Quản lý sử dụng vốn vay từ ngân hàng chính sách xã hội đối với thanh niên nông thôn trên địa bàn tỉnh thái nguyên

Đánh giá thực trạng quản lý sử dụng vốn vay từ ngân hàng chính sách xã hội đối với thanh niên nông thôn trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên...79... - Phân tích, đánh giá thực trạng và x

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ VÀ QUẢN TRỊ KINH DOANH

TRẦN THỊ NGỌC THƠ

QUẢN LÝ SỬ DỤNG VỐN VAY TỪ NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH XÃ HỘI ĐỐI VỚI THANH NIÊN NÔNG THÔN TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH THÁI NGUYÊN

LUẬN VĂN THẠC SĨ THEO ĐỊNH HƯỚNG ỨNG DỤNG

Ngành: KINH TẾ NÔNG NGHIỆP

THÁI NGUYÊN - 2019

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ VÀ QUẢN TRỊ KINH DOANH

TRẦN THỊ NGỌC THƠ

QUẢN LÝ SỬ DỤNG VỐN VAY TỪ NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH XÃ HỘI ĐỐI VỚI THANH NIÊN NÔNG THÔN TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH THÁI NGUYÊN

Ngành: Kinh tế nông nghiệp

Mã số: 8 62 01 15

LUẬN VĂN THẠC SĨ THEO ĐỊNH HƯỚNG ỨNG DỤNG

Người hướng dẫn khoa học: TS Tạ Thị Thanh Huyền

THÁI NGUYÊN - 2019

LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận văn “Quản lý sử dụng vốn vay từ ngân hàng chính sách xã hội đối với thanh niên nông thôn trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên” là

công trình nghiên cứu của cá nhân tôi Tài liệu, số liệu trong đề tài hoàn toàn trungthực và chưa được sử dụng để bảo vệ một học vị nào Các thông tin sử dụng trong

đề tài đã được chỉ rõ nguồn gốc, các tài liệu tham khảo được trích dẫn đầy đủ, mọi

sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn này đã được cảm ơn

Tác giả đề tài

Trần Thị Ngọc Thơ

Tôi xin chân thành cảm ơn sự giúp đỡ nhiệt tình của ngân hàng chính sách xãhội tỉnh Thái Nguyên; cấp ủy, chính quyền, Đoàn thanh niên và các tổ chức xã hộicác xã, phường, thị trấn của các huyện, thị, thành đã tạo điều kiện thuận lợi cho tôitrong việc thu thập số liệu thứ cấp, sơ cấp và các thông tin hữu ích phục vụ nghiêncứu và hoàn thiện luận văn tốt nghiệp.

Xin cảm ơn gia đình, bạn bè và đồng nghiệp đã giúp đỡ, động viên tôi trongsuốt quá trình thực hiện luận văn tốt nghiệp

Thái Nguyên, ngày tháng năm 2018

Tác giả Trần Thị Ngọc Thơ

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CẢM ƠN ii

MỤC LỤC iii

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT vi

DANH MỤC CÁC BẢNG vii

DANH MỤC CÁC HÌNH ix

MỞ ĐẦU 1

1 Tính cấp thiết và lý do chọn đề tài 1

2 Mục tiêu nghiên cứu 2

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 3

4 Ý nghĩa khoa học của luận văn 3

5 Bố cục của luận văn 4

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ SỬ DỤNG VỐN VAY TỪ NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH XÃ HỘI ĐỐI VỚI THANH NIÊN NÔNG THÔN 5

1.1 Cơ sở lý luận về quản lý sử dụng vốn vay từ ngân hàng chính sách xã hội đối với thanh niên nông thôn 5

1.1.1 Một số khái niệm cơ bản 5

1.1.2 Đặc điểm, vai trò quản lý vốn vay từ NHCSXH đối với thanh niên nông thôn .10

1.1.3 Nội dung quản lý vốn vay từ NHCXH đối với thanh niên nông thôn 13

1.1.4 Nhân tố ảnh hưởng đến quản lý vốn vay từ NHCSXH đối với thanh niên nông thôn 23

1.2 Cơ sở thực tiễn về quản lý sử dụng vốn vay từ NHCSXH đối với thanh niên nông thôn 26

1.2.1 Kinh nghiệm quản lý vốn vay của NHCSXH một số tỉnh lân cận 26

1.2.2 Bài học kinh nghiệm trong quản lý sử dụng vốn vay của Ngân hàng chính sách xã hội đối với thanh niên nông thôn tỉnh Thái Nguyên 30

Chương 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 32

2.1 Câu hỏi nghiên cứu 32

2.2 Phương pháp nghiên cứu 32

2.2.1 Phương pháp thu thập thông tin 32

2.2.2 Phương pháp xử lý và tổng hợp dữ liệu 34

2.2.3 Phương pháp phân tích thông tin 34

2.3 Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu 36

2.3.1 Nhóm chỉ tiêu phản ánh kết quả hoạt động của NHCSXH 36

2.3.3 Nhóm chỉ tiêu phản ánh kết quả sử dụng vốn vay của thanh niên nông thôn.36 Chương 3: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ SỬ DỤNG VỐN VAY TỪ NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH XÃ HỘI ĐỐI VỚI THANH NIÊN NÔNG THÔN TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH THÁI NGUYÊN 38

3.1 Chi nhánh Ngân hàng chính sách xã hội tỉnhThái Nguyên 38

3.1.1 Quá trình hình thành và phát triển 38

3.1.2 Cơ cấu tổ chức của Chi nhánh NHCSXH tỉnh Thái Nguyên 39

3.2 Thanh niên và Thanh niên Nông thôn tỉnh Thái Nguyên 41

3.3 Thực trạng quản lý vốn vay từ NHCSXH đối với thanh niên nông thôn trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên 44

3.3.1 Sự phối hợp trong quản lý vay vốn đối với thanh niên nông thôn tỉnh Thái Nguyên 44

3.3.2.Công tác lập kế hoạch vay vốn từ nguồn ủy thác của NHCSXH tỉnh Thái Nguyên 51

3.3.3 Công tác tổ chức thực hiện cho thanh niên vay vốn từ nguồn ủy thác của NHCSXH tỉnh Thái Nguyên 54

3.3.4 Công tác kiểm tra, giám sát quá trình sử dụng vốn của thanh niên nông thôn .63

3.3.5 Đánh giá chất lượng Quản lý sử dụng nguồn vay vốn ủy thác qua phân tích số liệu điều tra, phỏng vấn 67

3.4 Phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến quản lý sử dụng vốn vay từ NHCSXH tỉnh Thái Nguyên 74

3.4.1 Các nhân tố chủ quan 74

3.4.2 Các nhân tố khách quan 78

3.5 Đánh giá thực trạng quản lý sử dụng vốn vay từ ngân hàng chính sách xã hội đối với thanh niên nông thôn trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên 79

3.5.1 Những kết quả đạt được 79

3.5.2 Một số hạn chế, tồn tại 81

Chương 4: GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG QUẢN LÝ SỬ DỤNG VỐN VAY TỪ NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH ĐỐI VỚI THANH NIÊN NÔNG THÔN TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH THÁI NGUYÊN 83

4.1 Quan điểm định hướng quản lý vốn vay 83

4.1.1 Xây dựng các mô hình SXKD thu hút nhiều lao động trẻ 83

4.1.2 Phân cấp quản lý cho các cấp bộ Đoàn 83

4.2 Giải pháp tăng cường quản lý vốn vay từ NHCSXH đối với thanh niên nông thôn trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên 85

4.2.1 Tăng cường công tác phối hợp quản lý nguồn vốn ủy thác của NHCSXH giữa các bên liên quan 85

4.2.2 Hoàn thiện công tác lập kế hoạch vay vốn từ nguồn ủy thác của NHCSXH tỉnh Thái Nguyên 88

4.2.3 Hoàn thiện công tác thực hiện vay vốn từ nguồn ủy thác của NHCSXH tỉnh Thái Nguyên 89

4.2.4 Hoàn thiện công tác kiểm tra, giám sát việc vay vốn từ nguồn ủy thác của Ngân hàng chính sách xã hội tỉnh Thái Nguyên 93

4.2.5 Một số giải pháp khác 94

4.3 Đề xuất, kiến nghị 95

4.3.1 Đối với Ngân hành chính sách xã hội 95

4.3.2 Đối với Đoàn thanh niên 96

4.3.3 Đối với UBND các cấp 96

KẾT LUẬN 97

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 98

PHỤ LỤC 100

: Khoa học kỹ thuật: Ngân hàng Chính sách xã hộiNHNo&PTNT Việt Nam : Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt NamTK&VV

UBND

: Tổ Tiết kiệm và vay vốn: Ủy ban nhân dân

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 3.1: Tình hình Thanh niên tỉnh Thái Nguyên 42

Bảng 3.2: Thanh niên Nông thôn trong cơ cấu Thanh niên tỉnh Thái Nguyên 44

Bảng 3.3: Bảng kết quả thực hiện chỉ tiêu vay vốn ủy thác theo chương

trình cho vay của Ngân hàng chính sách xã hội 52

Bảng 3.4 Tình hình thực hiện kế hoạch vốn vay theo mục đích sử dụng vốn

vay ủy thác do Đoàn Thanh niên quản lý 53

Bảng 3.5: Tổng hợp số tổ TK&VV qua các năm phân Tổ chức CT -XH

quản lý của Ngân hàng chính sách xã hội tỉnh Thái Nguyên 54

Bảng 3.6: Tổng hợp số tổ TK&VV do Đoàn thanh niên quản lý 55

Bảng 3.7: Kết quả đánh giá xếp loại Tổ TK&VV từ năm 2015 đến năm 2017 57

Bảng 3.8: Kết quả thực hiện ủy thác phân theo các tổ chức CT - XH quản lý 59

Bảng 3.9: Bảng tổng hợp số tổ TK&VV do Đoàn thanh niên quản lý phân

theo địa bàn Từ năm 2015 đến năm 201760

Bảng 3.10: Kết quả thực hiện hoạt động ủy thác vay vốn do Đoàn thanh niên

quản lý phân theo địa bàn quản lý, năm 2017 61

Bảng 3.11 Dư nợ vốn vay do đoàn thanh niên quản lý theo các chương trình vay

Bảng 3.15a: Ý kiến hộ vay vốn ưu đãi về các quy định cho vay 68

Bảng 3.15b: Ý kiến hộ vay vốn ưu đãi về các quy định cho vay 70

Bảng 3.16 Tổng hợp tình hình dư nợ xấu vốn vay ủy thác do Đoàn thanh

niên quản lý từ năm 2015 đến năm 2017 71

Bảng 3.17 Tỷ lệ số hộ vay vốn trả lời việc kiểm tra, giám sát và hỗ trợ sau khi

cho vay vốn của NHCSXH huyện do Đoàn Thanh niên quản lý 71

Bảng 3.18 Đánh giá của cán bộ quản lý các cấp về hoạt động điều hành

Quản lý sử dụng vốn vay của NHCSXH do Đoàn Thanh niên

quản lý 73

Bảng 3.19: Kết quả hoạt động nhận ủy thác của Đoàn thanh niên với Ngân

hàng chính sách xã hội từ năm 2015 đến năm 2017 79

Bảng 3.20 Tỷ lệ hộ vay vốn trả lời về sự thay đổi sau khi vay vốn do Đoàn

Thanh niên quản lý 80

DANH MỤC CÁC HÌNH

Hình 1.1 Sơ đồ quy trình cho vay đối với thanh niên thôn thôn 19

Hình 3.1 Sơ đồ cơ cấu tổ chức bộ máy chi nhánh NHCSXH tỉnh Thái Nguyên.41

Hình 3.2 Sơ đồ sự phối hợp trong quản lý sử dụng vốn vay từ NHCSXH

Tỉnh Thái Nguyên 45

Hình 3.3 Biểu đồ tổng hợp số tổ TK&VV theo Tổ chức CT-XH nhận ủy thác .55

Hình 3.4 Biểu đồ tổng hợp Tổ TK&VV theo địa bàn quản lý từ năm 2015

đến năm 2017 56

Hình 3.5 Biểu đồ chất lượng các tổ Tiết kiệm và Vay vốn năm 2017 57

Hình 3.6 Biểu đồ chất lượng các tổ TK&VV phân theo tổ chức CT- XH

quản lý năm 2017 58

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết và lý do chọn đề tài

Ngày nay, nhân loại đã bước sang thế kỷ 21 và đã đạt được nhiều thành tựuvượt bậc trên nhiều lĩnh vực, đặc biệt là khoa công học công nghệ Tuy nhiên nạnnghèo đói vẫn tồn tại như một thách thức lớn đối với sự phát triển của mỗi quốc gianói riêng và đối với nền văn minh nhân loại nói chung Chính vì vậy mà nghèo đói

