CĐ thời tiết và khí hậu

Về kiến thức - Học sinh trình bày được đặc điểm và so sánh sự giống và khác nhau giữa thời tiết và khí hậu.. - Học sinh xác định được vị trí các đới khí hậụ và trình bày đặc điểm của các

Ngày soạn :

Ngày giảng:

CHỦ ĐỀ: THỜI TIẾT VÀ KHÍ HẬU

I Mục tiêu

1 Về kiến thức

- Học sinh trình bày được đặc điểm và so sánh sự giống và khác nhau giữa thời tiết và khí hậu

- Học sinh xác định được vị trí các đới khí hậụ và trình bày đặc điểm của các đới khí hậu theo vĩ độ trên bề mặt Trái đất

2 Về kĩ năng

- Học sinh hình thành được kĩ năng phân tích thông tin SGK, tranh ảnh địa lí, chỉ bản đồ, xác định trên bản đồ

- Học sinh biết cách vận dụng các kiến thức đã học để giải thích các mối quan hệ giữa các yếu tố trong môi trường tự nhiên

- Hình thành kĩ năng sống cho HS: tự nhận thức, tư duy, giao tiếp, thể hiện sự tự tin và giao tiếp

3 Về thái độ

- Quan tâm đến thời tiết hàng ngày để bảo vệ sức khỏe bản thân

* Nội dung tích hợp:

- Giáo dục khả năng ứng phó với biến đổi khí hậu( mục 1)

4 Định hướng phát triển năng lực

- Năng lực chung: năng lực tự học, giải quyết vấn đề, sáng tạo, hợp tác

- Năng lực chuyên biệt: năng lực tư duy tổng hợp theo lãnh thổ, sử dụng bản đồ, tranh ảnh địa lí

II Chuẩn bị của giáo viên và học sinh

1 Giáo viên

- Máy chiếu (PHTM)

- Tranh Các đới khí hậu trên Trái đất

2 Học sinh

- Đồ dùng học tập

III Tổ chức các hoạt động học

A Đặt vấn đề/ xuất phát/ khởi động (5 phút)

1.1 Mục tiêu

- Kiến thức:

+ Giúp học sinh có định hướng ban đầu về thời tiết và khí hậu

+ Tạo hứng thú cho học sinh khi bước vào bài mới

- Kĩ năng

+ Kĩ năng vận dụng kiến thức thực tế, kĩ năng giao tiếp, trình bày

1.2 Phương thức

- Phương pháp, kĩ thuật dạy học: Đàm thoại gợi mở, trực quan

- Hình thức: cá nhân

- Phương tiện: máy chiếu,

1.3 Tiến trình hoạt động

- Bước 1: giao nhiệm vụ

- Giáo viên cho học sinh xem VIDEO và đặt câu hỏi để dẫn dắt vào bài học mới https://youtu.be/4NVhWW_gylc

+ Qua đoạn video trên, cho biết chương trình dự báo thời tiết có những nội dung gì?

- Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ: hs thực hiện nhiệm vụ cá nhân

- Bước 3: Trao đổi, thảo luận và báo cáo kết quả

- Bước 4: Đánh giá và chốt kiên thức

Dự báo các hiện tượng khí tượng: nhiệt độ, gió, mưa, địa điểm, thời gian

GV quan sát, nhận xét và đánh giá hoạt động của học sinh

GV dẫn dắt vào bài mới:

Tiết 23 CHỦ ĐỀ: THỜI TIẾT VÀ KHÍ HẬU

B Hình thành kiến thức mới (30 phút)

Hoạt động 1: Hướng dẫn học sinh tìm hiểu tìm hiểu khái niệm thời tiết, khí hậu (10 phút)

1.1 Mục tiêu

- Kiến thức:

Phân biệt và trình bày được 2 khái niệm: Thời tiết và khí hậu và sự khác nhau giữa chúng

- Kĩ năng: Rèn kĩ năng giao tiếp, trình bày

1.2 Phương thức

- Phương pháp, kĩ thuật dạy học: đàm thoại gợi mở, trực quan, liên hệ

- Hình thức: cá nhân

- Phương tiện: máy chiếu

1.3 Tiến trình hoạt động

* Thao tác 1: tìm hiểu khái niệm thời tiết, khí hậu.

