Đề bài ; Anh Chị hãy vận dụng kiến thức về khoa học Quản lý giáo dục đã có để phân tích câu nhận định của Peter Drucker trong thực tiễn quản lý, lãnh đạo cơ sở giáo dục đang công tác:“Management is doing things right; leadership is doing the right things”.Từ đó, rút ra bài học quản lý giáo dục.
Trang 1Đề bài ; Anh Chị hãy vận dụng kiến thức về khoa học Quản lý giáo dục đã
có để phân tích câu nhận định của Peter Drucker trong thực tiễn quản lý, lãnh đạo cơ sở giáo dục đang công tác:
“Management is doing things right; leadership is doing the right things”.
Từ đó, rút ra bài học quản lý giáo dục.
Bài làm
Nguồn gốc phát triển loài người là lao động của cá nhân và lao động chung C Mác đã khẳng định: “Tất cả mọi lao động xã hội trực tiếp hay lao động chung nào tiến hành trên quy mô tương đối lớn, thì ít nhiều cũng cần đến một sự chỉ đạo để điều hòa những hoạt động cá nhân và thực hiện những chức năng chung phát sinh từ sự vận động của toàn bộ cơ chế sản xuất Một người độc tấu vĩ cầm tự mình điều khiển lấy mình, còn một dàn nhạc thì cần phải có nhạc trưởng” Lao động chung cần có tổ chức và thống nhất nhằm tạo ra sức mạnh để đạt được mục đích chung Trong lịch sử phát triển loài người xuất hiện một dạng lao động mang tính đặc thù là tổ chức - điều khiển con người với các hoạt động theo những yêu cầu nhất định; dạng lao động đó được gọi là quản lý Quản lý là một chức năng lao động bắt nguồn từ tính chất lao động của xã hội
Từ khi con người bắt đầu hình thành các nhóm để thực hiện những mục tiêu mà
họ không thể đạt được với tư cách là những cá nhân riêng lẻ, thì nhu cầu quản lý cũng hình thành như một yếu tố cần thiết để phối hợp những nỗ lực cá nhân hướng tới những mục tiêu chung Xã hội phát triển qua các phương thức sản xuất từ cộng sản nguyên thủy đến nền văn minh hiện đại, trong đó quản lý luôn
là một thuộc tính tất yếu lịch sử khách quan gắn liền với xã hội ở mọi giai đoạn phát triển của nó Thuộc tính đó bắt nguồn từ bản chất của hệ thống xã hội đó là hoạt động lao động tập thể - lao động xã hội của con người Trong quá trình lao động con người buộc phải liên kết lại với nhau, kết hợp lại thành tập thể Điều
đó đòi hỏi phải có sự tổ chức, phải có sự phân công và hợp tác trong lao động, phải có sự quản lý Như vậy, quản lý là một hoạt động xã hội bắt nguồn từ tính chất cộng đồng dựa trên sự phân công và hợp tác để làm một công việc nhằm đạt được mục tiêu chung đề ra Mặc dù quản lý là một thuộc tính tất yếu gắn liền với xã hội nhưng chỉ khi xã hội phát triển đến một trình độ nhất định thì quản lý mới được tách ra thành một 2 chức năng riêng của lao động xã hội; dần dần hình thành những tập thể, những tổ chức và cơ quan chuyên hoạt động quản lý - hệ thống quản lý (chủ thể quản lý) Xã hội càng phát triển về trình độ và quy mô
Trang 2sản xuất, về văn hóa, khoa học, kỹ thuật công nghệ, thì trình độ quản lý, tổ chức, điều hành và công nghệ quản lý cũng càng được nâng lên và phát triển không ngừng Quản lý là một trong những hoạt động vừa khó khăn, phức tạp; vừa là một nhân tố có ý nghĩa quyết định đối với sự tồn tại và phát triển xã hội, suy thoái hay thịnh vượng của một tổ chức, một quốc gia, thậm chí là toàn cầu Sự phát triển xã hội dựa vào nhiều yếu tố: sức lao động, tri thức, nguồn vốn, tài nguyên, năng lực quản lý Trong đó năng lực quản lý được xếp hàng đầu Năng lực quản lý là sự tổ chức, điều hành, kết hợp tri thức với việc sử dụng sức lao động, nguồn vốn và tài nguyên để phát triển xã hội Quản lý tốt thì xã hội phát triển, ngược lại nếu buông lỏng hay quản lý tồi thì sẽ mở đường cho sự rối loạn, kìm hãm sự phát triển xã hội Vậy quản lý là gì?
