BÀI THU HOẠCH CUỐI KHÓA LỚP BỒI DƯỠNG QUẢN LÝ GIÁO DỤC CHUẨN

Bài thu hoạch cuối khóa dành cho học viên lớp quản lý giáo dục năm 2020bài thu hoach lam theo mẫu chuẩn Bài thu hoạch cuối khóa dành cho học viên lớp quản lý giáo dục năm 2020bài thu hoach lam theo mẫu chuẩn Bài thu hoạch cuối khóa dành cho học viên lớp quản lý giáo dục năm 2020bài thu hoach lam theo mẫu chuẩn

BÀI THU HOẠCH CUỐI KHOÁ LỚP BỒI DƯỠNG NGHIỆP VỤ CÁN BỘ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Đề bài: Anh Chị hãy vận dụng kiến thức về khoa học Quản lý giáo dục đã

có để phân tích câu nhận định của Peter Drucker trong thực tiễn quản lý, lãnh đạo cơ sở giáo dục đang công tác:

“Management is doing things right; leadership is doing the right things”

Từ đó, rút ra bài học quản lý giáo dục

Bài làm

Nguồn gốc phát triển loài người là lao động của cá nhân và lao độngchung C Mác đã khẳng định: “Tất cả mọi lao động xã hội trực tiếp hay laođộng chung nào tiến hành trên quy mô tương đối lớn, thì ít nhiều cũng cần đếnmột sự chỉ đạo để điều hòa những hoạt động cá nhân và thực hiện những chứcnăng chung phát sinh từ sự vận động của toàn bộ cơ chế sản xuất Một ngườiđộc tấu vĩ cầm tự mình điều khiển lấy mình, còn một dàn nhạc thì cần phải cónhạc trưởng” Lao động chung cần có tổ chức và thống nhất nhằm tạo ra sứcmạnh để đạt được mục đích chung Trong lịch sử phát triển loài người xuất hiệnmột dạng lao động mang tính đặc thù là tổ chức - điều khiển con người với cáchoạt động theo những yêu cầu nhất định; dạng lao động đó được gọi là quản lý.Quản lý là một chức năng lao động bắt nguồn từ tính chất lao động của xã hội

Từ khi con người bắt đầu hình thành các nhóm để thực hiện những mục tiêu mà

họ không thể đạt được với tư cách là những cá nhân riêng lẻ, thì nhu cầu quản lýcũng hình thành như một yếu tố cần thiết để phối hợp những nỗ lực cá nhânhướng tới những mục tiêu chung Xã hội phát triển qua các phương thức sảnxuất từ cộng sản nguyên thủy đến nền văn minh hiện đại, trong đó quản lý luôn

là một thuộc tính tất yếu lịch sử khách quan gắn liền với xã hội ở mọi giai đoạnphát triển của nó Thuộc tính đó bắt nguồn từ bản chất của hệ thống xã hội đó làhoạt động lao động tập thể - lao động xã hội của con người Trong quá trình laođộng con người buộc phải liên kết lại với nhau, kết hợp lại thành tập thể Điều

đó đòi hỏi phải có sự tổ chức, phải có sự phân công và hợp tác trong lao động,phải có sự quản lý Như vậy, quản lý là một hoạt động xã hội bắt nguồn từ tínhchất cộng đồng dựa trên sự phân công và hợp tác để làm một công việc nhằmđạt được mục tiêu chung đề ra Mặc dù quản lý là một thuộc tính tất yếu gắn liềnvới xã hội nhưng chỉ khi xã hội phát triển đến một trình độ nhất định thì quản lýmới được tách ra thành một 2 chức năng riêng của lao động xã hội; dần dần hình