và chống nghèo đói luôn là trọng tâm hàng đầu của các quốc gia Ở Việt Nam, sauhơn 80 năm đấu tranh chống giặc ngoại xâm chiến tranh đã làm cho cơ sở hạ tầngcủa nước ta bị tàn phá nặng nề, nền kinh tế trở nên kiệt quệ, sản xuất nông nghiệplạc hậu đình đốn, sản xuất công nghiệp nhỏ lẻ, manh mún chưa phát triển Theo kếtquả năm 1992 tỷ lệ dân số nghèo là 45,7%, đến năm 2017 tỷ lệ này giảm còn dưới7% Để đạt được kết quả đó, Đảng và Nhà nước ta đã thực hiện nhiều chính sáchnhằm xóa đói giảm nghèo Mỗi chính sách xóa đói giảm nghèo đều nhằm cụ thểnhững mục tiêu riêng, hỗ trợ một khu vực riêng, một đối tượng hay nhóm nhỏ đốitượng nào đó, tuy nhiên, đều có những điểm chung là giải quyết nguyên nhân dẫnđến gia tăng đói nghèo, cải thiện môi trường, trợ giúp dân thoát nghèo, từ đó giảm

tỷ lệ nghèo đói

Cùng với cả nước, tỉnh Thái Nguyên đã thực hiện nhiều chính sách, chươngtrình xoá đói, giảm nghèo cho người dân Trong đó, chính sách ưu đãi cho thanhniên nông thôn vay vốn từ ngân hàng chính sách xã hội để phát triển kinh tế là mộtphần quan trọng trong chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững củatỉnh Thái Nguyên Trong thời gian qua các cấp bộ Đoàn đã có những nỗ lực trongcông tác quản lý hoạt động nhận uỷ thác, đặc biệt là việc tăng cường công tác kiểmtra, giám sát hoạt động nhận uỷ thác đối với các xã, thị trấn, Tổ tiết kiệm và vayvốn; Hiện nay, tổng dư nợ nguồn vốn uỷ thác do Đoàn thanh niên đang quản lý là551,864 triệu đồng với 127 xã có nhận uỷ thác, 552 Tổ tiết kiệm và vay vốn Chínhsách này đã tạo điều kiện cho lực lượng lao động trẻ nông thôn tỉnh Thái Nguyên vàcác đối tượng chính sách khác tiếp cận nguồn vốn tín dụng ưu đãi của Nhà nước đểcải thiện và từng bước nâng cao điều kiện sống, tạo sự chuyển biến mạnh mẽ trongviệc tham gia phát triển kinh tế gia đình và tại địa phương

Tuy nhiên, trong quá trình sử dụng vốn vay của thanh niên nông thôn thờigian qua cho thấy hiệu quả sử dụng vốn còn thấp, tình trạng xâm tiêu vốn, vốnkhông có khả năng thu hồi vẫn tồn tại ở nhiều nơi, số lượng vốn vay do Đoàn thanhniên quản lý còn thấp hơn so với các tổ chức Hội khác Vì vậy, làm thế nào để quản

lý vốn vay từ ngân hàng chính sách xã hội cho thanh niên nông thôn một cách hiệuquả theo đúng mục đích, để giúp thanh niên phát triển kinh tế, góp phần xóa đói,giảm nghèo, tạo việc làm cho thanh niên nông thôn là một vấn đề đang được các cấpbộ Đoàn và tuổi trẻ toàn tỉnh quan tâm Hiểu rõ những lỗ hổng trong việc quản lý sử

dụng vốn vay Vì vậy tôi chọn đề tài: “Quản lý sử dụng vốn vay từ ngân hàng chính sách xã hội đối với thanh niên nông thôn trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên”

làm đề tài nghiên cứu của mình

2 Mục tiêu nghiên cứu

2.2 Mục tiêu cụ thể

- Hệ thống hóa được các vấn đề lý luận chung về vốn vay, quản lý vốn vay đối với thanh niên nông thôn với mục đích phát triển kinh tế xóa đói giảm nghèo

- Phân tích, đánh giá thực trạng và xác định các yếu tố ảnh hưởng đến quản

lý sử dụng vốn vay từ ngân hàng chính sách xã hội đối với thanh niên nông thôn trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên

- Đưa ra một số quan điểm có tính định hướng và đề xuất giải pháp nhằmtăng cường quản lý sử dụng vốn vay từ ngân hàng chính sách xã hội đối với thanhniên nông thôn tỉnh Thái Nguyên

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

- Đề tài tập trung nghiên cứu thực trạng và đề xuất giải pháp về quản lý sửdụng vốn vay từ ngân hàng chính sách xã hội đối với thanh niên nông thôn trên địabàn tỉnh Thái Nguyên

- Đối tượng khảo sát là các hộ thanh niên nông thôn đại diện cho các tổ tiết kiệm và vay vốn do Đoàn thanh niên quản lý

3.2 Phạm vi nghiên cứu

- Thời gian: Số liệu được thu thập và sử dụng phân tích từ năm 2015 đến năm 2017

-Địa điểm nghiên cứu: Đề tài được nghiên cứu trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên

- Nội dung: Đề tài nghiên cứu công tác quản lý sử dụng vốn vay từ ngânhàng chính sách xã hội đối với thanh niên nông thôn trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên

Từ công tác phối hợp trong quản lý vốn đến công tác lập kế hoạch vốn vay, thựchiện cho vay vốn, sử dụng vốn, công tác kiểm tra, giám sát quá trình sử dụng vốncủa thanh niên nông thôn trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên và đề xuất giải pháp tăngcường quản lý sử dụng vốn vay từ ngân hàng chính sách xã hội đối với thanh niênnông thôn trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên

4 Ý nghĩa khoa học của luận văn

Luận văn nghiên cứu sự hiệu quả trong việc sử dụng vốn vay từ Ngân hàngchính sách xã hội đến việc phát triển kinh tế của thanh niên nông thôn tại tỉnh Thái

Nguyên.

Luận văn làm tài liệu tham khảo đối với ngân hàng chính sách xã hội tỉnhThái Nguyên, Ban Thường vụ Tỉnh đoàn Thái Nguyên để nhận biết được hiệu quảvốn vay, những điều còn hạn chế trong công tác quản lý sử dụng vốn vay của thanhniên nông thôn, để từ đó có thể sử dụng một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quảsử dụng vốn vay

Luận văn còn là tài liệu tham khảo đối với sinh viên, học viên cao học và những nghiên cứu có liên quan.

5 Bố cục của luận văn

Ngoài phần mở đầu và kết luận, phụ lục luận văn gồm 4 chương, cụ thể như sau:

Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý sử dụng vốn vay từ ngân

hàng chính sách xã hội đối với thanh niên nông thôn

Chương 2: Phương pháp nghiên cứu

Chương 3: Thực trạng quản lý sử dụng vốn vay từ ngân hàng chính sách xã

hội đối với thanh niên nông thôn trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên

Chương 4: Giải pháp tăng cường quản lý sử dụng vốn vay từ ngân hàng

chính sách xã hội đối với thanh niên nông thôn trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ SỬ DỤNG VỐN VAY

TỪ NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH XÃ HỘI ĐỐI VỚI

THANH NIÊN NÔNG THÔN

1.1 Cơ sở lý luận về quản lý sử dụng vốn vay từ ngân hàng chính sách xã hội đối với thanh niên nông thôn

1.1.1 Một số khái niệm cơ bản

1.1.1.1 Thanh niên

Thanh niên là khái niệm được sử dụng nhiều trong công tác cũng như trongcuộc sống hàng ngày với nhiều cách hiểu khác nhau Tùy theo trường hợp, có khithanh niên dùng để chỉ một con người cụ thể, có khi lại dùng để chỉ tính cách,phong cách trẻ trung của người nào đó, có khi lại dùng để chỉ cả một lớp người trẻtuổi

Thanh niên còn là đối tượng nghiên cứu của nhiều ngành khoa học; tùy theogóc độ tiếp cận của mỗi ngành mà người ta đưa ra các định nghĩa khác nhau vềthanh niên

Về mặt sinh học, thanh niên được coi là một giai đoạn phát triển trong cuộcđời con người, bởi từ đây các em bước sang một giai đoạn mới để trở thành ngườilớn, người trưởng thành

Các nhà tâm lý học thường nhìn nhận thanh niên gắn với các đặc điểm tâm lýlứa tuổi và coi đó là yếu tố cơ bản để phân biệt với các lứa tuổi khác

Từ góc độ xã hội học, thanh niên lại được nhìn nhận là một giai đoạn xã hộihóa - thời kỳ kết thúc của tuổi thơ phụ thuộc chuyển sang xác lập vai trò cá nhânqua các hoạt động độc lập với tư cách đầy đủ của một công dân, là một trong cácchủ thể của các quan hệ xã hội

Các nhà kinh tế học lại nhấn mạnh thanh niên với góc độ là một lực lượnglao động xã hội hùng hậu, là nguồn lực bổ sung cho đội ngũ những người lao độngtrên các lĩnh vực sản xuất…

Đặc điểm chung về mặt sinh học của thanh niên là giai đoạn kết thúc tuổi thiếuniên, đạt tới đỉnh cao của sự trưởng thành Đây là giai đoạn quan trọng nhất trong sự

phát triển của cá thể con người Xác định giai đoạn này thường được biểu hiện mộtcách tập trung ở việc xác định độ tuổi thanh niên Tùy thuộc vào trình độ phát triểnkinh tế - xã hội, đặc điểm của từng thời đại lịch sử, các yếu tố truyền thống của từngquốc gia, dân tộc…mà quy định về độ tuổi thanh niên có sự khác nhau giữa các quốcgia Hiện nay, hầu hết các nước trên thế giới quy định độ tuổi thanh niên bắt đầu từ 15tuổi; nhưng tuổi kết thúc có khác nhau khá nhiều Có nước quy định là 25 tuổi (hầu hếtcác nước phương Tây), có nước quy định là 30 tuổi (Philippin, Hà Quốc…), nước kháclại quy định là 35 tuổi (Ấn Độ, Maldives…), Trung Quốc là 28 tuổi…

Ở nước ta, “Thanh niên là công dân Việt Nam tư 16 tuổi đến 30 tuổi” [11].

