Bếp lửa - Ngữ văn 9

ĐỌC HIỂU VĂN BẢN 1.Cấu trúc văn bản - Thể thơ tám chữ - Bài thơ là lời của người cháu ở nơi xa nhớ về bà và những kỉ niệm với bà, nói lên lòng kính yêu và suy ngẫm về bà.. ĐỌC HIỂU VĂN B

CHÚC MỪNG CÁC THẦY CÔ VỀ THAM DỰ HỘI GIẢNG

GIÁO VIÊN THỰC HIỆN : HÀ MINH KHƯƠNG ĐƠN VỊ : TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ THỤY AN

NĂM HỌC : 2010 - 2011

TIẾT 56 - BẾP LỬA Môn: Ngữ văn 9

Bếp lửa

TIẾT 56

Bằng Việt

I ĐỌC HIỂU CHÚ THÍCH

1.Tác giả

- Bằng Việt thuộc thế hệ các nhà thơ trưởng thành

trong kháng chiến chống Mĩ

- Giọng thơ sâu lắng, nghĩ ngợi, mượt mà thường khai

thác kỉ niệm thủa thiếu thời và gợi ước mơ của tuổi

trẻ

Một số tác phẩm chính

- Hương cây - Bếp lửa ( in chung

với Lưu Quang Vũ, 1968)

- Những gương mặt những khoảng

trời (1973)

- Đất sau mưa (1977)

- Khoảng cách giữa lời (1984)

- Hiện nay ông là Chủ tịch Hội liên hiệp Văn học nghệ

thuật Hà Nội

Bếp lửa

TIẾT 56

Bằng Việt

I ĐỌC HIỂU CHÚ THÍCH

1.Tỏc giả

- Bằng Việt thuộc thế hệ cỏc nhà thơ trưởng thành

trong khỏng chiến chống Mĩ

- Giọng thơ sõu lắng, nghĩ ngợi, mượt mà thường khai

thỏc kỉ niệm thủa thiếu thời và gợi ước mơ của tuổi

trẻ

Một số tỏc phẩm chớnh

- Hương cõy - Bếp lửa ( in chung

với Lưu Quang Vũ, 1968)

- Những gương mặt những khoảng

trời (1973)

- Đất sau mưa (1977)

- Khoảng cỏch giữa lời (1984)

- Bếp lửa - khoảng trời (1986)

2.Hoàn cảnh ra đời

- Bài thơ sỏng tỏc năm 1963 khi tỏc giả đang học tại

Liờn Xụ

- In trong tập thơ “Hương cõy - Bếp lửa”, in chung với

Lưu Quang Vũ

- Hiện nay ụng là Chủ tịch Hội liờn hiệp Văn học nghệ

thuật Hà Nội

“ Tôi viết bài thơ Bếp lửa năm 1963, lúc đang học năm

thứ 2 Đại học tổng hợp Quốc gia Kiev( Ukrai na) Mùa

đông n ớc Nga rất lạnh, phải đốt lò để s ởi Ngồi s ởi lửa,

tôi bỗng nhớ đến Bếp lửa quê nhà, nhớ bà tôi, nhớ “ ” quê nhà, nhớ bà tôi, nhớ

ng ời nhóm bếp Xa bà, xa gia đình khi đã tr ởng thành

tức là có độ lùi xa để nhớ và suy ngẫm những giá trị

tinh thần nên bài thơ viết rất nhanh Viết Bếp lửa, tôi “

chỉ muốn giãi bày tâm trạng thật của lòng mình” quê nhà, nhớ bà tôi, nhớ

Bếp lửa

TIẾT 56

Bằng Việt

I ĐỌC HIỂU CHÚ THÍCH

1.Tác giả

2.Hoàn cảnh ra đời

II ĐỌC HIỂU VĂN BẢN

1.Cấu trúc văn bản

- Thể thơ tám chữ

- Bài thơ là lời của người cháu ở nơi xa nhớ về bà và

những kỉ niệm với bà, nói lên lòng kính yêu và suy ngẫm

về bà

- Mạch cảm xúc: Từ quá khứ đến hiện tại, từ kỉ niệm đến

suy ngẫm theo dòng hồi tưởng

- Bố cục bài thơ: 3 phần

- Khổ 1: Hình ảnh bếp lửa gợi nỗi nhớ bà.