- Bước 1: giao nhiệm vụ

+ Thời tiết là gì?

+ Dựa vào SGK, thời tiết có đặc điểm gì?

+ Dựa vào hiểu biết bản thân, trong ngày, thời tiết ở các địa phương có giống nhau không?

+ Dựa vào hiểu biết bản thân, nguyên nhân nào làm thời tiết luôn thay đổi ?

+ Sự khác nhau cơ bản giữa thời tiết mùa đông và mùa hè ở nước ta ?( Gv chiếu hai bức tranh mùa đông và mùa hè)

+ Dựa vào hiểu biết bản thân, sự khác nhau này có tính tạm thời hay lặp lại theo các năm

+ Đọc đoạn văn ‘’Ởmiền Bắc nước ta… , từ đó em cho biết khí hậu là gì?

- Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ: HS thực hiện nhiệm vụ cá nhân

- Bước 3: Trao đổi, thảo luận và báo cáo kết quả

Dự kiến câu trả lời:

- Thời tiết trong một ngày có thể thay đổi đến mấy lần

- Ở các địa phương khác nhau có thời tiết không giống nhau

- Do trái đất chuyển động quanh trục và quanh mặt trời, tại một địa điểm lượng ánh sáng mặt trời nhận được là không giống nhau theo thời gian và do sự di chuyển của các khối khí

- Mùa đông lạnh, mùa hè nóng

- Lặp lại theo các năm

- Bước 4: Đánh giá và chốt kiên thức

GV đánh giá hoạt động của HS GV chuẩn hóa kiến thức chưa chính xác cho HS,

bổ sung cho HS khái niệm về thời tiết và khí hậu

* Thao tác 2: tìm hiểu sự khác nhau giữa thời tiết và khí hậu.

- Bước 1: giao nhiệm vụ

+ Thời tiết và khí hậu có điểm gì giống nhau?

+ Thời tiết và khí hậu có điểm gì khác nhau?

+ Thời tiết và khí hậu tại địa phương em hiện nay như thế nào?Tại sao hàng ngày người ta phải dự báo thời tiết

- Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ: HS thực hiện nhiệm vụ cá nhân

- Bước 3: Trao đổi và báo cáo kết quả

Dự kiến câu trả lời:

+ Đều thể hiện các hiện tượng khí tượng

+ Khác nhau: Thời tiết diễn ra trong một thời gian ngắn Khí hậu diễn ra trong một thời gian dài

+ Liên hệ thời tiết địa phương

GV chốt kiến thức

- Thời tiết là sự biểu hiện của các hiện tượng khí tưởng một địa phương trong một thời gian ngắn

- Khí hậu là sự lặp đi lặp lại tình hình thời tiết ở một địa phương trong một thời gian dài và trở thành quy luật

Giáo dục khả năng ứng phó với biến đổi khí hậu:

- Khí hậu trên Trái Đất đang có sự biến đổi: nhiệt độ, không khí của Trái Đất đang tăng lên làm cho Trái Đất nóng lên

- Liên hệ với những thay đổi bất thường về thời tiết và khí hậu ở nước ta trong một

số năm gần đây và hậu quả của nó

Hoạt động 2: Hướng dẫn học sinh tìm hiểu đặc điểm các đới khí hậu trên Trái đất (20 phút)

1.1 Mục tiêu

- Kiến thức:

+ Học sinh xác định được vị trí các đới khí hậụ và trình bày đặc điểm của các đới khí hậu theo vĩ độ trên bề mặt Trái đất

- Kĩ năng:

+ Rèn cho học sinh kĩ năng phân tích thông tin SGK, chỉ bản đồ, xác định bản đồ

1.2 Phương thức

- Phương pháp, kĩ thuật dạy học: Đàm thoại/ Giảng giải, mảnh ghép, khai thác lược đồ

- Hình thức: cá nhân - nhóm

- Phương tiện: máy chiếu

1.3 Tiến trình hoạt động

* Thao tác 1: tìm hiểu nguyên nhân phân chia các đới khí hậu trên Trái Đất.