Với những đặc tính của thanh niên, Nghị quyết Hội nghị lần thứ 7 Ban chấphành Trung ương Đảng khóa X về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với côngtác thanh niên thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đã khái quát: “Thanhniên là lực lượng xã hội to lớn, một trong những nhân tố quan trọng quyết địnhtương lai, vận mệnh dân tộc; là lực lượng chủ yếu trên nhiều lĩnh vực, đảm nhiệmnhững công việc đòi hỏi hy sinh, gian khổ, sức khỏe và sáng tạo Thanh niên là độtuổi sung sức nhất về thể chất và phát triển trí tuệ, luôn năng động, sáng tạo, muốnkhẳng định mình Song do còn trẻ, thiếu kinh nghiệm nên thanh niên cần được sựgiúp đỡ, chăm lo của các thế hệ đi trước và toàn xã hội…” Bên cạnh những mặttích cực, Nghị quyết cũng chỉ rõ “Một bộ phận thanh niên sống thiếu lý tưởng, giảmsút niềm tin, ít quan tâm tới tình hình đất nước, thiếu ý thức chấp hành pháp luật,sống thực dụng, xa rời truyền thống văn hóa dân tộc Học vấn của một bộ phậnthanh niên nhất là thanh niên nông thôn, thanh niên dân tộc thiểu số còn thấp; nhiềuthanh niên thiếu kiến thức và kỹ năng hội nhập quốc tế Tính độc lập, chủ động,sáng tạo, năng lực thực hành sau đào tạo của thanh niên còn yếu, chưa đáp ứng yêucầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa Tình trạng tội phạm và tệ nạn xã hội trong thanhniên đang gia tăng và diễn biến ngày càng phức tạp Tỷ lệ thanh niên nhiễmHIV/AIDS còn cao” [7]

1.1.1.2 Thanh niên nông thôn

Theo Luật thanh niên: Thanh niên Việt Nam được xác định là công dân ViệtNam có độ tuổi từ 16 đến 30 [11]

Tuỳ theo môi trường hoạt động, đặc điểm nghề nghiệp người ta chia thanhniên thành các nhóm đối tượng khác nhau: Thanh niên công nhân, thanh niên nôngthôn, thanh niên trong lực lượng vũ trang Như vậy có thể hiểu thanh niên nông thôn

là những người thanh niên sinh sống ở khu vực nông thôn [21]

1.1.1.3 Ngân hàng chính sách xã hội

Ngân hàng chính sách xã hội là một tổ chức tín dụng với hoạt động chủ yếu

là phục vụ người nghèo và các chính sách kinh tế, chính trị và xã hội đặc biệt củamỗi quốc gia Mục tiêu chính của các NHCSXH không phải là lợi nhuận trong kinhdoanh mà là hỗ trợ tối đa về vốn cho các đối tượng là người nghèo không đủ điềukiện tín dụng đảm bảo Chính vì thế, NHCSXH không phải là một ngân hàngthương mại và không đáp ứng các tiêu chí về kinh doanh thương mại

NHCSXH là một pháp nhân, có con dấu, có tài sản và hệ thống giao dịch từtrung ương đến địa phương, vốn điều lệ ban đầu là 5.000 tỷ đồng, thời hạn hoạtđộng là 99 năm Ngày 11/3/2003, NHCSXH chính thức được thành lập đi vào hoạtđộng.[17]

1.1.1.4 Cho vay ủy thác

Ủy thác cho vay là việc bên ủy thác giao vốn cho bên nhận ủy thác để thựchiện cho vay đối với khách hàng theo quy định của Luật các tổ chức tín dụng và cácquy định của pháp luật có liên quan; bên ủy thác phải trả phí ủy thác cho vay cho tổchức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài nhận ủy thác cho vay

Ủy thác cho vay là việc bên nhận ủy thác nhận vốn của bên ủy thác để thựchiện cho vay đối với khách hàng theo quy định của Luật các tổ chức tín dụng và cácquy định của pháp luật có liên quan; bên nhận ủy thác cho vay được hưởng phí ủythác cho vay do bên ủy thác trả.[16]

1.1.1.5 Tổ tiết kiệm và vay vốn

Tổ Tiết kiệm và vay vốn (TK&VV) là tổ chức do các tổ chức chính trị - xãhội hoặc cộng đồng dân cư tự nguyện thành lập trên địa bàn hành chính của xã vàđược UBND cấp xã chấp thuận bằng văn bản

Tổ TK&VV tập hợp hộ nghèo, hộ cận nghèo và các đối tượng chính sáchkhác có nhu cầu vay vốn Ngân hàng Chính sách xã hội để sản xuất, kinh doanh, tạoviệc làm, cải thiện đời sống; cùng tương trợ, giúp đỡ lẫn nhau trong sản xuất, kinhdoanh và đời sống; cùng giám sát nhau trong việc vay vốn, sử dụng vốn vay và trả

nợ ngân hàng, các tổ viên trong Tổ TK&VV giúp đỡ nhau từng bước có thói quenthực hành tiết kiệm để tạo lập nguồn vốn tự có và quen dần với sản xuất hàng hoá,hoạt động tín dụng và tài chính, tạo điều kiện thuận lợi cho tổ viên trong việc vayvốn và trả nợ ngân hàng [3]

1.1.1.6 Quản lý sử dụng vốn ủy thác

Quản lý sử dụng vốn vay ủy thác là quá trình tổ chức thực hiện, kiểm tra,kiểm soát các công việc thực hiện cho vay vốn tín dụng ưu đãi đến với người nghèocủa các tổ chức chính trị mà NHCSXH đã ký hợp đồng ủy thác nhằm hiện thực hoánhững mục tiêu của chính sách tín dụng ưu đãi người nghèo trong thực tế cuộcsống, góp phần thực hiện mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội bền vững gắn với giảmnghèo đói, từng bước xoá bỏ đói nghèo, đảm bảo ổn định và công bằng xã hội

1.1.1.7 Quản lý sử dụng vốn vay đối với thanh niên nông thôn

Quản lý sử dụng vốn vay là quá trình tổ chức thực hiện, kiểm tra, kiểm soátkiểm soát các công việc thực hiện cho vay nguồn vốn từ ngân hàng chính sách xãhội thực hiện cho vay đối với đối tượng là thanh niên nông thôn Các nội dung ủythác quản lý gồm:

a Công tác tuyên truyền, vận động

- Thực hiện tuyên truyền chủ trương, chính sách của Đảng và Chính phủ vềchính sách tín dụng ưu đãi và các chương trình tín dụng đối với hộ nghèo và các đốitượng chính sách khác

- Vận động việc thành lập TK&VV theo đúng Quy chế về tổ chức và hoạtđộng của Tổ TK&VV ban hành theo Quyết định số 15/QĐ-HĐQT ngày 05/3/2013của Hội đồng quản trị NHCSXH

- Vận động, đôn đốc Ban quản lý Tổ TK&VV tham dự đầy đủ các phiên giaodịch của NHCSXH; hướng dẫn tổ viên Tổ TK&VV giao dịch với NHCSXH

- Vận động tổ viên chấp hành Quy ước hoạt động của Tổ TK&VV, thựchành tiết kiệm; giúp đỡ nhau, cùng chia sẻ kinh nghiệm trong việc sử dụng vốn vayđúng mục đích, có hiệu quả, góp phần nâng cao đời sống, thực hiện trả nợ, trả lãiđúng kỳ hạn đã cam kết với Ngân hàng

- Vận động, khuyến khích các tổ viên Tổ TK&VV tham gia các hoạt động khác của NHCSXH

- Tổ chức tập huấn hoặc phối hợp với NHCSXH tập huấn nghiệp vụ ủy tháccho cán bộ Đoàn và Ban quản lý Tổ TK&VV.

b Kiểm tra, giám sát hoạt động của Tổ TK&VV, Ban Quản lý Tổ và tổ viên

Tổ TK&VV

- Giám sát toàn diện các hoạt động của Tổ TK&VV theo đúng Quy chế banhành kèm theo Quyết định số 15/QĐ-HĐQT ngày 05/3/2013 của Hội đồng quản trịNHCSXH Tổ chức Đoàn thể phải trực tiếp tham gia họp và chỉ đạo các buổi họpsau: Họp thành lập Tổ TK&VV, bầu mới, thay đổi Ban quản lý Tổ TK&VV, xâydựng quy ước hoạt động của Tổ TK&VV, Họp bình xét cho vay

- Giám sát và đôn đốc Ban quản lý Tổ thực hiện đúng các nhiệm vụ được ủy nhiệm theo Hợp đồng đã ký với NHCSXH

- Kiểm tra việc sử dụng vốn vay của 100% các món vay mới trong vòng 30 ngày kể từ ngày NHCSXH giải ngân cho hộ vay

- Đôn đốc Ban quản lý Tổ giám sát việc sử dụng vốn vay đúng mục đích và

có hiệu quả, trả nợ, trả lãi, thực hành tiết kiệm của tổ viên

- Giám sát các phiên giao dịch, các hoạt động giao dịch của NHCSXH tại xã;giám sát, bảo quản các nội dung công khai của NHCSXH tại Điểm giao dịch; giámsát các hoạt động của NHCSXH tại hộ vay, Tổ TK&VV

- Thông báo kịp thời cho Ngân hàng nơi cho vay về các trường hợp sử dụngvốn vay bị rủi ro do nguyên nhân khách quan (thiên tai, dịch bệnh, hỏa hoạn, chết,mất tích…) và rủi ro do nguyên nhân chủ quan (sử dụng vốn vay sai mục đích,người vay trốn,…) để có biện pháp xử lý thích hợp

c Các hoạt động phối hợp thực hiện cùng NHCSXH

- Nhận và thông báo kết quả phê duyệt danh sách hộ gia đình được vay vốn chuyển cho Tổ TK&VV để Tổ thông báo đến từng hộ gia đình

- Phối hợp với NHCSXH và chính quyền địa phương xử lý các trường hợpnợ chây ỳ, nợ quá hạn, người vay bỏ đi khỏi nơi cư trú và hướng dẫn hộ vay lập hồ

sơ đề nghị xử lý nợ rủi ro do nguyên nhân khách quan; tham gia Tổ đôn đốc thu hồinợ khó đòi cấp xã (nếu có)

- Phối hợp với NHCSXH thực hiện đánh giá phân loại chất lượng hoạt độngcủa Tổ TK&VV; thực hiện các giải pháp củng cố, kiện toàn hoạt động của các TổTK&VV.

