Và Nguyễn Dữ là người đầu tiên đưa số phận của người phụ nữ bình dân vào trong tác phẩm của mình với niềm cảm thông sâu sắc?. - Một loại văn xuôi tự sự viết bằng chữ Hán, cốt truyệncó th
Trang 1LƯU í: Đõy là giỏo ỏn chủ đề của một thành viờn trong nhúm tặng, khụng phải Nguyễn Văn Thọ làm Cỏc bạn tải về tham khảo dựng được thỡ dung nhộ Thành viờn bỏ sức ra làm tặng là quý lắm rồi nờn ta cũng đừng đũi hỏi quỏ nhiều ạ.
- Cốt truyện , nhõn vật sự kiện trong một tỏc phẩm truyền kỡ
-Thấy rừ số phận oan trỏi của người phụ nữ dưới chế độ phong kiến và vẻ
3.Thỏi độ:
- Cảm thụng với số phận của người phụ nữ ngày xưa
- Đấu tranh cho sự bình đẳng nam, nữ trong xã hội
4 Định hướng phỏt triển năng lực cho học sinh:
- Năng lực chung: Năng lực sử dụng ngụn ngữ, năng lực tự học, năng lực tưduy , năng lực sỏng tạo, năng lực phõn tớch
- Năng lực chuyờn biệt: Năng lực đọc hiểu, năng lực cảm thụ, năng lực thẩm mĩ
B Chuẩn bị
- GV: Bảng phụ, soạn bài, đọc tài liệu.
- HS: Soạn văn, đọc và túm tắt tỏc phẩm, tỡm hiểu thể loại truyệntruyền kỡ
C.Tổ chức cỏc hoạt động
Hoạt động khởi động (5p)
* Ổn định tổ chức.
Trang 2* Kiểm tra bài cũ.
? Tại sao cộng đồng quốc tế phải ra tuyên bố về sự sống còn, quyền đượcbảo vệ và phát triển của trẻ em ?
? Hãy trình bày những suy nghĩ của em về vấn đề bảo vệ, chăm sóc trẻ
em trên đất nước ta hiện nay ?
? Đọc bài tập phần luyện tập
* Giới thiệu bài
Cuộc đời, số phận người phụ nữ trong xã hội phong kiến bắt đầu được đề
cập đến nhiều từ thế kỉ XV- XVI Và Nguyễn Dữ là người đầu tiên đưa số
phận của người phụ nữ bình dân vào trong tác phẩm của mình với niềm cảm thông sâu sắc Để hiểu rõ vấn đề này cô cùng các em đi vào tìm hiểu 1 tác
phẩm tiêu biểu của ông đó là ChuyÖn ngêi con g¸i Nam X¬ng.
Hoạt động hình thành kiến thức mới.
Hoạt động 1: Giới thiệu chung về tác giả, tác phẩm.
Hoạt động của thầy và trò Nội dung cần đạt
? Hãy nêu những hiểu biết của em về t/g Nguyễn
Dữ?
ND sống ở thế kỷ XVI: giai đoạn CĐPK đang ở đỉnh
cao thịnh vượng bắt đầu suy yếu Các tập đoàn phong
kiến Lê-Trịnh-Mạc gây loạn lạc liên miên Thân sinh
ông đỗ tiến sĩ Bản thân ông là học trò xuất sắc của
Nguyễn Bỉnh Khiêm, chịu ảnh hưởng của thày Ông
làm quan một năm -> ở ẩn -> gần gũi với thôn quê và
người lao động Tác phẩm của ông luôn quan tâm đến
XH và con người, phản ánh số phận con người, chủ yếu
là người phụ nữ Nhờ đó mà ND mở đầu cho CN nhân
văn trong XH trung đại Thông qua số phận nhân vật,
Nguyễn Dữ đi tìm giải đáp xã hội: Con người phải sống
ra sao để có hạnh phúc? Làm thế nào để nắm bắt hạnh
phúc? Hạnh phúc tồn tại ở thế giới nào? Cõi tiên, cõi
trần, thế giới bên kia? ND đưa ra nhiều giả thiết nhưng
tất cả đều bế tắc Đó là thông điệp cuối cùng ông để lại
cho người đời qua hình tượng NT của "Truyền kì mạn
lục" Ông là người đầu tiên dùng thuật ngữ" đặt tên cho
tác phẩm của mình Ông được coi là cha đẻ của loại
hình truyền kì Việt Nam
? Truyền kỳ là gì?
- I Tìm hiểu chung văn bản:
1 Tác giả:
Sống ở thế kỉ XVI (thời
Lê – Mạc) quê huyện Trường Tân (Thanh Miện, Hải Dương) Ông
có những đóng góp lớn cho nền văn học trung đại nước nhà
- Học rộng, tài cao, nhân cách thanh cao
2 Văn bản:
Là truyện thứ 16 trong
số 20 truyện của
“Truyền kì mạn lục”
Trang 3- Một loại văn xuôi tự sự viết bằng chữ Hán, cốt truyện
có thể dựa vào truyện dân gian nhưng các tác giả đã gia
công sáng tạo khá nhiều về tư tưởng, cốt truyện, nhân
vật, tình tiết, lời văn (biền ngẫu), đặc biệt là sự kết
hợp giữa yếu tố hoang đường kì ảo từng lưu truyền
trong dân gian (truyền kì) với những truyện thực trong
xã hội với những cuộc đời, số phận của con người Việt
Nam thời trung đại
? Truyền kỳ có phải là truyện dân gian không?
