19 CÁCH KHÁM sản KHOA

Mục tiêu Thực hiện thuần thục và chính xác cách đo bề cao tử cung, vòng bụng  Thực hiện thuần thục các bước của thủ thuật Leopold  Thực hiện thuần thục và chính xác cách đo tim thai..

CÁCH KHÁM SẢN

KHOA

Mục tiêu

 Thực hiện thuần thục và chính xác cách đo bề cao tử cung, vòng bụng

 Thực hiện thuần thục các bước của thủ thuật Leopold

 Thực hiện thuần thục và chính xác cách đo tim thai.

 Thực hiện đúng cách bắt cơn co trong chuyển dạ

 Thực hiện thuần thục các thao tác khám âm đạo trong sản khoa

 Thực hiện đúng và chính xác thủ nghiệm Nitrazine

 Miêu tả đúng các các dấu hiệu bình thường và bất thường khi khám khung chậu

Dụng cụ

 Thước dây

 Ống nghe Pinard ( nhựa), hoặc doppler

 Gant sạch

 Mỏ vịt

 Gạc khô, kềm hình tim, giấy quỳ

 Mô hình sản phụ, mô hình CTC

 Mô hình khung chậu

Khám

Khám

bụng

 Mục đích:

Xác định kích thước tử cung

Đánh giá sự phát triển của thai, ước

lượng cân thai

 Tư thế: sản phụ nằm tư thế sản phụ

khoa, bọc lộ vùng cần khám

 Kỹ thuật:

Đo từ bờ trên xương vệ đến đáy tử cung

Đo theo trục tử cung

Bắt đầu đo khi thai ≥ 12 tuần

Đo bề cao tử cung

Khám

Khám

bụng

 Yếu tố ảnh hường đến BCTC

Thành bụng dày

Cầu bàng quang

Khối u vùng bụng

Ngôi thai, tư thế và độ lọt

Số lượng thai

Lượng ối

Vóc dáng sản phụ

Đo bề cao tử cung

Khám

Khám

bụng

 Mục đích:

Xác định kích thước tử cung

Nhằm ước lượng cân nặng thai nhi

 Tư thế: sản phụ nằm tư thế sản phụ khoa

 Kỹ thuật:

Đo chu vi bụng sản phụ

Đi ngang qua rốn

Đo vòng bụng

Khám

Khám

bụng

 Mục đích:

Xác định ngôi thai

 Tư thế: Sản phụ nằm ngửa, bọc lộ vùng bụng; có thể

khó xác định bằng thủ thuật này trong trường hợp mẹ

béo phì, đa ối hay nhau mặt trước.

 Ba thủ thuật đầu, người khám đứng bên phải sản phụ

nhìn về mặt sản phụ, thủ thuật thứ tư xoay nhìn về

phía chân sản phụ.

Thủ thuật thứ nhất: dùng đầu ngón của 2 bàn tay xác định cực thai

nằm ở đáy tử cung là mông hay đầu Nếu là mông có cảm giác khối lớn

có nhiều khối nhỏ; nếu là đầu cảm giác tròn, cứng và di động.

Thủ thuật thứ 2: đặt bàn tay ở mỗi bên bụng, ấn sâu nhung nhẹ nhàng

Bên có cấu trúc cứng là lưng, bên còn lại gồm nhiều phần nhỏ - không

đều - di động là chi.

Thủ thuật thứ 3: dùng ngón cái và những ngón còn lại của bàn tay, nắn

phần bụng dưới của mẹ trên x mu; nếu có 1 khối di động là thai chưa

lọt; xác định lại đầu hay mông như thủ thuật 1.

Thủ thuật thứ 4: người khám quay mặt về chân sản phụ, dùng đầu các

ngón tay của 2 bàn tay ấn sâu theo trục eo trên Khi đầu chưa lọt 2 tay

có hướng hội tụ vào nhau, khi đầu đã lọt 2 tay có hướng hướng ra

ngoài.

