Ngày soạn : Tuần : Ngày dạy : Tiết : Chương I :CƠ CHẾ DI TRUYỀN VÀ BIẾN DỊ Bài 1 : GEN , MÃ DI TRUYỀN VÀ QUÁ TRÌNH NHÂN ĐÔI CỦA ADN I/ Mục tiêu : 1/ kiến thức cơ bản Học xong bài này HS phải : -Nêu được khái niệm , cấu trúc chung củ gen và nêu được hai loại gen chính -Nắm được mã di truyền là gì và đặc điểm của mã di truyền -Mô tả được quá trình nhân đôi ADN ở Ecoli và phân biệt được điểm giống nhau và khác nhau về nhân đôi ADN ở Ecoli và sinh vật nhân thật 2/ Kỹ năng Quan sát , phân tích , so sánh Làm việc độc lận với SGK và thảo luận nhóm 3/ Thái độ Giải thích được hiện tượng các cá thể có quan hệ họ hàng lại giống nhau là nhờ cơ chế nhân đôi ADN 4/ Phương pháp Hỏi đáp + thảo luận nhóm II/ Đồ dùng thiết bò dạy học : 1/Chuẩn bò của GV : Tranh phóng to hình 1 SGV , hình 1.2 SGK và bảng mã di truyền ở SGV 2 / Chuẩn bò của HS : Nghiên cứu SGK lập bảng so sánh sự khác nhau về quá trình nhân đôi ADN ở Ecoli và sinh vật nhân thực ,tìm được đặc điểm của mã di truyền trước ở nhà III/ Hoạt động dạy học : 1/ Kiểm tra bài cũ : không kiểm 2/ Giảng bài mới : Em nào nhắc lại cơ sở vật chất di truyền ở cấp độ phân tử là gì ? là axit nuclêic Axit nuclêic có mấy loại ? có 2 loại . vậy ADN có chức năng gì ? có chức năng lưu giữ , bảo quản và truyền đạt thông tin di truyền . vậy ADN truyền đạt thông tin di truyền như thế nào ?Chúng ta đi vào tìm hiểu qua bài hôm nay Nội dung I : khái niệm và cấu trúc của gen Hoạt động 1 : tìm hiểu về khái niệm và cấu trúc của gen HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH HS: Quan sát SGK cho biết gen là gì ? GV : sản phẩm xác đònh có thể là một phân tử prôtêin hay một phân tử ARN -Một gen cấu trúc gồm có những vùng nào ? HS quan sát trả lời : +Gen là một đoạn của phân tử ADN mang thông tin mã hoá cho một sản phẩm xác đònh +Gồm có 3 vùng -Các vùng nằm ở vò trí như thế nào và có chức năng gì ? -Thế nào là gen phân mảnh và gen không phân mảnh ? có ở sinh vật nào ? -Có mấy loại gen ? vậy thế nào là gen cấu trúc và thế nào là gen điều hoà ? .Vùng điều hoà nằm ở đầu 3 ’ của mạch gốc mang tín hiệu khởi động và kiểm soát phiên mã , vùng mã hoá mang thông tin mã hoá ,vùng kết thúc mang tín hiệu kết thúc phiên mã +Gen không phân mảnh là gen có vùng mã hoá liên trục có ở sinh vật nhân sơ , còn gen phân mảnh là gen mã hoá không liên trục có ở sinh vật nhân thực +Gen cấu trúc là gen mang thông tin mã hoá cho sản phẩm tạo nên thành phần cấu trúc hay chức năng của tế bào , Gen điều hoà toạ ra sản phẩm kiểm soát hoạt động của các gen khác Tiểu kết : -Gen là một đoạn của phân tử ADN mang thông tin mã hoá cho một sản phẩm xác đònh(chuỗi polipeptit hay phân tử ARN ) -Cấu trúc của gen gồm có 3 phần +Vùng điều hoà nằm ở đầu 3 ’ của mạch gốc mang tín hiệu khởi động và kiểm soát phiên mã (trình tự nu giúp ARN pơlimeraza nhận biết và trình nu điều hòa phiên mã) +vùng mã hoá mang thông tin mã hoá các axit amin nằm ở giữa gen +vùng kết thúc mang tín hiệu kết thúc phiên mã( trình tự nu