thành những tập thể, những tổ chức và cơ quan chuyên hoạt động quản lý - hệthống quản lý (chủ thể quản lý) Xã hội càng phát triển về trình độ và quy môsản xuất, về văn hóa, khoa học, kỹ thuật công nghệ, thì trình độ quản lý, tổ chức,điều hành và công nghệ quản lý cũng càng được nâng lên và phát triển khôngngừng Quản lý là một trong những hoạt động vừa khó khăn, phức tạp; vừa làmột nhân tố có ý nghĩa quyết định đối với sự tồn tại và phát triển xã hội, suythoái hay thịnh vượng của một tổ chức, một quốc gia, thậm chí là toàn cầu Sựphát triển xã hội dựa vào nhiều yếu tố: sức lao động, tri thức, nguồn vốn, tàinguyên, năng lực quản lý Trong đó năng lực quản lý được xếp hàng đầu Nănglực quản lý là sự tổ chức, điều hành, kết hợp tri thức với việc sử dụng sức laođộng, nguồn vốn và tài nguyên để phát triển xã hội Quản lý tốt thì xã hội pháttriển, ngược lại nếu buông lỏng hay quản lý tồi thì sẽ mở đường cho sự rối loạn,kìm hãm sự phát triển xã hội Vậy quản lý là gì?

Có nhiều quan niệm khác nhau về quản lý, ví dụ:

- Mary Parker Follet: "Quản lý là nghệ thuật khiến cho công việc đượcthực hiện thông qua người khác"

- Robert Albanese: "Quản lý là một quá trình kỹ thuật và xã hội nhằm sửdụng các nguồn, tác động tới hoạt động của con người và tạo điều kiện thay đổi

để đạt được mục tiêu của tổ chức"

- Harolk Kootz & Cyryl O'Donell: "Quản lý là việc thiết lập và duy trìmôi trường nơi mà cá nhân làm việc với nhau trong từng nhóm có thể hoạt độnghữu hiệu và có kết quả, nhằm đạt được các mục tiêu của nhóm"

- Robert Kreitner: "Quản lý là tiến trình làm việc với và thông qua ngườikhác để đạt các mục tiêu của tổ chức trong một môi trường thay đổi Trong tâmcủa tiến trình này là kết quả và hiệu quả của việc của việc sử dụng các nguồn lựcgiới hạn"

- Harol Koontz: "Quản lý là một nghệ thuật nhằm đạt được mục tiêu đã đề

ra thông qua việc điều khiển, chỉ huy, phối hợp, hướng dẫn hoạt động của nhữngngười khác" (Những vấn đề cốt yếu của quản lý NXB khoa học - Kỹ thuật,1993)

- Nguyễn Minh Đạo: "Quản lý là sự tác động chỉ huy, điều khiển, hướngdẫn các quá trình xã hội và hành vi hoạt động của con người nhằm đạt tới mụctiêu đã đề ra" (Cơ sở khoa học quản lý, NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội 1997)

- "Quản lý là việc đạt tới mục đích của tổ chức một cách có kết quả vàhiệu quả thông qua quá trình lập kế hoạch, tổ chức, lãnh đạo và kiểm tra cácnguồn lực của tổ chức" (Khoa học quản lý, tập I, Trường ĐH KTQD, Hà Nội2001)

Từ những quan niệm này cho thấy, quản lý là một hoạt động liên tục vàcần thiết khi con người kết hợp với nhau trong tổ chức Đó là quá trình tạo nênsức mạnh gắn liền các hoạt động của các cá nhân với nhau trong một tổ chứcnhằm đạt được mục tiêu chung

1 Khái niệm lãnh đạo

a Một số quan niệm khác nhau về lãnh đạo

- Có nhiều quan niệm khác nhau về lãnh đạo Tùy theo góc độ tiếp cậnkhác nhau mà các tác giả đưa ra những quan niệm của riêng mình:

+ Hemphill: lãnh đạo là hành vi chỉ đạo các hoạt động của nhóm để đạt mục tiêu.

