Kỹ thuật trồng rau lấy lá hiệu quả: Phần 2

Tài liệu có phần giới thiệu chung về đặc điểm, giá trị dinh dưỡng và tác dụng của mỗi loại cây. Nhờ vậy, người nông dân không những sản xuất đạt hiệu quả mà còn biết được giá trị sử dụng của thành phẩm tạo ra. Mời các bạn cùng tham khảo phần 2 tài liệu.

Cụm hoa hình bông mọc ở kẽ lá, màu trắng hay tím đỏ nhạt Quả mọng, nhỏ, hình cầu hoặc trứng, dài khoảng 5 - 6mm, màu xanh, khi chín chuyển màu tím đen Mồng tơi là cây rau mùa hè, nhiệt độ thíchị hỢp 95 - 30'’C Cây mồng tơi mọc nhanh, dây có thể dài đến lOm về

thành phần dinh dưỡng trong lOOg phần ăn đưỢc cho ta 14kcal, 580mg Vitamin A, 72mg Vitamin c và các chất khoáng vi lượng.

Tác d ụ n g

- Rau mồng tơi có thể dùng để luộc ăn, xào, nấu canh với cua, tép

- Rau mồng tơi có vị chua, tính lạnh, thông đại tiểu tiện hoặc dã nát bôi ngoài da để chữa trị rôm sảy.

- Rau mồng tơi mát và lành tính thường được dùng nấu canh trong bữa cơm gia đình Trong dân gian loài rau này còn có tác dụng chữa một sô" loại bệnh như:

Trị táo bón

Mồng tơi 200 - 500g, thêm gia vị luộc ăn Tính hoạt trường của rau mồng tơi nhờ châ"t nhày làm cho phân mềm, châ"t xơ kích thích nhu động ruột.

Hoặc dùng rau mồng tơi luộc chấm muối mè (vừng) Rau mồng tơíĩệậ

làm cho phân mềm, châ"t dầu của vừng làm cho phân trơn, cả hai là m ột^

I

cặp kết hỢp râ"t thích hỢp trị táo bón sử dụng vài ngày là đại tiện sẽ thông, không còn táo bón.

I

Mùa hè, thời tiết nắng nóng, nhiều người bị táo bón, một bài thuốc rất đơn giăn bằng rau mồng tơi là lây một nắm lá mồng tơi rửa sạch, giã nát, vắt lấy nước cốt pha thêm một ít nước đun sôi để nguội uô"ng một lần.

Trị táo bón lâu ngày gây thoát giang: Lá mồng tơi, lá vông non mỗi thứ 30g, rễ đinh lăng 20g, củ mài 12g (thái mỏng sao vàng), vừng đen 30g (rang nổ), sắc với óOOml nước còn 300ml Người lớn chia 2 lần, trẻ

em tùy tuổi dùng ít hơn.

Rau mồng tơi Trị bệnh trĩ

Lấy một nắm lá mồng tơi rửa sạch, giã nát nhuyễn cùng vài hạt muối đắp vào chở tiĩ sưng, đồng thời nâu canh mồng tơi ăn với cá diếc (ăn cả nước và cái), rất hiệu nghiệm.

Trị đại tiện ra máu kinh niên (lâu ngày); Rau mồng tơi 30g, gà mái

V g ià 1 con (bỏ đầu, chân, nội tạng) hầm lên ăn Chú ý khi thịt gà chín mới cho mồng tơi vào, nấu thêm 20 phút bắc ra là ăn được Hiệu quả rất tôt.

Có người vào mùa hè và đầu thu, cảm thấy trong người phiền muộn, trong bụng nóng bức, đại tiện táo bón, miệng hôi, mắt đỏ, uô"ng nước liên miên, ngứa ngoài da, thậm chí nổi lên những đô"m đỏ, chỉ cần ăn vài lần mồng tơi nấu với đậu hũ thì đại, tiểu tiện sẽ thông suô"t, tất cả các chứng trên cũng sẽ biến mất.

T r ị k iế t lỵ

Nếu do trường vị có “thấp nhiệt” gây nên kiết lỵ, lúc đầu, trong ngày

đi tiêu mười mấy lần, lúc đi tiêu hậu môn cảm thấy nóng rát, bụng đau rất khó chịu, đi tiêu rồi vẫn cảm thấy chưa ổn, mỗi lần đi tiêu lượng phân không nhiều, chỉ có một chút nước bọt màu vàng, miệng hôi, đắng, mắt

đỏ, muốn uô"ng nước, sỢ nóng thích mát, bụng, ngực cảm thấy bồn chồn khó chịu, nấu nhiều rau mồng tơi trên lửa nhỏ thật lâu, làm canh để ăn, sẽ

có hiệu quả tô"t Rau mồng tơi có tính chất nhuận hoạt, có thể thanh trCí chất thấp nhiệt ứ ở trong trường vị, nhờ đại, tiểu tiện bài tiết ra ngoài, cho nên trị đưỢc bệnh kiết lỵ Mồng tơi tuy tính chất hàn lương, nhưng chỉ cần nấu lâu, tính mát lạnh sẽ giảm, cho dù người sức khỏe hơi kém, nếu không ăn quá nhiều thì cũng không sao Nhưng nếu chỉ luộc sơ mà uô"ng,

dạ dày dễ bị lạnh, uống vào sẽ bị nôn mửa.

G iả m c h ấ t béo, ch o le ste ro n

Chất nhầy của rau mồng tơi có tác dụng hấp thu cholesterol trong muối mật và trong thực phẩm: Cholesterol nội sinh và ngoại sinh đều b \w

giữ lại trong ruột Vì Cholesterol bị khóa hoạt tính nên chất béo trong^ thực phẩm không ngấm đưỢc qua màng ruột, cholesterol sẽ bị thải ra

ngoài qua phân.

Giảm thân trọng

Người mập phì muôn giảm thân trọng nên ăn rau mồng tơi vì nó có

ị khả năng sinh nhiệt thấp, lại thông tiểu và nhuận tràng.

Í Tán nhiệt vào những ngày nóng nựcMồng tơi có tác dụng tán nhiệt, vì vậy, nên ăn mồng tơi vào mùa aóng nực Nên nấu canh mồng tơi với cua, đây là một cặp kết hỢp hay

vì cả hai món này đều giải nhiệt Người có tỳ vị hư hàn (đầy bụng), bệnh mới khởi, phụ nữ mới sinh không nên ăn canh của mồng tơi nhưng

có thể ăn món canh mồng tơi nấu với thịt heo và đậu hũ Đậu hũ tạo tủa pectat calci trong nồi canh nóng, giảm tính hàn.

Mùa hè, đối với người làm việc dưới ánh nắng mặt trời, thường do ra

mồ hôi quá nhiều, ảnh hưởng đến tiểu tiện không bình thường, nước tiểu màu vàng mà lượng nước lại ít, lúc đi tiểu đường tiểu có cảm giác nóng rát, và đại tiện thì táo bón Gặp trường hỢp này, dùng 50 - lOOg mồng tơi nâu canh ăn, không những có thể làm cho đại tiểu tiện trở lại bình thường, mà còn có thể giải trừ thử nhiệt, phòng ngừa bệnh nóng sốt xảy ra.

Trị nhức đầu do đi nắng

Ín 1 băng lại Lá mồng tơi giã nhuyễn lấy nước uống, bã đắp vào 2 bên thái dương

^ Trị trong ngực bồn chồn, đầy tức: Mồng tơi 60g sắc lấy nước đặc, hòa thêm chút rưỢu trắng uô"ng khi nước còn ấm.

^ Trị chảy máu mũi (chảy máu cam) do huvết nhiệt: Mồng tơi tươi giã nát rồi lấy bông thấm vào nước cô"t nhét vào lỗ mũi bên bệnh.