- Bước 1: giao nhiệm vụ

+ Dựa vào SGK, sự phân chia khí hậu trên Trái đất phụ thuộc vào những nhân tố nào? Nhân tố nào là quan trọng nhất?

+ Xác định trên H58 (SGK, 67), Trái Đất có mấy đới khí hậu?

GV cho HS hoạt động nhóm/ bàn (3 phút)

- Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ: HS thực hiện nhiệm vụ theo cá nhân trong 2 phút

- Bước 3: Trao đổi và báo cáo kết quả

Dự kiến câu trả lời:

+ Một số nhân tố: Vĩ độ (quan trọng), lục địa, biển, hoàn lưu khí quyển…

+ Có 5 đới khí hậu

- Bước 4: Đánh giá và chốt kiến thức

GV đánh giá hoạt động của HS GV chuẩn hóa kiến thức chưa chính xác cho HS

GV chốt kiến thức

- Trái Đất có 5 đới khí hậu

* Thao tác 2: Tìm hiểu đặc điểm của các đới khí hậu

- Bước 1: giao nhiệm vụ, chia nhóm

HĐ nhóm: GV chia lớp thành 6 nhóm (tùy sĩ số) yêu cầu các nhóm

quan sát hình 58 và khai thác SGK, dựa vào kiến thức đã học, hiểu biết thực tế, hoàn thành phiếu học tập của các nhóm theo các nội dung:

Đặc điểm 1 Nhiệt đới 2 Ôn đới 2 Hàn đới

- Vị trí

- Góc chiếu của tia

sáng mặt trời

Thời gian chiếu sáng

- Đặc điểm khí hậu

+ Nhiệt độ

+ Mưa (mm)

+ Gió

Nhóm 1, 4 tìm hiểu đới nóng (nhiệt đới)

Nhóm 2, 5 tìm hiểu đới ôn hòa (ôn đới)

Nhóm 3, 6 tìm hiểu đới lạnh (hàn đới)

- Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ: HS thực hiện nhiệm vụ cá nhân

Vòng 1: Nhóm chuyên gia: Từ nhóm 1 đến nhóm 6 các học sinh có số 1 + 2 dùng

giấy thảo luận màu hồng; 3 + 4 dùng giấy thảo luận màu vàng và nhóm 5 + 6 dùng giấy thảo luận màu xanh Sau khoảng thời gian quy định thảo luận (5 phút) các cặp đôi sẽ ghi nội dung đã thống nhất vào phiếu học

- Bước 3: Trao đổi, thảo luận và báo cáo kết quả

Vòng 2: Nhóm ghép: Ở vòng 2 có 6 nhóm mới:

Cụm 1:

- Các học sinh có số 1 + 2 ở nhóm 1, 2, 3 hình thành 1

nhóm mới

-Các học sinh có số 3 + 4 ở nhóm 1, 2, 3 hình thành 1

nhóm mới

-Các học sinh có số 5 + 6 ở nhóm 1, 2, 3 Hình thành 1

nhóm mới

Cụm 2:

- Tương tự như vậy đối với các nhóm 4, 5 và 6

Các nhóm đổi chỗ cho nhau theo hướng dẫn Để tránh việc học sinh di chuyển lộn xộn giáo viên cần quy định cách di chuyển, có hình thức khen/nhắc nhở khi nhóm

di chuyển trật tự/ồn ào

Giáo viên chiếu sơ đồ và HS có 30 giây để di chuyển về nhóm mới

Lưu ý: Các thầy cô có thể bố trí lớp học sao cho học sinh di chuyển được thuận lợi

và không bị rối Để tăng thêm không khí cho lớp có thể cho học sinh bắt tay, chào hỏi nhau và vỗ tay khi hình thành nhóm mới.