kết thúc) nằm ở đầu 5 / của mạch mã gốc , cuối gen -Gen không phân mảnh là gen có vùng mã hoá liên trục có ở sinh vật nhân sơ , còn gen phân mảnh là gen mã hoá không liên trục có ở sinh vật nhân thực(co sự xen kẻ các đoạn khơng mã hóa là intron và các đoạn mã hóa là êxơn) -Gen cấu trúc là gen mang thông tin mã hoá cho sản phẩm tạo nên thành phần cấu trúc hay chức năng của tế bào , Gen điều hoà toạ ra sản phẩm kiểm soát hoạt động của các gen khác Nội dung II : mã di truyền Hoạt động 2 : tìm hiểu mã di truyền và đặc điểm của mã di truyền Em nào nào nhắc lại trong ADN có những loại nuclêôtit nào ? Trong phân tử prôtêin có khoảng bao nhiêu loại axit amin ? HS quan sát SGK và cho biết -Mã di truyền là gì ? -Mã di truyền có những đặc điểm nào? HS trả lời +Có 4 loại nuclêôtit : A , T , G , X +Trong phân tử prôtêin có khoảng 20 loại axit amin HS quan sát trả lời +Mã di truyền là trình tự sắp xếp các nu trong gen quy định trình tự sắp xếp các axit amin trong prơtêin +Mã di truyền có những đặc điểm : -Cho biết tên ba bộ ba kết thúc và bộ ba mở đầu ? -Quá trtinh mã hoá ở sinh vật nhân sơ và sinh vật nhân thực có gì khác nhau? *Mã di truyền là mã bộ ba có nghóa 3 nu mã hoá cho một axit amin và đọc từ một điểm xác đònh và liên trục *Có tính đặc hiệu tức là 1 bộ ba chỉ mã hoá cho 1 axit amin *Có tính thoái hoá tức nhiều bộ 3 khác nhau có thể mã hoá cho một axit amin trừ AUG và UGG *Có tính phổ biến tất cả các loài có chung bộ mã di truyền *Trong 64 bộ ba có 3 bộ ba không mã hoá axit amin (UAA,UAG,UGA) gọi là bộ ba kết thúc .Bộ ba mở đâù là AUG (ở sinh vật nhân thực là amin mêtiônin ,ở sinh vật nhân sơ là foocmin mêtiônin) Tiểu kết : -Mã di truyền là trình tự sắp xếp các nu trong gen quy định trình tự sắp xếp các axit amin trong prơtêin -Mã di truyền có những đặc điểm : +Mã di truyền là mã bộ ba có nghóa 3 nu mã hoá cho một axit amin và được đọc từ một điểm xác đònh và liên trục +Có tính đặc hiệu tức là 1 bộ ba chỉ mã hoá cho 1 axit amin +Có tính thoái hoá tức nhiều bộ 3 khác nhau có thể mã hoá cho một axit amin trừ AUG và UGG +Có tính phổ biến tất cả các loài có chung bộ mã di truyền +Trong 64 bộ ba có 3 bộ ba không mã hoá axit amin (UAA,UAG,UGA) gọi là bộ ba kết thúc .Bộ ba mở đâù là AUG (ở sinh vật nhân thực là amin mêtiônin ,ở sinh vật nhân sơ là foocmin mêtiônin) Nội dung III: Quá trình nhân đôi ADN Hoạt động 3: Tìm hiểu nguyên tắc và quá trình nhân đôi ADN ở sinh vật nhân sơ và sinh vật nhân thực -Quá trình nhân đôi ADN của sinh vật được thực hiện theo nguyên tắc nào ? -Cho biết kết quả quá trình nhân đôi ADN? -Em nào nhắc lại nguyên tắc bổ sung được thực hiện như thế nào ? GV bổ sung : Nguyên tắc bán bảo HS trả lời : +Thực hiện theo nguyên tắc bổ sung và bán bảo toàn +Tạo ra 2 phân phân ADN con giống nhau và giống ADN mẹ ban đầu +A bổ sung với T bằng 2 liên kết hidrô và G bổ sung với X bằng 3 liên kết hidrô toàn có nghóa là phân tử ADN con tạo ra có 1 mạch cũ và một mạch mới HS quan sát hình 1.2 