- Khổ 2,3,4: Những kỉ niệm tuổi thơ bên bà.

- Khổ 5,6,7: Suy ngẫm về bà và hình ảnh bếp lửa

Bếp lửa

TIẾT 56

Bằng Việt

I ĐỌC HIỂU CHÚ THÍCH

1.Tác giả

2.Hoàn cảnh ra đời

II ĐỌC HIỂU VĂN BẢN

1.Cấu trúc văn bản

2.Nội dung văn bản

a.Hình ảnh bếp lửa gợi nỗi nhớ bà

Hình ảnh bếp lửa thời thơ ấu

- Điệp ngữ (một bếp lửa): hình ảnh bếp lửa hiện hữu sâu đậm trong lòng cháu

và nó có sức khơi gợi rất lớn.

- chờn vờn: từ láy tượng hình giúp ta hình dung được làn sương sớm đang nhè nhẹ bay quanh bếp lửa, vừa gợi cái mờ nhoà của kí ức thời gian.

- ấp iu: gợi bàn tay kiên nhẫn khéo léo, vừa gợi sự chăm lo chi chút của người nhóm bếp.

Người nhóm lửa - nỗi nhớ bà của đứa cháu ở nơi xa

- Hình ảnh ẩn dụ, điệp ngữ, từ láy tượng hình

- Hình ảnh bếp lửa đã khơi nguồn nhớ thương

của người cháu đối với bà

Một bếp lửa chờn vờn sương sớm

Một bếp lửa ấp iu nồng đượm

Cháu thương bà biết mấy nắng mưa.

- Ẩn dụ (nắng mưa): thời gian kéo dài cùng nỗi vất vả của bà

Bếp lửa

TIẾT 56

Bằng Việt

I ĐỌC HIỂU CHÚ THÍCH

1.Tác giả

2.Hoàn cảnh ra đời

II ĐỌC HIỂU VĂN BẢN

1.Cấu trúc văn bản

2.Nội dung văn bản

a.Hình ảnh bếp lửa gợi nỗi nhớ bà

- Hình ảnh ẩn dụ, điệp ngữ, từ láy tượng hình

- Hình ảnh bếp lửa đã khơi nguồn nhớ thương

của người cháu đối với bà

b.Những kỉ niệm tuổi thơ bên bà

- Thủa ấu thơ

- Qua tuổi niên thiếu

- Trong những năm kháng chiến chống Pháp

Những năm tháng sống bên bà người cháu có rất nhiều kỉ niệm Những

sự vật, sự việc, chi tiết, hình ảnh nào gợi giúp cháu nhớ đến những kỉ niệm ấy? Tác dụng và ý nghĩa của những hình ảnh, sự việc ấy.

Thủa ấu thơ

Qua tuổi niên thiếu

Những năm gian khó

- Gian khó, thiếu thốn, nhọc nhằn

- Gợi kỉ niệm ngậm ngùi, khó quên

- khói hun nhèm mắt cháu

- Đói mòn đói mỏi, khô rạc ngựa

gầy ( thành ngữ, từ ngữ gợi hình

gợi cảm)

Giọng thơ trĩu nặng, gợi kỉ niệm khó quên

- Tiếng chim tu hú

- Bà

hay kể chuyện bảo cháu nghe dạy cháu làm chăm cháu học

- Hình ảnh sáng tạo làm cho nỗi nhớ trở nên da diết

- Động từ ( kể, bảo, dạy, chăm) tình bà cháu quấn quýt, tấm lòng đôn hậu, tình thương bao la của bà

Tiếng chim da diết như giục giã, khắc khoải, thể hiện nỗi nhớ nhà, nhớ quê hương, thương bà một mình lận đận