1.1.2 Đặc điểm, vai trò quản lý vốn vay từ NHCSXH đối với thanh niên nông thôn

1.1.2.1 Đặc điểm quản lý vốn vay tư NHCSXH đối với thanh niên nông thôn

Đặc điểm vốn vay ủy thác cho Đoàn Thanh niên của NHCSXH bao gồm cácnội dung sau:

a.Về nguồn vốn: Nguồn vốn vay ủy thác là nguồn vốn tín dụng chính sách,

được NHCSXH trực tiếp giải ngân cho các đối tượng vay vốn tại các điểm giao dịchcủa NHCSXH tại các xã

b.Về đối tượng: Là các đoàn viên thuộc diện hộ nghèo, cận nghèo theo quy

định chuẩn nghèo của Chính phủ; học sinh, sinh viên có hoàn cảnh khó khăn đanghọc đại học, cao đẳng, trung học chuyên nghiệp và học nghề; các đối tượng cần vayvốn để giải quyết việc làm

c Nguyên tắc vay vốn: Bên vay vốn phải đảm bảo nguyên tắc sử dụng vốn

đúng mục đích xin vay; hoàn trả nợ gốc và lãi vốn vay đúng thời hạn đã thỏa thuận

d Về mục đích sử dụng vốn vay: Bên vay vốn ủy thác ưu đãi để sử dụng vào

các mục đích sau: Để sản xuất, kinh doanh, dịch vụ, để sửa chữa nhà ở, lắp đặt điệnsinh hoạt, để xây dựng công trình nước sạch và vệ sinh môi trường, để hỗ trợ chocon em đại học, cao đẳng, trung học chuyên nghiệp, học nghề

đ Về thời hạn cho vay: Tùy theo các chương trình và dự án cho vay ủy thác

khác nhau có các thời hạn vay khác nhau

e Về lãi suất cho vay: Lãi suất cho vay ưu đãi đối với hộ nghèo do Thủ

tướng Chính phủ quyết định cho từng thời kỳ, thống nhất một mức trong phạm vi cảnước Mức lãi suất cho vay ủy thác thông qua các tổ chức hội được áp dụng chungtoàn quốc hiện này là 0,045%/tháng

f Về phương thức cho vay: Cho vay tín chấp ủy thác thông qua Đoàn thanh

niên NHCSHX áp dụng phương thức cho vay từng lần, mỗi lần vay vốn, NHCSXH

và đối tượng vay vốn thực hiện đầy đủ các thủ tục cần thiết theo quy định

g Mức cho vay: Mức cho vay tối đa đối với các trường hợp vay ủy thác qua

Đoàn thanh niên được NHCSXH quy định cụ thể theo từng đối tượng vay Đối vớicác hộ nghèo và cận nghèo, xuất khẩu lao động, hộ sản xuất kinh doanh vùng khókhăn mức cho vay tối đa 30trđ/hộ, đối với học sinh, sinh viên mức cho vay tối đa11trđ/năm Mức cho vay tối đa đối với các đối tượng khác được NHCSXH quy địnhcụ thể theo từng đối tượng

h Về thủ tục: Đối tượng vay vốn ủy thác ưu đãi trước tiên phải tự nguyện

gia nhập tổ TK&VV Sau đó viết giấy đề nghị vay vốn (theo mẫu qui định củaNHCSXH) gửi tổ trưởng tổ TK&VV TK&VV lập danh sách bình xét và đề nghịđược vay vốn lên UBND xã xác nhận sau đó gửi danh sách tới bên cho vay để làmthủ tục phê duyệt và nhận thông báo những trường hợp được vay và hẹn lịch giảingân, địa điểm giải ngân để bên vay tiếp tục làm các thủ tục còn lại trong qui trìnhvay vốn

i Về nợ rủi ro: Trong trường hợp có rủi ro do các nguyên nhân khách quan gây

ra (được quy định cụ thể tại quyết định số 50/2010/QĐ-TTg ngày 28/7/2010 của Thủ tướng chính phủ về việc ban hành cơ chế xử lý nợ bị rủi ro tại NHCSXH), dẫn đến người vay không trả được nợ, NHCSXH chịu trách nhiệm hoàn trả vốn ủy thác và lãi thu được đúng hạn theo thỏa thuận và cam kết trong hợp đồng ủy thác cho vay.[5]

1.1.2.2 Vai trò quản lý vốn vay tư NHCSXH đối với thanh niên nông thôn

- Phát huy sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị, của tổ chức Đoàntrong việc giúp thanh niên nông thôn được tiếp cận, thụ hưởng các chính sách tíndụng ưu đãi của Chính phủ, tạo nên một kênh dẫn vốn hữu hiệu, tin cậy đối với cácđoàn viên thanh niên và cấp ủy Đảng, chính quyền

- Việc quản lý vốn vay từ NHCSXH có vai trò quan trọng đối với hộ nghèo

Nó được coi là công cụ quan trọng để phá vỡ vòng luẩn quẩn của thu nhập thấp, tiếtkiệm thấp và năng suất thấp, cung cấp nguồn vốn để thanh niên nông thôn thực hiệncác ý tưởng, dự án phát triển kinh tế tại địa phương

- Nguồn vốn ủy thác đã góp phần cải thiện tình hình thị trường tài chính khuvực nông thôn, nhất là vùng sâu, vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn Trong ba yếu tố

cơ bản để thanh niên nông thôn có điều kiện sản xuất kinh doanh; đó là vốn bằng

tiền hoặc đất đai, lao động và kỹ thuật; trong đó, vốn bằng tiền đóng vai trò quantrọng nhất vì nếu có vốn bằng tiền, thì người sản xuất có thể mua sắm các tư liệusản xuất khác, kể cả đất đai Hiện nay, tích luỹ của thanh niên nông thôn ở nước tarất thấp, do đó hầu như các thanh niên thiếu vốn để tham gia vào sản xuất kinhdoanh Nhờ nguồn vốn của ngân hàng chính sách xã hội mà các hộ thanh niên nôngthôn có điều kiện tiếp cận được khoa học kỹ thuật, công nghệ mới như các giốngcây, con mới, kỹ thuật canh tác mới và cũng nhờ vay vốn, mà hộ nghèo tiếp cậnđược với công tác khuyến nông, khuyến lâm, khuyến ngư.

- Giúp thanh niên ở nông thôn nâng cao kiến thức tiếp cận thị trường, cóđiều kiện hoạt động sản xuất kinh doanh vươn lên thoát nghèo, phát triển kinh tế hộtại địa phương

- Cung ứng vốn cho thanh niên theo chương trình với mục tiêu đầu tư chosản xuất, kinh doanh để xóa đói giảm nghèo; sau một thời gian thu hồi cả gốc và lãiđã buộc người vay phải tính toán trồng cây gì, nuôi con gì, làm nghề gì và làm nhưthế nào để có hiệu quả kinh tế cao, tăng thu nhập cho gia đình; đồng thời trả nợ chongân hàng Để làm được điều đó, họ phải học hỏi kỹ thuật sản xuất, suy nghĩ biệnpháp quản lý Từ đó, tạo cho họ tính năng động, sáng tạo trong lao động sản xuất,tích luỹ được kinh nghiệm trong công tác quản lý kinh tế Đồng thời giải quyết tìnhtrạng không có việc làm trong thanh niên nông thôn, phát huy tiềm năng sẵn có củagia đình, bên cạnh đó tận dụng lao động để khai thác ngành nghề truyền thống, khaithác tiềm năng nội lực, tạo cơ hội cho thanh niên phát huy vai trò là lực lượng laođộng chính, vượt qua khó khăn, vươn lên thoát khỏi đói nghèo

- Cung ứng nguồn vốn vay góp phần xây dựng nông thôn mới: Nguồn vốn ủythác do Đoàn thanh niên quản lý của NHCSXH thực hiện theo các quy định nghiệp vụnhư bình xét công khai đối tượng được vay, thành lập tổ vay vốn, phải qua sự kiểm tracủa chính quyền xã, phường, Đoàn thanh niên các cấp từ tỉnh đến xã, vốn vay đượcphát trực tiếp tận người vay Thông qua hoạt động vay vốn, các hộ thanh niên nôngthôn trong tổ cùng giúp đỡ nhau trong sản xuất và đời sống; trao đổi kinh nghiệm sảnxuất, kinh nghiệm quản lý kinh tế, chia sẻ rủi ro, hoạn nạn Kết quả phát triển kinh tế đãgóp phần làm thay đổi bộ mặt kinh tế nông thôn Trật tự an ninh, an

toàn xã hội được giữ vững; hạn chế được những mặt tiêu cực, tạo ra bộ mặt mới trong đời sống kinh tế - xã hội ở nông thôn.

- Tạo việc làm cho người lao động: Thông qua công tác cho vay từ nguồnvốn của NHCSXH, đã thu hút được một bộ phận thanh niên nông thôn tại địaphương có việc làm ổn định, tạo thêm nhiều của cải cho gia đình và xã hội, gópphần hạn chế tệ nạn xã hội, ổn định trật tự chính trị và an toàn xã hội

- Thông qua việc ủy thác cho vay, Đoàn thanh niên có thể lồng ghép việc triển khai thực hiện nhiệm vụ chính trị khác, góp phần tiết giảm chi phí xã hội

- Thông qua việc bình xét hộ vay vốn công khai, dân chủ, phát huy vai trò của Đoàn thanh niên đảm bảo đưa vốn đến đúng đối tượng thụ hưởng

1.1.3 Nội dung quản lý vốn vay từ NHCXH đối với thanh niên nông thôn

1.1.3.1 Sự phối kết hợp trong quản lý vốn vay tư NHCSXH đối với thanh niên nông thôn

a Các văn bản pháp luật điều chỉnh

- Theo Điều 5, Nghị định số 78/2002/NĐ-CP ngày 04/10/2002 của ChínhPhủ: “Việc cho vay của Ngân hàng chính sách xã hội được thực hiện theo phươngthức ủy thác cho các tổ chức tín dụng, tổ chức chính trị - xã hội theo hợp đồng ủythác hoặc trực tiếp cho vay đến người vay”

- Ngày 25/4/2003 Đoàn Thanh niên và NHCSXH đã ký văn bản liên tịch số 283/VBLT “Về uỷ thác cho vay hộ nghèo và các đối tượng chính sách khác”

- Nội dung văn bản liên tịch giữa Đoàn thanh niên và NHCSXH về cơ bảnđều tập trung các nội dung: NHCSXH chuyển vốn ủy thác theo tiến độ giải ngân vàchi trả phí ủy thác đầy đủ, kịp thời Trong trường hợp có rủi ro do các nguyên nhânkhách quan gây ra, dẫn đến người vay không trả được nợ, NHCSXH chịu tráchnhiệm hoàn trả vốn ủy thác và thu được đúng hạn theo thỏa thuận và cam kết tronghợp đồng ủy thác cho vay; kiểm tra giám sát quá trình sử dụng vốn vay hộ

nghèo và lãi thu được thực hiện báo cáo, thống kê theo quy định của ngân hàng chính sách xã hội

- Tổng Giám đốc NHCSXH và lãnh đạo tổ chức Đoàn nhất trí ủy quyền chogiám đốc chi nhánh NHCSXH cấp tỉnh, cấp huyện, giám đốc phòng giao dịch được

ký hợp đồng ủy thác cho vay trực tiếp với Bí thư đoàn thanh niên cùng cấp

- Sau khi ký văn bản liên tịch với tổ chức Đoàn, NHCSXH đã ký Văn bảnthoả thuận về việc thực hiện uỷ thác cho vay hộ nghèo và các đối tượng chính sáchkhác Sau 3 năm triển khai thực hiện đã phát sinh một số bất cập nên NHCSXH vàĐoàn Thanh niên đã ký lại các Văn bản thoả thuận số 2759/VBTT ngày