cho biết -Enzim và thành phần tham gia ? -Chức năng của mỗi enzim ? -Chiều tổng hợp và chiều mạch mới được tổng hợp ? -Cho biết quá trình nhân đôi ADN ở sinh vật nhân sơvà sinh vật nhân thực có gì khác nhau ? Học sinh quan sát trả lời +Enzim tham gia là ADN polimeraza , ARN polimeraza , ligaza , tháo xoắn Enzim ADN polimeraza bổ sung nuclêôtit vào nhóm 3 ’ – OH ,ARN polimeraza tổng hợp đoạn mồi , ligaza nối các đoạn okazaki + Mạch khuôn được tổng hợp liên trục và có chiều 5 ’ _ 3 ’ , còn mạch bổ sung tổng hợp từng đoạn ngắn ngược chiều chạc chữ Y sau đó nối lại +Ở sinh vật nhân thực thì xảy ra ở nhiều điểm , có nhiều đơn vò nhân đôi và có nhiều enzim tham gia ( quá trình nhân đôi xảy ra ở kì trung gian ) Tiểu kết : -Q trình nhân đơi ADN ở sinh vật nhân sơ gồm có 3 bước +Bước 1: tháo xoắn phân tử ADN Nhờ enzim tháo xoắn 2 mạch đơn của phân tử ADN tách nhau dần tạo nên chạc nhân đơi và để lộ ra 2 mạch khn +Bươc 2 :Tổng hợp các mạch ADN mới ADN polimeraza xúc tác thành mạch đơn mới theo chiều 5 / _ 3 / ( ngược chiều với mạch làm khn ).Các nu của mơi trường nội bào liên kết với mạch làm khn theo ngun tắc bổ sung ( A-T , G-X ) Trên mạch mã gốc 3 / -5 / mạch mới được tổng hợp liên trục Trên mạch bổ sung 5 / -3 / mach mới được tổng hợp gián đoạn tạo nên các đoạn ngắn (đoạn okazaki ), sau đó các đoạn okazaki được nối với nhau nhờ enzim nối +Bước 3:Hai phân tử ADN được tạo thành Các mạch mới được tổng hợp đến đâu thì 2 mạch đơn xoắn đến đó ->tạo thành 2 phân tử ADN con , trong đó một mạch mới được tổng hợp còn mạch kia là của ADN ban đầu ( ngun tắc bán bảo tồn ) -Điểm khác nhau trong nhân đơi ở sinh vật nhân thực là : Tế bào nhân thực có nhiều phân tử ADN có kích thước lớn ->q trình nhân đơi ADN xảy ra ở nhiều điểm khởi đầu trong mỗi phân tử ADN -> nhiều đơn vị nhân đơi và có nhiều loại enzim tham gia IV/ Củng cố – đánh giá Yêu cầu học sinh đọc kết luận cuối bài SGK Câu 1 :-Em nào cho biết mã di truyền có những đặc điểm nào ? Câu 2 :-Gen cấu trúc là gì ? và cho biết quá trình nhân đôi ADN ở Ecoli diễn ra như thế nào ? Câu 3 : Chọn câu sai A.Mã di truyền có tính đặc hiệu nghóa là một bộ ba mã hoá cho nhiều loại axit amin B.Mã di truyền có tính phổ biến có nghóa là các loài đều có chung bộ mã di truyền C.Mã di truyền có tính thoái hoá tức nhiều bộ ba khác nhau có thể mã hoá cho một axit amin D.Mã di truyền đọc từ một điểm xác đònh và liên trục Đáp án : A Câu 4 : Một gen cấu trúc đúng theo tật tự bao gồm : A.Vùng mã hoá, vùng kết thúc và vùng đều hoà B.Vùng đều hoà , vùng mã hoá , vùng kết thúc C.Vùng đều hoà , vùng vận hành , vùng kết thúc D.Vùng mã hoá , vùng đều hoà , vùng kết thúc Đáp án :B V/Hướng dẫn về nhà Học bài phải nắm vững khái niệm về gen, cấu trúc của gen và nắm được đặc điểm của mã di truyền và phân biệt được sự khác nhau về quá trình nhân đôi ADN ở sinh vật nhân sơ với sinh vật nhân thực -Về làm bài tập 1,2,3,4,5,6 và xem bài phiên mã và dòch mã trước ở nhà .lập bảng so sánh quá trình