu hoạch vào tháng

7 Dương lịch, vụ này có mưa nhiều nên giảm được công tưói nước, nhưng sâu bệnh nhiều, nhất là bệnh thối nhũn

Ố

- Vườn ươm và yêu cầu kỹ thuật

+ Đất vưòn ưom:

Đất trồng không được ô nhiễm, không chịu ảnh hưởng của chất thải công nghiệp, bệnh viện và các nguồn ô rứũễm khác Chọn đất thịt rứiẹ, cao, dễ thoát nước Đất có thành phần cơ giói nhẹ, pH trung tính Độ pH < 5,5 cần phải cải tạo đất Bắp cải không thích họp vói loại đất có độ dũìh dưỡng kém và trên các loại đất cát pha nặng cũng như các loại đất có phản ứng axít, khả năng chịu phèn kém Tiến hành dọn sạch cỏ dại, làm đất kỹ Lên luống cao 25cm, rộng 0,8 - Im, rãnh rộng 25cm

+ Bón lót phân:

Mỗi sào Bắc Bộ bón 300 - 500kg phân chuồng mục; 5,6kg super lân; 2 - 3kg kali sunphat phân rải đều khắp mặt luống, dùng cào đảo đều ữộn lẫn phân vói đất Vét đất ở rãnh lấp phủ lên mặt luống một lóp đất dày 1,5 - 2cm

ánh sáng mạnh sẽ giảm hàm lượng vitamin c của rau Còn

nếu cường độ ánh sáng yếu và thòi gian chiếu sáng ngắn

cũng sẽ làm giảm vitamin c từ 25 - 30%.

+ Nhiệt độ:

Bắp cải là cây chịu nóng kém và ưa khí hậu mát mẻ Nhiệt độ cao sẽ ảnh hưởng tói quá trừửì sừửi trưởng và phát triển của cây con, nhiệt độ thích họp cho cây con phát triển là từ 18 - 20°c, nhiệt độ cao vào thòi kỳ cây con làm cho bắp cải không cuốn, năng suất thấp

Hạt nảy mầm tốt ở 18 - 20°c, tốt nhất ở 19°c Tuy nhiên như vậy khả năng mọc của cây con lại kém Nhiệt

độ thuận lọi cho quá trình sừửi trưởng và phát triển của cây là 15 - 20°c Thòi kỳ cuốn bắp là 17 - 18°c Thòi kỳ phân hóa ra hoa, đậu quả trong điều kiện nhiệt độ thấp, ánh sáng dài ngày

Các giống bắp cải khác nhau, có khả năng chịu nóng khác nhau, ở giống không chịu nóng, lưọng nước trong lá giảm vào giờ trưa nắng và chỉ được tái lập lại một phần vào buổi chiều hay tiếp tục giảm, ở giống chịu nóng, cây cũng mất nước vào buổi trưa nóng, nhung có khả năng tái lập lại vào buổi chiều

10

ở 30cm ữên tầng đất mặt Cần cung cấp nước thường xuyên cho đủ ẩm.

+ Lượng hạt giống;

Hạt giống có tỷ lệ nảy mầm > 85%, gieo 0,28 - 0,30kg hạt sẽ thu được 3 - 4 vạn cây, đủ trồng cho 1 ha Lượng hạt gieo 1,5 - 2,0g/m l

+ Gieo hạt:

Gieo hạt xong cào nhẹ hoặc dùng tay xoa nhẹ, đều trên mặt luống cho đất phủ km hạt Dùng ưấu phủ kúì mặt luống, tưói nước đủ ẩm

- Trồng cây con

i

+ Tiêu chuẩn cây giống tốt:

Cây con 25 - 30 ngày tuổi, có 5 - 6 lá thật, phiến lá tròn, đốt sít, mập, lùn

+ Khi trồng bắp cải nên ữồng vào lúc trời mát, vì cải lá

to cây rất dễ mất nước Cần rèn cây con và xử lý mầm bệnh trên cây con trong vưòn ưom trước khi đem trồng ngoài đồng Chọn rứiững cây khỏe, cứng cáp, đồng đều để nhổ trồng Nên nhúng rễ cây vào dung dịch Sherpa 0,1 - 0,15% trước khi ữồng Nếu sử dụng màng phủ (poUetylen) phủ đất, sau khi bón lót, phủ kứi mặt luống, dùng đất chèn kỹ mép luống và đục lỗ trồng