I

Tàng sữa cho sản phụ sau sinh: Phụ nữ sau khi sinh ít sữa, ăn rau mồng tơi sẽ nhiều sữa hơn Trong rau mồng tơi có các vitamin A3, B3,

1 ^ ^

chất saponin, chất nhầy và chất sắt sẽ rất tô"t cho thai phụ Món ăn nấu

từ mùng tơi với gà ác, đậu đen ninh nhừ ăn nóng sẽ giúp sản phụ nhiều sữa, mau hồi phục sức khỏe lại có làn da hồng hào, tóc đen mượt.

Trị khí hư, suy nhược: Gà ác 1 con, lá mồng tơi 1 nắm, đậu đen 1

làm cho da hồng hào, tóc đen mượt Người bị đau dạ dày, ợ chua ăn cũng tô"t.

Bổ dương cường thận

Canh rau mồng tơi kết hỢp với tôm Tôm tươi bóc vỏ bỏ đầu ướpỊ hành muối xào sơ, ch ế nước dùng sôi cho rau mồng tơi sôi lại, ăn mỗiỊ tuần 2 - 3 lần.

Trị yếu sinh lý

Rau mồng tơi, rau ngót, rau má, lòng gà hay vịt, nấu canh ăn nóng sẽị giúp trị chứng yếu sinh lý ở nam giới rất hiệu quả.

Trị di mộng tinh

Rau mồng tơi, đậu nành, đậu phông, mỗi thứ một nắm (50g) nấu vớiỊ

1 - 2kg xương heo (xương ông tốt hơn) Hầm kỹ xương heo dong nồi áp | suất rồi mới cho đậu phông vào, cuô"i cùng cho rau mồng tơi, nâu thêml

10 phút Ăn nóng, ăn xong uô"ng nước nóng.

Trị hoạt tinh

Trường hỢp tinh xuất quá nhanh và sau giao hỢp thường bị mệt mỏi đuôi sức, xanh xao, lấy rau mồng tơi 1 nắm, rau dền tía 1 nắm, nấu với một đôi bầu dục heo hoặc dê (để nguyên lớp mỡ và vỏ bọc), ăn n ó n g ^

Ăn xong uô"ng nước trà gừng nóng Trước khi đi ngủ ăn 1 thìa vừng đen^

đã rang thơm, nhai kỹ nhuyễn rồi nuốt, sau đó uống 1 bát nước cơm/* rươu.

\ ki ^

-Trị tiểu tiện không thông, tiểu dắt, tiểu nhỏ giọt (do nhiệt): lOOg mồng tơi, sắc nước uô"ng trong ngày thay trà, có hiệu quả tô"t.

Trị tiểu tiện buốt nóng, hỏng

Lá mồng tơi 1 nắm, giã nhuyễn, lấy nước cô"t pha thêm nước, chắt

ị Lá mông tơi 1 nắm, giã nhuyên, lây nước cốt pha thêm nước, chắt

^ nước, uông nóng với ít hạt muối, bã đắp vùng bàng quang (bụng

Giúp da tươi nhuận, hồng hào

Lá mồng tơi còn có tác dụng dưỡng da Ăn rau mồng tơi giúp lưu thông khí huyết, nhuận tràng giúp da dẻ mịn màng, tươi trẻ Hoặc để dưỡng da, làm mịn nếp nhăn ở mặt, chông thô ráp có thể lấy vài lá ồng tơi non giã lấy nước cô"t, cho vài hạt muôi, thoa đều lên mặt vài lần trước khi đi ngủ.

Đ ể da tươi nhuận hồng hào dùng rau mồng tơi nâu canh với cá trê vàng, mỗi tuần ăn 1 lần.

làn da hồng hào, tóc đen mượt.

Rau mồng tơi tính mát lạnh, vì vậy dùng cẩn thận với người hay bị lạnh bụng, đại tiện lỏng Đ ể bớt lạnh, nên nấu kỹ.

Giốitg, m ậ t đ ộ g ie o trồn g

Có 3 loại giông mồng tơi phổ biến trong sản xuất như mồng tơi trắng

có phiến lá nhỏ, thân mảnh, thân và lá có màu xanh nhạt Mồng tơi tía

có phiến lá nhỏ, thân và gân lá có màu tím đỏ và mồng tơi lá to nhập từ Trung Quô"c, lá dày, màu xanh đậm, phiến lá to thân mập, thường được trồng dày để dễ cắt lá cành non, ít nhớt và cho năng suât cao.

- Trồng mồng tơi chủ yếu bằng hạt Hạt mồng tơi dễ mọc nên gieo thẳng trực tiếp trên luống Lượng hạt giông gieo cho l.OOOm^ từ 2,5 - 3kg Hạt mồng tơi trồng bằng cách rạch hàng Dùng cây que nhỏ chọc lỗ

để bỏ hat.

- Gieo xong rải thuốc chông kiến, dế, mối trong đất (sử dụng V ib a su ^ ^

10 H) và phủ lên trên một lớp rơm mỏng để giúp tạo độ ẩm cho hạt nhanh nảy mầm và không bị mất trôi hạt Tưới nước để giữ độ ẩm, một tuần sau là hạt nảy mầm.

Sử dụng khay trồng là khay nhựa với kích thước 60 X 32 X 20cm Dưới đáy khay đục lỗ để thoát nước Giá thể đất sạch: Là giá thể làm t ừ ^ mùn sơ dừa hoặc đất sạch đưỢc bổ sung phân hữu cơ và các dinh dưỡng

ir'

khác đất tơi xô"p, giữ ẩm tốt Đổ giá thể vào khay với độ dày 7 - 8cm,

I

ể giữ ẩm Tưới giữ ẩm cho cây Sau gieo 1 8 - 2 0 ngày khi cây đưỢc 4

- 6 lá tiến hành đánh dặm tỉa định mật độ cho cây sinh trưởng phát triển Mật độ trồng: Mật độ trồng cây/khay: 6 - 8 cây Lượng hạt gieo trồng 1 5 - 2 0 hạư khay Nếu tỉ lệ nảy mầm của hạt kém có thể gieo dư

ra để bù trừ với lượng 20 - 30 hạư khay trồng.

- Trước khi gieo hạt nên cày bừa làm đâ't thật nhỏ.

- Lên luông: Lên luông nổi, chiều dài luông tuỳ theo kích thước ườn.

+ Chiều rộng: 1 - l,2m

+ Chiều cao mặt luống: 15 - 20cm.

+ Các luống cách nhau 0,3 - 0,4m Có hệ thống thoát nước để có thể thoát nước mỗi khi có mưa to và kéo dài.

+ Phân chuồng hoai 1 , 5 - 2 tấn.

+ Phân super lân 50kg.

- Bón thúc: Sau khi gieo hạt khoảng 2 tuần, nên bón bổ sung k h o ả n g ^ l^ ( 2kg urê và 25kg bánh dầu kết hỢp với việc tỉa cây Bón phân bằng cách ^ trộn phân vào trong nước rồi tưới bằng bình hoa sen trên mặt luông rau,

sau khi tưới phân phải tưới lại một lần bằng nước lá để rửa sạch phân

bám dính trên lá rau.

Chăm só c v à tưới ntéớc

- Trong giai đoạn ươm cây chú ý giữ ẩm cho cây phát triển, chú ý để

phòng sâu ăn lá bằng cách quan sát và bắt bằng tay vào buổi tôì và

sáng sớm.