- Không phải, là một thể loại tác giả mượn những
chuyện có sẵn trong dân gian của các nước, sắp xếp các
chi tiết bồi đắp thêm cho đời sống nhân vật xen kẽ
những yéu tố kì ảo Bởi thế truyện dù có ma, quỷ, thần
tiên nhưng mạch chính vẫn là những chuyện thực, trần
thế
? Em hiểu như thế nào về “Truyền kỳ mạn lục” ?
- Ghi chép tản mạn những điều kỳ lạ , có yếu tố hoang
đường lưu truyền trong dân gian “Truyền kì mạn
lục” là loại văn xuôi tự sự có nguồn gốc từ TQ thịnh
hành từ thời nhà Đường
? Nêu nguồn gốc của tác phẩm “Truyền kỳ mạn
lục” ?
- Tập “Truyền kì mạn lục” gồm 20 truyện ngắn viết
bằng chữ Hán, khai thác các truyện cổ dân gian, truyền
thuyết lịch sử, dã sử của Việt Nam (đôi khi là của
Trung Quốc) Nhân vật chủ yếu là người phụ nữ đức
hạnh và người trí thức
- GV hướng dẫn đọc văn bản, đọc một đoạn (đọc diễn
cảm chú ý, phân biệt các đoạn tự sự và những lời đối
thoại)
- GV: gọi h/s đọc, có nhận xét
? Hãy kể tóm tắt lại truyện ?
- ở huyện Nam Xương (Hà Nam) có nàng Vũ Thị Thiết
xinh đẹp, nết na, lấy chàng Trương nhà giàu, có tính
hay ghen Trương Sinh phải xa nhà đi lính, Vũ Nương
một tay quán xuyến việc nhà, lo tang mẹ chồng, nuôi
dạy con thơ, một lòng chung thuỷ chờ chồng Gần hai
năm sau, Trương Sinh trở về, trong câu chuyện vô tình
II Đọc- hiểu văn bản:
1.Đọc, tốm tắt, chú thích
Trang 4với Bé Đản về một người đàn ông đêm nào cũng đến
nhà với mẹ nó Chàng nổi máu ghen, mắng nhiếc vợ
thậm tệ, rồi đánh đuổi đi, khiến nàng phẫn uất chạy ra
bến Hoàng Giang tự vẫn Khi hiểu ra nỗi oan của vợ,
chàng đã lập đàn giải oan ở bờ sông, nàng chỉ ngồi kiệu
hoa ẩn hiện giữa dòng, nói vọng vào lời từ biệt rồi biến
mất
? Nêu vị trí của vb trong tác phẩm?
- Đây là thiên truyện thứ 16 trong tập “Truyền kỳ mạn
lục” kể về bi kịch gđ ở Nam Xương có dòng sông
Hoàng Giang vào cuối thế kỷ 14, đầu thế kỷ 15, một
thời loạn lạc đầy biến động
- Truyện có nguồn gốc từ truyện cổ tích: Vợ chàng
Trương (truyện cổ tích Việt Nam).
- Được tác giả sáng tác thành truyện truyền kì chữ Hán:
“Chuyện người con gái Nam Xương”
? Xác định thể loại của văn bản ?
? Nêu đặc điểm của thể “Truyền kì” ?
- Kết hợp yếu tố hoang đường kì lạ với hiện thực
trong xã hội phong kiến thời trung đại
? Truyện kể về ai ? Kể về sự việc ǵ ?( Nêu đại ý của
truyện?)
-> Câu chuyện kể về số phận oan nghiệt của một người
phụ nữ có nhan sắc, đức hạnh dưới chế độ phong kiến,
chỉ vì một lời nói ngây thơ của đứa trẻ mà bị nghi ngờ,
sỉ nhục , phải tự kết liễu đời mình để giải tỏ tấm lòng
trong sạch Tác phẩm cũng thể hiện ước mơ ngàn đời
của nhân dân : người tốt, bao giờ cũng được đền trả
- Phần 1: Từ đầu đến “ cha mẹ đẻ ḿình” : Cuộc hôn
nhân giữa Trương Sinh và Vũ Nương, sự xa cách vv
chiến tranh và phẩm hạnh của Vũ Nương khi xa chồng
- Phần 2 : Tiếp theo đến “nhưng việc trót đã qua råi” :
Nỗi oan khuất và cái chết bi thảm của Vũ Nương
- Thể loại : Truyền kì - một thể loại văn xuôi tự
sự có nguồn gốc từ Trung Quốc
2 Bố cục : 3 phần+ Phần 1: từ đầu đến
“ cha mẹ đẻ mình” + Phần 2 : Tiếp theo đến
“nhưng việc trót đã qua råi”
+ Phần 3 : Đoạn còn lại
Trang 5- Phần 3 : Đoạn cc̣òn lại : Cuộc gặp gỡ giữa Phan Lang
và Vũ Nương trong động Linh Phi
Vũ Nương được giải oan
? Nhân vật chính của truyện là ai?