- Giọng nói của bà

- Giọng chân thật, mộc mạc, đời thường Bà là người phụ nữ có phẩm chất cao quí, một bà

mẹ Việt Nam anh hùng

- Hàm ý răn doạ, cấm đoán

- Giặc tàn phá xóm làng

Bếp lửa

TIẾT 56

Bằng Việt

I ĐỌC HIỂU CHÚ THÍCH

1.Tác giả

2.Hoàn cảnh ra đời

II ĐỌC HIỂU VĂN BẢN

1.Cấu trúc văn bản

2.Nội dung văn bản

a.Hình ảnh bếp lửa gợi nỗi nhớ bà

- Hình ảnh ẩn dụ, điệp ngữ, từ láy tượng hình

- Hình ảnh bếp lửa đã khơi nguồn nhớ thương của

người cháu đối với bà

b.Những kỉ niệm tuổi thơ bên bà

- Kể ngược, từ gợi tả, lời dẫn trực tiếp

- Sự hoài niệm về quá khứ tuổi thơ gian khổ, nhọc

nhằn nhưng có tình yêu thương chăm chút của

Mấy chục năm rồi đến tận bây giờ

Bà vẫn giữ thói quen dậy sớm

Nhóm bếp lửa ấp iu nồng đượm

Nhóm nồi xôi gạo mới xẻ chung vui

Nhóm dậy cả những tâm tình tuổi nhỏ

- Nghĩa gốc:

- Nghĩa chuyển:

- Giá trị nghệ thuật:

nhóm thuộc trường nghĩa lửa (nhóm lửa, nhóm bếp)

Từ “nhóm” trong đoạn thơ sau được dùng với nghĩa nào? Giá trị nghệ thuật của nó như thế nào?

trường nghĩa tình cảm

+ Nhóm bếp lửa ấp iu, nồng đượm sưởi ấm cho cháu qua cái lạnh của sương sớm

+ Nhóm bếp lửa mang đến cái ngọt bùi của sắn khoai, của tình yêu thương vô hạn của bà

+ Nhóm bếp lửa để mang đến tình cảm xóm làng đoàn kết, gắn bó

+ Nhóm dậy những ước mơ, tâm tình tuổi nhỏ

từ nhóm trong câu thơ thứ sáu hoàn toàn mang ý nghĩ biểu

tượng Bằng tình thương yêu của mình bà đã đánh thức tâm hồn cháu, nhóm dậy trong lòng cháu những ước mơ, để cháu

có thể bay cao, bay xa đến những chân trời rộng mở

Bếp lửa

TIẾT 56

Bằng Việt

I ĐỌC HIỂU CHÚ THÍCH

1.Tác giả

2.Hoàn cảnh ra đời

II ĐỌC HIỂU VĂN BẢN

1.Cấu trúc văn bản

2.Nội dung văn bản

a.Hình ảnh bếp lửa gợi nỗi nhớ bà

b.Những kỉ niệm tuổi thơ bên bà

c.Suy ngẫm về bà và hình ảnh bếp lửa

- Bà nhóm dậy trong cháu những tâm tình ước mơ

ngay từ tuổi ấu thơ

- Bà là người phụ nữ tần tảo, giàu đức hi sinh luôn

chăm lo cho mọi người

Giờ cháu đã đi xa Có ngọn khói trăm tàu

Có lửa trăm nhà, niềm vui trăm ngả Nhưng vẫn chẳng lúc nào quên nhắc nhở:

- Sớm mai này bà nhóm bếp lên chưa?

- Hình ảnh bà luôn luôn gắn với hình ảnh bếp lửa

Bếp lửa

TIẾT 56

Bằng Việt

I ĐỌC HIỂU CHÚ THÍCH

1.Tỏc giả

2.Hoàn cảnh ra đời

II ĐỌC HIỂU VĂN BẢN

1.Cấu trỳc văn bản

2.Nội dung văn bản

a.Hỡnh ảnh bếp lửa gợi nỗi nhớ bà

b.Những kỉ niệm tuổi thơ bờn bà

c.Suy ngẫm về bà và hỡnh ảnh bếp lửa

- Bà nhúm dậy trong chỏu những tõm tỡnh ước mơ

ngay từ tuổi ấu thơ

- Bà là người phụ nữ tần tảo, giàu đức hi sinh luụn

chăm lo cho mọi người

- Hỡnh ảnh bà luụn luụn gắn với hỡnh ảnh bếp lửa “Bói cỏ lau già Bà đứng dỏng liờu xiờu

Cành xoan mảnh trờn tay làm gậy chống Giú xa tắp, đồng thỏng Năm lồng lộng Túc phơ phơ, hắt đỏ rỏng chiểu.”