+ J Tarda: Lãnh đạo là dạng hoạt động đặc biệt của quan hệ quyền lực, trong đó một thành viên của nhóm có quyền yêu cầu, đòi hỏi các thành viên khác thực hiện nhiệm vụ chung.

+ George Tery: Lãnh đạo là hoạt động gây ảnh hưởng đến con người để

họ phấn đấu tự nguyện cho các mục tiêu của tổ chức.

+ H Koontz và các tác giả: Lãnh đạo là quá trình tác động đến con người sao cho họ cố gắng một cách tự giác và hăng hái thực hiện mục tiêu chung của

tổ chức.

+ TheoTừ điển tiếng Việt: Lãnh đạo là chỉ ra đường lối, chủ trương và tổ chức, động viên thực hiện

+ Tác giả Nguyễn Bá Dương: Lãnh đạo là sự định hướng bằng cách vạch

ra những đường lối, chủ trương, chính sách lớn.

Mỗi quan niệm đều có cơ sở và theo những góc độ nhất định nhưng chưađầy đủ Chúng mới chỉ phản ánh được một mặt của khái niệm lãnh đạo

- Thực chất mọi sự khác biệt trong khái niệm lãnh đạo chủ yếu là trongquan hệ với khái niệm quản lý Thực tế, việc phân định rạch ròi ranh giới giữalãnh đạo và quản lí là rất khó khăn Hiện nay ở Việt Nam, khi giải đáp mối quan

hệ giữa quản lý và lãnh đạo đã hình thành 3 nhóm quan điểm:

+ Quan điểm 1: lãnh đạo và quản lý là đồng nhất, không phân biệt

+ Quan điểm 2: lãnh đạo và quản lý là khác nhau hoàn toàn

+ Quan điểm 3: lãnh đạo và quản lý vừa đồng nhất vừa khác biệt

Trong đó, quan niệm thứ 3 hợp lý hơn cả

b S gi ng v khác nhau gi a lãnh ống và khác nhau giữa lãnh đạo và quản lý được thể hiện ở các à khác nhau giữa lãnh đạo và quản lý được thể hiện ở các ữa lãnh đạo và quản lý được thể hiện ở các đạo và quản lý được thể hiện ở các o v qu n lý à khác nhau giữa lãnh đạo và quản lý được thể hiện ở các ản lý được thể hiện ở các được thể hiện ở các c th hi n các ể hiện ở các ện ở các ở các

ph ương diện cụ thể như: ng di n c th nh : ện ở các ụ thể như: ể hiện ở các ư

Điều hành hoạt động của tổ chức theo

điều lệ, nội quy, quy định.v.v

Hoạt động vựơt ra khỏi phạm vi các quy định để tìm kiếm sự thay đổi phù hợp

Là người sáng tạo lần thứ 2 Là người sáng tạo thứ nhất

Quan tâm đến hiệu lực và kết quả

công việc

Quan tâm đến hiệu quả công việc

Quản lý và duy trì hoạt động bình thường

của tổ chức

Sáng tạo các y tưởng mới để phát triển

Tập trung chỉ đạo hệ thống và tổ chức

thực hiện công việc

Tập trung vào con người và nhân viên

cụ thểTin cậy vào sự kiểm soát và kiểm tra Tin cậy vào tín nhiệm, niềm tin, và hy

vọngTập trung vào những công việc mang tính

chiến thuật

Tập trung vào công việc mang tính triết

lý, giá trị cơ bảnQuan tâm đến kế hoạch ngắn hạn và

trước mắt

Tầm nhìn lâu dài cho tương lai

Thường làm các việc liên quan đến

việc trả lời các câu hỏi: When? How?

Phải thường xuyên hỏi và tự trả lời câu hỏi What? Why?