? Phần đầu truyện, Vũ Nương được giới thiệu như
thế nào?
- Một phụ nữ đẹp người, đẹp nết -> Trương Sinh vì
mến dung hạnh đã đem một trăm lạng vàng cưới về Đó
cũng là mẫu người phụ nữ trung đại
? NX của em về cách g/thiệu của t/g?
-> Làm tăng ý nghĩa thật cho câu chuyện.
? Qua lời g/thiệu của t/g em thấy Vũ nương là người
ntn?
? Phẩm chất của VN được thể hiện qua những tình
huống truyện nào? Trong cuộc sống vợ chồng, khi tiễn
chồng đi lính, khi xa chồng, khi bị chồng nghi oan
* Khi lấy chồng
? Trong h/c xh pk lúc bấy giờ nàng phải chịu cuộc
hôn nhân ntn? Em có suy nghĩ gì về cuộc hôn
nhân đó?
- Hôn nhân sắp đặt, mua bán = tiền
- Dự báo trước những sóng gió trong gia đình, và
người gặp oan khiên sẽ là VNương
- Qua các tình huống:
? Chồng vũ Nương được giới thiệu là người thế
nào ?
-> Ít học lại có tính hay ghen, đa nghi
? Em có nx gì về cuộc hôn nhân giữa Trg Sinh và Vũ
Nương?
? Với người chồng ít học lại đa nghi, hay ghen, Vũ
Nương đã cư xử như thế nào ?
- >Giữ gìn khuôn phép…, vợ chồng không thất hòa
? Qua pt ta nhận thấy Vũ Nương là người vợ ntn?
GV : Hạnh phúc gia đình được nàng cố gắng vun đắp
song cũng bị chia sẻ bởi chiến tranh Chồng nàng tuy
3 Phân tích.
a Nhân vật Vũ
Nương:
a1 Khi ở nhà: Thuỳ
mị, nết na, tư dung tốt đẹp
=> Là người con gái đẹpngười, đẹp nết
a2 Khi mới lấy chồng
- Hiểu chồng, sống nhường nhịn, cư xử đúng mực, luôn giữ gìn khuôn phép
Trang 6con nhà giàu nhưng ít học nên phải đi lính Trong lúc
tiễn chồng, lần nữa đức hạnh của người phụ nữ này lại
? Vũ Nương đã nói những gì với chàng Trương trong
buổi tiễn chồng đi lính?
- HS dựa vào sgk/ 44
? Nhận xét giọng điệu của Vũ Nương khi nói với
chồng?
- Đằm thắm, thiết tha, dịu dàng
? Cảnh chia ly này ta đã từng thấy trong vb nào?
-> “ Chinh phụ ngâm khúc” của Đoàn Thị Điểm
? Hãy đọc 1 số câu?
“ Chàng thì đi cõi xa mưa gió
Thiếp lại về buồng cũ chiếu chăn
Đoái trông theo những cách ngăn
Trông màu mây biếc, trải ngàn núi xa”
* GV: liên hệ lịch sử
? Em thấy Vũ Nương có thái độ, tình cảm, ước nguyện
như thế nào trong lời tiễn chồng ?
- Bày tỏ nỗi lo lắng, nhớ nhung
- Không mong vinh hiển, áo gấm phong hầu, chỉ mong
chồng được bình an trở về
- Cảm thông với những gian nan, nguy hiểm mà chồng sẽ
phải chịu đựng
? Qua đó em thấy Vũ Nương là người vợ như thế nào?
? Em có nhận xét gì về ngôn ngữ mà tg sd ở đoạn văn
- Ngày qua tháng lại, không thể nào ngăn được
II Đọc- hiểu văn bản:
a4 Khi xa chồng:
- Nàng vẫn luôn thuỷchung, yêu chồng thathiết
Trang 7- VN buồn nhớ chồng nơi biên ải mong muốn có ngày hội
ngộ -> cách nói ước lệ bằng hình ảnh thiên nhiên quen
thuộc.-> Nỗi buồn của sự cô đơn
? “ Bướm lượn, mây che” chỉ cảnh sắc th/nhiên Song
những chi tiết đó còn có ý nghĩa gì khác?
-> Chỉ sự chôi chảy của (t) luôn tác động đến nỗi mong
chờ, nhớ nhung của nàng
? NT đặc sắc? -> H/ảnh ước lệ
? Vậy em nhận biết thêm đức tính nào ở Vũ Nương ?
* GV: Bên cạnh nỗi buồn đó thì Vũ Nương cũng được an
ủi bởi một niềm vui lớn : Sinh được một bé trai và đặt tên
con là Đản
? Là người mẹ, VN đã thể hiện tình cảm ntn đối với
con?
- Sinh con nuôi con một mình
-> Một người mẹ dịu hiền đảm đang
? Với mẹ chồng, Vũ Nương có cách đối xử ra sao ?
- Chăm sóc mẹ chồng ân cần, dịu dàng, chân thành như
với mẹ đẻ, hết sức thuốc thang, lễ bái thần phật, lấy lời
ngọt ngào khôn khéo khuyên lơn
- Khi mẹ chồng qua đời, lo việc ma chay chu đáo
? Qua lời trối lại của mẹ chồng càng cho ta hiểu rõ ntn
về VN?