+ Nhổ tỉa cây bệnh, cây không điing giống, để mật độ 3

- 4cm Sau mỗi lần nhổ tỉa, kết họp tưói thúc bằng phân chuồng ngâm ngấu, pha loãng Đặc biệt không được tưói phân đạm

- Làm ảất, bón phân

+ Yêu cầu đất trồng;

Trồng bắp cải tốt nhất ở đất phù sa, độ pH khoảng 6 - 6,5, đất giàu mùn (hàm lượng hữu cơ khoảng 1,5%) Noi trồng rau sạch phải xa nguồn nước thải, các khu công nghiệp, cách đường quốc lộ ít nhất lOOm Đất ữồng phải đảm bảo tưói tiêu chủ động

12

Đất toi nhỏ, sạch cỏ; luống rộng 100 - 120cm, cao 15 - 20cm, rãnh luống 20 - 30cm Vụ sóm, làm mặt luống mùi luyện để thoát nưóc Vụ chính và vụ muộn, làm luống phảng.

+ Bón thúc lần 3: Bón Better NPK 16-12-8-11+TE, bón khi trải lá rộng (hải lá bàng)

+ Bón thúc lần 4: Bón Better NPK 16-12-8-11+TE, bón khi cây sắp vào cuốn

+ Bón thúc lần 5: Bón Better NPK 16-12-8-11+TE, bón khi cây cuốn xong (trước thu hoạch 20 ngày), bón phân cách gốc cây 15 - 20cm

Kết họp các đợt bón phân làm cỏ, xới xáo, vun gốc, tưới nước

- Chăm sóc

+ Tưới nước:

Sau khi trồng, tưói đẫm nước, sau đó tưói đều hàng ngày cho tói khi hồi xarủì Sau khi vim và bón thúc đợt 1,

có thể tưới rãnh cho cây Chú ý, để nước ngấm 2 /3 luống phải tháo hết nước Trước và sau khi mưa không nên tưới rãnh Nước tưới phải sạch không có nguồn nhiễm bẩn Đặc biệt không được tưói nước phân tưoi.

+ Làm cỏ, xới gốc:

Trong thòi gian canh tác nên làm cỏ 2 lần, thường làm

cỏ kết họp vói bón phân thúc, xới gốc phá váng và đánh bỏ

lá già để chân cải được thoáng, sâu bệnh không ẩn nấp

- Bảo vệ thực vật

Áp dụng nghiêm ngặt quy trình quản lý dịch hại tổng họp đối vói cây hồng họ Thập tự; vệ sừih đồng ruộng, cày lật đất sớm để tiêu diệt nguồn sâu non, nhộng của sâu khoang, sâu xám, sâu xanh, Luân canh vói lúa nước ở vùng rau 2 vụ lúa + 1 vụ rau, vói hành, tỏi, đậu tưong ở vùng chuyên canh rau màu Thường xuyên quan sát đồng ruộng, phát hiện, bắt giết sâu xám đầu vụ, ngắt ổ trứng và

ổ sâu non tuổi 1 - 2 của sâu khoang, nhổ bỏ kịp thòi cây bị héo, nhũn

Khi hồng ra ruộng có thể bón thuốc hạt Oncol 50G vào gốc cây để tiêu diệt sâu gốc Từ 15 - 20 ngày sau khi trồng, nếu có sâu tơ tuổi 1 - 2 rộ trên mỗi ữà, cần phun 1 - 2 lần thuốc BT Trường họp sâu có khả năng phát dịch có thể dùng các thuốc Pegasus 250EC hoặc Sherpa 25EC Kết thúc phun các loại thuốc trên trước khi thu hoạch 10 ngày

Nếu trên ruộng xuất hiện sâu xanh, bướm trắng hay rệp nên kết họp trừ khi phòng trừ sâu tơ

14

Khi có bệnh nên phun một trong các loại thuốc sau: Ridomil MZ 72WP, Kumulus 80 DP hoặc Score 250 ND Sử dụng thuốc phải điíng liều lượng khuyến cáo, phun kỹ, ướt đều 2 mặt lá.