phiên mã và dòch mã *Rút kinh nghiệm :------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------- Ngày soạn : Tuần : Ngày dạy : Tiết : Bài 2 : PHIÊN MÃ VÀ DỊCH MÃ I/ Mục tiêu : 1/ Kiến thức cơ bản Học xong bài này HS phải : -Nêu được khái niệm phiên mã,dòch mã và pôliripôxôm -Trình bài được cơ chế và diễn biến phiên mã và dòch mã -Thấy được mối quan hệ And – mARN – prôtêin – tính trạng 2/ Kỹ năng Quan sát , so sánh , phân tích và khái quát hoá và thảo luận nhóm 3/ Thái độ Yêu thích khoa học tìm tòi nghiên cứu 4/ Phương pháp Hỏi đáp + thảo luận nhóm II/ Đồ dùng thiết bò dạy học : 1/Chuẩn bò của GV : Tranh phóng to hình 2.1, 2.2 SGKvà chuẩn bò phiếu so sánh phiên mã và dòch mã 2 / Chuẩn bò của HS : Nghiên cứu SGK lập bảng so sánh sự khác nhau về quá trình phiên mã và dòch mã III/ Hoạt động dạy học : 1/ Kiểm tra bài cũ : Câu 1: Gen là gì ? có cấu trúc như thế nào ? mã di truyền có những đặc điểm nào? (7 điểm) Đáp án : là một đoạn phân tử ADN mang thông tin mã hoá cho một sản phẩm xác đònh . (1,5 điểm) Một gen bao gồm có 3 vùng : vùng điều hoà , vùng mã hoá và vùng kết thúc Đặc điểm mã di truyền (1,5 điểm ) +là mã bộ ba cứ 3 nu kế tiếp nhau mã hoá cho một axit amin được đọc từ một điểm xác đònh và liên trục +có tính đặc hiệu là một bộ ba chỉ mã hoá cho một axit amin +có tính thoái hoá nhiều bộ ba khác nhau có thể mã hoá cho một axit mamin +có tính phổ biến tất cả các loài có chung bộ mã di truyền +Trong 64 bộ ba có 3 bộ ba không mã hoá axit amin (kết thúc ) và một bộ ba mở đầu ( 4 điểm ) Câu 2 : Mã di truyền mang tính thoái hoá nghóa là (1 điểm ) A.một bộ ba mã hoá một axit amin B.một axit amin có thể được mã hoá bởi hai hay nhiều bộ ba C.có một số bộ ba không mã hoá axit amin D.có một bộ ba khởi đầu Đáp án : B Câu 3 : Quá trình nhân đôi ADN ở sinh vật nhân sơ khác sinh vật nhân thực ơ:û(1 điểm ) A.có nhiều loại enzim tham gia B.có nhiều đơn vò nhân đôi C.chiều tổng hợp D. có nhiều enzim và đơn vò tham gia Đáp án : D Câu 4 : Trong quá trình nhân đôi ADN mạch mới được tổng hợp có chiều từ : A.3 / - 5 / B.5 / - 3 / C.Ngược chiều với mạch cũ D.Cùng chiều với mạch cũ 2/ Giảng bài mới : Để tổng hợp ra phân tử prôtêin thì từ trình tự các nuclêôtit trên gen qui đònh trình tự các axit amin trong phân tử prôtêin thông qua 2 quá trình phiên mã và dòch mã vậy 2 quá trình đó diễn ra như thế nào ta vào tìm hiểu qua bài hôm nay Nội dung I : phiên mã và diễn biến phiên mã Hoạt động 1 : phiên mã là gì , được diễn ra như thế nào HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH GV : từ tật tự các nuclêôtit tổng hợp ra phân tử mARN gọi là quá trình phiên mã -Vậy phiên mã là gì ? xảy ra ở đâu? GV yêu cầu học sinh quan sát hình 2.1 trả lời các câu hỏi -Quá trình phiên mã gồm những giai đoạn nào ? -Enzim nào tham gia phiên mã ? -Phiên mã bắt đầu trên đoạn nào của ADN ? -Mạch nào dùng để tổng hợp và có chiều như thế nào ? -phân tử ARN được tổng hợp có chiều như thế nào ? -Sau khi tổng hợp xong thì