? Nhận xét chung về Vũ Nương ?
- Vũ Nương là người phụ nữ thuỷ chung, yêu thương
chồng hết mực, là người mẹ hiền, dâu thảo, là người phụ
nữ hiền
thục, nết na, tình nghĩa vẹn cả đôi bề
- Với ba tư cách : một người vợ, một người con dõu, một
người mẹ, Vũ Nương đã nêu cao phẩm hạnh người phụ
nữ Việt Nam : đảm đang, giàu tình thương yờu, thuỷ
chung, nhân hậu đáng được ngợi ca
- Một người phụ nữ đẹp người đẹp nết như thế rất đáng
được hưởng 1 c/s hạnh phúc Nàng xứng đáng được
chồng ghi nhận công lao Song ngày chồng trở về - cái
ngày nàng rất mong mỏi lại là ngày “Đất bằng nổi sóng”
- Là người mẹ dịu hiềnđảm đang
- Là người con dâu hiếuthảo chu toàn
-> Đức hạnh, nhân hậu
a5 Nỗi oan khuất của
Trang 8? C/tr kết thúc, Trương Sinh trở về, không khí gia đình
ntn?
- Mẹ chàng đã mất
- Không vui, đượm vẻ ngậm ngùi
? Cách kể chuyện của t/g có gì đặc biệt?
-> Sắp xếp khéo léo, chi tiết bất ngờ
? Trương Sinh ra thăm mộ mẹ Điều bất ngờ gì đã xảy
ra ?
- Lời nói của bé Đản (sgk/ 45 )
? Câu nói đó tác động đến Trương Sinh như thế nào ?
- Nghi ngờ -> gặn hỏi -> đinh ninh là vợ mình hư hỏng
? Tại sao Trương Sinh lại tin ngay lời con nói ?
- Vốn bản tính ít học lại hay đa nghi
- Điều này rất phù hợp với tính cách của Trương Sinh như
đã giới thiệu ở phần đầu Với một người ít học, những lời
vô lí của con trẻ đã trở thành có lí để bùng nổ cơn ghen
? Khi ghen tuông, Trương Sinh đã làm gì ?
- La um lên cho hả giận -> Mắng nhiếc -> đánh đuổi vợ
đi
- Không cho vợ một cơ hội để thanh minh
- Hàng xóm khuyên giải chàng cũng không nghe
-> Lối cư xử của con người này thật thô bạo, độc đoán,
mù quáng, tàn nhẫn
* HS thảo luận:
- Hình thức: nhóm nhỏ theo bàn.
- Nội dung: Kẻ gây ra oan trái cho Vũ Nương là ai ?
( Đứa trẻ, cái bóng hay Trương Sinh ?)
- Thời gian: 3p
* HS: thảo luận, ghi kq vào phiếu học tập
* GV: gọi đại diện trình bày
* GV: chốt
? Kẻ gây ra oan trái cho Vũ Nương lại chính là người
mà nàng tôn thờ, yêu thương Em nghĩ gì về điều này ?
- Đó là điều thật xót xa, cay đắng, tủi cực (cho Vũ
Nương), đáng xấu hổ, nhục nhã (cho Trương sinh)
? Tại sao là nỗi oan mà VN không thanh minh được?
-> Lời nói đc nói ra từ miệng trẻ
? Nx của em về cách dãn truyện của t/g?
+ Cuộc hôn nhân giữaTrg Sinh và Vũ Nươngkhông bình đẳng
+ Chiến tranh liênmiêm làm vợ chồng lytán
- Bị chồng cư xử thôbạo, độc đoán, mùquáng, tàn nhẫn
-Vũ Nương đã dùng lờinói chân thành để giãibày lòng mình Khôngđược nàng đã tìm đếncái chết để cởi bỏ oantrái cho mình Khẳngđịnh tấm lòng trinhbạch, ngay thẳng
Trang 9-> Khéo léo, cài tình tết gây tính kịch tài tình Một sự
song trùng thật kì ảo ngạc nhiên
? Bị chồng nghi oan Vũ Nương đã làm gì?
- Trước những hành động đó của chồng Vũ Nương đã
dùng lời nói chân thành để giãi bày lòng mình
? Em hãy tìm những chi tiết chứng tỏ điều đó ?
- Sgk/ 45, 46
? Em hiểu ntn về những câu nói đó của Vũ Nương ?
- Khẳng định tấm lòng trinh bạch, thanh minh cho mình
mong chồng hiểu và rõ nguyên cớ chàng nghi ngờ
- Nói lên nỗi đau đớn thất vọng khi hạnh phúc gia đình
tan vỡ
- Xin trời đất chứng giám cho mình
? Từ những lời nói đó, em thấy được tâm trạng nào của
nàng ?
- Bất ngờ -> đau đớn -> Tuyệt vọng tìm đến cái chết
? Vũ Nương đến với cái chết ra sao ?