- Phòng trừ sâu bệnh

Cần áp dụng các biện pháp phòng trừ tổng họp cho cây, thường xuyên dọn vệ sừửì đồng ruộng, nên có chế độ luân canh họp lý giữa các cây trồng khác họ Theo dõi thường xuyên để phát hiện sâu bệnh xuất hiện trên cây và

có biện pháp trừ diệt kịp thòi

+ Các loại sâu bệnh thường gặp:

Các loại sâu ăn lá chủ yếu có sâu tơ (Plutella xylostella), sâu xanh bướm trắng (Pieris rapae), sâu khoang (Spodoptera litura), sâu đục nõn (Hellula undalis) Thường xuyên kiểm tra phát hiện ngắt ổ tníng và bắt giết sâu non tuổi nhỏ Khi sâu phát sừih nhiều có khả năng gây hại rõ rệt thì dùng thuốc phun trừ

Đối vói các loại sâu ăn lá, dùng chủ yếu các chế phẩm

vi khuẩn như Bacillus thurmgiensis (BT) như Biocm, Delím, Dipel, Vi-BT, NPV , thuốc thảo mộc rứiư Neem, chế phẩm Abamectin như Vertlmec 1,8EC, Vibamec 1,8EC, Tập kỳ 1,8EC, Abatin, Silsau 1,8EC; 3,6EC Có thể sử dụng luân phiên xen kẽ vói một số loại thuốc hóa học khác như Peran, Sherpa, Polytrm, Trebon

Rệp cải (rầy mềm, Brevicoryne brassicae): Ngắt bỏ lá già vàng úa, lá bị rệp nhiều Dùng các loại thuốc như Sherpa, Polytom, Trebon

Sâu xám (Agrotis ypsilon): Sâu non sống trong đất, cắn phá gốc cây con Phòng trừ chủ yếu là làm đất kỹ, xói xáo đất và làm sạch cỏ dại, đào bắt sâu non quanh gốc cây bị hại Khi cần thiết có thể phun bằng các loại thuốc như Sherpa, Polyữm, Sumi alpha, Padan Rải thuốc sâu dạng hạt xuống đất tuy có hiệu quả tốt nhưng dễ làm ô nhiễm đất và rau nên hạn chế sử dụng.

Biện pháp nông học:

Vệ sữìh đồng ruộng tốt Cày lật đất sớm để diệt bớt trứng, rửìộng, sâu non và hạn chế mầm bệnh Luân canh vói cây trồng khác họ Tưới nước bằng phưong pháp phun mưa và phun thuốc diệt sâu vào buổi chiều tối Có thể quây lưói cao 1,5 - 2m để hạn chế sâu bay nhiễm từ vườn khác

Dùng nông dược:

Sâu tơ có ữên đồng ruộng quanh năm và rất rứianh quen thuốc, vì vậy khi sử drmg các loại thuốc cần theo các nguyên tắc sau:

Thường xuyên kiểm tra đồng ruộng và chỉ phun thuốc khi mật độ sâu non trung bình 2 con/cây ở giai đoạn 2 - 3 tuần sau trồng, 3 con ữở lên ở giai đoạn 4 - 7 tuần sau hồng Không phun thuốc đặc hiệu ữị sâu tơ khi sâu chưa xuất hiện ở các ngưỡng trên

Phun luân phiên thay đổi thuốc ở các nhóm hoạt chất khác nhau và không dùng bất cứ loại thuốc nào 2 lần Hên tiếp để diệt trừ