15/11/2006

- Tháng 03/2009, NHCSXH đã ký bổ sung 4 văn bản thoả thuận với 4 tổchức Hội, đoàn thể về việc điều chỉnh mức phí uỷ thác cho vay hộ nghèo và các đốitượng chính sách khác và thống nhất phân bổ cho từng cấp Hội, Đoàn thể theo mứcmới, được áp dụng từ ngày 01/7/2009 (Ngày 23/03/2009 ký Văn bản thoả thuận số298/VBTT với Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh)

- Ngày 7/4/2009, Tổng giám đốc đã ban hành văn bản số 747/NHCS-TD vềviệc điều chỉnh phí uỷ thác trả cho các tổ chức chính trị - xã hội, yêu cầu các chinhánh trong toàn hệ thống rà soát lại các văn bản liên tịch, hợp đồng uỷ thác chovay đã ký với từng tổ chức chính trị - xã hội cùng cấp để sửa đổi các điều khoảnliên quan đến điều chỉnh phí dịch vụ uỷ thác để thống nhất thực hiện mức phí ủy thác mới từ ngày 01/7/2009

- Tổng giám đốc NHCSXH ủy quyền cho Giám đốc NHCSXH cấp tỉnh và Giám đốc Phòng giao dịch NHCSXH cấp huyện ký các văn bản tại cấp tỉnh, huyện

b Các chương trình cho vay vốn ủy thác do Đoàn thanh niên quản lý

- Cho vay hộ nghèo theo Nghị định 78/2002/NĐ-CP ngày 04/10/2002 của Chính phủ

- Cho vay hộ cận nghèo theo Quyết định số 15/2013/QĐ-TTg ngày

- Cho vay hộ gia đình sản xuất, kinh doanh tại vùng khó khăn theo Quyết định số 31/2007/QĐ-TTg ngày 05/3/2007 của Thủ tướng Chính phủ.

- Cho vay thương nhân hoạt động thương mại tại vùng khó khăn theo Quyết định 92/2009/QĐ-TTg ngày 08/7/2009 của Thủ tướng Chính phủ

- Cho vay hộ Dân tộc thiểu số đặc biệt khó khăn (QĐ 54/2012/QĐ-TTg)

- Cho vay hộ đồng bào Dân tộc thiểu số nghèo, hộ nghèo (QĐ 755/QĐ-TTg)

- Cho vay hộ nghèo về nhà ở theo Quyết định số 33/2015/QĐ-TTg ngày10/8/2015 của Thủ tướng Chính phủ (Chương trình hỗ trợ hộ nghèo về nhà ở theo Quyết định số 167/2008/QĐ-TTg giai đoạn 2)

- Cho vay trồng rừng sản xuất, phát triển chăn nuôi theo Nghị định số

75/2015/NĐ-CP ngày 09/9/2015 của Chính phủ gia đoạn 2015 - 2020

c Nhiệm vụ các bên trong quản lý vốn vay ủy thác cho Đoàn Thanh niên của NHCSXH

* Nhiệm vụ của Đoàn Thanh niên

Quy trình cho vay vốn của NHCSXH bao gồm 9 nội dung công việc,

NHCSXH uỷ thác cho Đoàn Thanh niên thực hiện 06 nội dung công việc

- Thông báo và phổ biến các chính sách tín dụng có ưu đãi của Chính phủ đốivới người vay, chỉ đạo tổ chức họp các đối tượng thuộc diện thụ hưởng các chínhsách tín dụng ưu đãi có nhu cầu vay vốn

- Chỉ đạo, hướng dẫn thành lập Tổ TK&VV, tổ chức họp Tổ để kết nạp thànhviên vào Tổ TK&VV, bầu Ban quản lý Tổ, xây dựng quy ước hoạt động của Tổ,bình xét công khai các hộ có nhu cầu và đủ điều kiện vay vốn đưa và danh sách hộgia đình đề nghị vay vốn NHCSXH (mẫu số 03/TD) trình UBND cấp xã xác nhận,

đề nghị ngân hàng cho vay

- Nhận và thông báo kết quả phê duyệt danh sách hộ gia đình được vay vốncho Tổ TK&VV để Tổ TK&VV thông báo đến từng hộ gia đình được vay vốn.Cùng Tổ TK&VV chứng kiến việc giải ngân, thu nợ, thu lãi của người vay tại cácđiểm giao dịch của NHCSXH

- Phối hợp với Ban quản lý Tổ TK&VV kiểm tra, giám sát quá trình sử dụngvốn vay, đôn đốc người vay trả nợ gốc, lãi theo định kỳ đã thoả thuận, thông báo

kịp thời cho NHCSXH nơi cho vay về các trường hợp sử dụng vốn vay bị rủi ro do nguyên nhân khách quan, chủ quan.

- Đôn đốc Ban quản lý Tổ TK&VV thực hiện hợp đồng uỷ nhiệm đã ký với NHCSXH, chỉ đạo và giám sát Ban quản lý Tổ TK&VV trong các việc sau:

+ Đôn đốc các tổ viên đem tiền đến điểm giao dịch của NHCSXH để trả nợ gốc theo kế hoạch trả nợ đã thoả thuận

+ Thực hiện việc thu lãi, thu tiền tiết kiệm (đối với các Tổ TK&VV đượcNHCSXH uỷ nhiệm thu) hoặc đôn đốc các tổ viên đem tiền đến điểm giao dịch củaNHCSXH để trả lãi, gửi tiết kiệm (nếu có) theo định kỳ đã thoả thuận (đối với các

tổ TK&VV không được NHCSXH uỷ nhiệm thu)

+ Định kỳ hàng quý, 6 tháng, cả năm hoặc đột xuất (theo yêu cầu của ngânhàng), phối hợp cùng NHCSXH cấp huyện tiến hành đánh giá hoạt động của từng

Tổ để xếp loại Tổ theo tiêu chí, những Tổ yếu kém, không còn khả năng hoạt độngthì tổ chức sáp nhập, giải thể theo quy định

- Chỉ đạo, theo dõi, kiểm tra quá trình sử dụng vốn của người vay (theo mẫu

số 06/TD); kiểm tra hoạt động của các Tổ TK&VV (theo mẫu 16/TD) và của tổchức chính trị - xã hội cấp dưới thuộc phạm vi quản lý theo định kỳ hoặc đột xuất.Phối hợp cùng NHCSXH và chính quyền địa phương xử lý các trường hợp nợ châyỳ, nợ quá hạn và hướng dẫn hộ vay lập hồ sơ đề nghị xử lý nợ bị rủi ro do nguyênnhân khách quan (nếu có)

- Định kỳ hoặc đột xuất kiểm tra, giám sát quá trình thực hiện chính sách tíndụng ưu đãi của Chính phủ Tổ chức giao ban, sơ kết, tổng kết theo định kỳ để đánhgiá những kết quả đã đạt được, những tồn tại, vướng mắc; bàn biện pháp và kiếnnghị xử lý nợ đến hạn, nợ quá hạn, nợ bị rủi ro, nợ bị xâm tiêu (nếu có) và bànphương hướng, kế hoạch thực hiện trong thời gian tới…Tổ chức tập huấn nghiệp vụ

uỷ thác cho cán bộ Đoàn, cán bộ Tổ TK&VV Phối hợp với các cơ quan chức năngđể phổ biến, tuyên truyền chủ trương, chính sách có liên quan đến chính sách tíndụng ưu đãi và tập huấn công tác khuyến nông, khuyến lâm, khuyến ngư để giúpngười vay sử dụng vốn vay có hiệu quả

- Trong 6 công đoạn nhận uỷ thác với NHCSXH, tổ chức Hội, đoàn thể cấpTrung ương, cấp tỉnh và cấp huyện thực hiện 2 công đoạn là (5 và 6) với nhiệm vụ

chủ yếu là tăng cường công tác chỉ đạo, kiểm tra, giám sát các hoạt động ở cấpdưới; phối hợp với NHCSXH cùng cấp bàn các biện pháp, giải pháp để đưa hoạtđộng tín dụng chính sách đi vào nề nếp và đảm bảo chất lượng cao.

- Đối với các tổ chức Đoàn Thanh niên và các tổ chức hội cấp xã là cấp trực tiếpthực thi nhiệm vụ nên phải thực hiện đầy đủ cả 6 công đoạn trong quy trình cho vay

* Ngân hàng Chính sách xã hội

Trong chương trình này, NHCSXH đảm nhận 3 nội dung sau:

- Cung ứng vốn trong phạm vi kế hoạch được duyệt hàng năm và cùng phốihợp với tổ chức hội cho vay đúng đối tượng Tạo điều kiện cho tổ chức Đoàn, Hộicác cấp thực hiện tốt các nội dung uỷ thác

- Trực tiếp thu hồi nợ gốc của từng hộ vay tại các điểm giao dịch quy định.Thanh toán đầy đủ, thuận tiện và đúng kỳ hạn phí uỷ thác theo văn bản thoả thuậngiữa NHCSXH và tổ chức Đoàn, Hội

- Chủ động thông báo cho hội khi Nhà nước có thay đổi, bổ sung về chủtrương, chính sách tín dụng đối với người nghèo và các đối tượng chính sách khác.Phối hợp tổ chức hội tập huấn về cơ chế, chính sách và văn bản mới

+ Chủ động tổ chức giao ban định kỳ để nắm bắt tình hình, kết quả thực hiện

uỷ thác cho vay, kịp thời tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc, phát sinh

Hàng năm, xây dựng kế hoạch kiểm tra, giám sát hoạt động uỷ thác cho vayđối với từng cấp ngân hàng Phối hợp với các tổ chức Đoàn, Hội trong việc tổ chứckiểm tra, giám sát phải được lập thành văn bản để theo dõi và có cơ sở xử lý khi cầnthiết

1.1.3.2 Lập kế hoạch vốn vay cho thanh niên nông thôn

- Hàng năm, căn cứ chỉ tiêu kế hoạch tín dụng nguồn vốn Trung ương đượcThủ tướng Chính phủ và các cơ quan quản lý chương trình tín dụng chính sáchthông báo, trên cơ sở Nghị quyết của Hội đồng quản trị NHCSXH, Tổng Giám đốcthông báo giao chỉ tiêu kế hoạch tín dụng cho Sở giao dịch và NHCSXH cấp tỉnhtheo, biểu số 05/NHCS-KH

- Căn cứ chỉ tiêu kế hoạch tín dụng được Trưởng Ban đại diện HĐQT cấptỉnh giao, Giám đốc NHCSXH cấp huyện báo cáo và tham mưu cho Trưởng Ban đạidiện HĐQT cấp huyện giao chỉ tiêu kế hoạch tín dụng cho cấp xã trên địa bàn theo

biểu số 06/NHCS-KH (Giao, điều chỉnh chỉ tiêu kế hoạch tín dụng năm) Cán bộ tín

dụng phối hợp với Đoàn thanh niên cấp xã theo dõi địa bàn xã tham mưu choUBND cấp xã giao vốn cho từng thôn, xóm