enzim như thế nào ? GV bổ sung : khi gặp tính hiệu kết thúc thì mARN tách ra và enzim polimeraza rời khỏi mạch khuôn .Tương tự tARN , rARN củng diễn ra như vậy , tuy nhiên sau khi tổng hợp chuỗi polinuclêôtit hình thành xong chúng sẽ biến đổi cấu hình đặc trưng cho cấu trúc của chúng -Quá trình phiên mã ở sinh vật nhân sơ và nhân thực có gì khác nhau ? HS trả lời + Là sự truyền thông tin di truyền từ mạch kép sang phân tử mARN mạch đơn .Xảy ra trong nhân tế bào và ở kì trung gian lúc nhiễm sắc thể chưa tháo xoắn tạo ra phân tử ARN HS quan sát hình trả lời : +Gồm có 3 giai đoạn :khởi đầu , kéo dài và kết thúc +ARN polimeraza +Bắt đầu từ đầu 3 / của mạch khuôn (chiều tổng hợp 3 / - 5 / ) +Quá trình tổng hợp theo nguyên tắc bổ sung A-U , G - X +có chiều 5 / - 3 / +sau khi tổng hợp xong thì enzim tách khỏi chuỗi + Về cơ bản là giống nhau nhưng ở sinh vật nhân thực thì có nhiều loại ARN pôlimeraza tham gia và ARN sơ khai tạo ra gồm có nhiều êtron và các êxôn sau đó các intron loại bỏ để hình thành mARN Tiểu kết : + Là sự truyền thông tin di truyền từ mạch kép sang phân tử mARN mạch đơn .Xảy ra trong nhân tế bào và ở kì trung gian lúc nhiễm sắc thể chưa tháo xoắn tạo ra phân tử ARN Cơ chế q trình phiên mã gồm có 3 giai đoạn :khởi đầu , kéo dài và kết thúc +Đầu tiên ARN pơlimeraza bám vào vùng điều hòa làm gen tháo xoắn để lộ ra mạch gốc ( có chiều 3 / -5 / )và bắt đầu tổng hợp mARN tại vị trí đặc hiệu +Sau đó ARNpơlimeraza trượt dọc theo mạch mã gốc trên gen có chiều 3 / ->5 / để tổng hợp nên mARN theo ngun tắc bổ sung A-U , G-X theo chiều 5 / ->3 / +Khi enzim di chuyển đến cuối gen , gặp tín hiệu kết thúc , phân tử mARN được giải phóng .Vùng nào trên gen vừa phiên mã xong thì thì 2 mạch đơn của gen xoắn lại ngay +Ở sinh vật nhân sơ , mARN sau phiên mã được sử dụng trực tiếp dùng làm khn để tổng hợp prơtêin, trừ một mARN mã hóa cho nhiều chuỗi pơlipeptit , phiên mã đến đâu thì dịch mã đến đó , còn ở sinh vật nhân thực , mARN sau phiên mã được chế biến lại bằng cách loại bỏ các đoạn khơng mã hóa (intron ), nối các đoạn mã hóa exơn tạo ra mARN trưởng thành (một mARN mả hóa cho một chuỗi pơlipeptit ) Nội dung II : Cơ chế dòch mã Hoạt động 2 : tìm hiểu khái niệm và cơ chế diễn biến dòch mã GV : Xem nội dung SGK cho biết dòch mã là gì ? GV quá trình dòch mã là giai đoạn tiếp theo sau giai đoạn phiên mã -Quá trình dòch mã gồm có những thành phần nào tham gia ? -Mỗi ribôxôm được cấu tạo như thế nào ? khi nào thì chúng hoạt động ? HS quan sát hình 2.2 SGK cho biết -Quá trình dòch mã gồm có mấy giai đoạn ? -Khi nào gọi là con và khi nào gọi là anticon ? -Giai đoạn hoạt hoá axit amin được diễn ra như thế nào ? HS quan sát hình 2.2 cho biết diễn biến của quá trình dòch mã diễn ra như thế nào ? HS xem nội dung trả lời : +là mã ditruyền chứa trong mARN được chuyển thành trình tự axit amin trong chuỗi polipeptit của prôtêin +mARNtrưởng thành , tARN , một số enzim , ATP +Mỗi ribôxôm gồm có 2 tiểu phần nằm tách