- Nàng tắm gội chay sạch
- Ra bến Hoàng Giang
-> Vũ Nương đau đớn, không còn cách nào khác, nàng
đành mượn con sông quê để bày tỏ tấm lòng, dòng sông
quê hương đã dang rộng vòng tay để đón nhận nàng
? Ở phần truyện này t/g có dùng mạch văn tự sự nữa
- Nội dung: Có người cho rằng VN tự tử là dại; có ý kiến
lại cho rằng đó là sự giải thoát duy nhất để giữ trọn phẩm
giá Ý kiến của em?
- Thời gian: 3p
* HS: thảo luận, ghi kq vào phiếu học tập
* GV: gọi đại diện trình bày
* GV: chốt
-> Đây không phải là hành động bột phát Lúc đầu Vũ
Nương bất ngờ, hỏi để tìm cơ hội thanh minh, khi biết
không thể cứu vãn được tình thế
-> Lên án chế độ phongkiến bất công, ngangtrái
Trang 10-> nàng đã tự tử Dù có sự tuyệt vọng song ta vẫn thấy có
sự chỉ đạo của lý trí
? Cái chết của V.N nói lên điều gì về nhân cách con
người V.N và số phận người phụ nữ trong XHPK?
- Nhân cách trong sạch, ngay thẳng, cao thượng
- Số phận không đc yêu thg, bênh vực, bị đầy đọa, đối xử
bất công, không thể có hạnh phúc
-> Lên án chế độ phong kiến bất công, ngang trái xem
trọng quyền uy người đàn ông
? Theo em, tấm thảm kịch này có thể tránh được k? Vì
sao?
- HS tự bộc lộ
? Theo em những nguyên nhân nào dẫn tới cái chết
của V.N?
- Cuộc hôn nhân giữa VN và TS có phần không bình đăng
dưới chế độ phụ quyền gia trưởng phong kiến
- Thật xót xa,V.N không thể ngờ tác nhân phá hoại đời
mình lại nằm ngay trong lời nói ngây thơ hồn nhiên của
con trẻ
- TS là nguyên nhân trực tiếp gây ra cái chết cho VN song
chính chàng cũng là nạn nhân của bi kịch này bởi chàng
là sản phẩm của XHPK Nam quyền, xã hội sản sinh ra
những kẻ luôn cho mình quyền quyết định tất cả mọi
việc, có quyền được đối xử thô bạo, áp đạt với vợ
- Do chiến tranh, không có chiến tranh Vũ Nương đã
không phải xa chồng để dẫn đến sự hiểu lầm của chồng
khi trở về
- Do VN, (mặc dù ta hiểu tìm đến cái chết là do VN k còn
cách nào khác) song lấy cái chết để giải quyết mọi việc là
tiêu cực
? Cái chết của VN đã tố cáo điều gì?
-> Tố cáo sự vũ phu, ghen tuông mù quáng của người
chồng Đồng thời cũng gián tiếp lên án c/tr pk
? Những nét nghệ thuật đặc sắc nào được sd trong vb?
- Chi tiết giàu kịch tính, khéo léo thắt nút câu chuyện
- Diễn biến tâm lý nhân vật được miêu tả hợp lý
- Ngôn ngữ phù hợp
? Khi nào Trương Sinh hiểu được nỗi oan của vợ ?
a6 Cuộc trở về dương thế:
Trang 11-> sgk/46
? Em có nhận xét gì về cách mở nút câu chuyện ?
- Cách mở nút đơn giản nhưng càng tăng thêm tính bi
kịch bởi câu nói hồn nhiên của bé Đản
- Hoá ra tác nhân gây tan nát hạnh phúc gia đình lại nằm
ngay trong cái bóng, nằm ngay trong tình yêu thương
Quả là bi kịch
GV: Thực ra truyện có thể kết thúc khi TS hiểu được nỗi
oan của vợ thì đã muộn nhưng Nguyễn Dữ đã sáng tạo
thêm phần kết của câu chuyện
? Hãy tóm tắt phần truyện kể về việc Vũ Nương được
giải oan ?
? Chi tiết: VN sống dưới thủy cung nhưng vẫn nhớ về
g/đ Mặc dù bị chồng nghi oan chứng tỏ phẩm giá gì
ở nàng?
->Bao dung, vị tha, nặng lòng với g/đ.
? Cái tài của Nguyễn Dữ trong việc xây dựng phần kết
câu chuyện là gì?
- NT tg tượng, xây dựng những yếu tố kỳ ảo kết hợp với
những yếu tố có thật.=> Tạo sự khác biệt với truyện thần
thoại
? Vậy đâu là yếu tố kì ảo, đâu là yếu tố thực ?
* Yếu tố kì ảo:
- Phan Lang nằm mộng -> thả rùa
- Phan lang lạc vào động rùa của Linh Phi được đãi yến,
gặp Vũ Nương - được linh phi rẽ rước đưa về dương thế
- Vũ Nương đưa trâm cho Phan Lang mang về cho
Trương Sinh
- Hình ảnh Vũ Nương hiện ra khi Trương Sinh lập đàn
giải oan
- HS tìm thêm chi tiết sgk/ 46, 47
? Yếu tố kì ảo có tác dụng gì? Lối kết hợp giữa yếu tố
ảo - thực?