Có nhiều quan niệm khác nhau về quản lý, ví dụ:
- Mary Parker Follet: "Quản lý là nghệ thuật khiến cho công việc được thực hiện thông qua người khác"
- Robert Albanese: "Quản lý là một quá trình kỹ thuật và xã hội nhằm sử dụng các nguồn, tác động tới hoạt động của con người và tạo điều kiện thay đổi
để đạt được mục tiêu của tổ chức"
- Harolk Kootz & Cyryl O'Donell: "Quản lý là việc thiết lập và duy trì môi trường nơi mà cá nhân làm việc với nhau trong từng nhóm có thể hoạt động hữu hiệu và có kết quả, nhằm đạt được các mục tiêu của nhóm"
- Robert Kreitner: "Quản lý là tiến trình làm việc với và thông qua người khác để đạt các mục tiêu của tổ chức trong một môi trường thay đổi Trong tâm của tiến trình này là kết quả và hiệu quả của việc của việc sử dụng các nguồn lực giới hạn"
- Harol Koontz: "Quản lý là một nghệ thuật nhằm đạt được mục tiêu đã đề
ra thông qua việc điều khiển, chỉ huy, phối hợp, hướng dẫn hoạt động của những người khác" (Những vấn đề cốt yếu của quản lý NXB khoa học - Kỹ thuật, 1993)
- Nguyễn Minh Đạo: "Quản lý là sự tác động chỉ huy, điều khiển, hướng dẫn các quá trình xã hội và hành vi hoạt động của con người nhằm đạt tới mục tiêu đã đề ra" (Cơ sở khoa học quản lý, NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội 1997)
- "Quản lý là việc đạt tới mục đích của tổ chức một cách có kết quả và hiệu quả thông qua quá trình lập kế hoạch, tổ chức, lãnh đạo và kiểm tra các
Trang 3nguồn lực của tổ chức" (Khoa học quản lý, tập I, Trường ĐH KTQD, Hà Nội 2001)
Từ những quan niệm này cho thấy, quản lý là một hoạt động liên tục và cần thiết khi con người kết hợp với nhau trong tổ chức Đó là quá trình tạo nên sức mạnh gắn liền các hoạt động của các cá nhân với nhau trong một tổ chức nhằm đạt được mục tiêu chung
- Lãnh đạo: Nghĩa rộng là: Sự dẫn đường chỉ lối, dẫn dắt, điều khiển (đề
ra chủ trương, đường lối và tổ chức, động viên thực hiện) mọi hoạt động của cá nhân và tổ chức nào đó nhằm đạt đến mục tiêu nhất định Nghĩa hẹp: là sự tác động điều khiển trực tiếp những hoạt động của con người và xã hội nhằm đạt đến mục đích cụ thể đã vạch ra
- Quản lý, Lãnh đạo, Chỉ huy đều là hoạt động chỉ đạo, định hướng, điều khiển thực hiện một công việc theo một mục đích nhất định Quản lý, lãnh đạo, chỉ huy đều là sự tác động có hướng đích, có tổ chức của chủ thể (quản lý, lãnh đạo, chỉ huy) tới đối tượng ( bị quản lý, lãnh đạo, chỉ huy) để đạt mục tiêu đã đề
ra Hoạt động này đều là tác động điều khiển có hướng đích, có mục tiêu xác định, thể hiện mối quan hệ giữa hai bộ phận đó là: chủ thể ( là cá nhân hoặc tổ chức làm nhiệm vụ quản lý, lãnh đạo, chỉ huy ) và đối tượng bị điều khiển ( là
bộ phận bị quản lý, lãnh đạo, chỉ huy )
- Đều gắn với con người, quan hệ người với người, giữa chủ thể và đối tượng
- Xét về bản chất nội dung thì Quản lý, Lãnh đạo, Chỉ huy cũng đều chính
là hoạt động bao gồm quá trình ra quyết định và tổ chức thực hiện quyết định, điều khiển hoạt động của đơn vị tổ chức đạt đến mục đích đã đặt ra
- Xét về hình thức và phương pháp thì đều là đều là sự vận động của thông tin, sự điều khiển, định hướng, dựa trên cơ sở tác động chủ quan của chủ thể điều khiển tới đối tượng bị điều khiển thông qua hệ thống các công cụ, phương tiện
- Dưới góc độ hoạt động cụ thể thì cả quản lý, lãnh đạo và chỉ huy không phải là hoạt động ra quyết định đơn thuần là định hướng chung chung, mà cả ba hoạt động này còn phải trực tiếp chỉ đạo mỗi tổ chức cá nhân con người cụ thể, từng khâu công tác cụ thể trong phạm vi chức trách của mình Thậm chí có nhiều khâu công tác để đạt sự tác động có hướng đích và có tổ chức người quản