Chấp nhận và tuân theo các điều luật Tìm cách thay đổi điều luật, điều lệ,

chính sáchTập trung vào các vấn đề hiện tại,

ngắn hạn

Tập trung cho các vấn đề của tương lai

Lập kế hoạch chi tiết và tiến độ thực

hiện

Phát triển tầm nhìn và xây dung chiến lược

Dự báo kết quả và ra quyết định Tìm kiếm sự thay đổi

Tránh rủi ro và mạo hiểm Chấp nhận rủi ro và mạo hiểm

Động viên con người trên cơ sở tuân

thủ cácquy định mang tính chuẩn mực

Như vậy, giữa lãnh đạo và quản lý là không tách rời nhau mà chúng cóquan hệ với nhau Khái quát lại, sự phân biệt giữa lãnh đạo và quản lý được thểhiện ở 3 khía cạnh sau: 1) Chủ thể, 2) Mục tiêu, 3) Phương thức tác động

Những nghiên cứu dưới đây về lãnh đạo tập trung chủ yếu vào phân tíchnội hàm của khái niệm lãnh đạo với tư cách là hoạt động, chức năng của quảnlý

2 Lãnh đạo là chức năng của quản lý

- Lãnh đạo là một trong những chức năng của quy trình quản lý (lập kếhoạch (xác định mục tiêu), tổ chức (xác định bộ máy, phân công, giao quyền),lãnh đạo (động viên, hướng dẫn), kiểm tra (phát hiện sai lệch và điều chỉnh)).Lãnh đạo là một chức năng (một phần) quan trọng của quản lý, nhưng khôngphải toàn bộ công việc của quản lý Vì thế, chỉ có một số nhà lãnh đạo là nhàquản lý trong cơ cấu tổ chức

- Các hoạt động như lập kế hoạch, tổ chức và ra quyết định được ví như

những cái kén nằm im cho đến khi người lãnh đạo khơi dậy một động lực trong con người và dẫn dắt họ đến các mục tiêu.

- Lãnh đạo là quá trình tác động đến nhân viên sao cho họ đóng góp nhiệttình và tích cực vào mục tiêu chung của tổ chức Hay có thể nói, lãnh đạo chính

là quá trình gây cảm hứng cho người khác làm việc chăm chỉ và hiệu quả hơn.Các hoạt động lãnh đạo tập trung vào:

- Bản chất của lãnh đạo là hướng dẫn, khích lệ, động viên con người để họnhiệt tình, tích cực phát huy cao nhất năng lực của mình

+ Lãnh đạo là động viên, khích lệ và điều khiển, hướng dẫn, đôn đốcnhững thành viên trong tổ chức làm việc với sự nỗ lực cao nhất, với nhiệt tìnhcủa bản thân để hoàn thành mục tiêu của tổ chức

+ Lãnh đạo là tạo ra những động lực thúc đẩy cấp dưới và khơi dậy haykìm hãm bớt những động lực thúc đẩy nhân viên để thực hiện mục tiêu của tổchức

+ Lãnh đạo là sự nêu gương, chỉ dẫn, ra lệnh và đi trước Các nhà lãnhđạo không đứng đằng sau nhóm hoặc nhân viên để đẩy và thúc giục họ mà, phảiđặt mình trước nhóm hoặc nhân viên, phải thể hiện vai trò tiên phong để độngviên nhân viên hoàn thành các mục tiêu của tổ chức.

Theo Peter Drucker: “Management is doing things right; leadership is doing the right things” Nghĩa là: "quản lí là làm những điều đúng đắn, lãnh đạo

là làm những điều đúng đắn." Nhà lãnh đạo là những người quyết định những gì cần làm, trong khi các nhà quản lý quyết định làm thế nào để làm mọi việc

Lãnh đạo là người làm đúng việc – do the right things Quản lý là ngườilàm việc đúng – do the things right Sau khi nhà lãnh đạo đưa ra chiến lược thìquản lý sẽ là người kiểm soát xem công việc có đúng với định hướng chiến lượccủa người lãnh đạo không Nếu lãnh đạo đưa ra chiến lược sai thì cho dù nhàquản lý có làm đúng thì công việc cũng không thể thành công