- Yếu tố kỳ ảo : Truyện sinh động, hấp dẫn, tạo màu sắc
truyền kì cho câu chuyện, tạo không khí cổ tích dân gian,
thiêng liêng hóa sự trở về của Vũ Nương
- Hai yếu tố này đan xen làm cho thế giới kỳ ảo lung linh,
mơ hồ trở nên gần với cuộc đời thực làm tăng độ tin cậy
- Hoàn thiện nét đẹpcủa Vũ Nương
- Tạo nên một kết thúc
có hậu
b Nhân vật Trương Sinh:
Trang 12? Việc đưa yếu tố kì ảo vào câu chuyện có ý nghĩa gì ?
* ý nghĩa : Đặt ra 3 vấn đề.
- Sự minh oan (đền đáp), làm hoàn chỉnh thêm một nét
đẹp vốn có của nhân vật Vũ Nương: ở hiền gặp lµnh
- Thể hiện tính truyền kì: yếu tố hoang đường, thần linh,
ma quái (Kết thúc có hậu cho tác phẩm: thể hiện ước mơ
ngàn đời của nhân dân ta về sự cụng bằng cho cuộc đời:
người tốt dù có trải qua oan khuất, cuối cùng sẽ được
minh oan )
- Kết thúc ngầm chứa một bi kịch: VN trở lại trần thế uy
nghi, loang loáng nhưng mờ nhạt -> là một chút an ủi cho
người bạc phận, hạnh phúc thực sự đã mất đi thì không
bao giờ tìm lại được: Chàng Trương phải trả giá cho hành
động của mình
? Trong những yếu tố kì ảo trên, yếu tố nào làm em lí
thú nhất ? Tại sao?
? Sự trở về của VN được miêu tả chủ yếu qua các lời
nói của nàng VN đã nói những gì với TS?
- 4 chuỗi lời nói
? Qua những lời nói ấy cho thấy p/c đáng quý nào ở
V.N?
- Độ lượng, thủy chung, ân nghĩa, tha thiết với hạnh phúc
gđ
? Một người có phẩm chất tốt đẹp, k/k hạnh phúc gđ
như V.N đã từ chối cuộc sống nhân gian Điều đó cho
ta hiểu gì về hiện thực c/s và hp của người phụ nữ dưới
chế độ pk?
- Hiện thực cuộc sống áp bức bất công, những con người
bé nhỏ, đức hạnh k thể tự bảo vệ được hạnh phúc chính
đáng của mình
? Thái độ của Nguyễn Dữ trước số phận của VN?
- Người đọc cùng Nguyễn Dữ ngậm ngùi thương xót cho
số phận VN đồng thời phê phán sự ghen tuông mù quáng
của TS
? Số phận của người phụ nữ xưa được đề cập tới trong
nhiều tác phẩm Hãy lấy một ví dụ mà em đã được học
để minh hoạ Từ đó liên hệ với h/ả người phụ nữ trong
- Cố chấp,, đa nghi,
vũ phu, gia trưởng
Trang 13
? Trương Sinh được giới thiệu ntn?
->TS trong truyện là con nhà giàu nhưng không có học,
có tính ghen tuông mù quáng có cách sử sự hồ đồ độc
đoán thô bạo chả thế sau này vua Lê Thánh Tông đã viết
“Khá trách chàng Trương khéo phũ phàng”
? TS nghi ngờ vợ, cư sử với VN ntn?
? Cái cách anh ta gây đau khổ cho VN là gì?
? Em đánh giá gì về cách xử sự đó ?
-> Vì TS tin vào lời nói của đứa con nhỏ, không nghe lời
vợ và hàng xóm phân trần - thắt nút truyện rất khéo tính
kịch dâng cao
-Thái độ tàn nhẫn
? E đánh giá nv này ntn?
? Hãy nhận xét NT XD tình huống truyện của t/g?
? Em thích nhất chi tiết nghệ thuật nào trong truyện?
? Hình ảnh cái bóng có ý nghĩa gì không?
Chi tiết caí bóng:
- Thăt nút ; mở nút
- Cái bóng lặng im trên vách :là biểu tượng 2 mặt:gieo
hoạ và giải hoạ ->đóng dấu sâu vào lịch sử chế độ nam
quyền thời pk cái bi kịch đau đớn của gđ
-Đứa con chỉ vào chính bóng của cha-người trực tiếp gây
ra nỗi oan nghiệt tấn bi kịch gia đình-cái bóng lặng im
nhưng nói rất nhiều ->người gây ra phải tỉnh ngộ trả
giá(lời cảnh tỉnh xuyên suốt chiều dài ls,bài học rút ra có
giá trị thấm thía
-> VN dùng cái bóng để dỗ con cho nguôi nỗi nhớ chồng;
nhưng-> mang tai họa Cái bóng xuất hiện lần 2 lại giải
oan cho nàng H/a cái bóng lặng im trên vách là biểu tg 2
mặt: gieo họa và giải oan-> Cái bóng lặng im nhưng lại
nói rất nhiều
Thầy Vũ Hiền Lương đã có bài thơ:
“ Bóng gieo oan rồi bóng lại giải oan
Trang 14Con người thực cả 2 đều đau khổ
Chuyện đời xưa ngàn năm sau còn nhớ
Bởi mỗi người đều có bóng mang theo”
? Em hãy hình dung với phẩm hạnh đó Vũ Nương sẽ có
cuộc sống như thế nào trong xã hội hiện nay?