Trang 4lý, người lãnh đạo và người chỉ huy phải giữ vị trí trực tiếp thực hiện, do vậy chúng đồng nghĩa với hoạt động định hướng điều khiển chỉ đạo thực tiễn
- Quản lý, lãnh đạo và chỉ huy có nhiều chỗ tương đồng, đều phục vụ chung một mục đích, gần như bổ sung cho nhau, đan xen nhau mà không cản trở nhau Trong một số trường hợp cụ thể thì quản lý, lãnh đạo, chỉ huy có thể gắn liền với nhau trong một chủ thể và trong một quá trình, cùng có một quá trình tác động và nội dung, phạm vi hoạt động giống nhau Trong thực tế thường khó
có sự phân định tách bạch giữa ba loại công tác này, đặc biệt với mô hình tổ chức nhỏ, không có nhiều sự phân cấp, phân hệ rõ nét
- Quản lý, lãnh đạo và chỉ huy đều có vai trò quan trọng đặc biệt trong đời sống xã hội con người Mục đích của nó là tạo sự tập trung thống nhất chặt chẽ, phát huy tối đa khả năng của tổ chức, đơn vị, tập thể, thống nhất ý chí và các nguồn lực, phát huy “tính trồi” của tổ chức để đạt mục tiêu đề ra với hiệu quả cao nhất
Sự khác nhau:
Các nhà nghiên cứu chưa thống nhất được về một định nghĩa rõ ràng, rành mạch cho ba khái niệm này, chúng không đồng nhất và được giải thích tuỳ thuộc vào từng lĩnh vực nghiên cứư, xong đều bao hàm ý tác động và điều khiển nhưng khác nhau về mức độ và phương thức tiến hành, đều có chung khẳng định: quản lý, lãnh đạo và chỉ huy là ba công việc khác nhau, thậm chí khác
nhau rất cơ bản Theo Từ điển tiếng Việt, "lãnh đạo" là đề ra chủ trương và tổ chức động viên thực hiện, còn "quản lý" là tổ chức và điều khiển các hoạt động theo các yêu cầu đã đề ra, còn “ chỉ huy” là điều khiển hoạt động của một tập thể, Hoặc trong cơ chế “Đảng lãnh đạo, nhà nước quản lý, nhân dân làm chủ”.
Như vậy có thể hiểu, lãnh đạo quyết định đường lối, sách lược, gắn với những vấn đề tổng quát, còn quản lý là tổ chức thực hiện, xử lý những vấn đề rất thực
tế, chỉ huy là hoạt động tổ chức thực hiện nhiệm vụ cụ thể trong thời gian cấp bách, khẩn trương Lãnh đạo nặng về lĩnh vực chính trị, chủ trương, đường lối, bao quát; còn quản lý nặng về lĩnh vực hành chính, điều hành, chấp hành, chỉ huy là hoạt động điều hành nhưng mang tính cụ thể cấp bách, đòi hỏi phục tùng tuyệt đối So sánh nội hàm và ngoại diên của các khái niệm trên có thể thấy:
- Khác về phương thức tác động và hiệu lực:
+ Lãnh đạo: sử dụng chủ yếu là phương pháp động viên, thuyết phục, gây ảnh hưởng, để ra nguyên tắc, mô hình
Trang 5+ Quản lý dựa vào pháp luật và các thể chế, quy chế, nguyên tắc, mô hình
đã định trước
+ Chỉ huy sử dụng thường dựa vào phương pháp quyền uy, mệnh lệnh, điều lệ, kỷ luật
+ Về hiệu lực, lãnh đạo tập hợp các cá nhân đối tượng bị lãnh đạo thành
tổ chức chặt chẽ và làm cho ảnh hưởng của lãnh đạo lan tỏa ra trong toàn tổ chức; còn quản lý và chỉ huy thường thông qua hoạt động của điều hành, tác động trực tiếp đến các các nhân, nhóm của tổ chức, hiệu lực là trực tiếp
- Khác về nội dung chức năng:
+ Lãnh đạo gồm có: xác định phương hướng, mục tiêu lâu dài, lựa chọn chủ trương chiến lược, điều hòa phối hợp các mối quan hệ và động viên thuyết phục con người
+ Quản lý bao gồm các việc: xây dựng kế hoạch, sắp xếp tổ chức, chỉ đạo điều hành và kiểm soát tiến trình hoạt động
+Chỉ huy bao gồm sử dụng nhiệm vụ quyền hạn đặc biệt được giao một cách độc lập, chủ động, yêu cầu cấp dưới phải chấp hành phục tùng tuyệt đối
- Khác về phạm vi tác động và hình thức thể hiện:
+ Quản lý: là một phạm trù rộng, để tiến hành quản lý, chủ thể quản lý phải thực hiện đồng bộ rất nhiều chức năng, trong đó có chức năng lãnh đạo để chủ thể thực hiện tổ chức liên kết và tác động lên đối tượng bị quản lý để thực hiện các định hướng tác động dài hạn đã được định trước Quản lý là lãnh đạo trong trường hợp mục tiêu cụ thể hơn và chuẩn xác hơn, quản lý tập hợp các nguồn lực, điều khiển tổ chức để thực hiện mục tiêu, định hướng thành hiện thực( mục tiêu đã được định trước của hoạt động lãnh đạo ) Ngoài quản lý con người, đối tượng của quản lý còn bao gồm tài chính, vật chất Quản lý không chỉ
xử lý quan hệ giữa người với người mà còn phải xử lý mối quan hệ tài chính và vật chất, giữa vật chất và con người, giữa con người và tài chính, các nguồn lực khác Phạm vi mà quản lý đề cập đến rộng hơn nhiều so với lãnh đạo và chỉ huy
+ Lãnh đạo: hoạt động điều khiển của chủ thể lãnh đạo đối với đối tượng
bị lãnh đạo ở tầm vĩ mô( hoạt động lãnh đạo là hoạt động có tầm vĩ mô) Lãnh đạo là việc đưa ra các phương châm, nguyên tắc, chính sách hoạt động, xây dựng những quyết sách lớn ở tầm vĩ mô được thực hiện trong một không gian rộng lớn bao quát và một khoảng thời gian tương đối dài Thực hiện những công việc chung, lớn, theo đuổi hiệu quả của toàn bộ tổ chức, lực lượng Lãnh đạo là
Trang 6quản lý nhưng mục tiêu xa hơn rộng hơn, khái quát cụ thể hơn, đồng thời lãnh đạo cũng là chỉ huy khi yêu cầu điều khiển là cấp bách, khẩn trương và mang tính thời điểm cụ thể Lãnh đạo là một chức năng của quản lý, thường được gọi
là chức năng lãnh đạo, còn chức năng khác của quản lý lại không phải là lãnh đạo Ví dụ: công việc mà những người tham mưu trong tổ chức làm là công tác quản lý, nhưng không phải là công tác lãnh đạo Quản lý ở đây chỉ hành vi quản
lý, công tác lãnh đạo vừa bao gồm hành vi quản lý, vừa bao gồm hoạt động nghiệp vụ khác Thông thường, lãnh đạo và chỉ huy chủ yếu là lãnh đạo con người, xử lý quan hệ giữa người với người, đặc biệt là quan hệ cấp trên và cấp dưới Đây là vấn đề cốt lõi trong hoạt động quản lý
+ Chỉ huy: Là tổ chức thực hiện làm sao để chủ trương, đường lối, kế hoạch do lãnh đạo đặt ra được áp dụng trong khi thực thi một nhiệm vụ nhất định Đi sâu vào việc chấp hành, tổ chức thực hiện một công việc cụ thể (ở tầm
vi mô) Gắn liền với hoạt động cụ thể, nhiệm vụ cấp bách khẩn trương và cần tập trung sức lực trí tuệ để thực hiện trong một thời gian nhất định (ở khoảng thời gian tương đối ngắn ) Thực hiện những công việc cụ thể, rõ ràng, tính kỷ luật chặt chẽ, thường mang đặc trưng công tác vũ trang, và trong điều kiện khó khăn yêu cầu phức tạp, thời gian gấp gáp ( ví dụ như chỉ huy bộ đội, chỉ huy công an, chỉ huy công trình đang thi công, chỉ huy phòng chống bão lụt, tìm kiếm cứu nạn ) Trong thực tế chỉ huy thường gắn với vai trò lãnh đạo trực tiếp
III Kết luận:
Qua phân tích trên cho thấy, để hoạt động của một tổ chức cũng như một
xã hội ổn định hài hoà và hiệu quả cũng đều cần cả lãnh đạo, chỉ huy và quản lý Tuy vậy, lãnh đạo phải đi trước một bước, biết nhìn xa trông rộng, vạch đường chỉ lối và nói chung, không thể có sai lầm hệ thống; lại phải luôn theo dõi tiến trình quản lý, chỉ huy bằng nhận thức chiến lược và đánh giá kết quả chung, không chỉ của quá trình quản lý cũng như hoạt động chỉ huy cụ thể
9.1 Khái niệm lãnh đạo
9.1.1 Một số quan niệm khác nhau về lãnh đạo
- Có nhiều quan niệm khác nhau về lãnh đạo Tùy theo góc độ tiếp cận khác nhau mà các tác giả đưa ra những quan niệm của riêng mình:
+ Hemphill: lãnh đạo là hành vi chỉ đạo các hoạt động của nhóm để đạt mục tiêu.