- Khi cây có 4 - 6 lá thật ( 1 8 - 2 0 ngày sau gieo), cây khỏe mạnh

tiến hành tỉa ra trồng Bỏ cây vào hô"c, lấp đất dùng tay ấn nhẹ đất, tưới

giữ ẩm 2 lần/ngày trong tuần đầu tiên để cây bén rễ hồi xanh Chú ý

khi trồng tỉa không nên ưồng sâu quá hoặc nông quá tránh ảnh hưởng

đến sinh ưưởng của cây Khi cây đã phát triển, ngày tưới 1 lần, trồng

trong vụ mưa có thể ít hơn 2 - 3 ngày tưới 1 lần tùy thuộc vào độ ẩm

của giá thể.

- Mồng tơi dễ sông, ít sâu bệnh hại nên việc chăm sóc chủ yếu là

tưới nước và bón phân.

Các loại bệnh hại trên mồng tơi chủ yếu là sâu hại, bệnh phổ biến làẬ

m

m

0 T '

c

đô"m lá Áp dụng biện pháp phòng trừ tổng hỢp như luân canh với cây

trồng khác, làm giàn che mưa, trồng cây trong nhà lưới, bón phân cần*^

Khi cây đạt 40 ngày sau khi gieo là có thể sử dụng đưỢc.

Sau khi thu hoạch bón thúc bằng phân đạm cần nhặt sạch cỏ

ị Đe g iốn g

Khi thấy cây già thì ngừng thu hái, để cho cành nhánh ra quả, tháng 10

0 7 - 1 1 hái quả phơi khô cất để giống.

Lưu ý: Sau khi trồng 1 - 2 lứa rau, cần bổ sung thêm dinh dưỡng cho

^cây bằng phân hữu Cơ vi sinh với lượng 350 - 400 g/m" hoặc 80 - lOOg/ khay kích thước 40 X 60cm Đất trồng tiến hành xới xáo lại và phơi khô irong 2 - 3 nắng để diệt nấm bệnh sâu hại.

ô Câụ rau đaụ

Đ ặc đ iể m

Cây cao 60 - 70cm, lá nhỏ, xanh; thân, cành và gân lá đỏ tía; tính ứnh cành lớn so với các loại rau ăn lá khác, có bộ rễ rất phát triển, ihưng ăn nông, không chịu đưỢc úng Có 2 loại rau đay quả tròn, thân tía và loại rau đay quả dài, thân trắng.

Cây rau đay sinh trưởng tốt tại những nơi đất thấp trong vùng nhiệt

ới Rau đay có thể sinh trưởng tô"t ở nơi có độ cao 500m so với mặt biển, thậm chí có thể mọc cả ở những khu vực cao trong vùng ôn đới.

( a ~ (

o

> ©

có vị đắng, tính nóng, không độc, có tác dụng chuyển máu, bổ tim.

Rau đay chủ yếu dùng nấu canh (với cua, tôm tép), đôi khi với mồng tơi hoặc mướp Món canh rau đay với thịt cua đồng (đâm nhuyễn lọc bỏ xác) là món ăn truyền thông và bổ dưỡng ở miền Bắc V iệt Nam.

- Theo Đông y

Rau đay có vị cay, tính lạnh, không độc, có công dụng giải nhiệt, nhuận tràng, tiêu đàm, cầm máu, giải cảm nắng, giải ngộ độc thực phẩm ôi thiu

Lá và hạt non của cây đay vừa đươc dùng làm rau và vừa được dùng!|^ như vị thuốc ở nhiều nước như: Bangladesh, Trung Đông, châu Phi, Đ ôn g^ Nam Á, Bengal

ơ Nhật Bản lá rau đay đưỢc dùng trong bữa ăn như một loại thuốc

bổ, đôi khi lá rau đay sấy khô thay thế cho cà phê và trà đưỢc dùng bởi những người ăn kiên.

ớ vùng Bengal lá rau đay đưỢc sấy khô và sắc nưđc uô"ng để trị bệnh

ở Ân Độ lá rau đay khô đưỢc sắc uống để ttị bệnh nhức đầu, trướng

H d hơi và giải nhiệt.

ỉ - ơ Malaysia sử dụng nước sắc của lá rau đay để trị kiết lỵ, ho và bịnh tio lao, và như một loại thuôc bổ cho trẻ em Ngoài ra bột lá rau đay sấy khô tán nhuyễn và ngâm nước nóng dùng để băng vết thương.

ở Quảng Tây (Trung Quô"c) người ta dùng toàn cây trị thấp khớp, lau xương và dùng ngoài ưị lở ghẻ.

ở Nhật Bản đay đưỢc sử dụng như một loại thuôc thảo dược để kiểm soát hay ngăn ngừa bệnh lỵ, sâu và táo bón lá đang đưỢc sử dụng làm thực phẩm chức năng y tế.

Ngoài ra Y học cổ truyền ở nhiều nước Đông Nam A cũng sử dụng rau đay để ttị suy nhược khó tiêu, rối loạn gan,viêm bàng quang mạn ính, bệnh lậu, khó tiêu, đau ruột và dạ dày.

Hạt đay có vị đắng, tính nóng, có độc, có tác dụng hoạt huyết, ượ tim

- Theo Tây y

Lá rau đay chứa một glucosid gọi là capsulin, một hoạt chất đắng và

bổ, tác dụng lên tim như digitalin của cây Dương địa hoàng (hoa móng

^ ta y ) Hạt chứa một châ't đắng là corchorin và 2 glucosid digitalin là corchoroside A và corchoroside B, tác dụng tương tự như digitalin đối ' ^ ớ i tim.

i i

)

Y học hiện đại Ân Độ phát hiện trong hạt của cây đay có chứa một chât hoạt động tương tự như chât trỢ tim digitalin (trích từ Các loài cây móng tay - Digitalis spp.), nhưng tác dụng ít mãnh liệt hơn, có tính an toàn hơn.

Rau đay lá có chứa chất kháng u Phytol và Monogalactosyl diacylglycerol Nó có thể làm giảm nguy cơ ung thư.

- Chữa trúng nắng: Lấy một nắm rau day tươi, rửa sạch, giã nát, vắt lấy nước cô"t cho uô"ng, còn bã đắp vào hai bên thái dương rồi lấy băng vải buộc lại để hút hết nóng độc sẽ khỏi Hoặc có thể lấy từ 10 - 20g hạt rau đay đem sắc lên lấy nước cho uô"ng nóng sẽ toát mồ hôi ra hết nóng độc cũng khỏi.

Giải nhiệt trong mùa hè: Lấy rau đay nấu với cua thành canh cua ăn với cơm hằng ngày sẽ có tác dụng bổ dưỡng, tăng cường can xi và giải nhiệt Hoặc có thể nấu canh phôi hỢp với cách thức như: Rau đay lOOg, rau mồng tơi 50g, khoai sọ 2 củ, rửa sạch thái nhỏ, nâu ăn với cơm trong ngày sẽ có tác dụng giải nhiệt, nhuận tràng, chữa táo bón, cần ăn 2 - 3 ngày liền.

- Chữa hen suyễn: Dùng hạt rau đay sắc hơi đặc, uống chằn cơn suyễn rất hay Hoặc sử dụng hạt rau đay 12g, giã nát (sao), xơ mướp^ ^

2 0g, cắt nhỏ (sao), sau cả hai thứ đem sắc lấy nước uống làm 2 lần trong ngày.

- Chữa ưàn dịch màng phổi: Lấy hạt rau đay 8g, ý dĩ nhân 16g, tỳ giải 1 2g, mộc thông 1 2g, huyền sâm 1 2g, thổ phục linh 1 2g, bách bộ

1 2g, hạt bìm bìm biếc 8g, rễ cỏ tranh 8g, hạt mã đề 8g, sắc uống ngày 1^

* w

' c giảm nhanh.