Lãnh đạo hay còn được biết đến với thuật ngữ Leader Đây là nhữngngười đứng đầu, kiểm soát một tổ chức, tập thể riêng biệt Lãnh đạo là ngườixác lập ra phương hướng, tạo ra những kế hoạch cụ thể và truyền cảm hứng chotập thể Công việc của các nhà lãnh đạo là làm tư tưởng, tạo động cơ hoạt độngcho mọi người

Quản lý hay còn được biết đến với thuật ngữ Manager Đây là nhữngngười chịu trách nhiệm về khía cạnh quan trọng của dự án, công việc, một đội.Công việc của các nhà quản lý là làm kế hoạch, tổ chức và điều phối

Hai khái niệm này có nhiều điểm tương đồng và dễ khiến mọi ngườinhầm lẫn Cả hai đều ảnh hưởng, hướng tới mục tiêu và làm việc với con người.Lãnh đạo và quản lý thường đi cùng nhau nhưng lại có nhiều điểm khác biệt.Phân biệt lãnh đạo và quản lý là công việc còn nhiều khó khăn

“Có một sự khác biệt rất rõ nét giữa quản lý và lãnh đạo, và cả hai đềuquan trọng Quản lý nghĩa là dẫn dắt, hoàn thành công việc, chịu trách nhiệm vàtiến hành Lãnh đạo là tạo ảnh hưởng, là dẫn dắt định hướng về cách thức, tiếntrình, hành động và quan điểm Sự khác biệt này rất quan trọng” – Theo WarrenBennis

Theo Peter Drucker, công việc của nhà quản lý có 5 hoạt động cơ bản Đó

là thiết lập mục tiêu; tổ chức; thúc đẩy; đo lường; phát triển bản thân và nhânviên Quá trình để 5 bước này lặp đi lặp lại theo một chu trình khi mà nhà lãnhđạo xác định rõ sứ mệnh, tầm nhìn của mình

Với cùng một tình huống, một sự việc, một thời điểm và hoàn cảnh giốngnhau nhưng lại có hai nhóm người với góc nhìn trái ngược hoàn toàn Nhóm đầutiên cho rằng tình hình rất sáng sủa, tương lai tươi sáng Tình huống đó là cơ hộiphát triển tốt cho họ Đó là nhà lãnh đạo Nhóm còn lại cho rằng tình hình rất tốităm, khó khăn, cản trở Tình huống đó có nguy cơ gây ra thất bại cho họ Đó lànhà quản lý Vậy nên nếu bạn đang gặp khó khăn thì hãy gặp nhà lãnh đạo Họ

sẽ tạo cho bạn một động lực, một niềm tin và truyền niềm cảm hứng bất tận chobạn Còn nếu bạn đang muốn khởi nghiệp, đầu tư hay bắt đầu kinh doanh thì hãygặp nhà quản lý Họ sẽ vạch ra các rủi ro có thể xảy ra để bạn có thể phòng tránhchúng

Khi phân biệt lãnh đạo và quản lý, bạn sẽ thấy lãnh đạo như linh hồn của

cơ thể Họ xác định rõ tầm nhìn, sứ mệnh của doanh nghiệp Tầm nhìn của họdài hạn, xa đến 3 – 5 – 10 năm Lãnh đạo nhìn thấy triển vọng trong lúc khókhăn nhất Họ là người đốt lửa để thổi bùng nguồn năng lượng của nhân viên Dẫn dắt, tạo dựng, củng cố niềm tin cho cộng sự là công việc của Lãnh đạo Họtạo từ “không” thành “có” để xây dựng, phát triển doanh nghiệp lớn mạnh hơn.Quản lý lại là phần thể xác của cơ thể Đây là những người dùng tư duy để kiểmsoát, giám sát Công việc của họ gắn liền với con số, giải quyết vấn đề ở thựctại Đối với các nhà quản lý thì hiện tại là quan trọng nhất Quản lý giữ nhữngthứ “đang có” – tài sản không bị biến thành “không” Cộng sự của lãnh đạo vàquản lý Những nhân viên, cộng sự của các nhà lãnh đạo là những người tựnguyện Những người này luôn trung thành, sẵn sàng hi sinh, xả thân với côngviệc Do tính chất công việc nên xung quanh những nhà quản lý là những cộng