Trang 7+ J Tarda: Lãnh đạo là dạng hoạt động đặc biệt của quan hệ quyền lực, trong đó một thành viên của nhóm có quyền yêu cầu, đòi hỏi các thành viên khác thực hiện nhiệm vụ chung.
+ George Tery: Lãnh đạo là hoạt động gây ảnh hưởng đến con người để
họ phấn đấu tự nguyện cho các mục tiêu của tổ chức.
+ H Koontz và các tác giả: Lãnh đạo là quá trình tác động đến con người sao cho họ cố gắng một cách tự giác và hăng hái thực hiện mục tiêu chung của
tổ chức.
+ TheoTừ điển tiếng Việt: Lãnh đạo là chỉ ra đường lối, chủ trương và tổ chức, động viên thực hiện
+ Tác giả Nguyễn Bá Dương: Lãnh đạo là sự định hướng bằng cách vạch
ra những đường lối, chủ trương, chính sách lớn.
Mỗi quan niệm đều có cơ sở và theo những góc độ nhất định nhưng chưa đầy đủ Chúng mới chỉ phản ánh được một mặt của khái niệm lãnh đạo
- Thực chất mọi sự khác biệt trong khái niệm lãnh đạo chủ yếu là trong quan hệ với khái niệm quản lý Thực tế, việc phân định rạch ròi ranh giới giữa lãnh đạo và quản lí là rất khó khăn Hiện nay ở Việt Nam, khi giải đáp mối quan
hệ giữa quản lý và lãnh đạo đã hình thành 3 nhóm quan điểm:
+ Quan điểm 1: lãnh đạo và quản lý là đồng nhất, không phân biệt
+ Quan điểm 2: lãnh đạo và quản lý là khác nhau hoàn toàn
+ Quan điểm 3: lãnh đạo và quản lý vừa đồng nhất vừa khác biệt
Trong đó, quan niệm thứ 3 hợp lý hơn cả Sự giống và khác nhau giữa lãnh đạo
và quản lý được thể hiện ở các phương diện cụ thể như:
Yêu cầu những người khác phải hoàn
thành nhiệm vụ
Truyền cảm hứng cho nhân viên thông qua các ý tưởng mới
Điều hành hoạt động của tổ chức theo
điều lệ, nội quy, quy định.v.v
Hoạt động vựơt ra khỏi phạm vi các quy định để tìm kiếm sự thay đổi phù hợp
Là vị trí cụ thể được đặt ra để điều
hành
Là vị trí xuất phát từ y tưởng, sáng kiến đòi hỏi phải có tình cảm, sẵn sàng phục
vụ cho mọi người Làm các việc cho đúng Làm cho đúng công việc
Là người sáng tạo lần thứ 2 Là người sáng tạo thứ nhất
Quan tâm đến hiệu lực và kết quả Quan tâm đến hiệu quả công việc
Trang 8công việc
Quản lý và duy trì hoạt động bình thường
của tổ chức
Sáng tạo các y tưởng mới để phát triển
Tập trung chỉ đạo hệ thống và tổ chức
thực hiện công việc
Tập trung vào con người và nhân viên
cụ thể Tin cậy vào sự kiểm soát và kiểm tra Tin cậy vào tín nhiệm, niềm tin, và hy
vọng Tập trung vào những công việc mang tính
chiến thuật
Tập trung vào công việc mang tính triết
lý, giá trị cơ bản Quan tâm đến kế hoạch ngắn hạn và
trước mắt
Tầm nhìn lâu dài cho tương lai
Thường làm các việc liên quan đến
việc trả lời các câu hỏi: When? How?