- Chữa phù thùng cổ trướng: Hạt rau đay 12g (sao), vỏ rễ dâu 24g (tẩm mật ong sao), trần bì lâu năm 12g, gừng sống 3 lát Tâ't cả sắc lấy nước uống, chia 2 lần ưong ngày.

I

^JỊ|^ - Chữa phụ nữ sau sinh ít sữa: Tuần đầu tiên sau sinh mỗi ngày ăn từ

^ ‘]r i5 0 - 200g rau đay vào các bữa ăn chính Các tuần lễ sau mỗi tuần ăn 2 ế

lần, mỗi lần ăn từ 200 - 250g rau đay sữa ra đều và râ't tôt.

- Chữa táo bón: Lấy 10 - 20g lá rau đay sắc lên lấy nước uống làm lần trong ngày.

- Chữa bí tiểu tiện: Dùng 2 nắm rau đay cho vào nấu lên lây nước ống nhiều lần trong ngày, mỗi lần 1 bát, sẽ tác dụng tiêu nhiệt, lợi IVM.* 'ĩ

^ y ẽu.

- Chữa rắn cắn: Lấy ngọn rau đay với ngọn chuối tiêu, dây kim cang mỗi thứ một nắm, rửa sạch vẩy ráo nước, giã nhỏ vắt lấy nước cốt cho ống, còn bã đắp vào chở rắn cắn (chỉ sử dụng khi không có điều kiện

i viện kịp thòi, nhưng cần đặt g a-rô ttên chi bị rắn cắn, hoặc bầu giác

út chất độc Nhìn chung cần thực hiện ở cơ sỏ y tế địa phương là tốt hất).

Thời vtt

Rau đay được gieo ưồng chủ yếu ưong vụ xuân và thu hoạch từ vụ

hè đến mùa thu Thời vụ gieo ttồng từ đầu tháng 3 đến tháng 7, thu hoạch từ tháng 5 đến tháng 9

Giống, m ậ t độ, khoảng cách

Có thể gieo thẳng hàng, gieo vãi hoặc gieo cây con rồi tỉa cấy khi có

lá thật LưỢng hạt gieo: 0,6 - 0,7kg/sào Khoảng cách: Hàng cách hàng 20 - 25cm và cây cách cây 20cm Mật độ 16 - 17 vạn cây/ha.

ây 20cm Mật độ 16 - 17 vạn cây/ha.

7 P:

I c ,

Làm ẩtđi

Chọn loại đất thịt nhẹ, thịt trung bình, đất cát pha, pH từ 6,0 - 6,7.

Đất cày bừa kỹ, làm sạch cỏ trước khi gieo trồng, đất nên được luân

canh với cây ưồng khác họ.

Làm luông: Mặt luông rộng 0,9 - l,0m , rãnh luông 0,2 - 3m, cao 2 0 ^ J

Cách bón thúc:

- Lần 1: Sau ưồng 10 ngày.

- Lần 2: Sau ưồng 25 - 30 ngày.

+ LưỢng phân đạm và kali còn lại hòa tưới sau mỗi đợt hái.

- Xới xáo, vun gốc, làm cỏ, kết hỢp với các đợt bón thúc.

I

ngày.

T m SỚÍ nitóc, ch ă m só c

^ Sử dụng nguồn nước sạch để tưới, luôn giữ độ ẩm đất 80%.

Gieo xong, tưới giữ ẩm, khi mọc đưỢc 2 - 3 lá thật tưới phân chuồng,

^ H ^ h â n đạm pha loãng Cứ 8 - 10 ngày bón thúc một lần Rau đay rất sỢ

bị úng ngập, nhưng không chịu đưỢc hạn, rau phải tưới giữ ẩm luôn _ Khi cây cao 10 - 15cm thì nhố tá, đê lại cây nọ cách cây kia 20cm.

Sau khi gieo hạt được 50 - 60 ngày thì nhổ Khi cây lớn thì nhổ tỉa lần nữa chỉ để lại khoảng cách giữa các cây và các hàng là 30 X 40cm, hoặc

40 X 40cm Bón thúc phân sau 1 - 2 lứa thu hoạch Gieo một lần có thể

ăn hết vụ.

Phòng tr ừ s ă u bệnh

Sâu hại rau đay chủ yếu là sâu khoang và một số sâu ăn lá nhưng ít khi nghiêm trọng, cần sử dụng biện pháp thủ công bắt sâu và ngắt ổ trứng sâu Bị sâu bệnh hại nghiêm trọng mới dùng thuôc NPV hoặc Sherpa 25EC.

Bệnh hại thì có bệnh thán thư trên cây khi còn non và bệnh chết cây

^ M o úng nước, Phòng trừ bằng cách xử lý hạt giống bằng nước ấm trước

t khi gieo Không để ứ dọng nước và khi làm đâ't rắc vôi bột lên luống.Thu h oạch

Cần thu hoạch đúng lứa đảm bảo chất lượng rau non và thời gian cách ly thuôc hóa học bảo vệ thực vật, phân đạm bón thúc.

^ s Chỉ cần gieo hạt 1 lần có thể thu hoạch đến cuô"i vụ. Sau đánh tỉa lần đầu khoảng 40 - 45 ngày có thể thu hoạch lứa đầu.

Có thể cắt nhiều đợt trên một gốc trồng, bằng cách hái ngọn để phân

Tháng 7 thu hái quả sau đó để vào thúng hoặc nong nia phơi cho khô rồi

vò lấy hạt, làm sạch cất giữ cho vụ tới.

7- Rau nạót

Đ ặc đ iể m

Rau ngót, có nơi gọi là cây mì chính, là loại rau ăn lá dễ trồng và trồng quanh năm Rau ngót trồng đưỢc ở mọi nơi, có thể trồng tập trung^ ngoài ruộng, trồng trong vườn, trồng ở hàng rào đều có thể cho thu hái Cây rau ngót sinh trưởng và cho thu hái quanh năm Rau ngót có giá trị dinh dưỡng cao, hàm lượng protein trong cây rau ngót cao gấp 2

lần các loại rau khác, chứa nhiều vitamin c và A.

Tác dụng

Rau ngót không chỉ làm món canh bổ dưỡng cho sức khỏe mà còn là sinh tố giúp làm đẹp, trị nám da Rau ngót là một loại thực có chất lượng đạm thực vật cao, có nhiều công năng như thanh nhiệt, giải đôc, tiểu, đặc biệt tốt cho sức khỏe hơn nữa vị ngon ngọt dễ ăn nên nhiều gia đình ưa thích Trong rau ngót có chứa hàm lượng vitamin

A và c rất cao giúp tăng cường và duy trì làn da khỏe mạnh, đẩy lùi hắc

tố khiến cho vùng nám mờ dần và biến mất Hơn nữa, rau ngót cũng rất tô"t cho sức khỏe, sau khi vết nám hết, các chị vẫn có thể uô"ng thường uyên để nâng cao sức khỏe cho cơ thể.

Theo Đông y, rau ngót tính mát lạnh (nấu chín sẽ bớt lạnh), vị ngọt,

ó công năng thanh nhiệt, giải độc, lợi tiểu, tăng tiết nước bọt, hoạt luyết hóa ứ, bổ huyết, cầm huyết, nhuận tràng, sát khuẩn, tiêu viêm inh cỏ, có nhiều tác dụng chữa bệnh.

. Rau ngót bổ âm, sinh tân dịch, nhiều chất xơ nên ngăn ngừa được táo

^ b ó n Phụ nữ sau sinh nên dùng rau ngót.

^ Với chất lượng đạm thực vật cao nên rau ngót được khuyên dùng

^ 0 thay thế đạm động vật để hạn ch ế những rối loạn chuyển hóa canxi gây

I ầ _ O J )

loãng xương và sỏi thận Rau ngót đưỢc khuyên dùng cho người giảm cân và người bệnh có đường huyết cao.