sự biết phục tùng Họ lắng nghe và luôn tuân thủ theo đúng kỷ luật, hoàn thànhđúng chỉ tiêu được giao Kỹ năng cần thiết Đối với các nhà lãnh đạo, họ cần: Uytín cá nhân cao Chỉ khi nhân viên tin, phục thì họ mới có thể lãnh đạo được tậpthể Có trình độ cao, tầm nhìn xa trông rộng để đưa ra những chiến lược đúngđắn Phối hợp hài hòa với bộ phận quản lý Đối với các nhà quản lý, họ cần: Hiểu

và tuân theo các quyết định của lãnh đạo Có tính kỷ luật cao Tỉ mỉ, cẩn thận,luôn theo dõi sát sao các chi tiết Có trình độ chuyên môn tương ứng với côngviệc Lãnh đạo cần có trình độ cao hơn người quản lý Người quản lý thì cần tínhchuyên môn cao hơn

Theo Michael Watkins thì người quản lý có thể trở thành người lãnh đạo.Quá trình chuyển biến gồm bảy bước quan trọng Bảy bước đó là:

Bước 1 Từ chuyên gia trở thành nhà quản trị tổng hợp

Bước 2 Từ nhà phân tích trở thành người hợp nhất chuyên môn

Bước 3 Từ nhà chiến thuật trở thành chiến lược gia

Bước 4 Từ thợ hồ trở thành kiến trúc sư

Bước 5 Từ người giải quyết vấn đề trở thành người hoạch định

Bước 6 Từ chiến binh trở thành nhà ngoại giao

Bước 7 Từ thành viên hỗ trợ trở thành vai trò lãnh đạo

Để một tập thể phát triển nhanh chóng và bền vững thì cần có cả lãnh đạo

và quản lý Lãnh đạo là nhân trị còn quản lý là pháp trị Và một tổ chức, doanhnghiệp thì cần cả hai điều đó Quản lý gây tác động đến một nhóm người để đạtđược mục tiêu công việc thì họ đang làm một lãnh đạo Và ngược lại, khi lãnhđạo dấn thân để lập kế hoạch, kiểm soát đội ngũ nhân viên thì họ đang làm mộtquản lý Cả hai vị trí này đều cố gắng xử lý các tác động, ảnh hưởng của mìnhđến một nhóm cá nhân để có thể đạt được mục tiêu đã đặt ra

Lãnh đạo và quản lý là hai hệ thống hành động khác biệt, hỗ trợ nhau…Việc phân biệt lãnh đạo và quản lý rõ ràng về nhiệm vụ, vai trò, công việc của

họ trong doanh nghiệp hay một đơn vị như trường học là vô cùng cần thiết Nótạo ra sự thành công trong môi trường phát triển mạnh mẽ của khoa học kỹ thuậtngày nay

Thực tiễn giáo dục phổ thông Việt Nam cho thấy, người Hiệu trưởng lãnhđạo và quản lý nhà trường thực chất là lãnh đạo và quản lý toàn diện mọi hoạtđộng giáo dục trong nhà trường Đây là quá trình giáo dục tổng thể nhằm pháttriển giáo dục toàn diện học sinh phổ thông Theo đó, hướng tới sự phát triểnnhân cách học sinh