- Hằng năm, Đoàn thanh niên cấp huyện căn cứ vào các đơn đề nghị vay vốncủa các tổ viên tổ TK&VV, sự bình xét đủ tiêu chuẩn hay không của các đơn đềnghị, ban quản lý các tổ TK&VV thuộc sự quản lý của tổ chức Đoàn Thanh niên lập

kế hoạch về nhu cầu vốn vay hàng năm của cả hệ thống tổ chức Đoàn ở địa phươngtrình Trung ương phê duyệt

Sau khi tổ chức Đoàn lập kế hoạch về nhu cầu vay vốn của các đối tượngđược vay vốn tín dụng ưu đãi do Đoàn thanh niên phụ trách quản lý, tổ chức Đoànthanh niên sẽ lập kế hoạch về các đối tượng được vay đó là các hộ gia đình nghèotheo chuẩn nghèo do Chính phủ phê duyệt theo từng thời kỳ và các đối tượng chínhsách khác như: học sinh, sinh viên đi học các trường đại học, cao đẳng, trung họcchuyên nghiệp, các đồng bào dân tộc thiểu số ở vùng khó khăn, vay vốn sán xuấtkinh doanh theo dự án,

1.1.3.3 Thực hiện cho thanh niên nông thôn vay vốn

NHCSXH thực hiện cho vay đến người vay thông qua các tổ chức nhận uỷthác là Đoàn thanh niên Bên nhận uỷ thác là người giải ngân và thu nợ trực tiếp đếnngười vay và được hưởng phí uỷ thác Bên nhận uỷ thác là tổ chức nhận tín dụngthực hiện theo quy định hiện hành về uỷ thác và nhận uỷ thác cho vay vốn của tổchức tín dụng Các tổ chức tín dụng này cần có các điều kiện sau:

+ Có đội ngũ cán bộ am hiểu nghiệp vụ cho vay

+ Có mạng lưới hoạt động đến vùng nghèo, hộ nghèo

+ Có uy tín trong nhân dân, có tín nhiệm với NHCSXH

+ Có điều kiện tổ chức kế toán, thống kê, báo cáo theo các quy định cụ thểcủa NHCSXH

Tổng giám đốc NHCSXH và Thủ trưởng đơn vị bên nhận uỷ thác là đại diệnpháp nhân trong việc ký hợp đồng uỷ thác Nếu bên nhận uỷ thác là pháp nhân ởcấp tỉnh, huyện, xã thì Giám đốc Chi nhánh NHCSXH cấp tỉnh, cấp huyện đượcTổng Giám đốc uỷ quyền ký hợp đồng uỷ thác

Hộ thanh niên (1) Tổ tiết kiệm

Đoàn thanh

(5)(3)

(4)

Hình 1.1 Sơ đồ quy trình cho vay đối với thanh niên thôn thôn

Bước 1: Khi có nhu cầu vay vốn, người vay viết Giấy đề nghị vay vốn,

phương án sử dụng vốn vay (mẫu số 01/TD), gửi cho Tổ TK&VV Riêng chươngtrình cho vay giải quyết việc làm sử dụng (mẫu 01b) Trên giấy đề nghị vay vốn,người vay phải ghi đúng, đầy đủ, rõ ràng các nội dung theo yêu cầu và có chữ kýcủa người vay

Bước 2: Sau khi Tổ nhận giấy đề nghị vay vốn của người vay, Tổ TK&VV tổ

chức họp để bình xét những hộ đủ điều kiện vay vốn, có sự tham gia chỉ đạo tổ chứcĐoàn, Hội và sự giám sát của Trưởng thôn; lập danh sách các hộ gia đình đề nghịvay vốn mẫu 03/TD trình UBND cấp xã xác nhận

Đây là bước hết sức quan trọng, vì vậy tổ chức Đoàn phải chỉ đạo sát sao các

Tổ khi bình xét để đảm bảo“Công khai, công bằng, dân chủ, khách quan và đúng đối tượng” Để làm tốt nội dung này, trước khi họp bình xét, trưởng thôn và tổ chức

Hội, Đoàn phải quán triệt các Tổ các nội dung sau:

- Các hộ được vay vốn phải đúng đối tượng theo quy định ở mỗi chương trình cho vay

- Không được chia đều về số tiền cho hộ vay cũng như thời hạn cho vay

- Mục đích cho vay của mỗi hộ vay phải cụ thể, đúng với nhu cầu cần thiết về mức vốn, thời hạn vay phù hợp và phải được các thành viên trong Tổ nhất trí

- Việc bình xét tránh tình trạng nể nang, dẫn đến cho vay sai đối tượng, vốnvay không phát huy được hiệu quả làm mất uy tín của tổ chức Đoàn, NHCSXH vàảnh hưởng kết quả sử dụng vốn vay.

- Các thành viên trong Tổ phải có trách nhiệm phân tích điều kiện cụ thể vớitừng hộ vay để các đối tượng được vay cũng như chưa được vay nhận thức đúng vềđồng vốn tín dụng chính sách ưu đãi

Bước 3: Tổ tiết kiệm và vay vốn gửi bộ hồ sơ đề nghị vay vốn cho cán bộ Tín

dụng theo dõi địa bàn, gồm: Mẫu 01/TD, 03/TD, 10C/TD và mẫu 10A/TD (nếu Tổthành lập lần đầu) đã được UBND xác nhận

Lưu ý: Trước khi gửi hồ sơ vay vốn của Tổ cho cán bộ Tín dụng theo dõi địa

bàn xã, Tổ trưởng phải kiểm soát cẩn thận (đủ các giấy tờ liên quan, không đượctẩy, xóa, đủ chữ ký hộ vay, phần xác nhận của Ủy ban nhân dân xã phải cụ thể, có

đủ dấu, chữ ký và gửi bản chính, không được gửi bản photocopy)

Bước 4: Cán bộ Tín dụng tiếp nhận bộ hồ sơ của Tổ và có nhiệm vụ:

- Kiểm tra tính hợp lệ, hợp pháp của bộ hồ sơ Trường hợp hồ sơ chưa đúng quy định phải hướng dẫn lại Tổ để hoàn thiện đầy đủ

- Trình Giám đốc phê duyệt cho vay những hồ sơ đã đầy đủ, hợp lệ;

- Lập thông báo kết quả phê duyệt cho vay mẫu số 04/TD gửi UBND cấp xã

và cùng hộ vay lập Sổ vay vốn (đối với hộ vay lần đầu)

Bước 5: Nhận được thông báo kết quả phê duyệt cho vay mẫu số 04/TD của

NHCSXH, UBND cấp xã thông báo trực tiếp cho tổ chức Đoàn cấp xã

Việc NHCSXH gửi Thông báo đến UBND để họ nắm bắt được nguồn vốn đầu

tư cho xã và có kế hoạch chỉ đạo các Ban, ngành liên quan giúp hộ vay sử dụng vốnvay đạt hiệu quả Đồng thời để bố trí lực lượng bảo vệ phối hợp cùng NHCSXHđảm bảo an toàn cho buổi giải ngân

Bước 6: Nhận được thông báo kết quả phê duyệt cho vay của NHCSXH (mẫu

số 04/TD) từ UBND cấp xã, Tổ chức Đoàn, Hội cấp xã thông báo cho Tổ TK&VV

và triển khai các công việc có liên quan, cụ thể:

- Bố trí cán bộ tổ chức Đoàn, Hội và đôn đốc các Tổ trưởng tham gia chứng kiến giải ngân

- Trường hợp trong xã có nhiều Tổ được giải ngân, tổ chức Đoàn chủ độngphân chia về thời gian cho các Tổ để tổ viên đến lĩnh tiền đúng giờ, tránh lãng phíthời gian

- Nắm bắt các Tổ giải ngân đợt này để theo dõi, giám sát, chỉ đạo các Tổ kiểm tra, giám sát người vay sử dụng vốn đúng mục đích và hiệu quả

Bước 7: Tổ TK&VV thông báo cho người vay biết số tiền được vay và thời

gian, địa điểm NHCSXH giải ngân

Khi thông báo cho người vay, Tổ trưởng phải cụ thể về thời gian, địa điểm vàyêu cầu người vay mang theo Chứng minh nhân dân để nhận tiền Nếu người vaykhông trực tiếp đến nhận tiền vay, thì được uỷ quyền cho thành viên trong hộ đếnnhận thay nhưng phải có giấy uỷ quyền có xác nhận của UBND cấp xã

Bước 8: Ngân hàng tiến hành giải ngân trực tiếp cho người vay tại điểm giao

dịch xã

Để buổi giải ngân đạt hiệu quả cao nhất, cán bộ Tín dụng theo dõi địa bàn trựctiếp tham gia buổi giải ngân phải chủ động sắp xếp các công việc như: Hồ sơ vayvốn, dự kiến thu nợ, thu lãi (nếu có) để chuẩn bị lượng tiền cần thiết giải ngân, cácgiấy tờ liên quan, phương tiện làm việc ;Giám đốc phân công trách nhiệm từng cánbộ Tổ giao dịch phải rõ ràng và phù hợp với chuyên môn, năng lực và sở trườngmỗi cán bộ Trong quá trình giao dịch, cán bộ phải tự giác, nghiêm túc và tuân thủtheo đúng quy trình đã quy định

1.1.3.4 Công tác kiểm tra, giám sát quá trình sử dụng vốn của thanh niên nông thôn

* Kiểm tra chọn đối tượng cho vay

- Người vay vốn đầu tiên phải là tổ viên của tổ TK&VV trên địa bàn của mình.Người vay vốn làm đơn xin vay vốn bao gồm các nội dung: mục đích sử dụng vốn,

số lượng vốn vay, thời gian vay

- Người vay vốn nộp đơn cho tổ trưởng tổ TK&VV, ban quản lý tổ TK&VVcùng với cán bộ Đoàn cơ sở phụ trách chương trình ủy thác cho vay tín dụng phốihợp với chính quyền địa phương rà soát, xét duyệt xem có đủ tiêu chuẩn theo tiêuchuẩn do Chính phủ quy định được vay vốn hay không, từ đó lập danh sách đốitượng được vay gửi lên NHCSXH cấp huyện NHCSXH căn cứ vào sự xét duyệtcủa ban quản lý tổ TK&VV, cán bộ Đoàn phụ trách và chính quyền địa phương sẽ raquyết định đối tượng được vay và không được vay.