Phải thường xuyên hỏi và tự trả lời câu hỏi What? Why?
Chấp nhận và tuân theo các điều luật Tìm cách thay đổi điều luật, điều lệ,
chính sách Tập trung vào các vấn đề hiện tại,
ngắn hạn
Tập trung cho các vấn đề của tương lai
Lập kế hoạch chi tiết và tiến độ thực
hiện
Phát triển tầm nhìn và xây dung chiến lược
Dự báo kết quả và ra quyết định Tìm kiếm sự thay đổi
Tránh rủi ro và mạo hiểm Chấp nhận rủi ro và mạo hiểm
Động viên con người trên cơ sở tuân
thủ cácquy định mang tính chuẩn mực
(lương)
Khuyến khích nhân viên thay đổi và sáng tạo
Sử dụng quyền lực và quan hệ cấp
trên cấp dưới
Sử dụng thuyết phục, quan hệ ảnh hưởng giữa người với người
Như vậy, giữa lãnh đạo và quản lý là không tách rời nhau mà chúng có quan hệ với nhau Khái quát lại, sự phân biệt giữa lãnh đạo và quản lý được thể hiện ở 3 khía cạnh sau: 1) Chủ thể, 2) Mục tiêu, 3) Phương thức tác động
Những nghiên cứu dưới đây về lãnh đạo tập trung chủ yếu vào phân tích nội hàm của khái niệm lãnh đạo với tư cách là hoạt động, chức năng của quản lý
9.1.2 Lãnh đạo là chức năng của quản lý
- Lãnh đạo là một trong những chức năng của quy trình quản lý (lập kế hoạch (xác định mục tiêu), tổ chức (xác định bộ máy, phân công, giao quyền),
Trang 9lãnh đạo (động viên, hướng dẫn), kiểm tra (phát hiện sai lệch và điều chỉnh)) Lãnh đạo là một chức năng (một phần) quan trọng của quản lý, nhưng không phải toàn bộ công việc của quản lý Vì thế, chỉ có một số nhà lãnh đạo là nhà quản lý trong cơ cấu tổ chức
- Các hoạt động như lập kế hoạch, tổ chức và ra quyết định được ví như
những cái kén nằm im cho đến khi người lãnh đạo khơi dậy một động lực trong con người và dẫn dắt họ đến các mục tiêu.
- Lãnh đạo là quá trình tác động đến nhân viên sao cho họ đóng góp nhiệt tình và tích cực vào mục tiêu chung của tổ chức Hay có thể nói, lãnh đạo chính
là quá trình gây cảm hứng cho người khác làm việc chăm chỉ và hiệu quả hơn Các hoạt động lãnh đạo tập trung vào:
- Bản chất của lãnh đạo là hướng dẫn, khích lệ, động viên con người để họ nhiệt tình, tích cực phát huy cao nhất năng lực của mình
+ Lãnh đạo là động viên, khích lệ và điều khiển, hướng dẫn, đôn đốc những thành viên trong tổ chức làm việc với sự nỗ lực cao nhất, với nhiệt tình của bản thân để hoàn thành mục tiêu của tổ chức
+ Lãnh đạo là tạo ra những động lực thúc đẩy cấp dưới và khơi dậy hay kìm hãm bớt những động lực thúc đẩy nhân viên để thực hiện mục tiêu của tổ chức
+ Lãnh đạo là sự nêu gương, chỉ dẫn, ra lệnh và đi trước Các nhà lãnh đạo không đứng đằng sau nhóm hoặc nhân viên để đẩy và thúc giục họ mà, phải đặt mình trước nhóm hoặc nhân viên, phải thể hiện vai trò tiên phong để động viên nhân viên hoàn thành các mục tiêu của tổ chức
Theo Peter Drucker: “Management is doing things right; leadership is doing the right things” Nghĩa là: "quản lí là làm những điều đúng đắn, lãnh đạo là làm những điều đúng đắn."