Thanh nhiệt

Rau ngót đưỢc dùng để thanh nhiệt, hạ sô"t, trị ho do phế nhiệt Dùng ^

lá rau ngót tươi dưới dạng nước ép lá hoặc nấu canh rau ngót ÉBs:^

Rau ngót vị mát, có tính thanh nhiệt, lại chứa chất ephedrin rất tốt cho những người bị cúm gây ho suyễn.

Giảm thân trọng

Rau này có khả năng sinh nhiệt thấp (lOOg chỉ có 36 lalori), ít gluxit

và lipit nhưng nhiều protein do đó rất phù hỢp với thực đơn người muôn giảm thân trọng như mập phì, bệnh tim mạch và tiểu đường Nên nấu canh rau ngót với thịt heo nạc, đậu hũ.

Hỗ trợ điều trị đái tháo đường

Người bệnh đái tháo đường chỉ đưỢc ăn ít cơm để glucoz - huyết không tăng nhiều sau bữa ăn Rau ngót có inulin giúp làm chậm quá trình hấp thụ đường (đường và cơm là đường nhanh) Mặt khác, khả năng sinh nhiệt của inulin chỉ bằng 1/9 của châ't béo.

I (

J

Chảy máu cam

Giã rau ngót thêm nước, ít đường để uô"ng, bã gói vào vải đặt lên mũi.

ế Đằng sau những đặc điểm ưu việt, lá rau ngót cũng có một sô" nhược

^ ^ i điểm Ngoài việc hỗ trỢ cho quá trình trao đổi châ"t trong cơ thể,

■ ỉ^ lu c o c o r t ic o id là kết quả của quá trình trao đổi châ"t của lá rau ngót có thể gây căn trở cho quá trình hâ"p thụ canxi và phô"t pho, cả canxi và

* phô"t pho có trong chính lá rau ngót cũng như trong thực phẩm khác đưỢc

+ Bước 1: Chuân bị trâu đê làm luông giâm cành (trấu đã được ủ

B B ^ h o a i) Tuỳ theo kích thước.

■ + Bước 2: Chuẩn bị cây giống (những đoạn cây giống vừa nêu trên).

Ị c + Bước 4: Ghim cây giống lên luống đã chuẩn bị, độ nghiêng của cây so với mặt luông khoảng 45 độ.

^ + Bước 5: Sau khi ghim khoảng 20 - 25 ngày cây ra rễ và có thể đem ra ruộng (vườn) ưồng, tưới nước để giữ ẩm.

I 104

1 1, 1 2, chọn những cây khỏe không bị sâu bệnh, bỏ phần gô"c quá già, phần ngọn quá non, chặt thành những đoạn kích thước 20 - 25cm, đem giâm lên luông cho ra rễ Cây rau ngót dễ ra rễ nên chỉ cần tưới ẩm cho đất

là cây ra rễ và sống đưỢc Đặt cành giông hơi chếch so với mặt đất, lấp đất ngập 2/3 cành giâm, sang xuân đem trồng.

Làm đ ấ t

Cây rau ngót rất dễ trồng, thích hỢp trên nhiều vùng đất, nhưng đất không bị nhiều phèn và mặn là đưỢc Tốt nhất là trồng trên đất thịt nhiều bùn, thoát nước tô"t.

K h oản g cá ch trồn g

Hàng cách hàng 50 - 60cm.

Cây cách cây 25 - 30cm, mỗi hô"c có thể trồng 2 cây.

Khoảng cách trồng: Hàng cách hàng 20 - 25cm, cây cách cây 20cm,

có thể trồng 2 cây/hô"c Trồng xong tưới nước giữ ẩm Sau khi ttồng 10 ngày có thể tưới nước giải pha loãng hay nước phân chuồng loãng.

thời gian đó, kết hỢp sử dụng thêm phân bón lá để bổ sung thêm vi lượng cho cây.

© í o

- Do cây rau ngót thu hoạch liên tục, sau mỗi lần thu hoạch có thể chỉ bón cho cây 1 lần phân và khoảng 6 tháng nên bón thêm phân hữu

^ ^ ^ c ơ cho cây Hai năm sau ưồng lại cây mới.

C hăm só c

- Vệ sinh vườn, ttánh cỏ cạnh ừanh dinh dưỡng với cây, hạn ch ế sâu bệnh hại.

- Tưới nước 1 ngày/lần.

- Trong quá ưình thu hoạch cây kết hỢp với cắt tá, tạo cây có bộ khung tán đẹp, vườn thông thoáng.

- Thu hoạch rau ngót bằng cách cắt cành hoặc hái lá.

- Sau khi trồng khoảng 2 tháng thì chúng ta có thể thu hoạch đợt đầu.

- Trong các tháng mùa hè, 10 - 15 ngày thu hoạch lá một lần Dùng tay bẻ cành nhẹ nhàng, đặt dọc cành rau, bó lại rồi đem tiêu thụ Sau

^ k h i bẻ cành thu hoạch rau, cây lại tiếp tục ra chồi cành mới Sau mỗi lần thu lá, có thể bón thúc phân đạm loãng 1% cây sẽ ra lá mạnh.

Các đợt tiếp theo sau khoảng 25 - 30 ngày.

8 Rau cần (cần ta haụ cần nước)

Đ ậ c điểm

Rau cần là loại rau thông dụng và có thể sử dụng làm thuôc Theo Đông y: Rau cần có vị ngọt, cay, tính mát, vào các kinh phế và vị Có tác dụng thanh nhiệt, bình can, khư phong, lợi thấp, tỉnh não kiện thần, nhuận phế chỉ khái Có thể sử dụng để chữa cao huyết áp, mạch máu xơ cứng, thần kinh suy nhược, kinh nguvệt không đều.

Rau cần còn gọi là cần cơm, cần ống, có tên khoa học là Ocnanthe Stolontiíera, là loại rau ăn thân lá, họ hoa tán Thân cây cần xốp, chia nhiều đốt, mỗi đốt có một lá, bẹ lá ôm thân, lá xẻ thuỳ sau, mỗi nách

có thể đẻ một nhánh Rau cần sinh sản vô tính và sống ở dưới nước.

I

Rau cần nước

Rau cần thích hỢp với đâ't bùn, nhiều mùn, đất thịt và luôn có độ pH:

6 - 7 Nhiệt độ thích hỢp cho cây phát triển là 15 - 20°c ở nhiệt độ trên 2 5 °c và dưới s^c cây sinh trưởng chậm, chuyển màu huyết dụ Trong lOOg cần ta có 95,3g nước, Ig protêin, l,5g gluxit, 31gcanxi, 6 4 g #

\

k

I i ^ 1^

Tác dụng

Chữa viêm phế quản

Dùng gốc rau cần - liền cả rễ lOOg, vỏ quít 9g, kẹo mạch nha 30g Cách dùng: Trước hết chọ kẹo mạch nha vào nồi đun sôi, tiếp đó cho gốc rau cần và vỏ quít vào sao.

Chữa suyễn thở do viêm khí quản mạn tính

Rễ rau cần 15g, kinh giới tuệ (hoa kinh giới) 6g, hoa tiêu 10 hạt, phục linh 9g, đường phèn 12g Cách dùng: Rễ rau cần, hoa tiêu và phục ỉinh sắc ưước, đun sôi trong 1 0 phút, cho thêm kinh giới tuệ vào đun sôi :hêm trong 5 phút, chắt lấy nước, hòa 6g đường phèn vào uô"ng Nước :hứ hai đun sôi ưong 1 0 phút, chắt nước pha nô"t 6g đường phèn vào iống Liệu trình 10 ngày.