* Kiểm tra chất lượng tín dụng

- Hướng dẫn vay theo mục đích sử dụng: Căn cứ vào đơn đề nghị vay vốn củacác tổ viên tổ TK&VV, ban quản lý tổ phối hợp với người quản lý tổ chức Đoàn cùng cấp để hướng dẫn cho các đối tượng vay vốn về các mục đích sử dụng vốn vay

- Hướng dẫn sử dụng vốn vay: Tổ chức Đoàn Thanh niên kiểm tra, đôn đốc hoạtđộng của các tổ TK&VV mà Đoàn Thanh niên đã đứng ra thành lập Giám sát quá trìnhsử dụng vốn vay của các hộ do Đoàn Thanh niên phụ trách cho vay Đồng thời phốihợp với ban quản lý tổ TK&VV của mình đôn đốc các tổ viên trong Tổ sử dụng vốnvay đúng mục đích, người vay trả nợ gốc, lãi theo định kỳ đã thỏa thuận Trong

phạm vi 30 ngày kể từ khi nhận tiền vay, ban quản lý tổ phải kiểm tra việc sử dụngvốn vay của 100% thành viên trong tổ theo mẫu 06/TD và gửi ngân hàng Trườnghợp hộ vay sử dụng vốn vay sai mục đích thì lập biên bản và yêu cầu hộ vay trả nợtrước hạn Thông báo kịp thời cho ngân hàng nơi cho vay về các trường hợp sửdụng vốn vay bị rủi ro do nguyên nhân khách quan, chủ quan để có biện pháp xử lýthích hợp, kịp thời Phối hợp với NHCSXH và chính quyền địa phương xử lý cáctrường hợp nợ chây ỳ, nợ quá hạn và hướng dẫn hộ vay lập hồ sơ đề nghị xử lý nợrủi ro do nguyên nhân khách quan (nếu có)

- Hướng dẫn trả nợ đúng hạn: Đoàn Thanh niên chỉ đạo và giám sát ban

quản lý tổ TK&VV trong các việc: đôn đốc các tổ viên đem tiền đến điểm giao dịchcủa NHCSXH để trả nợ gốc theo kế hoạch trả nợ đã thỏa thuận; Thực hiện việc thulãi, thu tiền tiết kiệm; chỉ đạo ban quản lý tổ TK&VV đôn đốc các tổ viên đem tiềnđến điểm giao dịch của NHCSXH để trả lãi, gửi tiền tiết kiệm theo định kỳ đã thỏathuận

1.1.3.5 Đánh giá tổng kết rút kinh nghiệm

Căn cứ theo quy định về cho vay ủy thác giữa các tổ chức Đoàn, Hội vàNHCSXH Công tác đánh giá tổng kết rút kinh nghiệm được thực hiện thườngxuyên, theo đó:

* Về công tác tổ chức giao ban định kỳ:

NHCSXH cấp huyện với Hội, đoàn thể cấp huyện: giao ban 2 tháng/lần NHCSXH cấp tỉnh với Hội, đoàn thể cấp tỉnh: giao ban 3 tháng/lần

NHCSXH cấp TW với Hội, đoàn thể cấp Trung ương: giao ban 6 tháng/lần

*Về công tác sơ kết, tổng kết:

Định kỳ, NHCSXH cùng tổ chức Hội, đoàn thể tổ chức tổng kết đánh giá kếtquả uỷ thác: cấp tỉnh, cấp huyện định kỳ tổ chức tổng kết 1 năm/lần, cấp Trungương định kỳ tổ chức tổng kết 2-3 năm/lần

Như vậy, căn cứ theo các quy định trên thì đối với Đoàn Thanh niên cấp tỉnh

và NHCSXH giao ban 3 tháng/lần và định kỳ 6 tháng có kế hoạch kiểm tra, giám sáthoạt động ủy thác cho vay đối với Đoàn Thanh niên, Tổ TK&VV (có thể lồng ghépvới nội dung công tác kiểm tra định kỳ của Đoàn)

1.1.4 Nhân tố ảnh hưởng đến quản lý vốn vay từ NHCSXH đối với thanh niên nông thôn

1.1.4.1 Các nhân tố chủ quan

a Cơ chế chính sách

- Cơ chế cho vay uỷ thác của NHCSXH tiếp tục kế thừa, hoàn thiện và pháttriển các nghiệp vụ cho vay trước đây của ngân hàng phục vụ người nghèo, của cácngân hàng thương mại và Kho bạc Nhà nước, đã giảm bớt được nhiều thủ tục hànhchính, phù hợp thực tế hơn Qua đó tạo điều kiện cho các bên nhận uỷ thác và ngườivay vốn tiếp cận tín dụng ưu đãi được dễ dàng hơn nhưng vẫn đảm bảo nguyên tắc

và an toàn tín dụng

- Việc chuyển hướng uỷ thác từng phần trong cho vay vốn đối với hộ nghèothông qua các Hội, đoàn thể trong đó có Đoàn Thanh niên….thay thế uỷ thác từngphần qua Ngân hàng đã mang lại hiệu quả kinh tế - xã hội cao: tập trung được sức

mạnh của các tổ chức chính trị xã hội từ Trung ương đến cơ sở xã, thị trấn trongviệc thực hiện tín dụng ưu đãi của Nhà nước đối với hộ nghèo; xã hội hoá công táccho vay của NHCSXH; tạo điều kiện cho các cấp bộ Đoàn ở cơ sở mở rộng đoànviên, hội viên, gắn kết, giúp đỡ lẫn nhau vì mục tiêu chung là phát triển sản xuất -kinh doanh - dịch vụ để thoát nghèo, thu nhập ổn định, góp phần ổn định cuộc sống.

- Chính sách tín dụng có ý nghĩa quan trọng đến hiệu quả cho vay, bao gồmcác yếu tố giới hạn cho vay, kỳ hạn của khoản tín dụng, lãi suất cho vay, các chươngtrình cho vay được thực hiện, sự bảo đảm và khả năng thanh toán nợ của

khách hàng…Chính sách tín dụng có ảnh hưởng rất lớn đến kết quả hoạt động chovay Toàn bộ hoạt động cho vay diễn ra như thế nào phần lớn tuân theo hướng dẫncủa chính sách tín dụng đề ra Cho nên, chính sách tín dụng cần phải được xây dựnghợp lý, có sự linh hoạt, vì nếu cứng nhắc thì sẽ ảnh hưởng bất lợi đến chất lượng tíndụng Nếu chính sách tín dụng đồng bộ và hợp lý sẽ tạo điều kiện cho các nhà quản

lý có căn cứ phù hợp và thống nhất khi lập kế hoạch quản lý và ngược lại Do đó, cơchế, chính sách có ảnh hưởng không nhỏ đến hoạt động quản lý, sử dụng vốn vay

ủy thác

b Lãi suất cho vay

Lãi suất cho vay của NHCSXH thấp hơn lãi suất của ngân hàng thương mại rấtnhiều Rủi ro trong cho vay là rất cao do năng lực tài chính của người vay thấp hoặckhông có điều kiện làm ăn thuận lợi Cho vay với lãi suất thấp một mặt hỗ trợ tàichính cho người vay nhưng mặt khác đã tạo ra tư tưởng ỷ lại cho người vay; đồngthời chi tiêu ngân sách lớn, vượt quá khả năng của Nhà nước Chính vì vậy, lãi suấtcho vay có tác động không nhỏ đến hoạt động cho vay của NHCSXH Mặc dù đượcNhà nước thực hiện bao cấp một phần cho hoạt động của mình nhưng nếu lãi suấtcho vay quá thấp thì NHCSXH chỉ có thể cho vay món nhỏ, với chi phí cho vay caomới duy trì được hoạt động của Ngân hàng mình Ngược lại, nếu cho vay với lãisuất cao thì khối lượng cho vay sẽ giảm do năng lực tài chính của người vay thấp.Bên cạnh đó nếu NHCSXH mở rộng hoạt động cho vay ngân sách phải gia

tăng cấp bù hoặc phải có chính sách hỗ trợ hợp lý hoặc thay đổi chính sách lãi suất

ưu đãi linh hoạt

c Phương thức cho vay

Với phương thức cho vay như hiện nay hoạt động cho vay của NHCSXH sẽphụ thuộc vào hoạt động của các Hội, đoàn thể Có thể nói, nếu hoạt động của cácHội, đoàn thể có hiệu quả sẽ làm cho hoạt động cho vay của NHCSXH có hiệu quả,

từ đó làm gia tăng khối lượng cho vay ưu đãi của ngân hàng chính sách xã hội.Ngược lại, nếu hoạt động của các Hội, đoàn thể không có hiệu quả cũng sẽ làm chohoạt động cho vay của ngân hàng chính sách xã hội gặp khó khăn trong quá trìnhcho vay cũng như thu hồi vốn, từ đó làm giảm khối lượng cho vay ưu đãi của ngânhàng chính sách xã hội

d Nguồn vốn vay

NHCSXH chỉ có thể tiến hành cho vay khi có một số lượng vốn đủ lớn để đápứng nhu cầu của người có nhu cầu vay vốn Hoạt động huy động vốn đạt hiệu quả làđiều kiện để ngân hàng tiến hành mở rộng cho vay Nếu như nguồn vốn cho vay ưuđãi bị hạn chế sẽ không đáp ứng được nhu cầu vay vốn của người vay, làm cho quy

mô hoạt động của ngân hàng chính sách xã hội giảm xuống Ngược lai, nếu nguồnvốn cho vay ưu đãi lớn sẽ đáp ứng tốt nhu cầu cần vốn của người vay đặc biệt là hộthanh niên nghèo, qua đó tạo điều kiện mở rộng sản xuất kinh doanh, giúp đỡ thanhniên nông thôn có công ăn việc làm ổn định, góp phần làm giảm tỷ lệ hộ nghèonhằm thực hiện mục tiêu xoá đói giảm nghèo mà Đảng và Nhà nước đã giao phó

đ Trình độ,ý thức của thanh niên vay vốn

Trình độ dân trí, kiến thức kỹ thuật và quản lý cũng như các nguồn lực sản xuấtkinh doanh khác của hộ vay là chìa khóa nâng cao chất lượng và hiệu quả sử dụng vốnvay - vấn đề quyết định đến khả năng trả lãi và nợ gốc tiền vay Vì vậy, năng lực vàtrình độ của người vay là yếu tố ảnh hưởng quan trọng đến việc quản lý vốn vay ủythác Bên cạnh đó, nhận thức của hộ vay về trách nhiệm sử dụng vốn đúng mục đích vàtrách nhiệm hoàn trả lãi và nợ gốc đúng theo thỏa thuận cũng ảnh hưởng quan trọngđến kết quả thu lãi và thu nợ gốc của các chương trình cho vay ủy thác

1.1.4.2 Các nhân tố khách quan

- Hoạt động của ngân hàng cũng như mọi hoạt động kinh tế - xã hội khác đềuphải chịu những quy định của Nhà nước và pháp luật Trong từng thời kỳ nhất định

chính sách tín dụng trong đó bao gồm cả chính sách cho vay hộ nghèo của Ngânhàng chính sách xã hội cũng phải thực hiện đúng theo chủ trương, đường lối củaĐảng và Nhà nước đã chỉ đạo Khi Đảng và Nhà nước có chủ trương phát triển mộtthành phần kinh tế nào đó thì đi kèm luôn là đường lối, chính sách cụ thể nhằm hỗtrợ tạo điều kiện thuận lợi cho thành phần đó phát triển Trong đó thường bao gồm

có quy định về chế độ cho vay ưu đãi mà Ngân hàng chính sách xã hội phải thựchiện Ngược lại, nếu Nhà nước chưa có hướng dẫn cụ thể nào sẽ gây những khókhăn nhất định trong hoạt động cho vay của NHCSXH như: chính sách lãi suất, xử

lý rủi ro

- Do đặc điểm, điều kiện kinh tế ở mỗi địa phương khác nhau nên NHCSXHcần phải quan tâm đến phương hướng, chính sách phát triển kinh tế của mỗi địaphương để có những biện pháp thích hợp Để có thể thực hiện cho vay thuận lợi với

cá nhân, hộ gia đình có hoàn cảnh khó khăn rất cần chính quyền địa phương nơi địabàn hoạt động của ngân hàng cũng có những chính sách mở rộng, phát triển hợp lývới đối tượng này