nhau , khi có mặt mARN thì chúng gắn lại với nhau thành dạng ribôxôm hoạt động HS quan sát hình trả lời +Gồm có 2 giai đoạn là hoạt hoá axit amin và dòch mã , hình thành chuỗi polipeptit +Các bộ ba trên mARN gọi là con , còn bộ ba trên tARN gọi là anticon +Đầu tiên axit amin tự do trong tế bào liên kết với hợp chất giàu năng lượng ATP Axit amin hoạt hoá + tARN tạo thành phức hợp axit amin –tARN +Đầu tiên tARN mang axit aminm mở đầu foocmin mêtiônin tiến vào vò trí con mở đầu , anticon tương ứng trên tARN của nó khớp theo nguyên tắc bổ sung với con mở đầu trên mARN .Tiếp theo axit amin thứ nhất tới vò trí bên cạnh , anticon của nó -Khi nào thì quá trình dòch mã dừng lại? -Liên kết peptit hình thành khi nào ? -Sau khi tổng hợp xong thì các thành phần như thế nào ? -Quá trình dòch mã giữa sinh vật nhân sơ và nhân thực có gì khác nhau ? -Pôliribôxôm là gì ? GV bổ sung : Trên phân tử mARN có thể có nhiều ribôxôm cùng hoạt động và mỗi phân tử mARN có thể tổng hợp nhiều chuỗi -Học sinh quansát sơ đồ cho biết mối quan hệ ADN – mARN –Prôtêin – Tính trạng ? khớp bổ sung với con của axit amin thứ nhất ngay sau con mở đầu trên mARN . Enzim xúc tác tạo thành liên kết peptit giữa axit amin mở đầu với axit amin thứ nhất rồi ribôxôm dòch chuyển bộ ba cứ như thế đến khi gặp con kết thúc trên mARN thì dòch mã dừng lại +Khi gặp bộ ba kết thúc trên mARN thông tin +Liên kết peptit hình thành khi 2 axit amin hình thành liên kết với nhau +Khi đó ribôxôm tách khỏi mARN và chuỗi pôlipeptit được giải phóng và đồng thời axit amin mở đầu củng tách khỏi chuỗi +Khác nhau ở axit amin mở đầu ở sinh vật nhân sơ là foocmin mêtiônin , còn sinh vật nhân thực là mêtiônin +Trên mỗi phân tử mARN thường có một số ribôxôm cùng hoạt động gọi pôliribôxôm +Thông tin di truyền trên ADN của tế bào được truyền cho thế hệ sau thông qua cơ chế nhân đôi , còn từ ADN biểu hiện thành tính trạng thông qua cơ chế phiên mã và dòch mã Tiểu kết Gồm có 2 giai đoạn là hoạt hoá axit amin và dòch mã hình thành chuỗi polipeptit +Các bộ ba trên mARN gọi là con , còn bộ ba trên tARN gọi là anticon -Giai đoạn 1:Hoạt hóa axit amin +Đầu tiên axit amin tự do trong tế bào liên kết với hợp chất giàu năng lượng ATPtạo thành aa-ATP sau đó kết hợp với tARN tạo thành axit amin -tARN Giai đoạn 2:Tổng hợp chuỗi polipeptit *Mở đầu :tiểu đơn vị bé của ribơxơmgắn với mARN ở vị trí nhận biết đặc hiệu (gần bộ ba mở đầu ) và di chuyển đến bộ ba mở đầu , aa mđ –tARNtiến vào bộ ba mở đầu (đối mã của nó khớp vơi bộ ba mở đầu trên mARN theo ngun tắc bổ sung) sau đó tiểu phần lớn gắn vào tạo robơxơm hồn chỉnh *Kéo dài :aa 1 -tARN tiến vào ribơxơm ( đối mã của nó khớp với mã thứ nhất trên mARN theo ngun tắc bổ sung),một liên kết peptit được hình thành giữa aa mở đầu và aa thứ nhất .Ribơxơm dịch chuyển đi bộ ba thứ 2 , tARN vận chuyển aa mở đầu được giải phóng .Tiếp theo aa 2 -tARN tiến vào ribơxơm ( đối mã của no khớp với bộ ba thứ 2 trên mARN theo ngun tắc bổ sung )hình