- Mỗi cặp đôi có 2 phút để trình bày lại những gì mình làm được ở nhóm chuyên gia cho các bạn ở nhóm mới của mình (3 cặp đôi thay nhau chia sẻ)

Thảo luận nhóm mảnh ghép

Sau khi nhóm mảnh ghép chia sẻ xong Giáo viên giao nhiệm vụ mới cho các

nhóm “mảnh ghép” Nhiệm vụ này mang tính khái quát, tổng hợp toàn bộ nội dung đã được tìm hiểu từ các nhóm “chuyên sâu”

Dự kiến Hs trả lời:

- Bước 4: Đánh giá và chốt kiến thức

Giáo viên kiểm tra, đánh giá các chuyên gia bằng cách hỏi các bạn được truyền tải lại kiến thức vừa rồi Sau đó cho điểm hoạt động chuyên gia Mỗi cụm gọi ít nhất 3 người

Vị trí 23o27’B - 23o27’N 23o27’B - 66o33’B

23o27’N - 66o33’N

90oB - 66o33’B

90oN - 66o33’N Góc chiếu

của tia sáng

mặt trời

Thời gian

chiếu sáng

Góc chiếu của tia sáng mặt trời lúc giữa trưa lớn

Thời gian chiếu sáng trong năm chênh lệch ít

Góc chiếu của tia sáng mặt trời và thời gian chiếu sáng trong năm chênh lệch lớn

Góc chiếu tia sáng mặt trời nhỏ

Thời gian chiếu sáng dao động lớn về số ngày và số giờ

Đặc

điểm

khí

hậu

to Nóng quanh năm To trung bình Lạnh quanh năm Mưa

(mm)

C

Luyện tập (4 phút)

- Bước 1: Giao nhiệm vụ

Gv tổ chức cho HS chơi trò chơi: Khỉ con qua sông

Chọn đáp án đúng nhất để khỉ con qua được sông

1 Thời tiết là hiện tượng khí tượng:

A Xảy ra trong một thời gian dài ở một nơi.

B Xảy ra trong một thời gian ngắn nhất định ở một nơi.

C Xảy ra khắp mọi nơi và không thay đổi.

D Xảy ra trong một thời gian dài không nhất định ở một nơi

2 Có bao nhiêu khối khí hậu trên bề mặt của Trái Đất

A 3 B 4 C 5 D 6

3 Đới nóng (hay nhiệt đới) nằm giữa:

A hai vòng cực.

B hai chí tuyến.

C chí tuyến và vòng cực.

D 66o33 B và 66o33 N

4 Loại gió thổi thường xuyên trong khu vực đới nóng là:

A Tín phong B Đông cực

C Tây ôn đới D Phơn tây nam.

5 Đặc điểm nào sau đây không đúng với khí hậu đới nóng?

A Quanh năm nóng.

B Gió Tín phong thổi thường xuyên.

C Có góc chiếu của ánh sáng mặt trời rất nhỏ.

D Lượng mưa trung bình năm từ 1.000 mm đến trên 2.000 mm.

- Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ: cá nhân

- Bước 3: Trao đổi và báo cáo kết quả

- Bước 4: Đánh giá, chốt kiến thức

GV quan sát, nhận xét đánh giá quá trình thực hiện của HS về thái độ, tinh thần học tập, khả năng giao tiếp, trình bày và đánh giá kết quả cuối cùng của HS

1 B 2.C 3.B 4.A 5.C

D Vận dụng, mở rộng (6 phút)

- Bước 1: Giao nhiệm vụ

Học sinh có thể chọn 1 trong 2 tình huống sau để làm:

TH 1: Trò chơi “Em tập làm biên tập viên thời tiết” Cho thông tin sau:

Khu vực Đông Bắc (Thứ Hai, ngày 18/4/2020)

+ Nhiệt độ 19- 28oC

+ Sáng sớm và đêm có sương mù; trưa, chiều trời nắng nhẹ

+ Gió Đông Bắc cấp 2, cấp 3

Em hãy biên tập thành bản tin dự báo thời tiết và trình bày trước lớp

TH 2: Vì sao vào mùa hè ở nước ta nhiều người thường đi nghỉ mát ở các khu du lịch thuộc vùng núi? Hãy kể tên các khu nghỉ mát nổi tiếng ở vùng núi nước ta?

- Bước 2 Thực hiện nhiệm vụ

- Bước 3 Trao đổi thảo luận, bổ sung

- Bước 4: Đánh giá, chốt kiến thức.

* Hướng dẫn học sinh học ở nhà và chuẩn bị cho bài sau

- Học và làm bài tập

- Đọc trước bài 20: Hơi nước trong không khí Mưa

E Rút kinh nghiệm

………

………

………

………

………