16

Giai đoạn sớm trước 50 ngày sau trồng, sử dụng chủ yếu thuốc nội hấp, lưu dẫn Giai đoạn sau dùng các loại

có tác dụng xông hoi, tiếp xúc nhanh phân giải và thuốc

dạng hình tam giác, đửứì tam giác là gân lá vết bệnh có

màu nâu đỏ, vết bệnh cũ có màu nâu vàng, thòi tiết ẩm độ cao vết bệnh nhũn ra, khô vết bệnh khô giòn

Bệnh nặng làm lá rụng sớm, cây phát triển kém, bắp cải nhỏ và nhẹ, chẻ thân ra ta sẽ thấy mạch nhựa có màu đen, đôi khi làm cuốn không chặt hoặc không cuốn bắp

Bệnh nhiễm nặng hon ữong điều kiện có mưa và nhiệt

độ cao, bệrứi có thể lây nhiễm từ cây bệnh sang cây khỏe

mạnh ữong khi vận chuyển sau thu hoạch hoặc trong khi tồn trữ.

Biện pháp phòng trị;

Ruộng bị bệnh nặng nên luân canh vói các loại cây

khác họ Thập tự trong 3 năm Xử lý hạt với nưóc nóng 52°c

trong 30 phút trước khi gieo

Cắt và tiêu hủy các lá bị bệrửì, cắt tỉa các lá già bên dưói Không nên tưói nước vào buổi chiều khi ruộng đã nhiễm bệnh

Phun thuốc khi bệnh gây hại; Copper Zmc 85 WP 0,5%, Stamer 20 WP vói liều lượng 15 - 30cc/8 lít

* Bệrứi thối thân:

Bệnh thường gây hại nặng ở giai đoạn từ cuốn bắp trở

về sau, do vi khuẩn Erwmiacarotovora var gây ra Bệnh phát triển mạnh ữong điều kiện thòi tiết nóng ẩm và mưa nhiều Những ruộng thoát nước kém, bón thừa phân đạm thường bị bệnh nặng hon

Bệnh thường tấn công từ rễ hoặc lá già nên rất khó phát hiện, có thể phát hiện bệnh đưọc sóm nhờ một số lá có triệu

chứng héo chóp lá vào buổi trưa và tưoi lại vào buổi chiều, vết

bệnh thưòng nhỏ nhũn, nưóc có màu nâu hoặc đen, sau đó vi khuẩn xâm nhập vào mạch nhựa đi vào thân cây làm thối mềm phần trong của cây và sau cùng làm thối cả bắp, vói mùi thối đặc trưng Bệnh nặng làm cả cây bị thối mềm ra Bệnh có thể lây nhiễm từ cây bệnh sang cây khỏe, ữong khi thu hoạch

và vận chuyển sau thu hoạch hoặc ữong khi tồn trữ

lố

Biện pháp phòng tậ:

Không trồng dày ữong mùa mưa, lên luống cao để thoát nước nhanh, không bón rứìiều phân đạm, tránh gây tổn thưong cho cây Luân canh hoặc hưu canh 2 - 3 năm trên ruộng bị nhiễm nặng Nhổ và tiêu hủy cây bị bệnh để tránh lây lan Phun thuốc Copper Zmc 85 WP (0,4%), Kasuran 50 WP, Kasumin 2 L, Topsm, Rovral 50 WP (0,2%),

Stamer 20 WP khi bệnh mói chớm xuất hiện, c ắ t bỏ lá già

và bôi thuốc vào vết cắt

* Bệnh thối bắp:

Bệnh do nấm Rhizoctonia solani gây ra, thường phát triển vào giai đoạn cuốn bắp đến thu hoạch Nhất là khi thòi tiết có độ ẩm cao, bón nhiều phân đạm

Nấm bệnh thường lan từ mặt đất lên trên, lúc đầu là những chấm nhỏ mất màu, sau đó nhũn nước và gây thối bắp cải từng lóp, từ trên xuống, vào sáng sớm khi

có ẩm độ không khí cao ta thấy có lóp tơ màu trắng bao phủ vết bệnh

Cần ngưng phun thuốc khoảng 7 - 1 0 ngày hước khi thu hoạch.