+ Do tính cách ghen tuông mù quáng, cách xử sự của
Trương Sinh hồ đồ, gia trưởng
+ Tình huống bất ngờ con trẻ vô tình hại mẹ
+ CT liên miên làm vợ chồng ly tán
? Để điểm lại những nguyên nhân cả trực tiếp lẫn gián
tiếp về nỗi oan trái của VN em sẽ kể ra điều gì?
GV nói thêm về xã hội VN thời kì TK XVI- nhà Lê đang
khủng hoảng.
? Hãy nêu nhận xét về cách dẫn dắt tình tiết, những lời
đối thoại trong câu chuyện?
- Dẫn dắt tình huống câu chuyện: Dựa vào cốt truyện có
sẵn cộng với sự sáng tạo của tác giả tăng cường tính bi
kịch và làm truyện trở nên hấp dẫn, sinh động
- Lời đối thoại - độc thoại của nhân vật làm cho chuyện
sinh động, khắc hoạ rõ nét tính cách nhân vật
- Thành công về mặt dựng truyện, khắc hoạ tính cách
nhân vật, kết hợp tự sự, trữ tình, kịch
- Kết hợp ngòi bút lãng mạn thấm đẫm cảm hứng nhân
văn
=> Xứng đáng là một áng Thiên cổ kì bút.
? Xác định chủ đề của câu chuyện ?
- Khẳng định vẻ đẹp tâm hồn truyền thống của người phụ
nữ VN
- Cảm thông với số phận nhỏ nhoi, bất hạnh, bi kịch của
ngươi phụ nữ dưới chế độ phong kiến
- Phê phán thói ghen tuông mù quáng, tính độc quyền gia
trưởng của đàn ông trong gia đình -> vấn đề muôn thuở
4 Tổng kết:
a Nghệ thuật:
- Khai thác vốn vănhọc dân gian khéo léo
- Sáng tạo trong cáchkể
- Kết thúc sáng tạo
b Nội dung:
* Ghi nhớ: SGK / 51
Trang 15của mọi thời đại.
- Tố cáo chiến tranh phi nghĩa đã gây nên cảnh gia đình
chia lìa, đổ nát
có học Ngày trở về, lòng đã nặng nề vì mẹ mất, lại thêm tình huống bất ngờvới những lời nói của bé Đản chứa đầy những dữ kiện đáng ngờ, khiếnTrương Sinh nghi ngờ vợ mà xử sự hồ đồ và độc đoán Lễ giáo phong kiến
hà khắc cũng như thêm đổ dầu vào lửa ghen tuông của Trương Sinh Cuộchôn nhân không bình đẳng, Vũ Nương là con kẻ khó, Trương Sinh con nhàhào phú, điều đó cũng góp phần làm tăng thêm thái độ tàn tệ, rẻ rúng cảuTrương Sinh với Vũ Nương Nó gây nên cảnh sinh li rồi góp phần dẫn đếncảnh tử biệt của họ Như vậy, không phải lời nói ngây thơ của đứa trẻ haychiếc bóng trên vách giết chết Vũ Nương là cái bóng đen trong tâm hồnTrương Sinh, cái bóng đen của các thế lực hắc ám trong xã hội ấy đã giếtchết Vũ Nương
sự sum họp đoàn tụ, là tình thương con của người mẹ, muốn bù đắp cho con
sự thiếu vắng tình cha Đó là trò đùa trong thương nhớ, là sự nói dối đầy
Trang 16thiện chí và yêu thương Nó gợi sự gắn bó như hình với bóng vậy mà nó lại
là con dao chia cắt, dẫn tới cái chết oan uổng của người vợ trẻ Sự ngộ nhậncủa đứa trẻ ngây thơ, sự hiểu lầm của người chồng, tất cả diễn ra tự nhiên,hợp lý Nhưng sự ghen tuông quá mức và tàn nhẫn đã dẫn đến thảm kịch ĐểTrương Sinh hiểu ra nỗi oan của vợ từ chiếc bóng của mình cũng là hợp lý.Chiếc bóng gây ra nỗi kỳ oan và chính nó giải oan cho Vũ Nương TrươngSinh thanh toán được nỗi đau về lòng chung thủy của vợ thì giờ lại phải chịunỗi đau giày vò mới lớn hơn vì đã nghi oan cho vợ, khiến vợ phải chết Câuchuyện khiến ta nghĩ tới số phận nhỏ nhoi, mong manh, đáng thương củangười phụ nữa trong xã hội xưa Họ có thể bị nghi oan vì bất cứ lý do gì màkhông thể lường trước được và không có cách gì giải tỏ, không được bênhvực, chở che, chỉ có cái chết mới giải thoát cho họ Mà nhiều khi gây nên bikịch ấy chẳng phải ai khác, lại là chính những người họ yêu thương, gắn bóLấy cái bóng của người để khái quát bi kịch của con người là một sáng tạonghệ thuật độc đáo hiếm thấy Cảm hứng phê phán và cảm hứng ngợi ca củatác giả được kết tinh ở chi tiết này
có đất sống cho người phụ nữ Giá trị tố cáo và ý nghĩa nhân đạo của tácphẩm thêm sâu sắc qua chi tiết kết thúc này
Hoạt động củng cố, hướng dẫn về nhà( 5’)
1 Củng cố (1 phút)
? Chọn 1 đoạn văn em thích, đọc diễn cảm , cho biết vì sao em thích
Trang 172 Hướng dẫn về nhà(1 phút)
- Đọc thêm bài thơ “Lại bài viếng Vũ Thị”
- Tìm hiểu thêm về tác giả Nguyễn Dữ và thể l oại truyện truyền kì
- Phân tích vẻ đẹp và số phận của nhân vật vũ Nương
- Chuẩn bị : “ Xưng hô trong hội thoại”
CHỦ ĐỀ: TRUYỆN KIỀU CỦA NGUYỄN DU ( Thời lượng: 8 tiết , từ tiết 4 - đến tiết 12)
1.Mục tiêu chủ đề:
1.1 Kiến thức:
- Hiểu tác giả Nguyễn Du: cuộc đời và sự nghiệp văn học.