thành liên kết peptit giữa aa thứ 2 với aa thứ 1 .Ribơxơm dịch chuyển đến bộ 3 thứ 3 , tARN vận chuyển aa thứ 2 được giải phóng .Cứ như thế cho đến bộ ba kết thúc của phân tử mARN *Kết thúc :Khi ribơxơm dịch chuyển sang bộ ba kết thúc thì q trình dịch mã dừng lại , hai tiểu phần của ribơxơm tách nhau ra .Một enzim đặc hiệu loại bỏ aa mở đầu và giải phóng chuỗi polipeptit IV/ Củng cố – đánh giá Học sinh đọc kết luận cuối bài -Học xong bài này các em phải nắm được cơ chế , diễn biến của quá trình phiên mã và dòch mã -Khoanh tròn cầu đúng Câu 1 : Thành phần nào sau đây không tham gia trực tiếp vào quá trình phiên mã?( 2 đ) A.mARN B.tARN C.ADN D.Ribôxôm Đáp án : C Câu 2 : Quá trình dòch mã xảy ra ở đâu ? ( 2 đ ) A.Trong nhân B.Trong tế bào C.Trong tế bào chất D.Trong ti thể Đáp án : C Câu 1 : phiên mã là gì ? gồm có mấy giai đoạn ? phân tử mARN được tổng hợp có chiều như thế nào ? Câu 2 : Dòch mã là gì ? gồm có mấy giai đoạn ? trình bài quá trình dòch mã và sự tạo thành chuỗi polipeptit ?( 6đ) *Rút kinh nghiệm :------------------------------------------------------------------------------------------------- ------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------------------------------------- Ngày soạn : Tuần : Ngày dạy : Tiết : Bài 3 : ĐIỀU HOÀ HOẠT ĐỘNG CỦA GEN I/ Mục tiêu : 1/ kiến thức cơ bản Học xong bài này HS phải : -Nêu được khái niệm và ý nghóa của điều hoà hoạt động của gen -Trình bài được cơ chế điều hoà hoạt động của gen ở sinh vật nhân sơ [...]... HỌC SINH Giáo viên yêu cầu học sinh xem thông Cá nhân trả lời tin SGK cho biết nhiễm sắc thể ở sinh +Ở sinh vật nhân chưa có nhiễm sắc vật nhân sơ và sinh vật nhân thực khác thể điển hình còn ở sinh vật nhân thực nhau như thế nào ? có nhiễm sắc thể điển hình -Vậy cấu trúc vật chất di truyền ở sinh +Là phân tử ADN trần , dạng vòng vật nhân sơ như thế nào ? không liên kết với prôêin -Nhiễm sắc thể ở sinh. .. điểm ) A.đột biến tiền phôi có thể truyền lại cho thế hệ sau qua sinh sản sinh dưỡng và đột biến xôma có thể truyền lại qua sinh sản hữu tính B.đột biến xôma chỉ có thể nhân lên qua sinh sản sinh dưỡng , còn đột biến tiền phôi có thể truyền lại cho thế hệ sau bằng sinh sản hữu tính C.đột biến tiền phôi có thể truyền lại cho thế hệ sau bằng sinh sản hữu tính , còn đột biến xôma không truyền cho thế hệ... nhau ở chỗ A.đột biến tiền phôi chỉ có thể nhân lên qua sinh sản sinh dưỡng , còn đột biến xôma có thể truyền lại cho thế hệ sau qua sinh sản hữu tính B.đột biến xôma chỉ có thể nhân lên qua sinh sản sinh dưỡng , còn đột biến tiền phôi có thể truyền lại cho thế hệ sau qua sinh sản hữu tính C.