Chữa ho gà

Dùng toàn cây rau cần 500g, rửa sạch, vắt lấy nước cốt, thêm vài hạt nuôi vào, hấp cách thủy, chia 2 phần uô"ng vào sáng sớm và buổi tối; hên :ục ừong nhiều ngày.

Chữa ho do lao phổi

Rễ rau cần 30, rửa sạch, thái nho, trộn với mật hoặc đường đỏ, xào chín, ăn, ngày 2 - 3 lần.

Chữa cao huyết áp, tinh thần hưng phấn, đầu trướng đau, mặt đỏ bừng

Rau cần tươi 250g, rửa sạch, chần nước sôi khoảng 2 phút, thái nhỏ,

^ g i ã nát vắt lấy nước, mỗi lần uống 1 bát con, ngày 2 lần Có tác dụng làm hạ huyết áp và giải trừ trạng thái càng thẳng, khó chịu Nếu không

S :ó rau cần tươi, có thể dùng 30 - 60g rau cần khô (có thể thêm 1 2g khổ

Iqua - mướp đắng) sắc uống Cách ch ế rau cần khô; Rau cầu tươi chầnm ^ J

I

í

i ^

ị ị ị ị

qua nước sôi, phơi trong bóng mát cho khô, cất đi dùng dần. I

Chữa ăn vào nôn ngược trở ra

Rễ rau cần tươi 30g, cam thảo 15g, thêm nước vào đun sôi khoảng 10 phút, chắt lấy nước, đập 1 quả trứng gà vào, ăn trứng và uống nước.

Chữa viêm gan mạn tính

Rau cần tươi 200g, rửa sạch, giã, vắt lấy nước cô"t, thêm 50g mật ong vào trộn đều, uô"ng ngày 2 lần; liên tục trong nhiều ngày.

Chữa đái tháo đường

Rau cần tươi 60g, gạo tẻ 70 - lOOg Cách dùng: Rau cần rửa sạch, thái nhỏ, cùng gạo cho vào nồi, đổ khoảng óOOml nước nấu thành cháo; ngày ăn

2 lần vào buổi sáng và buổi tối Ăn khi cháo còn nóng, không nên để lâu Cháo này công dụng bổ thận, thanh nhiệt, lợi tiểu, bình can nhiùig tác dụng chậm - phải dùng lâu mới kiến hiệu.

Chữa đi tiểu ra máu (niệu huyết)

Dùng rau cần tươi giã vắt lấy nước cốt uống, ngày 3 lần, mỗi lần một bát con.

Chữa tiểu tiện nhỏ giọt, đau nhức

Rau cần tươi bỏ lá, giã vắt lấy nước cốt, hòa với đun sôi để nguộiH uống hoặc dùng: Rau cần tươi 50 - lOOg, sắc nước uống nhiều lần tr o n g * ^ ngày, tiểu tiện sẽ thông suô"t.

^ Chữa phụ nữ kinh nguyệt trước kỳ

Íthường xuyên sẽ kiến hiệu Dùng rau cần khô lOOg, sắc nước uống thay trà trong ngày, uống

Chữa sản hậu xuất huyết

Rễ rau cần 60g, trứng gà 2 quả, cùng luộc chín, ăn trứng gà và uống nước luộc.

I, - T - J , ' • 5

-7cm Khi cây cao 30 - 35cm, bón thúc lần 2 với liều lượng như lần thứ nhất và đưa nước vào sâu 15 - 20cm Khi cây cao 50 - 60cm, bón phân lần thứ ba như 2 lần trên, đưa nước ruộng ngập cách ngọn cây 15 -

2 0cm.

I

- Biện pháp kỹ thuật làm tăng mật độ: Nếu để mật độ cây cao, cây

sẽ có thân nhỏ trắng, lâu già ăn giòn ngon, giá trị thương phẩm cao Khi cây mọc cao khoảng 15 - 20cm, dùng tay ân vùi thân cây vào trong bùn chỉ để hở ngọn khoảng 3 - 4cm Làm như vậy để tăng số đốt thân nằm sâu trong hùn, tăng sô rễ, tăng số đốt lẻ.

Phòng tr ừ s â u h ên h h ạ i

Sâu h ạ i: Rau cần thường bị các loại sâu xanh, sâu đo, bọ nhảy hại lá gây hại Phòng trừ bằng các loại thuốc thảo mộc như: Neembon, hạt củ đậu, Rotenon và các loại thuôc vi sinh như: BT DelPil, Dipel

Bệnh h ạ i: Chủ yếu là bệnh sương mai làm thôi đen lá, trong diều kiện nhiệt độ mát (15 - 22°C), độ ẩm không khí cao 90 - 100% (trời âm

u mưa phùn) Phòng và trị bệnh bằng thuôc Alpine 80 WP, Ridomin MZ72 WP, Zineb 80Wp Chú ý; Nồng độ, liều lượng, thời gian cách li theo đúng hướng dẫn in trên bao bì thuôc.

Thu h oạch

Sau trồng 1 , 5 - 2 tháng là được thu hoạch Khi thu hoạch dùng liềm sắc cắt cách gốc 2 - 3cm, rửa sạch, bó thành từng bó đem tiêu thụ Tiếp tục bón thúc phân đạm + lân + kali và tro bếp sau khoảng 40 - 50 ngày nữa cho thu lứa tiếp theo.

(

,

chăm sóc, không cần làm cỏ Sang tháng 8, 9 bắt đầu làm cỏ, tưới phân, tát nước đủ ẩm để cây đâm chồi, đẻ nhánh, nhổ các cây này cấy giâm với khoảng cách 5 X 5cm và đưa nước vào xăm xắp Khi nhánh cao lOcm đêm cấy ra ruộng rau c ầ n ta gần như không bị sâu bệnh, chỉ hay

^ bị đỏ lá (huyết dụ) nên không cần dùng thuôc bảo vệ thực vật.

A nhiệt Dùng lá tươi, hoặc đã phơi khô trong mát (âm can) không phơi

^ n ắ n g (làm mất tinh dầu thơm).

I )

Tác dụng

Cải cúc là loại rau phổ biến trong ăn uống Nó có thể ch ế biến các

món rau xào, nấu hay rất phù hỢp để ăn lẩu Ngoài ra, cải cúc làm salad

cũng cho hương vị rất thú vị mà vẫn giữ đưỢc lượng lớn vitamin c ho rau

Có rất nhiều món ăn nấu bằng cải cúc để chữa bệnh Ví dụ như:

Chữa ho đờm

Nhức đầu, chóng mặt buồn nôn do tiêu hóa kém, suy nhược, hay

lạnh Lấy l/2kg cải cúc, một đầu cá mè to, một ít gừng tươi, một ít

rưỢu, và gia vị Đầu cá mè rửa sạch, rán cho vàng thơm, cho gừng vào

đảo đều rồi tưới rưỢu lên và lượng nước vừa đủ hầm chín Cho cải cúc

vào nấu đến sôi, nêm nếm gia vị vừa đủ.

Bổ tỳ, trị hoa mắt, lợi tiểu

Lấy 200g cải cúc, một con cá diếc độ l/2kg, một ít rưỢu, dầu ăn, và

các gia vị vừa đủ Cá diếc làm sạch, bỏ vảy, đem rán vàng, rồi cho rưỢu

vào đảo qua, cho gừng, nước vào tiếp, nấu với lửa nhỏ cho cá chín thì

cho cải cúc vào và nấu đến sôi lại, nêm nếm gia vị.