Như vậy, lãnh đạo và quản lý phát triển toàn diện học sinh là lãnh đạo vàquản lý các hoạt động dạy học - giáo dục trong trường phổ thông giúp học sinhphát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản,phát triển năng lực cá nhân, tính năng động và sáng tạo, hình thành nhân cáchcon người Việt Nam xã hội chủ nghĩa, xây dựng tư cách và trách nhiệm côngdân; chuẩn bị cho học sinh tiếp tục học lên hoặc đi vào cuộc sống, tham gia xâydựng và bảo vệ Tổ quốc

Điều cần khẳng định trước tiên: Lãnh đạo và quản lý hoạt động dạy học làlãnh đạo và quản lý hoạt động dạy của giáo viên và lãnh đạo và quản lý cả hoạtđộng học của học sinh Tuy nhiên, việc lãnh đạo và quản lý hoạt động học của

học sinh là quản lý gián tiếp thông qua giáo viên Chính giáo viên mới là ngườiquản lý trực tiếp việc học của học sinh.

Trong một nhà trường, tất cả các chủ thể (học sinh, giáo viên, hiệutrưởng ) đều có chức năng, vai trò riêng mang tính đặc thù Việc thực hiện vaitrò của từng chủ thể sẽ tạo nên thành công chung của nhà trường Vậy thì, làngười lãnh đạo nhà trường, vai trò của hiệu trưởng trong việc lãnh đạo và quản

lý hoạt động dạy học thể hiện như thế nào?

Để triển khai vấn đề này, ta hay theo mô hình 1 của Ichak Adizes dướiđây

Mô hình 1: Các vai trò quản lý

Ta có thể vận dụng mô hình trên để phân tích vào việc lãnh đạo và quản

lý hoạt động dạy học của hiệu trưởng

học tập, hướng dẫn các em tổ chức các buổi hoạt động ngoại khoá,v v nhằmnâng cao kết quả học tập của các em Mặt khác, muốn cho việc chỉ đạo hoạtđộng dạy học thành công, người hiệu trưởng ngoài việc trang bị cho mình nhữngtri thức quản lý còn phải trang bị tri thức khoa học giáo dục và cả những tri thứckhác có liên quan đến hoạt động quản lý như tri thức xã hội, tri thức kinh tế,v.v Có như vậy hoạt động quản lý mới thực sự là hoạt động mang tính khoahọc và đem lại hiệu quả cao.

* Vai trò triển khai

Trong vai trò triển khai, hoạt động của hiệu trưởng nhà trường được thểhiện bằng một loạt các hoạt động tạo thành nhóm cơ cấu/ hành chính Đây làviệc chỉ đạo giáo viên và học sinh thực hiện các quy định hành chính (quy chếchuyên môn, nề nếp học tập ) Việc chỉ đạo thực hiện các chủ trương của cấptrên, các kế hoạch, quyết định của tập thể nhà trường, v.v cũng như việc tổchức sắp xếp nhân sự trong đội ngũ giáo viên, việc phân công giảng dạy tronggiáo viên,v.v đều là những hoạt động nằm trong nhóm cơ cấu/ hành chính

* Vai trò đổi mới

Trong nhà trường, người hiệu trưởng luôn luôn là người đại diện cho đổimới trong giáo dục Cần lưu ý rằng môi trường bên trong và bên ngoài nhàtrường luôn luôn biến đổi Bởi vậy, vai trò của người hiệu trưởng là luôn luônlàm cho bản thân và tập thể sư phạm thích ứng với những biến đổi đó Trong bốicảnh đó, vai trò đổi mới của người hiệu trưởng trong nhóm thông tin / ra quyếtđịnh là hết sức quan trọng Vai trò này được thực hiện bằng một loạt các quyếtđịnh làm cho đối tượng quản lý chuyển từ trạng thái này sang trạng thái khác,nghĩa là tạo sự thay đổi về chất Nhưng để có được những quyết định đúng đắn,trước hết, người hiệu trưởng phải nắm chắc các loại thông tin cần thiết về dạy

và học của giáo viên và học sinh Thông tin là huyết mạch của quản lý Do đó,tình hình giảng dạy và học tập của giáo viên và học sinh, những khó khăn của

họ, nhu cầu của họ, tiến bộ của họ Các điều kiện phục vụ cho dạy và học v.v đều là cơ sở quan trọng cho việc ra quyết định quản lý Và quyết định đó sẽ ảnhhưởng đến hoạt động của giáo viên và học sinh, tạo ra một bước chuyển mớitrong dạy và học