- Thu hoạch bắp cải

Thời gian thu hoạch tùy thuộc giống và thòi vụ (mùa) trồng Thu hoạch khi bắp cải cuộn chặt, 2 lá úp ngoài mặt căng, bắp phát triển đầy đủ, mặt bắp bóng láng và lá gốc bắt đầu vàng Nên thu hoạch vào lúc ữòi mát hay buổi chiều, có thể thu hoạch 2 đợt nếu bắp tăng trưởng không đều Năng suất bắp cải 20 - 35 tấn/ha tùy giống và mùa vụ

- Bảo quản bắp cải

Bắp cải có thể bảo quản được từ 7 - 10 ngày ờ điều kiện

nhiệt độ mát (20°C) thoáng khí và tối Bắp cải sau thu hoạch nên để ữong các hộp có lỗ, túi lưói ở điều kiện nhiệt độ l°c độ ẩm 95 - 98% bắp cải có thể để được ữong thòi gian 2 - 3 tháng

- Kỹ thuật làm giống bắp cải

Giống bắp cải được thu hoạch từ những cây được để làm giống Những cây này được gieo hạt đại trà vào cuối tháng 7 và đầu tháng 8 Cây giống đưọc 35 ngày thì ra

20

ngôi, chăm sóc như đối với bắp cải trồng đại ưà Đến tháng

12 thì thu hoạch Dùng dao sắc chặt hoi vát không làm giập làm xước vỏ cây Chú ý chọn những cây to mập,- có những đặc điểm tiêu biểu của giống để làm giống

Sau khi thu hoạch bắp cải, các gốc cây được dồn vào một khu vực ữên ruộng, ở khu vực này cũng lên luống và

bổ hốc để đặt các gốc bắp cải vào, hốc này cách hốc kia 40 - 50cm Bón mỗi hốc 2kg phân chuồng đã ủ vói lOOg tro bếp

và khoảng 7g supe lân Phân được ữộn đều vói đất, đặt gốc cây cải vào, nén cho chặt gốc rồi tưói nước

Sang xuân gốc bắp cải phát ngồng và ra hoa Ngồng vừa vưon cao vừa ra hoa kết quả Mỗi gốc chỉ giữ 3 - 4 ngồng hoa Khi ngồng hoa 50 - 60cm thì phải cắm cọc và buộc giữ các ngồng để không bị gió làm gãy Tiến hành bấm ngọn để nước và chất dữứi dưỡng tập trung nuôi quả

và hạt Khi quả có đốm vàng là quả đã chín, cần tiến hành thu hoạch ngay để đem ủ thêm 3 - 5 ngày cho quả chín thêm rồi đem phoi khô, tách lấy hạt, sàng sẩy, cất kĩ để đảm bảo cho vụ sau

ở các vừng núi cao, bắp cải để giống được gieo hạt vào tháng 6, ữồng vào cuối tháng 7 sang đầu tháng 8, thu hoạch bắp cải vào tháng 11 và tháng 12 Sau đó lấy gốc trồng, hoặc để lại tại chỗ rồi tiến hành chăm sóc Đến tháng

2 năm sau bắp cải hổ ngồng, ra hoa Tháng 4 - 5 thu hoạch hạt để giống Cần thu hoạch hạt nhanh gọn, kịp thời vì lúc này ở các tình miền núi phía Bắc thường có mưa sớm, dễ làm hạt bị thối, mốc hoặc mọc mầm

s K Ỹ THUẬT TRŨNG VÀ CHĂM s ó c SÚP Lữ

2 1 Đặc điểm và công dụng của súp lơ

- Đặc điểm

Súp lơ, hay su lơ, bắp su lơ, hoa lơ (tiếng Pháp: Chou-

fleur), cải hoa, cải bông trắng, là một loại cải ăn được, thuộc

loài Brassica oleracea, họ Cải, mọc quanh năm, gieo giống

bằng hạt

Đặc điểm sừửì thái:

Cây súp lơ có nguồn gốc vùng bờ biển Địa Trung Hải,

ấm áp và ẩm Phần sử dụng làm thực phẩm là toàn bộ phần hoa chưa nở Bộ phận này mềm, xốp không chịu được mưa nắng

Súp lơ có phần lá rất phát triển, nhưng bộ rễ lại phát triển kém thường ăn nông (ở lóp đất 10 - 15cm) và ít lan rộng, vì thế tính chịu hạn, chịu nước kém Cây thân thảo,

có thể sống 2 năm, ưa đất ẩm

Yêu cầu nhiệt độ:

Súp lơ thuộc loại cây 2 năm, chịu được lạnh, nhiệt độ thích họp nhất cho sinh trưỏng và phát triển là 15 - 18°c

Từ 25°c trở lên cây mọc kém, chậm, mau hóa già, hoa lơ bé 22

và rễ nở Trái lại nếu giai đoạn súp lơ đang ra hoa nếu nhiệt độ dưói 10“c hoa súp lơ cũng bé, phẩm chất kém vì thế giai đoạn này nếu gặp gió mùa Đông Bắc cần có biện pháp che, phủ, chống rét cho hoa súp lơ.

Tuy nhiên, ở giai đoạn đang ra hoa nếu gặp phải nhiệt

độ dưới lO^C hoa cũng bị bé, phẩm chất kém ớ Việt Nam, các vùng trồng súp lơ phổ biến là miền có khí hậu lạnh rửiư miền Bắc vào mùa đông hay các vùng núi cao như Tây Nguyên, rủiất là vùng Đà Lạt, Lâm Đồng

Yêu cầu ánh sáng: ở thòi kỳ cây con cần nhiều ánh sáng, sau khi bộ lá đã phát triển đầy đủ thì yêu cầu ánh sáng lại phải giảm đi Khi ánh sáng ngày dài rút ngắn sự sữìh trưởng và phát triển của súp lơ Khi ra hoa yêu cầu ánh sáng nhẹ mói đạt năng suất và phẩm chất cao

Yêu cầu độ ẩm: Là loại rau ưa ẩm Nếu độ ẩm không khí thấp, nhiệt độ không khí cao, đất không đủ ẩm (dưói 50

- 60% độ ẩm đồng ruộng) thì hoa bé, chóng già, năng suất thấp Trái lại nếu độ ẩm không khí cao (trên 90%), rửìiệt độ cao thì hoa dễ thối Độ ẩm thích họp cho súp lơ là 60 - 80%

độ chứa ẩm đồng ruộng

Yêu cầu dữứi dưỡng; Súp lơ ưa đất thịt ĩứiẹ, nhiều mùn,

có độ pH = 6,0 Súp lơ cần lượng phân bón gấp đôi so vói cây bắp cải, 70 - 75% dũứì dưỡng tập trung vào thòi kỳ làm hoa Vì thế bón thúc rất có hiệu lực

- Công dụng từ cây súp lơ

Súp lơ xanh từ lâu được coi là siêu thực phẩm đối vói sức khỏe của con ngưòi Nó là nguồn thực phẩm rất giàu

sắt, proteữì, canxi, crom, carbohydrate, vitamữì A và vitamữì c.

Các tác dụng đối vói sức khỏe của súp lơ xanh đã được chiíng nứnh qua nhiều nghiên C IỈU Súp lơ xanh có nhiều chất chống lão hóa như vitanũn c , E và beta-carotene, giàu chất

xơ, giúp giảm nguy cơ ung thư, đặc biệt là ung thư đại tràng; giàu chất sắt và axít foUc giúp chống lại chứng thiếu máu.Ngoài ra, súp lơ xanh còn chứa rất rủũều chất phytochemical và chất chống oxy hóa, loại chất giúp cơ thể chống lại bệrứi tật và các bệrửi nhiễm trùng khác nhau

2 2 Kỹ thuật trồng và chăm sóc súp lơ

- Giống súp lơ

Các giống súp lơ phổ biến ở nước ta hiện nay có:

Súp lơ đon (hay sớm): để hồng vụ sớm, có lá nhỏ, dài trên bề mặt phiến lá có lóp phấn hắng mỏng, hoa trắng gạo nhỏ, mặt mịn, mỏng, ăn ngon, nặng từ 1 - 2kg

Súp lơ kép: Để trồng vụ clúnh và muộn Cây lùn, hoa

to, nặng từ 1,5 - 3kg màu trắng ngà, lá cây mỏng và bầu, hơi nghiêng về một phía, nõn tía

Những năm gần đây, các loại cây súp lơ xanh của Nhật Bản có màu xanh đậm, mặt hoa thưa không mịn nhưng ăn ngọt, ngon, chỊu nhiệt và ẩm hon súp lơ trắng Có khả năng trồng dày vì có tán lá đứng

- Thời vụ

Súp lơ là loại cây chịu được lạnh Nhiệt độ thích họp là

từ 15 - IS^^C

24

Vụ sớm: Gieo vào tháng 7 - 8 Dưong lịch, trồng vào tháng 9 - 1 0 , vói các giông chứứi sóm có thể thu hoạch vào tháng 11 - 12 Trong vụ này chủ yếu trồng các giống chịu nóng và thòi gian sũrh trưởng ngắn Thòi gian cây con trong vườn ưom thích họp vào khoảng 25 - 30 ngày, khi cây

có 4 - 5 lá thật

Chứih vụ; Gieo vào tháng 9 - 10, ữồng vào tháng 10-11

và thu hoạch vào tháng 1 2 - 1 năm sau Các giống trồng vụ này có thời gian sữứi trưởng dài

Vụ muộn: Gieo vào cuối tháng 11 đầu tháng 12, trồng vào cuối tháng 12 và thu hoạch vào tháng 2 hoặc sang đầu tháng 3 năm sau

- Chuẩn bị cây con

Trước khi gieo, ngâm hạt vào nước ấm (54°C) trong 25 -

30 phút Lượng hạt gieo ữên Im^ khoảng 3,5 - 4gr (Iha gieo

từ 400 - 600gr) Sau khi gieo phải tưới giữ ẩm Chú ý che mưa, nắng cho cây giống

Riêng đối vói súp lơ vụ sóm, sau khi cây mọc được từ

15 - 18 ngày thì phải đem giâm Đất giâm súp lơ cũng làm luống, các cây cách nhau từ 5 - 6cm theo nanh sấu Chú ý giâm vào buổi chiều để cây đỡ héo, nhanh bén rễ Giâm xong tưói nước giữ ẩm ngay Cây hồng giâm từ 20 - 25 ngày thì nhổ đem hồng

Lưọng hạt giống cần thiết để cung cấp đầy đủ cho 500m^ đất trồng là 20 - 30g Khi cây con được 25 - 30 ngày tuổi thì rủìổ đem trồng Chọn cây mập, to, lá xanh, gốc đỏ, không bị dị hình để đem hồng

Tuổi cây giống súp lơ đem trồng tốt nhất là có 4 - 5 lá thật Trồng cây giống quá tuổi sẽ cho ngù hoa rứiỏ, năng suất thấp.

Có thể gieo cây giống theo phương pháp khay bầu trong nhà lưói để đảm bảo cây con đều, khỏe; gieo cây giống ữên các khay rứiựa 50 hoặc 70 lỗ (55cm X 40cm), khi cây có 2 lá mầm hoặc 1 lá thật thì chuyển ra đồng ruộng

- Làm đất, bón phẩn

Làm đất: Vệ sữìh vườn, dọn sạch tàn dư thực vật của

vụ trồng trước, rải vôi, cày xới sâu khoảng 25 - 30cm Xử lý đất bằng smcocm 0,56 SL, Agrispon 0,56 SL phun đều trước khi phay đất để hạn chế tuyến trùng, sâu đất Trường họp đất nhiễm nấm (bệnh sưng rễ cây họ Thập tự) thì dùng thuốc Nebijm 0.3 DP để xử lý đất trước khi trồng cây

Làm luống rộng l,2m cả rò rãnh, lên luống cao 10 - 15cm (tùy thuộc vào chân ruộng và mùa vụ để lên luống tránh ngập úng) Vụ sớm làm luống cao hình mui luyện

Vụ clúnh và vụ muộn làm luống thấp và phăng

Bón phân:

Tùy theo từng loại đất, lượng phân bón lót cần thiết cho một ha như sau:

26

- Phân chuồng hoai mục: 30 - 35 tấn/ha.