Thủ thật Leopold

Khám

Khám

Thủ thuật 3

và 4

Thủ thuật 1

và 2

Khám

Khám

bụng

 Mục đích:

Đánh giá sức khỏe thai

 Tư thế: Sản phụ nằm ngửa, bọc lộ vùng bụng

Người khám đứng bên phải sản phụ, nghe bằng tay phải

Đặt ống nghe ở phần vai thai nhi, vuông góc thành bụng

 Mô tả:

Tần số tim thai/ phút

Cường độ

Đều hay không đều

Nghe tim thai

Khám

Khám

bụng

Đánh giá có chuyển dạ chưa, cơn co có phù hợp giai đoạn chuyển dạ?

Người khám đứng bên phải sản phụ, bắt bằng tay phải

Đặt tay lên rốn sản phụ, bắt trong 20 phút hay khi có 3 cơn co liên tiếp

đầu đau

Ở đỉnh cơn co: nếu tay ấn lõm thành tử cung là cơn co yếu, nếu ấn

thành tử cung hoàn toàn không lõm là cường độ mạnh+

Bắt cơn co tử cung

Khám âm đạo

 Mục đích:

Đánh giá giai đoạn chuyển dạ

 Tư thế: Sản phụ nằm tư thế sản phụ khoa

 Đánh giá độ mở CTC: dùng ngón trỏ và giữa để ước lượng độ mở; mở hoàn toàn là 10cm

 Đánh giá độ xóa: độ mỏng và ngắn đi của CTC, ngắn đi 1 nửa là xóa 50%

 Mật độ: mềm, trung gian, chắc

 Hướng: chúc trước, trung gian, chúc sau

Độ xóa mở CTC

Khám âm đạo

 Dựa điểm mốc ngôi thai

 Kiểu thế: dựa vào tương quan của điểm mốc ngôi thai với

khung chậu mẹ

 Độ lọt: ước lượng điểm thấp nhất của đầu thai nhi so với 2 gai

hông

• Mô tả độ lọt: -3, -2, -1, 0, +1, +2, +3

 Tình trạng ối: ối phồng, dẹt hay quả lê

Ngôi thai + độ lọt + tình trạng ối

Khám âm

đạo

Khám khung chậu – eo trên

hạ vệ > 11,5cm được cho là eo

trên có kích thước phù hợp với

thai nhi có trọng lượng bình

thường sanh qua ngã âm đạo.

khám đường vô danh, ở khung

chậu bình thường chỉ có thể

khám được ½

Khám âm đạo

Khám khung chậu – eo giữa

 Đường kính trước sau: độ

cong của x cùng.

 Đường kính ngang: qua

khám 2 gai hông, nếu 2 gai

hông nhô ra nhiều, vách

chậu hội tụ có khả năng

bất thường đường kính

ngang eo giữa.

Khám âm

đạo

Khám khung chậu – eo dưới

 Đường kính ngang: đo khoảng cách giữa 2 ụ ngồi Dùng tay xác định 2 ụ

ngồi bên ngoài, đo khoảng cách này và + 1,5 cm ra đường kính ngang eo dưới Hay đặt 1 nắm bàn tay tỳ vào TSM giữa 2 ụ ngồi, thường nắm tay > 8cm.

 Góc vòm vệ: >900, áp sát

2 ngón tay khám là bình thường.

Khám âm

đạo

Nitrazine test

 Mục đích: xác định cò ối vỡ hay không

 Chuẩn bị:

Sản phụ nằm tư thế sản phụ khoa Người khám đội nón, mang mask, mang gant vô trùng

 Tiến hành: đảm bảo vô trùng Đặt mỏ vịt bộc lộ cổ tử cung Hướng dẫn sản phụ ho, hay rặn, quan sát dịch chảy ra từ lổ CTC Dùng kẹp hình tim đưa 1 miếng bông gòn khô – vô khuẩn đạt ở cùng đồ

sau, hường dẫn sản phụ ho hay rặn Lây bông gòn ra và thấm lên giấy quỳ

Nếu giấy quỳ chuyển sang màu xanh: test dương tính