* Vai trò kết hợp

Như ta biết, nhà trường là một tổ chức xã hội Trong tổ chức này, quan hệgiữa người với người (giữa lãnh đạo và bị lãnh đạo, giữa các đồng nghiệp, giữa

học sinh với học sinh, giữa học sinh với giáo viên,v.v ) luôn luôn diễn ra vớicác hình thức, các tính chất, các mức độ vừa đa dạng vừa phong phú; mặt khác,trong nhà trường cũng hình thành các tổ chức chính thức và không chính thứcđều có ảnh hưởng trực tiếp hoặc gián tiếp với các mức độ khác nhau đến hiệuquả giáo dục của nhà trường; rồi quan hệ giữa nhà trường và xã hội,v.v Tất cảnhững quan hệ mang tính xã hội đó làm thành môi trường giúp cho người hiệutrưởng thực hiện vai trò kết hợp của mình bằng những tác động trong nhóm xãhội/ con người Sức mạnh của người hiệu trưởng là kết quả của sự huy động, kếthợp, điều chỉnh trí tuệ và tình cảm, sức mạnh vật chất và tinh thần của các lựclượng trong và ngoài nhà trường vào việc giáo dục và dạy học Kết hợp là quátrình hợp nhất các hành động của các thành viên trong trường thành hành độngcủa toàn trường, các mục đích cá nhân hài hoà với mục đích của nhà trường.

Bốn vai trò trên đây, trong thực tế gắn bó, quan hệ hữu cơ, đan xen nhau.Điều cần chú ý là trong quá trình hoạt động quản lý, tuỳ theo hoàn cảnh cụ thể,người hiệu trưởng cần bảo đảm tính cân đối, hài hoà trong việc thực hiện bốnvai trò trên Đôi khi một vai trò nào đó nổi lên với tư cách chủ đạo, các vai tròcòn lại hỗ trợ cho nó để tạo thành sức mạnh tổng hợp đưa đến hiệu quả hoạtđộng dạy học - giáo dục nói chung cũng như lãnh đạo và quản lý trong nhàtrường nói riêng

3 Những con đường hình thành năng lực lãnh đạo, quản lý của Hiệu trưởng trường phổ thông trong giai đoạn hiện nay.

a Hiệu trưởng là người lãnh đạo nhà trường, chịu trách nhiệm quản

lý các hoạt động của nhà trường.

Hiệu trưởng là người chịu trách nhiệm trước Đảng và Nhà nước về việcđảm bảo chất lượng giáo dục ở trường mình Tuy có các Phó Hiệu trưởng giúpviệc và liên đới chịu trách nhiệm, nhưng Hiệu trưởng phải giữ vai trò thủ trưởng,thường xuyên nắm thông tin và có những quyết định kịp thời không để nhữnghiện tượng thiếu trách nhiệm, phản sư phạm xảy ra hoặc tiếp diễn làm tổn hạiđến chất lượng giáo dục thế hệ trẻ Để đảm bảo trách nhiệm này, cần khẳng địnhcho Hiệu trưởng quyền đề bạt và đề nghị thay thế các Phó Hiệu trưởng, quyền

đề nghị đình chỉ công tác và thay thế các giáo viên, nhân viên không còn đủ cácphẩm chất, năng lực làm công tác giáo dục

b Hiệu trưởng, nhà sư phạm mẫu mực, nhà giáo dục có tâm hồn.