đột biến tiền phôi có thể truyền lại cho thế hệ sau qua sinh sản hữu tính , còn đột biến xôma không truyền lại... GV yêu cầu học sinh xem thông tin Các nhóm thảo luận đại diện nhóm SGK thảo luận nhóm 4 phút hoàn trình bày , các nhóm khác nhận xét bổ thành bảng sau sung ĐB ĐB ĐB ĐB ĐB tiền ĐB giao tử tiền xôma giao tử phôi xôma phôi Phát Phát sinh sinh Khả Khả năng dt năng dt Thể Thể hiện hiện Tiểu kết : -Đột biến giao tử :+ phát sinh trong quá trình hình thành giao tử +Di truyền cho thế hệ sau qua sinh sản hữu tính... Bài 5 : NHIỄM SẮC THỂ I/ Mục tiêu : 1/ kiến thức cơ bản Học xong bài này HS phải : -Nắm được cấu tạo nhiễm sắc thể ở sinh vật nhân sơ và sinh vật nhân thực -Biết được bộ nhiễm sắc thể lưỡng bội đặc trưng ở một số loài -Nêu được điểm khác nhau giữa vật chất di truyền ở sinh vật nhân sơ và sinh vật nhân thực -Trình bày được chức năng của nhiễm sắc thể 2/Kỹ năng -Quan sát ,phân tích , so sánh và khái quát... phôi : + xảy ra ở những lần nguyên phân đầu tiên của hợp tử ( giai đoạn 2 8 tế bào +Di truyền cho thế hệ sau qua sinh sản hữu tính + Tồn tại tiền ẩn trong cơ thể -Đột biến xôma :+xảy ra trong nguyên phân ở một tế bào sinh dưỡng sẽ được nhân lên ở một mô +Di truyền cho thế hệ sau qua sinh sản sinh dưỡng +Nếu là đột biến trội sẽ biểu hiện ở một phần của cơ thể IV/ Củng cố – đánh giá Về đọc bảng kết luận... tạp hơn sinh vật nhân sơ do có cấu trúc phức tạp của ADN trong nhiễm sắc thể ( có số lượng nu lớn 1 phần hoạt động còn phần lớn đóng vai trò điều hòa hoặc khơng hoạt động và được thể hiện qua nhiều mức và nhiều giai đoạn như tháo xoắn , phiên mã và sau phiên mã ) Nội dung III : Điều hoà hoạt động của gen ở sinh vật nhân thực Hoạt động 3 : Tìm hiểu về hoạt động của gen ở sinh vật nhân thực Học sinh xem... II : Tìm hiểu về nguyên nhân và cơ chế phát sinh đột biến gen Hoạt động 3 : Nguyên nhân nào dẫn đến đột biến gen và được phát sinh như thế nào GV yêu cầu học xem thông tin SGK Cá nhân xem thông tin trả lời cho biết -Nguyên nhân nào dẫn đến đột biến +Do sai sót trong phân tử AND làm gen ? thay đổi liên kết hiđrô dẫn đến bắt cặp không đúng khi nhân đôi phát sinh đột biến gen và do các tác nhân vật lí... -Ngun nhân : -Do bazơ nitơ thường có 2 dạng – dạng thường và dạng hiếm Dạng hiếm gây hiện tượng bắt cặp bổ sung sai trong quá trình nhân đôi ADN hoặc do các tác nhân vật lí , hoá học , sinh học hoặc do rối loạn sinh lí , sinh hóa trong tế bào Cơ chế : Đột biến điểm thường xảy ra trên một mạch dưới dạng tiền đột biến Dưới tác dụng của enzim sửa sai , nó có thể trở về dạng ban đầu hoặc tạo thành đột biến... hoocmon sinh dục của động vật cóvú *Nhóm gen cấu trúc : có liên quan về GV bổ sung : sự hoạt động của opêron chức năng tổng hợp nên các prôtêin phụ thuộc vào sự điều khiển của gen điều hoà Học sinh quan sát đại diện nhóm 1 Nội dung II : cơ chế hoạt động của trình bài , các nhóm khác nhận xét bổ gen ở Ecoli sung Hoạt động 2 : tìm hiểu cơ chế hoạt + Trong điều kiện bình thường ( môi động của gen ở sinh . qua sinh sản sinh dưỡng , còn đột biến xôma có thể truyền lại cho thế hệ sau qua sinh sản hữu tính B.đột biến xôma chỉ có thể nhân lên qua sinh sản sinh. tổng hợp ? -Cho biết quá trình nhân đôi ADN ở sinh vật nhân sơvà sinh vật nhân thực có gì khác nhau ? Học sinh quan sát trả lời +Enzim tham gia là ADN polimeraza