- Cơ sở vật chất kỹ thuật, trang thiết bị, phương tiện đi lại có ảnh hưởng đến hoạtđộng cho vay Nó là công cụ, phương tiện thực hiện tổ chức, quản lý, kiểm tra quá trìnhsử dụng vốn vay, thực hiện các nghiệp vụ giao dịch Mặt khác hệ thống mạng lưới chinhánh rộng khắp, trải dài từ trung ương đến địa phương sẽ tạo điều kiện để nguồn đếnđược các hộ có nhu cầu vay vốn ở các vùng có điều kiện khó khăn

1.2 Cơ sở thực tiễn về quản lý sử dụng vốn vay từ NHCSXH đối với thanh niên nông thôn

1.2.1 Kinh nghiệm quản lý vốn vay của NHCSXH một số tỉnh lân cận

1.2.1.1 Tỉnh Bắc Kạn

Theo số liệu thống kê năm 2017, Chi nhánh ngân hàng chính sách xã hội tỉnhBắc Kạn đã thành lập được 1.640 tổ tiết kiệm và vay vốn để người dân tiếp cậnnguồn vốn vay thuận lợi Ðây thật sự là cầu nối giữa ngân hàng với các hộ nghèo và

là đội ngũ góp phần tích cực nâng cao chất lượng tín dụng Để tạo điều kiện thuậnlợi cho nhân dân, NHCSXH tỉnh Bắc Kạn đã chỉ đạo đơn vị cấp huyện thực hiệnnghiêm túc giao dịch đến tận xã mỗi tháng một lần vào ngày cố định để tạo điều

kiện cho người dân thuận tiện vay vốn và trả lãi Ðến nay, dư nợ các nguồn vốn vay

ưu đãi trên địa bàn tỉnh là 1.255 tỷ đồng, dư nợ bình quân đạt 25,6 triệu đồng/hộ; tỷ

lệ nợ quá hạn chỉ chiếm 0,39% Với nguồn vốn ưu đãi lãi suất thấp và ổn định, thờihạn cho vay tương đối dài kết hợp với sự hỗ trợ kịp thời từ chính quyền trong việcchuyển giao khoa học kỹ thuật, định hướng thị trường tiêu thụ, hỗ trợ kiến thức… lànhững yếu tố quan trọng giúp hộ nghèo và các đối tượng chính sách sử dụng vốnvay có hiệu quả, từng bước vươn lên thoát nghèo và làm giàu, thực hiện thành côngxây dựng nông thôn mới và góp phần thúc đẩy kinh tế địa phương phát triển

Muốn có chất lượng hoạt động của tổ tốt không thể chỉ do một cá nhân nàoquyết định; ngay từ đầu tổ tiết kiệm và vay vốn đã phân công nhiệm vụ cụ thể chotừng thành viên trong ban quản lý Tổ, tổ chức sinh hoạt đều, đi sâu đi sát với hộiviên, thường xuyên trao đổi những thông tin chính sách tín dụng ưu đãi mới cho tấtcả các hộ vay không những biết mà phải hiểu rất rõ, đôn đốc và giám sát lẫn nhau,các thành viên trong tổ thường xuyên tương trợ, giúp đỡ nhau Việc lưu trữ các loại

sổ sách, chứng từ, hồ sơ cũng được tổ tiết kiệm và vay vốn hết sức quan tâm, với

phương châm “không biết thì hỏi, muốn làm tốt thì phải ghi chép cẩn thận”.

Qua công tác kiểm tra của Ngân hàng và tổ chức Đoàn cấp trên, Ban quản lý

tổ tiết kiệm và vay vốn không để xảy ra sai sót và bị nhắc nhở, đặc biệt không có sựnhầm lẫn hay thiếu sót nào liên quan đến quyền lợi và lợi ích của hộ vay vốn Việckiểm tra thực tế hộ vay sử dụng đồng vốn như thế nào sau khi nhận tiền từ ngânhàng về mới là hết sức quan trọng do vậy tổ tiết kiệm và vay vốn luôn dành rấtnhiều thời gian cho việc kiểm tra giám sát đôn đốc hộ vay sử dụng vốn đúng mụcđích như trong đơn đã đề nghị, nắm bắt tình hình trả lãi, trả nợ gốc, kịp thời pháthiện những trường hợp chấp hành chưa tốt để nhắc nhở, đồng thời báo cáo Ngânhàng và tổ chức hội kịp thời tháo gỡ, đề nghị xử lý rủi ro kịp thời cho những hộ giađình bị thiệt hại về tài sản do nguyên nhân khách quan gây ra Tất cả những việclàm đó có một mắt xích vô cùng quan trọng, đặc biệt là việc tham dự giao banNHCSXH tại điểm giao dịch xã Đó thực sự là nơi được nói, được trao đổi, học hỏi,tập huấn lại những gì chưa rõ, chưa hiểu… tiếp cận những chính sách mới nhất và

quan trọng hơn cả là được bày tỏ nguyện vọng và nhu cầu của tổ viên trong côngtác vay vốn, tháo gỡ kịp thời những khó khăn vướng mắc.[9]

1.2.1.2 Tỉnh Tuyên Quang

Trong thời gian qua Ngân hàng chính sách xã hội tỉnh Tuyên Quang đã tranhthực hiện cho vay ủy thác thông qua các tổ chức chính trị - xã hội, đã bám sát cácchỉ đạo của Chính phủ, hướng dẫn của ngành, phối hợp chặt chẽ với các sở, ban,ngành và các tổ chức chính trị - xã hội nhận ủy thác tập trung triển khai đồng bộ cácgiải pháp thực hiện tốt công tác cho vay hộ nghèo, hộ cận nghèo và các đối tượngchính sách khác trên địa bàn, tranh thủ sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, chính quyềnđịa phương, Đồng thời, củng cố, nâng cao chất lượng hoạt động của tổ giao dịch xã,duy trì các điểm giao dịch tại xã; Thực hiện nghiêm túc nguyên tắc quản lý dân chủ,công khai từ cơ sở Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra giám sát; phương pháp,tinh thần thái độ làm việc, ý thức làm việc với trách nhiệm vì người nghèo của độingũ cán bộ làm công tác tín dụng Trong thời gian qua, NHCSXH Tuyên Quang đãhoàn thành xuất sắc vai trò là một công cụ, đòn bẩy kinh tế của tỉnh Tuyên Quang.Hộ nghèo, hộ cận nghèo và các đối tượng chính sách khác trên địa bàn tỉnh TuyênQuang được vay vốn để hỗ trợ sản xuất, tạo việc làm, cải thiện đời sống nâng caothu nhập, góp phần quan trọng vào chương trình giảm nghèo trên địa bàn tỉnh TuyênQuang trong thời gian vừa qua NHCSXH đã hỗ trợ vốn cho hơn 346.842 lượt hộnghèo, hộ cận nghèo và các đối tượng chính sách khác trên địa bàn tỉnh được vayvốn Vốn vay tín dụng ưu đãi đã giúp gần 112 nghìn hộ thoát nghèo; trên 23 nghìnlao động có việc làm; 24 nghìn HSSV có hoàn cảnh khó khăn được vay vốn đi học;hơn 10 nghìn ngôi nhà và trên 69 công trình nước sạch và vệ sinh môi trường đạttiêu chuẩn được hoàn thành

Đến ngày 31/12/2017 tổng nguồn vốn đạt 2.333 tỷ đồng, trong đó nguồn vốn cânđối từ Trung ương là 2.201,7 tỷ đồng, chiếm 94,4% tổng nguồn vốn; nguồn vốn huyđộng của tổ chức và các nhân tại địa phương là 107,7 tỷ đồng, chiếm 4,6% tổng nguồnvốn; nguồn vốn nhận ủy thác từ ngân sách địa phương là 23,5 tỷ đồng, chiếm 1% tổngnguồn vốn Tổng dư nợ các chương trình tín dụng đến 31/12/2017 đạt 2.322 tỷ đồng,tăng 224,4 tỷ đồng so với cuối năm 2016 Trong đó, dư nợ nguồn vốn trung

ương đạt 2.309 tỷ đồng, đạt 100% kế hoạch; dư nợ nguồn vốn địa phương là 13,25

tỷ đồng, đạt 66,9% kế hoạch năm 2017.[8]

1.2.1.3 Thành phố Hà Nội

Theo thống kê của Thành đoàn Hà Nội, tính đến cuối tháng 3 năm 2012, cáccấp bộ Đoàn trên toàn TP đã quản lý và nhận ủy thác giúp hơn 5.000 thanh niên vayvốn sản xuất kinh doanh, giải quyết việc làm và học tập với hơn 80 tỷ đồng (từ cácnguồn vốn của ngân hàng chính sách xã hội, quỹ quốc gia giải quyết việc làm vàquỹ vay vốn giải quyết việc làm của TP) Đa số các đối tượng đều sử dụng nguồnvốn đúng mục đích, hiệu quả, đặc biệt nhiều dự án còn hoàn thành trả vốn trước thờihạn, để tái cho vay các đối tượng khác Nhờ những nguồn vốn vay với lãi suất ưuđãi, nhiều thanh niên có điều kiện, động lực vươn lên lập nghiệp với nhiều ngànhnghề đem lại hiệu quả

Thực tế, nguồn vốn có được so với nhu cầu còn quá nhỏ bé so với nhu cầuthực tế của các đoàn viên thanh niên trên địa bàn Thành phố Nội có hàng nghìnthanh niên muốn được vay vốn ưu đãi mở rộng sản xuất kinh doanh, đặc biệt làthanh niên ở các làng nghề truyền thống Tuy nhiên trước sự khó khăn chung, nguồn

có hạn, nên Thành đoàn Hà Nội đã phối hợp với Sở Lao động - Thương binh & Xãhội Thành phố thẩm định kỹ các dự án và chỉ cho vay đối với những dự án khả thi,tạo việc làm cho nhiều lao động, tránh dàn trải Thực tế hiện nay, do điều kiện họctập lên cao hạn chế, tay nghề thấp không đáp ứng được yêu cầu các doanh nghiệp,ruộng vườn ít, thiếu việc làm… khiến nhiều thanh niên ở các vùng nông thôn ngoạithành Hà Nội bỏ quê đi làm ăn xa Thành đoàn Hà Nội đã có đợt khảo sát độ tuổilao động, tình hình việc làm của thanh niên tại 30 xã Kết quả có đến 80% thanhniên thiếu việc làm hoặc có việc làm nhưng không ổn định Tuy nhiên, trong số3.000 thanh niên được hỏi có muốn chuyển ra khu vực nội thành làm nghề tự do thì

có 68% không muốn xa quê, muốn có việc làm ổn định tại địa phương Góp sứccùng với các ngành chức năng của thành phố Hà Nội trong giải quyết việc làm chothanh niên Thành đoàn Hà Nội đã kết hợp với NHCSXH Thành phố Hà Nội thựchiện chương trình cho vay ủy thác giải quyết việc làm cho một số đoàn viên, thanhniên có nhu cầu Mặc dù số vốn qua các chương trình ủy thác của Thành đoàn cònkhiêm tốn, song vào thời điểm nền kinh tế đất nước đang gặp nhiều khó khăn, việc