(Đụi dũng tiễn đưa bà nội)

“Bà nội tôi là một phụ nữ nông dân chân chất, bình dị Với tôi, bà là hiện thân của sự cần cù, nhẫn nại và

đức hy sinh” quê nhà, nhớ bà tôi, nhớ

3 í nghĩa văn bản

Bài thơ đã để lại trong lòng bạn đọc những ấn tượng

khó phai mờ về tình bà cháu Theo em những nét đặc

sắc nghệ thuật chủ yếu nào đã làm nên điều ấy?

A Sáng tạo hình ảnh bếp lửa vừa thực vừa mang

ý nghĩa biểu tượng.

B Kết hợp miêu tả, biểu cảm, tự sự và bình luận

C. Giọng điệu và thể thơ tám chữ phù hợp với cảm xúc hồi tưởng và suy ngẫm.

D. Cả A, B, C

Có ý kiến cho rằng: Ngoài tình bà cháu, bài thơ Bếp

lửa còn có nội dung triết lí sâu sắc.Theo em đó là nội

dung gì?

- Những gì là thân thiết nhất của tuổi thơ mỗi người đều có sức toả sáng, nâng đỡ con người suốt hành trình dài rộng của cuộc đời.

Hình ảnh

bếp lửa

Khơi nguồn cảm hứng

Hồi tưởng kỉ niệm tuổi thơ sống bên bà

Suy ngẫm về bà

và cuộc đời bà

Cháu ở xa khôn nguôi nhớ bà

Hình

ảnh

quen

thuộc

Nhớ về tình cảm của hai bà cháu

Những năm tháng gian nan đói khổ nhưng bên cháu luôn

có bà

Bà là người nhóm lửa, giữ lửa và truyền lửa

Hình ảnh

bà gắn với bếp lửa

Bếp lửa

TIẾT 56

Bằng Việt

I ĐỌC HIỂU CHÚ THÍCH

1.Tỏc giả

2.Hoàn cảnh ra đời

II ĐỌC HIỂU VĂN BẢN

1.Cấu trỳc văn bản

2.Nội dung văn bản

a.Hỡnh ảnh bếp lửa gợi nỗi nhớ bà

b.Những kỉ niệm tuổi thơ bờn bà

c.Suy ngẫm về bà và hỡnh ảnh bếp lửa

- Bà nhúm dậy trong chỏu những tõm tỡnh ước mơ

ngay từ tuổi ấu thơ

- Bà là người phụ nữ tần tảo, giàu đức hi sinh luụn

chăm lo cho mọi người

- Hỡnh ảnh bà luụn luụn gắn với hỡnh ảnh bếp lửa “Bói cỏ lau già Bà đứng dỏng liờu xiờu

“Bà nội tôi là một phụ nữ nông dân chân chất, bình dị Với tôi, bà là hiện thân của sự cần cù, nhẫn nại và

đức hy sinh” quê nhà, nhớ bà tôi, nhớ

CHÚC MỪNG CÁC THẦY CÔ VỀ THAM DỰ HỘI GIẢNG

GIÁO VIÊN THỰC HIỆN : HÀ MINH KHƯƠNG ĐƠN VỊ : TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ THỤY AN

NĂM HỌC : 2010 - 2011

TIẾT 56 - BẾP LỬA Môn: Ngữ văn 9

Hình ảnh

bếp lửa

Khơi nguồn cảm hứng

Hồi tưởng kỉ niệm tuổi thơ sống bên bà

Suy ngẫm về bà

và cuộc đời bà

Cháu ở xa khôn nguôi nhớ bà

Hình

ảnh

quen

thuộc

Nhớ về tình cảm của hai bà cháu

Những năm tháng gian nan đói khổ nhưng bên cháu luôn

có bà

Bà là người nhóm lửa, giữ lửa và truyền lửa

Hình ảnh

bà gắn với bếp lửa

Hình ảnh

bếp lửa

Khơi nguồn cảm hứng

Hồi tưởng kỉ niệm tuổi thơ sống bên bà

Suy ngẫm về bà

và cuộc đời bà

Cháu ở xa khôn nguôi nhớ bà

Hình

ảnh

quen

thuộc

Nhớ về tình cảm của hai bà cháu

Những năm tháng gian nan đói khổ nhưng bên cháu luôn

có bà

Bà là người nhóm lửa, giữ lửa và truyền lửa

Hình ảnh

bà gắn với bếp lửa