Canh cải cúc cá diếc bổ cơ thể

I

✓

Canh rau cải cúc

1

Thích hỢp sử dụng cho người cao tuổi hoặc trẻ em ăn không tiêu, tiểu tiện ít, mệt mỏi Nhờ tác dụng của món là bổ tì khai vị, trừ đàm thấp, hòa trung, kiên vị, lợi tiểu, làm khỏi ho đờm, gan nóng, hoa mắt, chóng mặt Lấy cá diếc 500g, cải cúc 150g, rưỢu, dầu, vừng, tiêu, muôi vừa đủ Rán vàng hai mặt cá cho ít rưỢu vào đảo sơ, cho gừng, sau cho 'chút nước sôi hạ lửa nhỏ đun tiếp cho nhừ cá, rồi cho rau cải cúc vào đun to lửa cho sôi nhào là đưỢc.

Cháo giải cảm cúm (đau họng, ho, hơi sốt)

Rau cái cúc tươi 200g, rửa thật sạch, để ráo nước, thái nhỏ, gạo tẻ lOOg Sau đó, vo sạch gạo cho vào nồi, đổ vào l.OOOg nước rồi đun cháo nhừ, cho rau cải vào, thêm gia vị, ăn nóng Ăn liền 3 ngày.

Chữa ho ở trể em

Rau cải cúc 6g (thái nhỏ), cho vào một chút mật ong đem hấp cơm, gạn lấy nước cho ưẻ uống nhiều lần ưong ngày.

Chữa chứng ho dai dẳng ở người lớn do lạnh

Rau cải cúc 100 - 150g, phổi lợn 200g thái thành miếng, dùng nấu thành canh ăn cả cái lẫn nước cùng bữa cơm, ăn trong 3 - 4 ngày.

Đau mắt

Lấy một nắm rau cải cúc tươi rửa sạch, thái nhỏ nấu với một con cá diếc (khoảng ba ngón tay) để ăn Đồng thời dùng rau cải cúc rửa sạch, cho vào một miếng vải mỏng chườm lên mắt rất tô"t.

Đau đầu kinh niên

^ Nếu bị đau nhức đầu kinh niên thì lấy lá cải cúc hơ nóng đắp lên hai bên thái dương và đỉnh đầu vào buổi tôì trước khi đi ngủ, hoặc lúc thấy

>ihức đầu Đồng thời lấy 10 - 15g nước lá cải cúc đã sắc uô"ng nóng sẽ đỡ.

m j

Giống

.') 9

Cần lựa chọn giông tô"t ở các công ty giông cây trồng Gieo cải cúc

thường phải gieo dày nên cần chuẩn bị lượng giông phù hỢp, tránh thiếu

hạt giông Hạt giông phải cho tỷ lệ nảy mầm trên 70%, thời gian thu

hoạch từ 30 - 35 ngày sau khi gieo.

Làm đ đ i, tư ới nước

Cải cúc thích hỢp với đất phù sa tơi xốp, khô ráo Vì vậy cần làm

luống, đánh tơi và vàm nhỏ đất trước khi gieo trồng.

Cải cúc phải được tưới nước thường xuyên bằng nguồn nước sạch Chú ý

độ ẩm, tránh tưới quá nhiều cây sẽ bị thối.

Ban đầu vết bệnh chỉ là những vết nhỏ nhìn như bị phỏng nước sôi.

Sau đó lan rất nhanh ra toàn lá, những lá phía dưới bị trước sau đó la n |

I

dần lên các lá phía trên Nếu nặng bệnh gây thối cả thân cây, làm cho

cây bị rũ xuống rồi nhanh chóng lan ra những cây xung quanh Chổ bị

bệnh có mùi hôi thôi khó ngửi.

(

í

^ Bệnh thường gây hại nhiều trong mùa mưa, nhất là những ruộng bón quá nhiều phân đạm, ruộng gieo trồng dày, ruộng đất thấp, ruộng đã ưồng tần ô ttong nhiều vụ, nhiều năm liên tục, ruộng trồng xen với cây hành lá

©

c

í Đ ể han chê bênh, có thể dùng môt vài biên pháp chính như sau:

Trước khi trồng rau cải cúc cần thu gom sạch sẽ toàn bộ tàn dư của / cây ở vụ trước để hạn chế nguồn bệnh ban đầu ảnh hưởng tới ruộng rau.

- Cày (hoặc cuốc) phơi đất trước khi gieo giông khoảng 10 - 15

^ g à y , đánh luông hình mai rùa, cao khoảng 3 - 6cm để nước mưa hoặc nước khi tưới không đọng lại trên luông Bón cho đất (l.OOOm^) khoảng

20 - 30kg vôi bột để khử trùng đất.

- Không nên bón quá nhiều phân đạm, nhất thiết phải kết hỢp với phân lân trong mỗi lần bón, kết hỢp với bón thêm phân chuồng đã hoai mục ở đầu vụ, lần bón cuô"i cùng tô"t nhất là dùng phân DAP.

- Không nên gieo giông quá dày, khi chăm sóc, làm cỏ cô" gắng tránh làm cây bị xây xát vì chính những chỗ vết thương này là nơi để vi khuẩn gây bệnh xâm nhập vào bên trong cây Trước khi thu hoạch hoảng 10 ngày nên giảm bớt lượng nước tưới.

- ở những vùng thường xuyên bị bệnh hại nặng không nên gieo trồng cải cúc trong mùa mưa, không nên gieo trồng cải cúc liên tục trong nhiều vụ Nên luân canh một vài vụ với cây trồng nước.

- Khi thâ"y bệnh mới chớm xuâ"t hiện (thường sau gieo khoảng trên dưới một tháng) thì dùng thuốc N ew Kasuran BTN, Kasuran BTN,

^Stam er 20WP, Copperzine WP, Vizincop 50BTN để phun xịt (về cách

sử dụng bạn có thể đọc hướng dẫn trên vỏ thuốc) Đồng thời giảm lương Siư ớc tưới và ngưng ngay việc bón phân đạm (mặc dù đã đến kì bón) Sau đó cứ khoảng năm, bảy ngày lại xịt tiếp một lần Chú ý khi xịt

U 6 j J Q | g ^

c , )

Íthuôc cuối cùng phải bảo đảm đúng thời gian cách ly của thuôc, để '

không gây ngộ độc cho người ăn.

Thu h oạch

Khi rau cao vừa tầm, còn non có thể thu hoạch bằng cách nhổ cả rễ,

rửa nhẹ qua nước để đất ở rễ rơi ra Tránh để rau lên ngọn, có hoa rồi

mới thu hoạch Khi đó rau bị già và ăn sẽ bị đắng.

I

10 Rau bí nạô

Hiện nay có những loại rau ăn quả đã cải tiến giông để phát triển

làm rau ăn lá, phổ biến như ngọn rau bí, ngọn rau su su ở đây chúng

tôi xin nêu ra kỹ thuật trồng rau bí lấy lá giúp bà con nông dân tham

khảo và làm phong phú nhóm rau ăn lá.

Đ ặc đ iể m

Ngọn bí ngô dùng làm rau ăn: Xào hay nấu canh Có tính thanh

nhiệt, nhuận tràng nhờ chất xơ kích thích nhu động ruột.

Món chay ngọn bí ngô nấu với cà chua Ngọn bí và cà chua đều

thanh nhiệt, nhuận tràng Đây là một kết hỢp đồng vận vì cả hai đều có

tính chông oxy hoá, tăng tính trị liệu cũng tăng khẩu vị Khi trời nắng

nóng nên ăn món này.