Trong thực tiễn quản lý, lãnh đạo cơ sở, hiệu trưởng vừa là lãnh đạo vừa
là nhà quản lý Quản lý là nghệ thuật hoàn thành công việc thông qua người khác; là quá trình lập kế hoạch, tổ chức, lãnh đạo và kiểm tra công việc của các giáo viên, cán bộ công nhân viên trong nhà trường, sử dụng các nguồn lực sẵn
có để đạt được các mục tiêu đề ra Như vậy chức năng cơ bản của quản lí là: Lập kế hoạch, tổ chức, lãnh đạo, chỉ đạo, phối hợp và kiểm tra
Nhà quản lý là những người làm việc trong tổ chức, điều khiển công việc của người khác và chịu trách nhiệm trước kết quả hoạt động của họ Nhà quản lý
là người lập kế hoạch, tổ chức, lãnh đạo và kiểm soát con người, tài chính, vật chất và thông tin một cách có hiệu quả để đạt được mục tiêu
Trang 10Hiệu trưởng đóng vai trò quan trọng, góp phần chủ yếu quyết định hiệu quả và sự phát triển bền vững của tập thể Với chức trách của mình, người hiệu trưởng đảm đương nhiều vai trò khác nhau Có thể tổng hợp các vai trò cơ bản chung nhất mà tất cả những người hiệu trưởng đều phải thực hiện:
- Vai trò giao tiếp, quan hệ:
+ Đối với bên ngoài là đại diện cho tập thể mà người đó quản lý
+ Đối với bên trong là lãnh đạo, liên kết mọi người để hoàn thành mục tiêu chung
- Vai trò thông tin:
+ Thu thập thông tin từ cấp dưới
+ Phổ biến thông tin từ cấp trên
+ Cung cấp thông tin cho bên ngoài
- Vai trò quyết định: Đây là vai trò quan trọng nhất của người quản lý Nhà quản lý là người có quyền quyết định và chịu trách nhiệm về những quyết định của mình
Để thực hiện các mục tiêu, nhiệm vụ của cấp trên giao cho, một nhà quản lí
lí tưởng cần thực hiện các vai trò cụ thể sau:
- Đảm bảo sự an toàn, yên ổn của các giáo viên, cán bộ công nhân viên, học sinh Vì để hoàn thành một công việc theo cách có lợi nhất, con người luôn cần
có sự an toàn Nhà quản lý sẽ không bao giờ thành công nếu như đặt sự an toàn
và sức khỏe của nhân viên vào vòng nguy hiểm, các cộng sự chính là đối tượng
mà nhà quản lý phải tìm kiếm sự trợ giúp và lòng trung thành ở họ vì thế nhất thiết phải tạo cho họ niềm tin và sự an toàn
- Tạo điều kiện thuận lợi cho công việc chung: Nhà quản lý phải hợp tác với nhóm cộng sự của mình, với cấp quản lý cao hơn và với toàn thể giáo viên, nhân viên trong trường Về nguyên tắc, một nhà quản lý tốt phải đặt lợi ích của tập thể trong tính toàn thể Vai trò của nhà quản lý vì thế chủ yếu là việc tìm thấy một sự cân bằng giữa nhu cầu của đơn vị, yêu cầu của cấp quản lý cao hơn
và nhu cầu của cấp dưới
- Khơi gợi và thiết lập tinh thần tập thể: Đạo đức tốt và tinh thần tập thể là hai thành phần chủ yếu của một nhóm Bản chất của tinh thần tập thể có thể là
sự nhiệt tình hứng khởi, những kết quả làm hài lòng, sự vui thích Nó có thể bắt nguồn từ sự quan tâm dù nhỏ của nhà quản lý như: tâm tư tình cảm, khó khăn trong cuộc sống, gia đình, công việc, vật chất,… Tóm lại, những hành động như thế phải được tiến hành đủ để cho nhân viên thấy được nhà quản lý có quan tâm đến họ Từ đó, nhân viên sẽ hết lòng hết sức vì công việc chung
- Truyền đạt sự hiểu biết, kinh nghiệm: Nhà quản lý tài năng thường dành nhiều thời gian để cải thiện năng lực những cộng sự của mình, truyền cho họ những hiểu biết, kinh nghiệm bản thân sao cho họ có thể từ đó mà phát triển hơn Chính qua hành động này, nhà quản lý đã đào tạo được người thay thế