- Hiểu được giá trị nội dung và giá trị nghệ thuật của Truyện Kiều
- Hiểu được giá trị của các đoạn trích: Chị em Thúy Kiều, Kiều ở lầu Ngưng Bích.
- Hiểu, cảm nhận được những nét đặc sắc nghệ thuật của truyện và trong từng trích đoạn: tả cảnh ngụ tình, ước lệ tượng trưng…
- Biết đọc- hiểu truyện trung đại theo đặc trưng thể loại
- Nắm được các nội dung chính của truyện
- Thấy được vai trò, tác dụng của yếu tố miêu tả hành động, sự việc, cảnh vật và con người trong văn bản tự sự Hiểu được vai trò của miêu tả nội tâm
và mối quan hệ giữa nội tâm với ngoại hình trong khi kể chuyện
1.2 Kĩ năng:
- Phân tích được một số chi tiết nghệ thuật tiêu biểu
- Biết bình giảng các câu thơ hay
- Năng lực quản lí bản thân
- Năng lực giao tiếp
- Năng lực hợp tác
- Năng lực sử dụng ngôn ngữ tiếng viết
- Năng lực thưởng thức văn học
Trang 183 Bảng mô tả các mức độ đánh giá theo định hướng năng lực.
- Hiểu ý nghĩa sâu sắc của truyện đối với đời sống con người, tên gọi tác phẩm
- Vận dụng hiểu biết về truyện Kiều để phân tích
lí giải giá trị nội dung, nghệ thuật của các đoạn trích
ý nghĩa truyện cười.
- Hiểu những hiện tượng đáng phê phán trong xã hội;
thái độ với những thói hư, tật xấu đó.
- Phân tích, trình bày suy nghĩ cảm nhận được nội dung ý nghĩa của các đoạn trích đã học.
- Sưu tầm các bài truyện cùng chủ đề.
- Trình bày được những suy nghĩ ,kiến giải riêng về giá trị nội dung của văn bản, từ đó tạo lập được một văn bản cảm nhận, suy nghĩ về truyện.
- Kiến tạo những giá trị sống của bản thân góp phần giải quyết một vấn đề trong đời sống thực tiễn.
và tác dụng của các hình thức nghệ thuật, cách thức diễn đạt trong những trích đoạn đã học.
- Vận dụng thông hiểu để tạo lập đoạn văn phân tích, cảm nhận những nét đặc sắc về nghệ thuật trong truyện
- So sánh cách diễn đạt của các câu chuyện cùng một chủ đề.
- Chuyển thể văn bản truyện
Tạo lập văn bản phân tích vẻ đẹp của Kiều.
Kiều - Nhận biết bút - Lí giải được nội Tạo lập văn bản
Trang 19phân tích tâm trạng nhân vật trong đoạn trích.
Hiểu được vai trò
ý nghĩa của yếu tố miêu tả trong văn bản tự sự
Viết đoạn văn tự
sự có sử dụng yếu tố miêu tả, miêu tả nội tâm trong văn bản tự sự.
Tạo lập văn bản
tự sự có sử dụng yếu tố miêu tả, miêu tả nội tâm trong văn bản tự sự.
4 Xây dựng câu hỏi, bài tập kiểm tra, đánh giá chuyên đề:
Mức độ nhận biết
Câu 1: Truyện Kiều còn có tên gọi nào?
A Đoạn trường tân thanh
B.Thúy Kiều
C.Kim Vân Kiều truyện
D.Không có tên nào khác
Hướng dẫn chấm:
+ Mức độ tối đa: Phương án A
+ Không đạt: Lựa chọn phương án khác hoặc không trả lời
Câu 2: Truyện Kiều được viết bằng thể thơ nào?
+ Mức độ tối đa: Phương án B
+ Không đạt: Lựa chọn phương án khác hoặc không trả lời
Câu 3 : Đoạn trích “ Chị em Thúy Kiều” thuộc phần nào cảu truyện?
A.Gia biến và lưu lạc.
B Đoàn viên.