Bí ngô ưa đất tốt, giàu mùn, tơi xốp, có cấu tượng nhẹ, dễ thoát n ư ớ c /

vì vậy nên chọn những chân đất cao ráo, đất thịt nhẹ pha cát như đất

117

I

^1

^Ịị

phù sa ven sông, suôi. I

Ngọn bí ngô

Có thể tận dụng các bờ lô, bờ thửa, bờ ruộng để trồng, trồng xen :anh trong vườn cây ăn quả khi chưa khép tán nhưng cách gốc các loại :ây này khoảng Im Cũng có thể ưanh thủ trồng một vụ luân canh với

úa mùa sau khi thu hoạch nhưng phải lên luống, khơi rãnh để tránh bị íng ngập dễ bị bệnh thối gốc, thôi cây Với đất bãi, đất vườn chỉ cần :ày bừa, lên luông rộng 2m; với đất lúa mùa chỉ cần cày lật, lên luông rồi đặt đât mới vào trong cây đã gieo qua bầu rồi xăm xới đất trong quá ỉrình chăm sóc sau này.

M ậ t đ ộ v à c á c h g ie o trồ n g

Có thể ngâm hạt trong nước ấm, vớt ra ủ trong khăn ẩm cho nứt nanh rồi đem gieo trực tiếp trên hô" hoặc gieo vào bầu chăm sóc thành cây giông cứng cáp rồi đem trồng Mỗi sào nên bón lót khoảng 400 - 500kg phân chuồng loại có nhiều châ"t độn Càng nhiều phân chuồng thì khi bón thúc mới có thể bón đưỢc đạm để cây bí sinh trưởng, phát triển

^ k h ỏ e , thu hái được nhiều lứa, bền cây Kinh nghiệm nhiều nơi cho thây,

A ĩ í * u = r : A ĩ í , 4 1 - 2 -ií _ • 1_ _ , 2

với đât bãi, đât vườn thì nên gieo thắng cây sẽ sinh trưởng khỏe hơn

\ v l ỗ i hốc gieo 2 - 3 hạt, khi đã mọc thì chọn giữ lại một cây khỏe mạnh

ĩ ) còn nhổ bỏ hoặc để trồng dặm cho những hô"c không mọc hoặc mọc

s sSr'S ^•Ị

yếu Với đất ruộng nên trồng bằng cây bầu giông là tô"t nhất Vì là bí để cắt ngọn nên phải trồng dày với khoảng cách như sau: Hàng cách hàng 2m, cây cách cây 30 - 40m Mỗi sào có thể trồng đưỢc 500 - 600 cây, cao gấp 3 - 4 lần so với trồng để lấy quả.

C hăm sóc, th u h á i

Khi cây đã bén rễ, hồi xanh nên tưới nhử 3 ngày/lần hằng nước giải hoặc nựớc phân chuồng pha loãng Khi bí đã có 3 - 4 lá thật, cây sắp ngả ngọn thì cần vun gốc kịp thời để cho bí có ngọn to, bụ bẫm, non mới bán được giá Khi ngọn đã bò dài 50 - 60cm thì bắt đầu thu hoạch bằng cách cắt tất cả các ngọn bí cách gốc 10 - 15cm Nhổ sạch cỏ, rạch hàng cách gô"c 20cm, bón thúc đạm với lượng 2,5 - 3kg/sào, lấp đất rồi tưới nhẹ Khi các chồi gốc đã nảy mầm, chọn giữ lại mỗi gô"c 2 - 3 chồi khỏe nhất, còn thì ngắt bỏ cho ngọn to Các lứa thu hái tiếp theo cũng làm như vậy khi ngọn đã dài 60 - 70cm, cắt ngọn gần sát gốc và tiếp tục bón thúc, vun gô"c và tưới nước đủ ẩm thường xuyên Bí ngô cần lượng nước rất lớn để duy trì được năng suất và sản lượng chất xanh cao, vì vậy cần tưới nước thường xuyên, đảm bảo độ ẩm cho cây mới có năng suất cao, chất lượng tô"t.

chú ý phát hiện, phun trừ kịp thời bằng các loại thuốc sâu, thuốc trừ sâu

vi sinh như Bt, NPV và đảm bảo thời gian cách ly, hạn ch ế sử dụng các loại thuôc bảo vệ thực vật hóa học để tránh ngộ độc cho người mua.

Như vậy có thể thấy, ý nghĩa của cây rau là rất đa dạng, nó không chỉ có giá trị cung cấp duy nhâ't mà có thể vừa cho thu hoạch lá, vừa c h o ^ thu hoạch quả Một số loại vừa cho ăn lá vừa cho ăn củ Tùy vào m ục^ đích sử dụng mà bà con nông dân có cách khai thác và lựa chọn giống

I

- Đạt năng suất cao.

- Nâng cao chất lượng theo yêu cầu của người tiêu dùng sạch, an loan.

- Sản phẩm phải đa dạng, nhiều chủng loại để hỗ trỢ nhau trong sản kuât cũng như trong tiêu thụ.

- Giá thành sản phẩm thấp để nâng cao khả năng cạnh tranh.

Do vậy, cần phải chuẩn bị cơ sở vật chất - kỹ thuật, mọi điều kiện thuận lợi tô"t để trồng rau có chất lượng và cho năng suất cao.

V phát triển Đặc biệt vào mùa hè, cây rau ăn lá có thể tổng hơp đươc

^ lượng lớn chất diệp lục và vitamin Rau trồng vào mùa xuân phát triển nhanh nên rau ở thời gian này thường non, ăn ngon và ngọt.

^ Mùa đông khí hậu lạnh, rau ăn lá phát triển chậm Thời gian này hạt rau mọc mầm khó và khi gieo hạt thường có tỉ lệ nảy mầm không cao.

© Đây cũng làloại cây trồng ngắn ngày nên vấn đề thời vụ có thể linh

ịịịịị^ >

V J ' ' T w

động và không c ố định so với các loại cây khác như lúa nước. I

Sự tiến bộ của khoa học kĩ thuật đã lai tạo thành công nhiều loại giông rau phù hỢp với thời tiết khí hậu nước ta và nhât làđã có những phương pháp trồng rau lấy lá khoa học và tiên tiến Chính điều này đã giúp cho thời vụ trồng rau lấy lá đưỢc cải thiện đáng kể, cho phép ữồng rau quanh năm Những rau trồng trái vụ vẫn cho năng suất cao.

2 Lựa chọn đất

Các loại rau ăn lá râ't sỢ ngập úng, nhưng lại rất cần nước Do vậy, cần chọn các vùng không bị ảnh hưởng của ngập úng trong mùa mưa,| thiếu nước tưới trong mùa khô Các vùng đất cao, chủ động tưới tiêu| phù hỢp cho việc phát ưiển rau ăn lá.

về đất cần chú ý chọn các loại đất cát pha, thịt nhẹ tức là các loại đất dễ thoát nước, đất có độ chua từ hơi chua đến trung tính (pH của đất biến động từ 5 - 7) là tốt nhâ't, loại đất phù sa làđất tốt nhất, giàu chất dinh dưỡng giúp cây rau phát triển nhanh.

Rau ăn lá là một loại cây trồng cho năng suất cao, thời gian g i e o B a trồng ngắn, đòi hỏi sự luân canh thường xuyên trong quá trình gieol trồng Do vậy, cần bố trí quy hoạch theo từng ô, thửa, từng khu vực K ế tK a hỢp hệ thống tưới tiêu và giao thông nội đồng nhằm áp dụng cơ g i ớ i * ^ hoá, vận chuyển vật tư và sản phẩm thu hoạch Tránh trường hỢp bô"c

dỡ nhiều lần làm dập nát, thất thoát, giảm giá trị của sản phẩm.

V iệc quy hoạch thiết k ế hệ thống tưới tiêu, giao thông phục vụ vận chuyển phải đáp ứng các yêu cầu sau:

- Chủ động sử dụng được nguồn nước tưới /

- Hệ thống giao thông nội đồng thuận tiện cho cơ giới và vận cho cơ giới và vận