- Đạm urê: 50 - 60kg

- Lân super: 120 - 150kg

- Phân kali clorua: 70 - 80kg

Toàn bộ phân chuồng hoai mục, đạm, lân và kali nêu trên trộn đều và kỹ Sau đó chia đều cho các hố trồng đã cuốc (đào sẵn)

Bón thúc: Toàn bộ phân bón thúc khoảng 60 - 80kg đạm urê/ha, chia ra 3 lần bón rửiư sau:

Lần 1: Sau khi trồng 15 - 20 ngày, kết họp vói xới vun gốc, sau đó hòa đạm vói nước để tưới cho cây vói lưọng 20

- Mật độ trồng

Trồng hàng kép nanh sấu trên luống vói khoảng cách

60 X 50cm hoặc 40 X 50cm Mật độ khoảng 21.000 - 23.000 cây/ha Đối với giống chm sớm và giống trung ngày, trồng với mật độ dày hon Đối vói giống chín muộn và giống có

bọ lá lón thì mật độ trồng thưa hon

- Chăm sóc

Thòi kỳ hồi xanh;

Sau khi hồng phải tưới nước giữ ẩm thường xuyên, tưói 1 - 2 lần/ngày tùy theo thòi tiết Kiểm ữa đồng ruộng

để kịp thòi cấy giặm những cây bị chết Sau hồng 10 - 15 ngày thì xói phá váng, xói sâu, xói rộng giúp đất toi xốp, nhặt sạch cỏ dại

Thòi kỳ hồi xanh, chải lá:

Tưói bằng phương pháp tưói rãnh, trung bình 7 - 1 0 ngày tưói 1 lần Xói nông, vun đất vào gốc EKàng 1 - 2kg urê/sào, tưới 2 - 3 lần, cách nhau 4 - 5 ngày để thúc cho cây nhanh phát hiển Cũng có thể bón khô cách gốc 7 - lOcm, sau đó đưa nước vào rãnh, dùng gáo tưói nước hòa tan phân dam

Thòi kỳ ra ngù hoa, thu hoạch:

Tiếp tục tưới nước, tưói thúc phân khi cây đã có ngù hoa, trước khi thu hoạch 1 tháng ngừng tưới nước; cách 7 -

10 ngày, tưói thúc kali khoảng 2 - 3 lần cho tói khi thu hoạch Chú ý không để phân roi trên lá và ngù hoa

Chú ý:

Súp lơ là cây cần ánh sáng mạnh trong giai đoạn đầu chưa ra hoa, nhưng từ khi ra hoa lại cần ánh sáng yếu Vì vậy, ữong thâm canh cây súp lơ trắng việc đậy hoa là khâu

kỹ thuật hết sức quan họng để hoa đẹp, mềm và không bị

nở hoa sớm Giống súp lơ sớm ra hoa vào 45 - 50 ngày sau trồng, còn giống trung bình và muộn ra hoa vào 55 - 60

2Ố

ngày sau trồng Vì vậy, biện pháp che đậy hoa tiến hàrửi khi hoa có đường kứih từ 3 - 4cm bằng cách: khi hoa còn rứiỏ thì bẻ gập 2 lá trong để phủ km hoa Khi hoa có kích thước lớn thì ngắt lá to bên ngoài để đậy Thay lá mói khi lá

cũ đã héo để không làm ảnh hưởng tói hoa Súp lơ xarửì thì không phải che đậy hoa

Xói gốc: Sau khi trồng được 15 - 20 ngày xói vun nhẹ lần 1, sau 12 - 16 ngày xói lần 2 đồng thòi vun cao gốc